قوعام • 22 شىلدە, 2019

حالىق سەنىمىن اقتاۋ – باستى بورىش

430 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

قازىرگى ۋاقىتتا وتكىزىلىپ جاتقان ءىس-شارالار مەن رەفورمالار ىشكى ىستەر سالاسىنداعى وزگەرىستەرگە وڭ اسەرىن تيگىزىپ جاتقانىمەن دە, كەيبىر تۇستاعى كەزدەسىپ قالاتىن كەمشىلىكتەر ازاماتتاردىڭ پوليتسياعا دەگەن سەنىمىنە از دا بولسا سەلكەۋ ءتۇسىرىپ قالاتىنى بايقالىپ جاتادى.

حالىق سەنىمىن اقتاۋ – باستى بورىش

ساراپشىلاردىڭ ايتۋى بويىن­شا, قازاقستان حالقىنىڭ باسىم كوپشى­لىگىنىڭ ىشكى ىستەر ورگانىنا دەگەن سەنى­مىنە كەيبىر مەرزىمدى باسىلىمدار مەن الەۋمەتتىك جەلىدەگى پىكىرلەر كەرى ىق­پالىن تيگىزۋدە. مىنە, وسى جاعداي قوعام مەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى ارا­­سىن­داعى تۇسىنىستىككە شي جۇگىرتىپ وتىر. بۇل – قوعام مەن قازاقستان پولي­تسياسى اراسىنداعى بايلانىستى جاق­سارتۋعا جانە كۇشەيتۋگە بىردەن-ءبىر سەبەپ. ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ اتىنا ايتىلىپ جاتقان بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مەن الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى كەيبىر وي-پىكىرلەردىڭ شەكتەن شىعىپ جاتقان جايلارى بارىن ەشكىمنەن دە جاسىرۋعا بولمايدى. قازىرگى جاقسىلىق پەن كەمشىلىكتىڭ قاتار ءورىلىپ جۇرگەن كەزدە قازاقستان قوعامىنىڭ كوزقاراسى بىرجاقتى بولۋى ءتيىس ەمەس. ايتپەسە, ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى وزدەرىنىڭ بارلىق قال-قادەرىنشە ەڭبەك ەتىپ جاتقانى بەسەنەدەن بەلگىلى جاعداي. سوندىقتان كەي كەزدە كەزدەسىپ قالاتىن كەمشىلىكپەن بىرگە جەتىستىكتى دە كورە ءبىلۋ ەكى جاققا بىردەي قاجەت قاسيەت. 

قازىر جۇرتشىلىقتىڭ كوكەيىندە «ەندى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى قالاي وزگەرەدى؟ ولاردىڭ بۇگىنگى كەلبەتى قان­داي بولۋى كەرەك؟» دەگەن ساۋالدار تۇر. ءيا, ەلى­مىزدەگى الەۋمەتتىك-ەكو­­نو­­مي­­كا­لىق جانە ساياسي جاعداي قۇ­قىق قور­عاۋ ورگاندارىنىڭ الدىنا جاڭا تالاپ­تار قويىپ وتىرعانى بەلگىلى. تەررو­ريزم جانە ەكسترەميزم قاۋپى, سىبايلاس جەم­قور­لىق, ۇساق-تۇيەك ۇرلىق­تار بۇگىندە ەلدىڭ الاڭداۋ­شى­لىعىن تۋىن­داتىپ وتىر­عانى جاسىرىن ەمەس. سوندىق­تان دا مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ القا وتىرىسىندا پوليتسيانىڭ جۇمىسىن جاڭا دەڭ­گەيگە كوتەرىپ, سالانىڭ اشىق­تىعى مەن قولجەتىمدىگىنە باسا نازار اۋدارعان بولاتىن. پرەزيدەنت بارلىق قىلمىس اتاۋلىمەن اياۋسىز كۇرەس ءجۇر­گىزۋ كەرەكتىگىن ايتا كەلىپ, ەسىرتكى بيز­نەسىنە قارسى كۇرەستى دە جانداندىرۋ كەرەكتىگىن اتاپ كورسەتتى. 

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭ­عىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.نازار­باەۆ  ىشكى ىستەر ورگاندارىنداعى جاڭارتۋ جۇمىستارىن 2019-2021 جىلعا دەيىن اياقتاۋ جونىندە ارنايى جول كارتاسىن قابىلداعان بولاتىن. بۇل ماڭىزدى قۇجات 54 ءىس-شارانى قامتيتىن توعىز باعىتتان تۇرادى. ونىڭ 39-ىن بيىل ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ءبىز وسى جۇمىستاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى مەن قوعامنىڭ ارا­سىنداعى ءوزارا بايلانىستى جاندان­دىرۋ جولىندا جۇمىس ىستەۋدەمىز. بۇگىندە وبلىستىق, قالالىق جانە اۋدان­دىق ىشكى ىستەر بولىمدەرىندە اشىلىپ جاتقان فرونت-كەڭسەلەر – جاڭا وزگەرىستەردىڭ ءبىرى. قازىردىڭ وزىندە بۇل جۇيە حالىقتان ءوزىنىڭ لايىقتى باعاسىن الىپ ۇلگەردى. جاڭا سەرۆيستىك مودەل تۇرعىندارمەن جۇمىس ىستەۋدى جەڭىلدەتەدى. ازاماتتار بارلىق ساۋالدار بويىنشا وزىنە كەرەكتى جاۋاپتى دەر كەزىندە الادى. مۇندا سونداي-اق ازاماتتار وزىنە كەرەكتى كەڭەس­تەردى الۋ قۇقىعىنا يە.  

جاسىراتىنى جوق, ىشكى ىستەر ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىن بىلايعى جۇرت جەمقورلار قاتارىنا جاتقىزۋعا اۋەس. ال ىشكى ىستەر ورگاندارىن جاڭعىرتۋدىڭ 2019-2021 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسىندا جەمقورلىققا جول بەرەتىن جاع­دايلار مەن سەبەپتەردى جويۋعا اي­رى­قشا نازار اۋدارىلدى. ءبىزدىڭ ەندىگى ءمىن­دەتىمىز – ءتارتىپ ساقشىسى دە­گەن قۇر­­مەتتى اتاققا كىر كەلتىرمەۋ. ساق­شى­­لار­ دىڭ ءوزى بۇل ماسەلەگە وتە ساق بولۋى كەرەك. بۇگىندە ءبىز پوليتسيا قىز­مەت­كەر­لەرى اراسىندا وسى ماسەلەگە وراي كۇن­دەلىكتى ناسيحات جۇمىستارىن جۇرگىزۋدەمىز. 

ىشكى ىستەر سالاسىندا قىزمەت ىستەي­تىندەر قاۋىپتى قىلمىسكەرلەرمەن كۇن سايىن بەتپە-بەت كەلەدى. قوعامدىق ءتار­تىپتى ساقتاۋ, جول قاۋىپسىزدىگىن قاداعا­لاۋ سياقتى تولىپ جاتقان مىندەت­تەرى بار. ولار ۋاقىتپەن ساناسپاي ەڭ­­بەك ەتەدى. سوندىقتان جول كارتاسى ار­قى­لى ولاردىڭ الەۋمەتتىك جاع­­دا­يىن جاق­سارتۋ, ەڭبەكاقىلارىن كوتەرۋ, ءتۇرومىس جاعدايلارىنا ءمان بەرۋ ءبى­رىن­شى كەزەكتەگى مىندەت بولىپ وتىر. ۇكى­مەت شتاتتى وڭتايلاندىرۋ ار­قىلى 16 ملرد تەڭگە ۇنەمدەدى. وسى قار­جى ۇكىمەتتىڭ بولگەن 20 ملرد تەڭ­گەس­­ىمەن بىرگە قىزمەتكەرلەرىمىزدىڭ ەڭبەك­­اقى­سىن كوتەرۋگە باعىتتالماق. اي­تا­لىق, قىزمەتىن جاڭا باستاعان پاترۋل­دىك پوليتسيا ينسپەكتورى بۇرىن 103 مىڭ تەڭگە الىپ كەلسە, ەندى 146 مىڭ تەڭگە ايلىق جالاقى الادى. بۇل تىزىمگە ۋچاس­كە­لىك پوليتسيا ينسپەكتورلارى, كامە­لەت­كە تولماعاندار ءىسى جونىندەگى ينس­پەك­­تورلار, پاترۋلدىك پوليتسيا قىز­مەت­­كەر­لەرى جانە ولاردىڭ باسشى­لارى ەنگىزىل­دى. قازىر تۇرعىن ءۇيدى جالعا العانى ءۇشىن وتەماقى تولەۋدىڭ قولدانىستاعى مەحا­نيزمىن ارنايى ورگاندار مەن اسكەري قىز­مەتكەرلەرگە قاراستىرىلعان تولەمگە با­لاما رەتىندە اۋىس­تىرۋ ماسەلەسى قارا­لىپ جاتقانى بىزگە ۇلكەن ءۇمىت سىيلايدى.

قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ىشكى ىستەر مينيستر­لى­گى­­نىڭ القا وتىرىسىندا سالا قىزمەت­كەر­لەرىنە بىرقاتار  تاپسىرمالار بەردى. ەندى قوعامدىق ءتارتىپتى نىعايتۋ, قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ باستى نازاردا بولماق. سونىڭ ىشىندە مەملەكەت باسشىسى ۇرلىقپەن كۇرەستى كۇشەيتۋدى قاتاڭ تاپسىرعانى بەلگىلى. ويتكەنى بۇگىنگە دەيىن تىركەلگەن قىلمىستاردىڭ 60 پايىزى ۇرلىقتان تۇرادى. سوندىقتان ۇرلىققا قارسى كۇرەستىڭ ارنايى باعدار­لاماسىن قابىلداپ, ىسكە اسىرۋ كەرەك. ءىىم مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بىرقاتار زاڭ اكتىلەرىن ازىرلەپ جاتقانىنان دا حابار­دارمىز. ماسەلەن, قازىر مال ۇرلىعى ءور­شىپ تۇر. سول ءۇشىن دە مال ۇرلىعىنا قا­تىس­تى قىل­­مىستىق كودەكسكە ارنايى باپ ەن­گىزۋ جونىندەگى باستامانى قولدايمىز. 

جالپى, ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيا­لىق قۇقى ساقتالعان تۇستان ىشكى ىستەر ور­گاندارى مەن قوعام اراسىنداعى ءتۇسى­نىك ارتا تۇسەدى. سوڭعى جىلدارداعى كور­­­سەت­­كىشتەرگە قاراساق, ازاماتتاردىڭ قۇ­قى­­عىن قورعاۋ جاقسى جولعا قويىلىپ, ونىڭ بۇزىلۋى ازايىپ كەلەدى. 

قايرات ايتباەۆ,
زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پوليتسيا پولكوۆنيگى
سوڭعى جاڭالىقتار