– جىگىتتەر, بۇلارىڭ ۇيات قوي, ءوز تىلدەرىڭدە نەگە سويلەمەيسىڭدەر؟! – دەدى كولدەنەڭنەن كيلىككەن الگى جىگىت.
كوڭىل اۋداراتىن-اق كورىنىس ەدى. سەبەبى وشارىلىپ تۇرىپ ورعىعان ورىس تىلىندە سويلەسىپ تۇرعان جاستارعا ەسكەرتۋ جاساعان ادام ورىس بولاتىن. قاتىرىپ تۇرىپ قازاق تىلىندە ايتتى. قازاقتىڭ ءوزى سويلەگىسى كەلمەي تۇرعان تىلدەرىندە. جۇرەگىمىز جىلىپ كەتتى. ءجونىن بىلمەككە ۇمتىلدىق. وسى وبلىس ورتالىعىنداعى جوعارى مەديتسينا كوللەدجىنىڭ وقىتۋشىسى ەكەن. اتى-ءجونىن ايتىپ ەدى, ايالداما باسىنداعى ۋ-شۋدان دۇرىس ۇقپاي قالدىق. قايىرا سۇراۋعا ىڭعايسىز. ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ الگى ءتىل جاناشىرىن ادەيىلەپ ىزدەپ باردىق. سويتسەم, قازاقتى قازاقشا سويلەۋگە شاقىرىپ جۇرگەن الەكساندر بەلياەۆ سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا قاراستى اقجار اۋىلىنىڭ تۋماسى ەكەن. سول اۋىلداعى №1 ورتا مەكتەپتى ءبىتىرىپتى. كەيىن شوقان ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىن تامامداعان. ورىس ءتىلى مەن ادەبيەتىنىڭ مۇعالىمى. الەكساندر الەكساندروۆيچ ءانشى ەكەن. تاعى ءبىر عاجابى, رەپەرتۋارىندا – كىلەڭ قازاق اندەرى.
– قازىر اقجار اتالاتىن, بۇرىنعى لەنينگراد سەلوسىندا جەرگىلىكتى ۇلت وكىلدەرى از تۇردى عوي. بالا كەزىمىزدە اۋدان ورتالىعىنداعى ءمادەنيەت ۇيىندە وتەتىن ءىس-شارالارعا توڭىرەكتەگى اۋىلداردىڭ كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەلەرى كوپ كەلەتىن. قازاقتىڭ «قۇلاقتان كىرىپ, بويدى الاتىن» عاجاپ اندەرىن اۋزىمىزدىڭ سۋى قۇرىپ تىڭدايتىنبىز. انگە قۇمارلىعىم سول كەزدەن باستالدى. ءبىزدىڭ مەكتەپتە الپىسباي مالتازين ەسىمدى قازاق ءتىلى ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولدى. العاش ءتىل ۇستارتقان ۇستازىم سول كىسى. ءار ۇلتتىڭ ءتىلى وزىنە قىمبات قوي. بىراق مەن قازاق ءتىلىنىڭ جۇمساقتىعىن, قۇلاققا جاعىمدى ەستىلەتىنىن, ءان بولىپ ەسىپ تۇرعانداي اۋەزدىلىگىن سول كەزدەن باستاپ ۇقتىم, – دەيدى الەكساندر الەكساندروۆيچ. – مەكتەپتە جۇرگەندە ولەڭ جازاتىنمىن. قازاق تىلىندەگى سوزدىك قورىم ازداۋ بولعان سوڭ ورىس تىلىندە جازىپ, جان سىرىمدى جەتكىزگىم كەلەتىن. ىشتەن شىققان سول لەبىزدى قازاقتار دا وقىسىن دەپ جەرگىلىكتى اقىن ستەپان باقتىباەۆ اعامىزعا اۋدارتىپ تا الدىم.
ءانشى اسىرەسە ءشامشىنىڭ اندەرىن, حالىق اندەرىن ءسۇيىپ ايتادى ەكەن. ەلدە جۇرگەندە ساحنانى بوساتپاپتى. ءبىر اڭعارعانى, حالىقتىڭ جىلى قابىلدايتىنى, الدە ورىس بالاسىنىڭ قازاق تىلىندە ءان شىرقاپ تۇرعاندىعىنا رازى بولىپ, سىيلاعانى ما ەكەن.
– ءتىل ۇيرەنۋگە ەشۋاقىتتا كەش بولمايدى, – دەيدى ءانشى جىگىت. – مەن ءوزىم كۇندە قازاق تىلىندەگى گازەت-جۋرنالداردى شولىپ شىعامىن. بۇرىن بەيماعلۇم بولعان جاڭا ءبىر تىركەستەر, مەن بىلە قويمايتىن سوزدەر كەزدەسەدى. ءتىل بىلەمىن دەگەن ادامنان سۇراپ الساڭ, ەشقانداي ايىپ-شامى جوق. ساباق وتكىزگەندە دە كوللەدجدىڭ ءبىلىم الۋشىلارىنا قازاق ءتىلىن مىندەتتى تۇردە ۇيرەنۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتىپ وتىرامىن. ەسكەرتىپ قانا ەمەس, ۇيرەتۋگە تىرىسامىن. ولار ەرتەڭگى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى عوي. بالكىم, شالعايداعى قازاق اۋىلىنا بارىپ قالار. سوندا اتالار مەن اجەلەرگە قىزمەت كورسەتۋ كەرەك ەمەس پە؟..
ال ءان ايتۋىنا قاراعاندا, وزگەشە ءبىر عاجايىپ الەم. ول سىبىزعىداي سىزىلعان سۇلۋ اندەردىڭ مازمۇنىن دا جاپ-جاقسى تۇسىنەدى ەكەن. ايتار ويدى, لۇپىلدەگەن سەزىمدى. ءان الەمىنە بويلاپ ەنىپ كەتكەنىندە سالتاناتتى, شاتتىقتى ءان بولسا, كوڭىلى مارقايىپ, مۇڭ شارپىعان ءان بولسا, جاس جۇرەگى جابىرقاپ قالاتىن كورىنەدى. سان مارتە ءان بايگەسىندە توپ جارعان. ارينە ءوزى بالا جاسىنان عاشىق جەرگىلىكتى جۇرتتىڭ عاجايىپ اندەرىن ناشىنە كەلتىرە ايتىپ. وبلىس توڭىرەگى تۇرماق, شىمكەنت قالاسىندا وتكەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەديتسينالىق كوللەدجدەرىنىڭ ۇزدىك وقىتۋشىسى – 2016» بايقاۋىندا ەكىنشى ورىن الىپتى. بايقاۋدىڭ ءۇش كەزەڭىنىڭ العاشقىسى الپىس سۇراقتان تۇراتىن تەست ەكەن. مۇدىرمەي وتكەن. ەكىنشىسى – ءوزىن ءوزى تانىستىرۋ. قازاقتىڭ كوركەم تىلىندە جەرىنە جەتكىزىپ ايتىپ-اق بەرگەن. ال ءان – جان سەرىگى عوي.
– جاپ-جاقسى دايىندالىپ باردىم. شىنىن ايتقاندا, ءبىرىنشى ورىننان دامەلى ەدىم, – دەيدى ءوزى.
– جاسسىڭ عوي, ءالى تالاي بايگە الاسىڭ, – دەپ كوڭىلىن دەمدەدىك ءبىز. – ەڭ باستى جەڭىسىڭ, ءوزىڭ وتىن وتتاپ, سۋىن ىشكەن جەرىن سىيلاپ, ءتىلىن ۇيرەنگەنىڭ, ءتىلىن عانا ەمەس, ءانىن سالعانىڭ – ەڭ ۇلكەن جەڭىسىڭ.
شىنىندا دا سولاي ەمەس پە؟!.
كوكشەتاۋ
