الەم • 11 ماۋسىم, 2019

قازاقتاردىڭ كىشى قۇرىلتايى ءوتتى

960 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

2019 جىلدىڭ 7-9 ماۋسىمى ارالىعىندا گەرمانيا فەدەراتيۆتىك رەسپۋبليكاسىنىڭ ميۋنحەن قالاسىندا قازاقتاردىڭ كىشى قۇرىلتايى ءوتتى. جىل سايىن بۇل ءىس-شارا ەتنوستىق قازاقتار كوپ تۇراتىن ەلدەردە وتكىزىلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا گەرمانيادا ەۋروپاداعى ەڭ كوپ قازاق دياسپوراسى – 3 مىڭ ادام (شامامەن 250 وتباسى) تۇرادى.

قازاقتاردىڭ كىشى قۇرىلتايى ءوتتى

­قۇرىلتايدىڭ نەگىزگى ماقساتى – مادەني-گۋمانيتارلىق جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جوبا­لار نەگىزىندە قازاق دياسپو­را­سىنىڭ وكىلدەرىن بىرىكتىرۋ. كىشى قۇرىلتايدىڭ جۇمىسىنا قازاق دياسپوراسىنىڭ 100-دەن استام وكىلى, سونداي-اق قازاقستاندىق مادەنيەت قايراتكەرلەرى, كاسىپ­كەرلەر, دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعىنىڭ بەلسەندىلەرى, «وتانداستار» قورى مەن اقپا­رات جانە قوعامدىق دامۋ مينيستر­لىگىنىڭ ماماندارى مەن ساراپشىلارى قاتىستى.

قازاقتاردىڭ كىشى قۇرىل­تايىنىڭ نەگىزگى تاقىرىبى –تۇڭ­عىش پرەزيدەنت – ەلبا­سىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى­ قى­رى» ماقالاسىنىڭ جانە «رۋ­حاني جاڭعىرۋ» باعدار­لاما­سى­نىڭ ەرەجەلەرى كونتەكسىندە ىن­تىماقتاستىقتى دامىتۋ. ءىس-شارا شەڭبەرىندە الەمنىڭ ءتۇرلى ەلدەرىندەگى قازاق دياسپوراسىنىڭ ىنتىماق­تاس­تىعىن دامىتۋدىڭ وزەكتى ماسە­لەلەرى, «وتانداستار» قو­رى مەن دۇنيەجۇزى قازاقتارى قا­ۋىم­داستىعى باستاماشىلىق ەتكەن بىرلەسكەن باعدارلامالار مەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جولدارى تالقىلاندى.

قۇرىلتايدىڭ سپيكەرلەرى قا­­­­تا­رىندا دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىم­­داستىعى توراعاسىنىڭ ءبى­رىنشى ورىنباسارى زاۋىتبەك تۇ­­­رىسبەكوۆ, «وتانداستار قو­رى­­­نىڭ» ۆيتسە-پرەزيدەنتى ما­عا­ۋيا سارباسوۆ, ەۋروپاداعى قا­­­­زاق قاۋىمداستىقتارىنىڭ ءجا­نە شۆەتسياداعى قازاق قاۋىم­داس­­تىعى­نىڭ توراعاسى مۇرات ەرميش ءسوز سويلەدى.

زاۋىتبەك قاۋىسبەك ۇلى ءوزى­نىڭ بايانداماسىندا اتالعان شا­­­­­­را­نىڭ قازاق ۇلتىنىڭ بىرلىگىن نى­عاي­تۋداعى ماڭىزدى ءرولىن اتاپ ءوتتى:

– «قانداستارىمىز ەلباسى­نىڭ «وتانداستار قورىن» قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىسىنا ءۇمىت ارتىپ, قولداۋ ءبىلدىردى. مىنە, سونىڭ ءنا­تي­جەسىندە ءبىز بۇگىن دۇنيەجۇزى قا­زاقتارى قاۋىمداستىعى مەن «وتانداستار قورى» كەاق ءبىر­لەسكەن جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسى جايلى ايتا الامىز. شەتەلدەردە تۇراتىن قازاق دياسپورالارى وكىلدەرىنىڭ وتىنىشتەرىنە بايلانىستى ۇلتتىق ورتالىقتاردى مۋ­­­زىكا اسپاپتارىمەن, قولونەر بۇيىمدارىمەن, ۇلتتىق كيىممەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىنە وراي, ءبىز «ءداستۇرلى قورجىن» اتتى كەڭ اۋقىمداعى جوبانى جۇزەگە اسىر­ماقپىز.

شەتەلدەردەگى وتانداستارى­مىز­دى قولداۋ ءۇشىن قازاق­ستان ۇكىمەتى جانىنان ۆەدومستۆو­ارالىق كوميسسيا قۇرىلادى. «قازاق كارتاسىن» ەنگىزۋ تۋرالى ۇسىنىس قوعام تاراپىنان قولداۋعا يە بولدى.

بۇگىنگى ەۋروپا جەرىندە ءوت­كىزىلىپ وتىرعان كىشى قۇرىلتاي ۇلتتىق «رۋحاني جاڭعىرۋ» باع­دارلاماسىنا وزىندىك ۇلەس قو­سادى دەپ سەنەمىن. بۇل الەمدىك قاۋىمداستىققا قازاق ۇلتىنىڭ بىرلىگىن جانە قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ شەتەلدەردە تۇراتىن قازاق دياسپورالارىنا ەرەكشە قولداۋى مەن قامقورلىعىن كورسەتەدى».

كۇن تارتىبىندەگى باسىم ماسە­لەلەر قاتارىندا – شەتەل­دە تۇ­راتىن وتانداستاردى قولداۋ ءۇشىن نورماتيۆتىك بازانى جە­تىل­دىرۋ, ءبىلىم بەرۋ, تۋريستىك باع­دارلامالاردى ىسكە اسىرۋ, قازاق ءتىلىن دامىتۋ, بايلانىس ورناتۋ جانە بيزنەس-جوبالاردى ىسكە قوسۋ تالقىلاندى.

قۇرىلتايدىڭ العاشقى كۇ­­نى شۆەتسيا, ۇلىبريتانيا, گەر­­مانيا, فرانتسيا, دانيا, ني­دەر­لاند, اۋستريا مەن بەل­گيا­داعى قازاق مادەني ورتا­لىقتارى مەن «وتانداستار» قو­رى­نىڭ ىنتىماقتاستىعى مەن ارىپتەستىگىن دامىتۋ تۋرالى ەكى- جاقتى مەمو­راندۋمدارعا قول قويىلدى. وسى­لايشا, قۇرىلتاي شەڭبەرىندە «قازاق ءۇيى» – ورتاق برەندىمەن الەمنىڭ ءتۇرلى ەلدەرىندە جۇمىس ىستەيتىن بارلىق قازاق مادەني ورتالىقتارىنىڭ بىرىڭعاي بازاسىندا بىرىكتىرۋگە باعىتتالعان جوبا باستاۋ الدى.

كىشى قۇرىلتاي شەڭبەرىندە العاش رەت وتاندىق جانە شەتەلدىك كاسىپكەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن بيزنەس-فورۋم ءوتتى. ءىس-شارا با­رى­­سىندا ەۋروپاداعى قازاق دياس­پوراسىنىڭ وكىلدەرىنە بيزنەس-باستامالاردى قولداۋ جانە جەكە كاسىپكەرلىكتى مەملەكەتتىك قول­داۋ شارالارى ۇسىنىلدى. بيز­نەس-فورۋم شاعىن جانە ور­تا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ ءتۇر­­لى سالالارىندا تاجىريبە ال­ما­سۋعا, قازاقستان, گەرمانيا جانە ەۋروپا مەن ازيانىڭ باس­قا دا ەلدەرىنىڭ كاسىپكەرلەرى ارا­سىنداعى بايلانىستاردى كەڭەي­تۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ۇلكەن الاڭ­عا اينالدى.

بۇدان باسقا, قۇرىلتايعا قا­تىسۋشىلار جولداستىق فۋتبول ويىن­دارىن وتكىزىپ, قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىلىم بەرۋ كورمەسىمەن تانىسا الدى. كورمە اياسىندا قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقۋ مۇمكىندىكتەرى, شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن  ىنتىماقتاستىق جوبالارى ۇسىنىلدى.

تۇتاستاي العاندا قازاق­تار­دىڭ كىشى قۇرىلتايىن وتكىزۋ جاڭا سەرىكتەستەردى ىزدەۋ, ىسكەرلىك جانە گۋمانيتارلىق بايلانىستار ورناتۋ, شەتەلدىك قوعامداستىققا قازاقستاننىڭ ءتۇرلى سالالا­رىن­داعى مۇمكىندىكتەرىن كورسەتۋ ءۇشىن ءتيىمدى الاڭدى قامتاماسىز ەتتى دەۋگە بولادى.

سوڭعى جاڭالىقتار