كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا جەتەكشىلىك ەتكەن «ادەبيەت تەورياسىنا كىرىسپە» جانە 4 تومدىق «ادەبيەت تەورياسىنىڭ انتولوگياسى» ەڭبەگىنىڭ جالپى رەداكتسياسىن باسقارعان, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى كەنجەحان ماتىجانوۆ بۇل جيناقتاردى جارىققا شىعارعان كەزەڭگە دەيىنگى جۇمىس بارىسىنان حاباردار ەتىپ, رەداكتسيالىق القا جۇمىسىمەن تانىستىردى. «ادەبيەت تەورياسى شىعارمانى قالاي جازۋدىڭ قۇپياسىنا باۋليتىن تەوريالىق تولعامدار ەمەس, ونىڭ عاسىرلار بويعى تاجىريبەسىن جيناقتاپ, سارالاپ, قورىتىندى بايلامدار جاساپ وتىراتىن تاجىريبەلىك نەگىزدەگى عىلىم سالاسى. وقۋلىق اۆتورلارى دا ماسەلەگە وسى تۇرعىدان كەلگەن. ءتىپتى, ولاردىڭ كوركەم ادەبيەتكە دەگەن كوزقاراسىنىڭ ءوزى بىزدەگى كەڭەستىك كەزەڭدە قالىپتاسقان ۇعىمنان الدەقايدا كەڭ. اۆتورلار – جيىرما جىلدان استام ۋاقىت بويىنا كوللەجدەردە قازىرگى ادەبيەت تەورياسىنان ساباق بەرىپ كەلە جاتقان ۇستازدار. وسى ۋاقىت ۇزاق جىلدار بويىنا جيناقتاعان تاجىريبەلەرىن قورىتىپ, ۇنەمى جەتىلدىرۋمەن بولعان. «بۇل كىتاپتىڭ تۇساۋى ءدارىسحانادا كەسىلگەنىمەن, الداعى ۋاقىتتا قولدانىلۋ ءورىسى ءوزىنىڭ كەڭ شالقارىن تاباتىنىنا, ءبىزدىڭ وقىتۋ ادىستەرىمىز مۇلدە بولەك كۋرستار مەن ۇلكەن اۋديتوريالاردىڭ دا قاجەتىنە جارايتىنىنا ءشۇبا كەلتىرمەيمىز» دەگەندى ولار نىق سەنىممەن ايتادى. وسىنشاما تىڭعىلىقتى ىزدەنىستەر مەن جيناقتالعان ماتەريالدار نەگىزىندە جالپى كولەمى 5 كىتاپتان تۇراتىن وقۋلىقتار كەشەنى ءبىزدىڭ ادەبي ورتاعا ۇلكەن ولجا بولدى», – دەي كەلە ءسوز كەزەگىن «ادەبيەت تەورياسى» انتولوگياسى ءبىرىنشى تومىنىڭ عىلىمي رەداكتورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ايگۇل ىسىماقوۆاعا ۇسىندى. «جيناق ادەبيەتتەگى ورىس ءفورماليزمى, سترۋكتۋراليزم, فەنومەنولوگيا, پوستسترۋكتۋراليزم, پسيحواناليز ۇعىمدارى, پوستوتارشىل جانە ترانسۇلتتىق تانىم تۋرالى تۇسىنىك بەرەدى» دەپ اتاپ وتكەن عالىم جاڭا عىلىمي ۇعىمدار مەن تەرميندەر تۋرالى وي ءبولىستى. عالىم «ادەبيەت تەورياسىنىڭ توپتاماسى قازاق وقىرماندارىنا الەمدىك ادەبيەت تەورياسىنىڭ جاڭا زەرتتەۋ باعىتتارىن ۇسىنادى. وتاندىق ادەبيەت سالاسىندا قالىپتاسقان كەيبىر تۇسىنىكتەردى بۇزىپ, مۇلدە جاڭا تۇرعىدان تانىستىراتىندىعىن اتاپ ءوتتى.
ال فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور جانات اسكەربەكقىزى جۇمىس بارىسىندا بۇل ەڭبەكتەردەگى تەرەڭ مازمۇنعا ورىلگەن فيلوسوفيالىق تامسىلدەردى الداعى ۋاقىتقا وتاندىق عىلىممەن ۇشتاستىرا وتىرىپ, ساراپتاپ, وي ەلەگىنەن وتكىزۋ ارقىلى كوپتەگەن ەڭبەكتەر جازعۋ بولاتىندىعىن ءارى جاس عالىمدار ءۇشىن مۇنداي وقىلىقتاردىڭ تاپتىرمايتىن قۇرال ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. عالىمنىڭ ايتۋىنشا, انتولوگيانىڭ ەكىنشى تومىنداعى ءوزى ەرەكشە نازار اۋدارعان تاقىرىپتارعا, الەمدىك فيلوسوفتاردىڭ ماڭىزدى تۇجىرىم-تالداۋلارىنا توقتالدى. ءارى الەمدىك عالىمداردىڭ تۇجىرىمدارى بۇگىنگى ادەبي تۋىندى تابيعاتىن تانۋ ءۇشىن دە, تەوريالىق تالداۋلار نەگىزدەرىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن دە قاجەتتى دۇنيەلەر ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.
شارانىڭ مودەراتورى كەنجەحان ماتىجانوۆ وسى ەڭبەكتەردىڭ اۋدارماشىسى, جاۋاپتى رەداكتورى, عىلىمي رەداكتورى سياقتى مىندەتتەردى قاتار اتقارا وتىرىپ, جيناقتاردىڭ شىعۋىنا ۇلكەن ەڭبەك ءسىڭىردى دەپ ءسوز كەزەگىن ۇسىنعان فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور امانتاي ءشارىپ بۇل جيناقتاردىڭ ەرەكشەلىگى – بىرنەشە عىلىمنىڭ ءبىر جيناقتا توپتاستىرىلا بەرىلۋىندە دەپ اتاپ ءوتتى. وندا گۋمانيتارلىق ءىلىم مەن جاراتىلىستانۋ عىلىمدارىنىڭ ءتۇيىسۋى كوپتەگەن الەمدىك تانىمداعى ەرەكشەلىكتەردى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جاڭاشىلدىعى كوپ جيناقتا 75 اۆتوردىڭ ەڭبەگى توپتاستىرىلعان. ءار اۆتوردىڭ, عالىمنىڭ ءوز باعىتى بار. مۇنداي كۇردەلى ءارى تەرەڭ مازمۇنعا ورىلگەن ەىبەكتى بىردەن اۋدارا سالۋ مۇمكىن ەمەس. ورىس تىلىندە دە تولىق قابىلدانعان نۇسقاسى جوق جاڭا ۇعىمدار بار. بىراق الەم ادەبيەتى تەورياسىن قازاقشالاۋدى توقتاتپاۋىمىز قاجەت. ادەبيەت تەورياسى زامان اعىمىنا ساي جاڭالانىپ وتىرۋى كەرەك, دەپ اتاپ ءوتتى.
ادەبيەت تەورياسى جيناقتارى 2019-2020 جاڭا وقۋ جىلىنا دەيىن 10 مىڭ دانا تارالىممەن ەلىمىزدەگى 112 جوعارى وقۋ ورنىنا تاراتىلاتىن بولادى. سونىمەن قاتار, وسى وقۋلىقتار نەگىزىندە دايىندالعان ونلاين كۋرستار «قازاقستاننىڭ اشىق ۋنيۆەرسيتەتى» پلاتفورماسىنا جۇكتەلىپ, ەركىن قولدانىسقا بەرىلدى.
الماتى
