بىراق ولاردىڭ نەگىزگى سالماعى اقىن-جازۋشىلارعا ءتۇسىپ كەتكەندەي بولىپ كورىنەتىن. سول ارالىقتا جاقسى كىتاپ, ياعني جاقسى شىعارمالار دا دۇنيەگە كەلدى. وكىنىشكە قاراي, ول كىتاپتار, ول شىعارمالار كىتاپ نارىعىنا يكەمدەلە الماي وتىر. كىتاپتىڭ تيراجى تومەن دەگەن ءسوز – ولاردىڭ جارناماسى از دەگەن ءسوز. ءبىر جاعىنان ءبىزدىڭ از عانا حالىقتىڭ وسى كۇنگى رۋحاني ماسەلەسى ءماز ەمەس. جازۋشىلار تەك ادەبيەتشىلەر ءۇشىن, عالىمدار ءۇشىن عانا جازىپ جاتقانداي كورىنەدى. اقىن-جازۋشىنىڭ اتى-ءجونىن بىلگەنىمەن, كوبى ءتۇر-تۇلعاسىن تانىمايدى. كىتاپ كورمەسى, كىتاپ ساۋداسى – وسى ولقىلىقتاردىڭ ورنىن تولتىرادى. مەن الەمدىك كىتاپ كورمەلەرىنە كوپ قاتىستىم. مىسالى, گەرمانياداعى, فرانتسياداعى كىتاپ كورمەلەرى ۇلكەن توي ءتۇرىندە وتەدى. قازاقستاندا وسى كۇنى داستۇرگە اينالىپ ۇلگەرگەن حالىقارالىق كىتاپ كورمە-ءجارمەڭكەسى سول ۇلگىگە جاقىنداپ كەلەدى.
بۇگىندە كىتاپ كورمەلەرىن ەل كوپتەپ شوعىرلانعان نۇر-سۇلتان, الماتى قالالارىندا عانا ەمەس, الىس شالعايدا جاتقان اۋىلدارعا دا جەتكىزۋدى مەملەكەت قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. نەگىزىنەن مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن شىعارىلعان كىتاپتاردىڭ بولاشاعى اسا جارقىن دەۋگە كەلمەيدى. ولار وقىرماندار ءۇشىن ەمەس, كىتاپحانالار ءۇشىن عانا تاراتىلادى. سوندىقتان كىتاپ ماسەلەسى ءبىزدىڭ ەلدە تولىق جولعا تۇسپەي وتىر. قازاق كىتاپتارىنىڭ سانىنىڭ ازدىعىن ءبىز كوپ جاعدايدا نارىقتىق ەكونوميكاعا سىلتەي بەرەتىن بولدىق. ول دا قاتە. شىن مانىندە وقىرمان الىس اۋداندار مەن اۋىلداردا جاتىر. ولار وبلىس ورتالىقتارىنا جەتە المايدى. جەتكەن كۇندە ءوزىنىڭ سىرتقى پروبلەمالارىمەن كەلەدى دە, ىشكى جان دۇنيەسىن قاناعاتتاندىراتىن رۋحاني بايلىقتاردى الۋعا ۋاقىتى دا, اقشاسى دا جەتپەي قايتىپ كەتەدى. سول سەبەپتى, الىس ايماقتارعا كىتاپ ەركىن جەتەتىن جۇيە قۇرىلۋ كەرەك شىعار. وعان ءبىزدىڭ مەملەكەتتىڭ زور مۇمكىندىگى جەتكىلىكتى جانە قابىلەتتى.
مىسالى, ءبىز سەكىلدى شاعىن حالىقتار ۇلتىمىز از بولعاندىقتان جانە كەڭ-بايتاق تەرريتوريادا ورنالاسقاندىقتان, بۇل ماسەلەدە نەمقۇرايلى بولۋعا حاقىمىز جوق. رۋحاني ماسەلەگە مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى, ءتىپتى پرەمەر-مينيستردەن باستاپ باس اۋىرتقانى ءجون. ءبىز ءوزىمىزگە سۇراقتى نەگە جاستار قاتىگەز بولىپ بارا جاتىر دەپ ەمەس, نەگە جاستارعا ىزگىلىك ءىلىمىن سەبەتىن كىتاپتار جەتكىلىكسىز دەپ قويۋىمىز كەرەك شىعار. كوركەم شىعارماعا ءمان بەرمەگەن ۇرپاق – قاتىگەز كۇشكە اينالادى.
تاۋەلسىزدىك ورناعانعا دەيىنگى بۋىن شاعىن اۋىلدا وسسە دە, كىتاپقا قولى جەتكىلىكتى بولدى. اۋىل دۇكەندەرىنە قانداي كىتاپ كەلدى دەپ ءتىپتى ەكىنشى سىنىپ بالالارى دا اسىعىپ تۇراتىن. ول كەزدە نانمەن قاتار كىتاپ تا ساتىلدى. مەن, مىسالى, مۇحتار اۋەزوۆتىڭ كىتابىن سول نان دۇكەنىنەن ساتىپ الىپ, العاش كوزىمدى اشىپ ەدىم. بۇل نەنى اڭعارتادى؟ قازىر ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك جۇيە وسى نارىقتى جولعا قويۋى كەرەك. سونداي-اق كىتاپ تاراتۋدا ۇلكەن مەتسەناتتار تاراپىنان جان-جاقتى قولداۋ قاجەت. ساۋدامەن اينالىساتىن ءىرى كومپانيالاردىڭ ءوز تاۋارلارىمەن قوسا كىتاپ ساۋداسىن دا جولعا قويۋى ءبىزدى كوپ العا جەتەلەر ەدى.
ءتىپتى مەملەكەت پارمەن بەرىپ, ۇلتتىق كومپانيالارىمىزدى كىتاپ ساۋداسىنا مىندەتتەۋ دە كەرەك شىعار. جالپى, رۋحاني سالانى قالپىنا كەلتىرمەي – ۇلت قالپىنا كەلمەيدى جانە ول كىتاپتاردىڭ تەك قانا كوركەم شىعارما بولۋى مىندەتتى ەمەس. كەز كەلگەن عىلىمي كىتاپتار دا قازاق ورتاسىنا ءالى جەتكەن جوق. ۇلتتىق سانا كىتاپپەن عانا قالىپتاسادى.
سونداي-اق كىتاپ قازاقستاندا وتە قىمبات. ءتىپتى كىتاپتىڭ ءوز قۇنىنان ەكى جارىم ەسە قوسىلىپ ساتىلادى. ول ەكى تاراپقا دا ءتيىمدى ەمەس. بالكىم كىتاپ ساۋداسى مەملەكەت تاراپىنان ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ موينىندا بولىپ, كىتاپ شىعارۋشى كاسىپكەرلەردى سۋبسيديالاۋ كەرەك بولار. ايتپەسە قانشاما عالىمداردىڭ, اقىن-جازۋشىلاردىڭ تاماشا-تاماشا دەگەن ەڭبەكتەرى تارتپالاردا شاڭ باسىپ جاتىر. ءبىر كەزدەرى الكەي مارعۇلانداردىڭ ەڭبەكتەرىن كىتاپ دۇكەندەرىنەن ساتىپ الىپ وقىدىق. جانە ول بۇقاراعا جەتكىلىكتى بولدى. ءتىپتى مەكتەپتە وقىپ جۇرگەندە-اق الكەي مارعۇلان ەڭبەكتەرىمەن تانىسا باستادىق. كىتاپ ارزانداماسا – كادەسىيعا اينالادى, ونىڭ بىزگە قانشالىقتى كەرەگى بولادى؟ كىتاپ وقۋداعى, ساتۋداعى كەمشىلىكتى نارىققا سىلتەي بەرەتىن زامان باياعىدا وتكەن.
اسقار التاي,
جازۋشى
