قالانىڭ ەڭ باستى بايلىعى – ادامدار, ونىڭ جاس تۇرعىندارى. اقتوبەنىڭ 150 جىلدىق بەدەرلى بەلەسى كوپتەگەن تاريحي تۇلعالار شاھاردىڭ ءمارتەبەسى مەن داڭقىن كوتەرە ءتۇستى. وسى ورايدا بۇگىنگى مەرەكە جاس بۋىن ءۇشىن تۋعان جەردىڭ تاريحىن تەرەڭنەن تانىپ, ونىڭ جاڭا دا جارقىن بەتتەرىن جازۋعا, اقتوبەنى بۇرىنعىدان دا اجارلى ءارى اسەم قالاعا اينالدىرۋ ءۇشىن بەرىلگەن تاپتىرماس مۇمكىندىك دەپ بىلەمىز, – دەدى اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى وڭداسىن ورازالين 150 جىلدىققا ارنالعان سالتاناتتى ءراسىم كەزىندە.
اقتوبە قالاسىندا تەك سوڭعى 3-4 جىلدىڭ توڭىرەگىندە اۋقىمدى قۇرىلىس جۇمىستارى اتقارىلدى. ايتالىق, قازىرگى كۇنى قالا كوركىن ودان ءارى تۇرلەندىرە تۇسكەن كوپتەگەن زاماناۋي الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جانە مادەني نىساندار بوي كوتەردى. بۇعان دەيىن «نۇر اقتوبە» جانە «باتىس» ماسسيۆتەرىنىڭ ورنى قۇلازىعان قۋ دالا بولعانى ەشكىمگە دە جاسىرىن ەمەس. قالاداعى قۇرىلىس قارقىنى جوعارى ەكەنى وسى دەرەكتىڭ وزىنەن دە ايقىن كورىنەدى. الداعى 10-15 جىلدىڭ بەدەرىندە اقتوبە قالاسى تۇرعىندارىنىڭ سانى 1 ميلليون ادامعا جەتەدى دەپ كۇتىلۋدە. ءسوز جوق, بۇل – بيىك مەجە.
بۇگىنگى كەزدە العا قويىلعان الەۋمەتتىك ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ جانە اقتوبە قالاسىنىڭ اجارىن ودان ءارى اشا ءتۇسۋ ءۇشىن جان-جاقتى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. ونىڭ دەنى اقتوبە قالاسىنىڭ 150 جىلدىق مەرەيلى داتاسىنا دەيىن اتقارىلعانى دا ۇلكەن مەرەي. بۇگىنگى تاڭدا اقتوبە ءوز تۇرعىندارىنىڭ سانى ءجونىنەن ەلىمىز بويىنشا بەسىنشى ورىندا تۇر. قالا تۇرعىندارىنىڭ سانى 500 مىڭدىق مەجەگە جاقىنداپ قالعانىن ايتقان ءجون. قازاقستاندا حالقىنىڭ سانى 1 ميلليوننان اسقان ءۇش مەگاپوليس بار ەكەنى ءمالىم. بۇدان بەس-التى جىل بۇرىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس اقتوبەنى ەلىمىزدەگى اگلومەراتسيا ورتالىعىنىڭ بىرىنە اينالدىرۋ ءارى تۇرعىندارى سانىن 1 ميلليونعا جەتكىزۋ ءمىندەتى قويىلدى.
سوڭعى جىلدارى قالا حالقىنىڭ ىشكى كوشى-قون جانە تابيعي ءوسىم ەسەبىنەن تەز وسە ءتۇسۋى اقتوبە قالاسى اۋماعىندا «استانا» جانە «الماتى» دەپ اتالعان اۋدانداردىڭ قۇرىلۋىنا سەبەپشى بولدى. اقتوبە قالاسىنىڭ سوڭعى باس جوسپارى بۇدان ءۇش جىل بۇرىن قابىلداندى. سوعان سايكەس قازىرگى كەزدە اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزىلىپ كەلەدى. جاڭا تۇرعىن ءۇي ماسسيۆتەرىنىڭ پايدالانۋعا بەرىلگەنى سونىڭ دالەلى. تۇتاستاي العاندا, قالادا قوسىمشا تاعى دا التى شاعىن اۋدان ىرگە كوتەرمەك.
اقتوبەنىڭ «باتىس-3» دەپ اتالاتىن جاڭا قۇرىلىس الاڭىندا جوبا بويىنشا 100 مىڭ ادام تۇرادى. تۇرعىنداردىڭ سانىن وسىرە وتىرىپ, مۇندا نەگىزىنەن كوپقاباتتى ۇيلەر سالۋ ءتاجىريبەسى قولدانىلۋدا. بۇل ءۇشىن جىلۋ, ەلەكترمەن قامتۋ جانە گازداندىرۋ جونىندە ارنايى جوبالار تۇزىلگەن. سونداي-اق اتالعان اۋداندا بيىل شىعا باستاعانىنا ءجۇز جىل تولىپ وتىرعان ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمى «Egemen Qazaqstan»-نىڭ بۇرىنعى رەداكتورى, پۋبليتسيست-عالىم ساقتاعان بايىشەۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وقۋ قالاشىعى تۇرعىزىلماق. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, اقتوبە ايماعىندا قۇرىلىس قارقىنى جوعارى.
وتكەن جىلى مۇندا 850 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي بوي كوتەرسە, بيىل ونىڭ كولەمى 1 ميلليون شارشى مەترگە جەتكىزىلمەك. اقتوبەنىڭ 2016 جىلى قابىلدانعان باس جوسپارى 2030 جىلعا دەيىن ەسەپتەلگەن. وسى ۋاقىتقا دەيىن قالانىڭ ونەركاسىپتىك, اگرارلىق جانە لوگيستيكالىق اۋماعىن ءبىر-ءبىرىمەن ءوزارا ۇندەس تىعىز بىرلەستىكتە ودان ءارى نىعايتا ءتۇسۋ كوزدەلگەن. سونداي-اق باس جوسپارعا سايكەس تەمىر جول ۆوكزالى تەرمينالىنىڭ جاڭا قۇرىلىسىن باستاۋ ۇيعارىلعان.
اقتوبە قالاسىنىڭ 150 جىلعى قارساڭىندا شاھاردىڭ ەسكى اۋداندارىن قايتا جاڭعىرتۋ جولدارى بەلگىلەندى. مۇنداي اۋقىمدى جۇمىستارعا بيۋدجەت قاراجاتى جۇمسالسا, ونىڭ ءمولشەرى تىم قوماقتى بولماق. سوندىقتان وعان ينۆەستورلىق قاراجات كوزدەرىن تارتۋ كوزدەلگەن. سونىمەن بىرگە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قۇرىلىس كومپانيالارىمەن ىنتىماقتاستىقتىڭ وزگە دە نۇسقالارىن قاراستىرۋدا. ايتالىق, وبلىس ورتالىعىندا ەسكىرگەن, اپاتتى جاعدايداعى ۇيلەردى ءسۇرىپ تاستاپ, ونىڭ ورنىنا جاڭا كوپقاباتتى ۇيلەر سالۋ ءۇردىسى باستالىپ كەتتى. بۇل جاۋاپتى دا كۇردەلى ىستەر ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن اتقارىلادى. ونىڭ باستاۋىندا «كەرەمەت ءۇي» جشس كومپانياسى تۇر.
اقتوبە قالاسىنىڭ 150 جىلدىعى قارساڭىندا اباتتاندىرۋ مەن كوگالداندىرۋ جۇمىستارى جان-جاقتى جۇرگىزىلگەنى دە تۇرعىندارعا لايىقتى تارتۋ بولدى دەي الامىز. سونىڭ ىشىندە تۇڭعىش پرەزيدەنت اتىنداعى ساياباق ماڭىندا, «قازاق حالقىنا مىڭ العىس» ستەللاسىنىڭ قارسى بەتىندە اركا تۇرعىزىلۋدا. ارينە اقتوبە قالاسىن كوركەيتۋ مەن اباتتاندىرۋ ماسەلەلەرى ونىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويى شەڭبەرىمەن شەكتەلىپ قالماق ەمەس. بۇعان دەيىن اياقتاپ ۇلگەرمەگەن جوبالاردى الداعى قىركۇيەك ايىنا دەيىن تولىق ءبىتىرۋ ماقساتى قويىلعان.
بۇگىندە ەلىمىزدەگى بولاشاعى زور, مۇمكىندىگى جوعارى اقتوبە قالاسى مەرەكە قۇشاعىندا. سوندىقتان ءسوز تۇيىنىندە ەلباسى ايتقانداي, «اجارىڭ اتقان تاڭداي اشىلا بەرسىن, ارايلى اقتوبە», دەمەكپىز.
اقتوبە
