اتاپ ايتقاندا, 875-پاپكادا تۇرماعامبەت پارسى تىلىنەن اۋدارعان ءا.فيرداۋسي «شاھناماسىنىڭ» 35 ءداپتەرى جانە 878-پاپكادا سىر سۇلەيىنىڭ كولەمى 6 داپتەردەن تۇراتىن ولەڭ-تولعاۋ, تەرمەلەرى مەن حيكايا, داستاندارى ساقتالعان. ايتسە دە 90-جىلدارى تۇرماعامبەت جىرلاعان «شاھنامانىڭ» 35 ءداپتەرىن اتالعان ينستيتۋتتىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى, اقىننىڭ جەرلەسى ءارى ونىڭ شىعارماشىلىعىن زەرتتەۋمەن شۇعىلدانعان ماردان بايدىلداەۆ اكادەميا جانىنداعى ءوز ۇيىندە ۇستاپ كەلگەن. مارقۇمنىڭ ماقساتى – 1961 جىلى جارىققا شىققان تۇرەكەڭنىڭ «ءرۇستەم-داستان» كىتابىن تۇپنۇسقامەن سالىستىرا زەرتتەۋ جانە «شاھنامانىڭ» تولىق نۇسقاسىن باسپاعا ازىرلەۋ بولعان كورىنەدى. ماردان اعا قايتىس بولعان سوڭ اتالعان قولجازبالار بەلگىلى سەبەپتەرمەن سىر بويىنىڭ تاعى ءبىر تالانتتى تۋماسى, جىرشى الماس الماتوۆتىڭ جەكە قورىنا وتەدى. وكىنىشكە قاراي, شىعىستانۋشى ءھام تۇرماعامبەتتانۋشى عالىمداردىڭ ىرگەلى ىزدەنىستەرىنە عىلىمي نىسان بولۋعا ءتيىستى قىمبات مۇرانىڭ كەيىنگى تاعدىرى كوپشىلىككە بەيمالىم. كەڭەستىڭ كەڭ زامانىندا قولجازبا مۇرانىڭ زەرتتەۋشىلەر قولىندا ءجۇرۋى – قالىپتى جاعدايعا اينالعان. كوشىرۋ قۇرالدارى قولجەتىمسىز ۋاقىتتا عالىمدار كەيدە تۇپنۇسقا ماتەريالدارمەن جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن قولجازبانى وزىمەن بىرگە الىپ ءجۇرگەن. مىنا ءبىر وقيعا دا سونىڭ ايقىن دالەلى. 2008 جىلى م.و.اۋەزوۆتىڭ مۋزەي-ءۇيىندە «بابالار ءسوزى» 100 تومدىق فولكلور سەرياسىن باسپاعا ازىرلەپ وتىرعان كەزىمىز ەدى. ءبىر كۇنى اقمولالىق جۋرناليست تورتاي ءسادۋاقاسوۆ دەگەن اعامىز «70-جىلدار سوڭىندا ينستيتۋتتاعى جىگىتتەردىڭ بىرىنەن الىپ ەدىم» دەپ كولەمدى قولجازبا اكەلىپ وتكىزدى. سىرتىندا اكادەميك ءا.مارعۇلاننىڭ قولى قويىلعان بۇل قولجازباداعى ءماتىندەردىڭ ءمانى زور بولىپ شىقتى. ءوز تاراپىمنان زەرتتەي كەلە, اتالمىش قولجازبا مۇرانىڭ اۆتورى ابايدىڭ ناق ءوزى دەگەن قورىتىندىعا كەلگەن ەدىم. ناتيجەسىندە, 2015 جىلى اقىننىڭ 170 جىلدىعىنا وراي سەمەيدە وتكەن عىلىمي كونفەرەنتسيادا جاساعان باياندامامىز ابايتانۋشىلاردىڭ وڭ باعاسىن الدى.
تاعى ءبىر مىسال: تۇرماعامبەتتىڭ ءوز قولىمەن 5 داپتەرگە كوشىرىلگەن ءتولتۋما ولەڭدەرى مەن 1 داپتەر ماقال-ماتەلدەرى دە «عىلىمي ماقسات ءۇشىن» دەگەن جەلەۋمەن فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى و.نۇرماعامبەتوۆانىڭ جەكە قورىندا ساقتالىپتى. ورازگۇل اپاي زەينەتكە شىققانىمەن, ينستيتۋتتىڭ عىلىمي كەڭەسىنىڭ مۇشەسى رەتىندە اراگىدىك جۇمىسقا كەلىپ تۇراتىن-دى. مەن ول ۋاقىتتا سىر شايىرلارىنىڭ شىعارماشىلىعىن زەرتتەۋمەن اينالىسىپ جۇرگەن ەدىم. 1999 جىلى پروفەسسور مەنىڭ ءوتىنىشىمدى ەسكەرىپ, تۇرەكەڭ شىعارمالارىنىڭ قولجازباسىن ينستيتۋت قورىنا قايتاردى. 2007 جىلى اقىننىڭ تۋعانىنا 125 جىل تولۋىنا وراي فولكلورتانۋشى ب.ءجۇسىپوۆ باستاعان عالىمدار توبى باسپاعا ازىرلەگەن كولەمدى شىعارمالار جيناعى ءدال وسى تۇپنۇسقاسى بويىنشا جارىق كورگەن بولاتىن. سونداي-اق قولجازبا جانە تەكستولوگيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىن اتقارىپ جۇرگەنىمدە, ۇمىتپاسام, 2008 جىلى بولۋى كەرەك, ف.ع.د., پروفەسسور تىنىسبەك قوڭىراتباەۆ كەزىندە ءوز اكەسى, بەلگىلى ۇستاز-عالىم ءا.قوڭىراتباەۆتىڭ جەكە قورىندا ساقتالعان «شاھناما» داستانىنىڭ 3 تومدىق كولەمدى قولجازباسىن اكەلىپ وتكىزگەن بولاتىن. بۇل قولجازبالار داستاننىڭ تۇرماعامبەت اۋدارىپ, ءوزى حاتقا تۇسىرگەن قادىمي اراب قارپىندەگى قولجازبادان كيريلل جانە لاتىن الىپبيىنە تۇسىرىلگەن نۇسقالارى بولىپ شىقتى. عاسىر باسىندا قاسيەتتى بۇحارا ءشارىندەگى «كوكەلتاش», «ءمىر-اراب» مەدرەسەلەرىندە رۋحاني تەرەڭ ءبىلىم العان سىر سۇلەيىنىڭ ەسكى اراب الىپبيىندەگى قولجازباسىن وقۋ – وڭاي شارۋا ەمەس. ولاردى ارابشا ساۋاتى بار ەكىنىڭ ءبىرى ەجىكتەي المايتىنى كورىنىپ تۇر. تۇرەكەڭ شىعىس قاعازىن ۇنەمدى پايدالانۋ ءۇشىن بارىنشا مايدا ارىپتەرمەن جازعاندى ءجون كورگەن. ونىڭ ۇستىنە اقىن ءماشھۇر ءجۇسىپ سياقتى حۇسني-حات جازۋىن ەمەس, اراب كالليگرافياسىنىڭ ەرەكشە قيىن ءتۇرىن پايدالانعان. سودان بولار «شاھنامانى» قازاق الىپبيىنە كوشىرۋ جۇمىسىنا زامانىندا تۇرەكەڭنىڭ مەكتەبىنەن ءتالىم العان, بىرنەشە قارماقشىلىق ازاماتتار اتسالىسادى. ءبىر عاجابى, قولجازبا ماتىندەرىن قادىم جازۋىنان حاتقا تۇسىرۋشىلەردىڭ اراسىندا سىر سۇلەيلەرىنىڭ سارقىتى, اتا-سويى كوپكە ءمالىم كەتە جۇسىپتەي داڭقتى شايىردىڭ ۇرپاعى – مۇزاراپ ءجۇسىپ ۇلى دا بار. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, تۇرماعامبەت اۋدارعان «شاھناما» داستانىنىڭ قايتا كوشىرىلگەن, ءار جىلدارى حاتقا تۇسكەن قولجازبالارىن تۇپنۇسقاسىمەن سالعاستىرا زەرتتەۋ – ەندىگى عىلىمي ىزدەنىستەردىڭ ماڭىزدى باعىتىنا اينالسا ابزال. مۇنداي قىزىقتى جۇمىستاردى جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ شىعىستانۋ فاكۋلتەتتەرىندە وقيتىن ماگيسترانت جاستار مەن دوكتورانتتارعا عىلىمي تاقىرىپ رەتىندە ۇسىنسا, كەشىكپەي-اق ءوز ءناتيجەسىن كورۋىمىزگە ءشۇبا جوق.
جالپى, ەرتە زامانداردان حح عاسىر باسىنا دەيىنگى ءومىر سۇرگەن قازاق اقىندارىنىڭ اراسىندا شىعارمالارى ءوز قولىمەن حاتقا تۇسكەن, ياعني اۆتورلىق ءتول قولتاڭباسى ساقتالعاندارى ساۋساقپەن سانارلىقتاي ەكەندىگى ءمالىم. ارعى-بەرگى اقىن-جىراۋلاردىڭ ىشىندە كەيىنگى ۇرپاققا ءوز قولتاڭباسىمەن قاۋىشقان تەك قانا جاياۋ مۇسا, ءشادى, سۇلتانماحمۇت, ءماشھۇر ءجۇسىپ, تۇرماعامبەت سىندى ساناۋلى دارىنداردى اتاۋعا بولادى. ءتىپتى, باي كىتاپحاناسى بولعان, تەرەڭ ساۋاتتى ۇلتىمىزدىڭ ماڭدايالدى اقىندارى اباي مەن شاكارىمنىڭ دە الاش ارداگەرلەرى – ا.بايتۇرسىن ۇلى, م.دۋلاتوۆ, م.جۇماباەۆ, ج.ايماۋىتوۆ, ت.ب. ءجۇزدەگەن قالامگەرلەرىمىزدىڭ ءتول قولجازبالارى جوعالىپ كەتكەن. مۇنداي ورەسكەل وكىنىشتى جاعدايعا وزبىر قوعام مەن ساياسات قانا ەمەس, ءتيىستى مەكەمەلەردە قىزمەت اتقارعان جەكە ازاماتتار دا كىنالى ەكەندىگى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ال تۇپنۇسقانىڭ بولماۋى شىعارماشىلىق وكىلىنىڭ مۇراسىن عىلىمي تۇرعىدان زەرتتەۋدە ەلەۋلى كەدەرگى كەلتىرەتىندىگى ەكىباستان بەلگىلى. وركەنيەتتى ەلدەردە وتكەن زاماندا ءومىر سۇرگەن دارىن يەلەرىنىڭ شىعارماشىلىق قولتاڭباسىن عانا ەمەس, ءاربىر تۇتىنعان زاتىن ات باسىنداي التىنعا بالاپ, جان بالاسىنىڭ قولىنا ۇستاتپاي, ۇلتتىق ادەبيەت پەن مادەنيەت مۇراجايلارىنىڭ تورىندەگى اينەكتەلگەن ارنايى تەكشە استىنا كىلتتەپ قويار ەدى. وسى ورايدا «شىعىستىڭ ءتىرى سوزدىگى» اتانعان, شايىرلىق داڭقى قازاق جەرىنەن اسىپ, قوڭسىلاس وزبەك, قاراقالپاق, تاجىك ەلدەرىنە تانىلعان جىر سۇلەيى تۇرماعامبەت قولجازبالارىنىڭ تۇپنۇسقادا جەتۋى – سىرداعى اقىن جەرلەستەرى ءۇشىن دە ءمانى زور وقيعا, ۇلكەن ماقتانىش دەپ بىلەمىز!
بۇرىنعى ۇعا ورتالىق عىلىمي كىتاپحاناسىنىڭ سيرەك كىتاپتار مەن قولجازبالار قورىندا دا ت.ىزتىلەۋ ۇلى ءوز قولىمەن جازعان, قاعازعا كوشىرگەن بىرنەشە قولجازبالارى ساقتالعان. مۇندا سىر ءوڭىرى مادەنيەتى مەن ادەبيەتىنە قاتىستى ءتۇرلى فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق ەكسپەديتسيا ماتەريالدارىنىڭ مول قورى بار. سوناۋ حح عاسىردىڭ 20-جىلدارىنان باستاپ ءا.ديۆاەۆ, ءا.قاينارباەۆ, ف.عابيتوۆا, م.ماراتوۆ, س.تولىبەكوۆ, ءۇ.اياپ ۇلى, ءا.مارعۇلان, ءا.قوڭىراتباەۆ, م.بايدىلداەۆ, ت.ب. فولكلور جاناشىرلارى مەن ەل ازاماتتارى جيناعان قولجازبا مۇرالاردىڭ اراسىندا سىر سۇلەيلەرىنىڭ شىعارمالارى ءجيى ۇشىراسادى. سول قاتاردا تۇرەكەڭنىڭ ەسىمىن دە قۇرمەتپەن اتاۋ ءلازىم. وتكەن عاسىردىڭ 90-جىلدارى وسى مەكەمەدە عىلىمي ىزدەنىستەرمەن شۇعىلدانىپ جۇرگەن كەزىمدە تۇرەكەڭنىڭ 1936 جىلى ءوز قولىمەن باسپاعا دايىنداعان «نازىم» اتتى شىعارمالار جيناعىن كورگەن ەدىم. كەيىن كوشىپ-قونىپ جۇرگەندە شيفرىن ۇمىتىپ, كوز جازىپ قالىپپىن. جاقىندا شايىردىڭ سول ۋاقىتتا كوزىمە تۇسكەن تاعى ءبىر ءتولتۋما قولجازباسىن قايتا كەزىكتىرىپ, تۇپنۇسقانىڭ ەلەكتروندى-ساندىق كوشىرمەسىن الۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. ت.ىزتىلەۋ ۇلىنىڭ بۇل قولجازباسى مازمۇنى جاعىنان بۇرىنعى اتالعان مۇرالارىنان ەلەۋلى ەرەكشەلىگى بار اسا باعالى جيناق.
كولەمى – 139 پاراقتان, 278 بەتتەن قۇرالعان قولجازبا «ىزتىلەۋوۆ تۇرماعامبەتتىڭ جيناعان ماتەريالدارى» دەپ اتالادى (وعك, قولجازبا قورى: 1169-بۋما). شىعىستا جاسالىپ, بۇحارا مادەنيەتىنىڭ ستيلىندە وڭدەلگەن گۇلدى كاردون قاعازبەن تىستالىپ, تۇپتەلگەن قولجازبانىڭ بيىكتىگى – 35 سم, ەنى – 12 سم شاماسىندا. بيبليوگرافتار قولجازبانىڭ تيتۋل بەتىنە قوسىمشا اق پاراق جاپسىرىپ, وعان جيناقتىڭ مازمۇنىن تولتىرعان. دەسە دە ونداعى ءتىزىم مەن قولجازبانىڭ سوڭىندا تۇرەكەڭنىڭ ءوزى ارابشا ارىپتەرمەن جازعان مازمۇنىنىڭ اراسىندا ەداۋىر ايىرما بار. مىسالى, قولجازبا اۆتورىنىڭ جازۋىنشا: 1) ومار ءسوزى, 2) تۇرمۇحاممەد, 3) ىبىراي بالقوجا ۇلى, 4) سەرالىقوجا ءسوزى. ال كەيىنگى ءتىزىم جاساۋشىلار ومار مەن تۇرمۇحاممەد ەسىمدەرىن ەسكەرمەي, ىبىراي بالقوجا ۇلىنان باستاپ كەتە بەرگەن. (تۇرمۇحاممەد – اقىن ەسىمىنىڭ ارابشا جازىلۋى; ىبىراي بالقوجا ۇلى – ياعني, ى.ءالتىنساريننىڭ جاستايىنان اتاسىنىڭ قولىندا وسكەندىگى ءمالىم. – س.ق.) مۇنداي سايكەسسىزدىك جيناقتىڭ سوڭىنا دەيىن جالعاسادى. اتاپ ايتساق, وسى قولجازباداعى اتاقتى ماحامبەت اقىننىڭ تولعاۋلارى, ساحاردىڭ, داراقتىڭ, ءجۇسىپتىڭ, دوسقوجانىڭ, ت.ب. تۋىندىلارى سوڭعى تىزىمدە كورسەتىلمەگەن. سونىمەن بىرگە وسى ماتەريالدار اراسىندا تۇرماعامبەتتىڭ ءوزى اتاماعان شىعارمالار دا كەزىگىپ وتىرادى. ولاردىڭ ءبىرسىپىراسى شايىردىڭ ءوز ولەڭدەرى بولسا, ەندى كەيبىرەۋلەرى احمەت بايتۇرسىن ۇلى مەن مىرجاقىپ دۋلات ۇلىنىڭ بىزگە بەلگىسىز تۋىندىلارى سەكىلدى كورىندى. ارينە, مۇنىڭ بارىنە ارنايى عىلىمي-زەرتتەۋلەر مەن ماتىندىك تالداۋلار جۇرگىزىلۋى قاجەت.
تۇرەكەڭنىڭ بۇل قولجازباسى شامامەن, 20-جىلداردىڭ بەدەرىندە حاتقا تۇسە باستاعان سياقتى. ونىڭ ءبىر دالەلى, قولجازبانىڭ 195 بەتىندە «پرەزيدۋم كازتسيك كسسر. 1927 گ.» دەگەن تاقىرىپپەن ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ ءتىزىمى بەرىلگەن. ونداعى 15 ازاماتتىڭ اراسىندا قازاتكوم توراعاسى – ە.ەرنازاروۆ, قازحالكوم كەڭەسىنىڭ توراعاسى – ن.نۇرماقوۆ, اۋىلشارۋابانك باستىعى – ۇ.قۇلىمبەتوۆ, مەمبانك توراعاسى – ا.مىرزاعاليەۆ, حالكومجەر توراعاسى – سۇلتانبەكوۆ, ىشكى ساۋدا توراعاسى – ا.كەنجين, حالكومدەنساۋلىق توراعاسى – شاموۆ, حالكوم ىشكى ىستەر توراعاسى – ا.ەسقاراەۆ, حالكومەڭبەك توراعاسى – ءتاتىموۆ, حالكوماۋىلشارۋاشىلىق توراعاسى – ي.توقتىباەۆ, ت.ب. سول تۇستاعى بەلگىلى تاريحي تۇلعالاردىڭ ەسىمدەرى اتالعان. وسى بەتتىڭ تومەنگى جاعىندا باسقا بىرەۋدىڭ: «قىزىلوردا اۋدانى, 50-ءشى اۋىل ازاماتى قازىبەك قوشجان ۇلىنىڭ كىتابى دەپ بىلەسىزدەر, جولداستار. مۇنى جازعان ءتاجىباي ۇلى وسەر» دەگەن قىستىرما سوزدەرى ۇشىراسادى. كەشەگى استانانىڭ «اۋدانعا» اينالۋى – وتكەن عاسىردىڭ 30-جىلدارى. دەمەك, سول تۇستا تۇرماعامبەت شايىر ءبىراز قۋدالانىپ, قولجازباسى كىسى قولىنا تۇسكەن بولۋى دا مۇمكىن. 1927 جىلى قىزىلوردا ەل استاناسى بولىپ تۇرعاندىعىن ەسكەرسەك, ۇكىمەت تاراپىنان دا داموللا تۇرماعامبەتكە باقىلاۋ قويىلىپ, ولەڭدەرى جازىلعان قولجازباسىن «جاۋاپتى مەكەمە» ادامدارى الىپ وقىپ, تەكسەرىپ تۇرسا كەرەك. بۇل ويىمىزدى 200-بەتتەگى ولەڭنىڭ استىنا بۇرىشتاما ءتۇرىندە جازىلعان مىنا ەسكەرتپە دە اڭعارتاتىنداي: «ۆىپيسكا يز گازەتا اۋل تيلي وت ء16/ىۇ27 گ – ورگان كازكرايكوما ۆكپ(ب) كازتسيك سىردارينسكوگو گۋبكوما ي گۋبيسپولكوما». وسىدان كەيىن بەلگىسىز تۇلعانىڭ قولى قويىلىپ, سول كۇنگى ۋاقىت مەرزىمى قويىلىپتى (30.ءىV27).
اقىن قولجازباسىندا بوگدە بىرەۋلەردىڭ قولتاڭباسى قايدان ءجۇر؟ بۇل ساۋال دا الداعى ۋاقىتتا زەرتتەلۋى ءتيىستى ماسەلەنىڭ ءبىرى. تۇرماعامبەت شىعارمالارىنىڭ ءتۇپنۇسقاسى م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ءاوي قورىنا قالاي وتكەندىگى تۋرالى ىلگەرىدە جازىپ وتتىك. ەندەشە قر بعم ورتالىق عىلىمي كىتاپحاناسىنان تابىلىپ وتىرعان سوڭعى قولجازبا «ول جاققا قالاي باردى, كىم وتكىزدى؟» دەگەن سۇراققا دا جاۋاپ ىزدەۋ – زەرتتەۋشىلەرگە تاعى ءبىر ءۋاجىپ. وسى ورايدا مىنا ءبىر جاعداي ەرىكسىز ەسكە تۇسەدى. 1936 جىلى ەل ۇكىمەتى شايىردى ءوزىنىڭ ءۇمىت كۇتكەن شاكىرتى ءارى سول تۇستاعى قازاقستاننىڭ اعارتۋ كوميسسارى ت.جۇرگەنوۆتىڭ ۇسىنىسىمەن الماتىعا الدىرعانى بەلگىلى. تۇرەكەڭ استانادا ەكى جىلداي ءومىر ءسۇرىپ, الەمگە ءماشھۇر «شاھنامانى» ەسكى پارسى تىلىنەن قازاقشاعا تارجىمەلەيدى. ءا.ءفيرداۋسيدىڭ 1000 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي ارنايى تاپسىرىس العان اقىن پارسى تىلىندەگى اسا ءىرى ەپيكالىق شىعارمانى 10 ايدا ءبىتىرىپ, «پارتياعا تارتۋ» ەتەدى. «ەڭبەگىڭە 500 سوم زەينەتاقى بەرەمىز» دەپ ۋادەلەسكەن كومپارتيا اقىرىندا اقىندى «ەسكىشىل, ءدىنشىل اقىن» رەتىندە كىنالاپ, اباقتىعا جابادى. تۇرماعامبەتتىڭ جاستان جيعان قولجازبا مۇراسى اسا قوماقتى بولعاندىعىن ەسكەرسەك, سولاردىڭ كوبى قۋعىن-سۇرگىن جىلدارىندا تاركىلەنىپ, اركىمنىڭ قولىندا كەتۋى – تاڭدانارلىق نارسە ەمەس. تاپقىر تىلىمەن قازاقتى قويىپ, كورشى وزبەك پەن تاجىك وقىعاندارىن تامساندىرعان شايىردىڭ اڭىزعا اينالعان بىرقاقپايلارى قازاق زيالىلارىن دا, تۇرمە باستىقتارىن دا قىزىقتىرماي قويماسى انىق ەدى.
كوشىپ-قونىپ جۇرگەن تۇرەكەڭ ءوزىنىڭ كەيبىر قولجازبالارىن ت.جۇرگەنوۆ سىندى جاقىن ىنىلەرىنە, قالماقان, وتەباي سەكىلدى حاتشىلارىنا سەنىپ قالدىرۋى بەك مۇمكىن. ال سولاردىڭ قايسىبىرى اتالعان ازاماتتاردىڭ قولىمەن كىتاپحانا قويمالارىنا وتكەن شىعار. 30-جىلدارى الماتىدا «اعارتۋ, مادەنيەت قوعامدارى» اشىلىپ, وندا كوپتەگەن قالامگەرلەر قىزمەت اتقاردى. ەل-جەردەن ءتىلشىلەر تارتىلىپ, حالىق اۋىز ادەبيەتى ۇلگىلەرىنىڭ باي قورى جيناقتالدى. ءسوز بولىپ وتىرعان قولجازبانى اتالعان مەكەمە وكىلدەرىنە تۇرماعامبەتتىڭ ءوزى ءوتكىزۋى مۇمكىن-اۋ دەگەن دە وي كەلەدى.
ەندىگى ماسەلە – سىر سۇلەيىنىڭ وسى قولجازبا جيناعىن كىتاپ ەتىپ شىعارۋ جايى. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن بىرقاتار ەل ازاماتتارىنا «ساۋىن» ايتقانىمىزبەن, ازىرگە ۇسىنىسىمىزدى قولداي قوياتىنداي ازامات تابىلماي تۇر. البەتتە, بيىل ءدۇنيەدەن وتكەنىنە 80 جىل تولعان تۇرەكەڭنىڭ مۇراسىنا سىربويلىق جەرلەستەرى مۇرىن شيىرىپ وتىر دەۋدەن اۋلاقپىز. ويلاعان ادامعا تۇرماعامبەت اقىن الەمى سىر وڭىرىمەن عانا شەكتەلمەيدى. ۇلى شايىردىڭ سوڭىندا قالعان مول ادەبي مۇراسى قازاقستان, قالا بەردى ورتالىق ازيا رۋحانياتىنىڭ شەڭبەرىنەن شىعىپ كۇللى ادامزات مادەنيەتىمەن ۇندەسىپ جاتقان قىمبات قازىنا. سىر سۇلەيلەرىنىڭ كوشباسشىسى سانالاتىن تۇرماعامبەت ءىزتىلەۋ ۇلى ابايدان سوڭعى ادەبيەت تاريحىندا ەسىمى شاكارىم, ءماشھۇر ءجۇسىپ, ءشادى تورە, مايلىقوجا, شوراياقتىڭ ومارى سىندى ويشىل, وقىمىستى, داستانشىل شايىرلاردىڭ الدىڭعى قاتارىندا اتالاتىن ايتۋلى قالام يەسى. ەلباسىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ستراتەگيالىق ماقالاسىندا اتاپ كورسەتىلگەن « ۇلى دالا ەسىمدەرى» ارنايى جوباسى اياسىندا تۇرەكەڭنىڭ جاڭادان تابىلعان قولجازباسىن جارىققا شىعارۋ – سىر بويى حالقىنىڭ رۋحاني ساناسىن جاڭعىرتۋ باعىتىنداعى قايىرلى قادام.
سەرىكباي قوسان,
تۇركىتانۋشى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى
