وڭىرلەرگە جۇكتەلگەن مىندەتتەر – باستى نازاردا

يندۋستريا جانە ينفرا­قۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى كەلتىرگەن دەرەكتەر بويىنشا, ەلى­مىزدە قازىرگى تاڭدا 12 ارنا­يى ەكونوميكالىق ايماق پەن 23 يندۋستريالىق ايماق بار. مينيستر رومان سكليار بار­لىق ارنايى ەكونوميكالىق اي­­ماق ينفراقۇرىلىمىنىڭ قۇ­­رى­لىسىنا كەتكەن بيۋدجەت شى­عىندارى 314,3 ملرد تەڭ­گەنى قۇ­رايتىنىن, بۇل رەتتە تار­تىل­عان ينۆەستيتسيا كولەمى 910 ملرد تەڭگە ەكەنىن ايتتى. 

− ارنايى ەكونوميكالىق ايماق­تاردىڭ اۋماعىندا بار­لىعى 183 جوبا ىسكە قوسىلدى. ولار­دىڭ ىشىندە شەتەلدىڭ قاتى­سۋمەن 46 جوبا ىسكە اسىپ, 15,5 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلدى. بيۋدجەتكە سالىق تۇرىندە شامامەن 150 ملرد تەڭگە قايتارىلدى, – دەدى ر.سكليار. 

ونىڭ ايتۋىنشا, ين­دۋست­ريا­­­لىق ايماقتاردا ينۆەس­تي­­­تسيا كولەمى شامامەن 183 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 168 ءون­دىرىس ىسكە قوسىلدى. سونداي-اق 8,5 مىڭنان اسا جۇمىس ورنى قۇرىلدى. بيىل شامامەن 1200 جاڭا جۇمىس ورنىنا ارنالعان قۇنى 160 ملرد تەڭگەدەن اساتىن 36 جوبا ىسكە قوسىلادى دەپ جوس­پارلانۋدا. 2021 جىلعا قاراي اەا اۋماقتارىندا 2 ترلن تەڭ­گەدەن اساتىن سوماعا 147 جو­با ىسكە اسىرىلاتىن بولادى. ين­دۋستريالىق ايماقتاردىڭ اۋماعىندا 2021 جىلعا قاراي 520 ملرد تەڭگە سوماعا 173 جوبا قولعا الىنباق. ولاردىڭ ىشىندە اعىمداعى جىلى جالپى سوماسى 163 ملرد تەڭگەگە 40 جوبا ىسكە اسىرىلاتىن بولادى.

ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى ءا.ماعاۋوۆ ءوز كەزەگىندە «ۇلت­تىق يندۋستريالىق مۇناي-حي­­ميا تەحنوپاركى» اەا دا­مى­تۋ تۋرالى باياندادى. ونىڭ اي­تۋىن­شا, ارنايى ەكونو­ميكالىق ايماقتى ىسكە قوسقان ساتتەن باس­تاپ 10,1 ملرد تەڭگە­نىڭ ءونىمى ءوندىرىلدى, 2 600 جۇ­مىس ورنى قۇرىلدى.

ۇكىمەت وتىرىسىندا بەلگىلى بول­عانداي, ىسكە اسىرىلىپ جات­قان نەگىزگى جوبالار – پوليپ­روپيلەن مەن پوليەتيلەن ءون­دى­رىسى. ونىڭ جالپى قۇنى 9 ملرد اقش دوللارىن قۇرايدى. وسى ەكى جوبانىڭ ءىجو-دەگى ۇلەسى 1,5 پا­يىز. ارنايى ەكونوميكالىق اي­ماقتا بۇدان وزگە جەكە ينۆەس­تور­لاردىڭ پوليەتيلەنتەرەفتالات, مەتانول جانە تسيكلوگەكسان ءوندىرىسى جوبالارىن ىسكە اسىرۋى كۇتىلۋدە. 

ارنايى ەكونوميكالىق اي­­ماق­تاردىڭ جۇمىسىنداعى «سا­مۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ جۇ­مىسى تۋرالى «سامۇرىق-قا­زىنا» ۇاق» اق باسقارۋشى ديرەكتورى ءا.پىرمەتوۆ باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, 2016 جىلى قازان ايىندا «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» اەا ين­فر­ا­قۇرىلىمىنىڭ بارلىق 68 نىسانى پايدالانۋعا بەرىلدى, 2015 جىلى شىلدەدە «قورعاس» اەا قۇرعاق پورتى پايدالانىلا باستادى. 2015 جىلدىڭ 29 شىلدەسىنەن باستاپ 2019 جىل­دىڭ 1 مامىرى ارالىعىندا قۇر­­لىق پورتىندا جفە (جيىرما فۋتتىق ەكۆيۆالەنتتى) 317,4 مىڭ كونتەينەر وڭدەلدى. 

پرەمەر-مينيستر ا.ما­مين نەگىزگى باياندامالاردى تىڭ­­داعاننان كەيىن دايىن ينف­را­قۇرىلىمى مەن ءتۇر­لى جەڭىل­دىكتەرى بار ارنا­يى ەكونو­مي­كالىق جانە يندۋست­ريالىق اي­ماق­تار – جەكە ينۆەستيتسيالار تار­تۋعا ارنالعان ءتيىمدى الاڭ ەكەنىن ايتتى. 

– ارنايى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق ايماقتاردى باس­قارۋدا نۇر-سۇلتان, شىم­كەنت قالالارى, الماتى جانە پاۆ­لودار وبلىستارى اكىم­دىكت­­ەرىنىڭ وڭ تاجىريبەسى بار. ءما­­سەلەن, «وڭتۇستىكتە» 1 بيۋد­جەتتىك تەڭگەگە 15,5 تەڭگە جەكە ينۆەستيتسيا تارتىلعان. ءوز كە­زەگىندە, «وڭتۇستىك» يا اۋما­عى تولىقتاي يگەرىلگەن. 38,6 ملرد تەڭگەگە 55 جوبا ىسكە قو­سىل­عان. «پاۆلودار» اەا-دا 1 بيۋدجەتتىك تەڭگەگە 12 تەڭ­گە­دەن استام ينۆەستيتسيا تارتىلدى. «استانا – جاڭا قالا» اەا-دا بۇكىل جۇمىس ىستەگەن ءون­دىرىستىڭ كولەمى 1,4 ترلن تەڭ­گە­دەن استام بولىپ وتىر. 2018 جى­لى «قورعاس – شىعىس قاق­پاسى» اەا-دا 9,3 ملرد تەڭ­گە­­دەن استام جەكە ينۆەستيتسيا­لار يگەرىلدى, – دەدى ۇكىمەت باسشىسى. 

ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل با­عىت­تا جۇيەلى نەگىزدە جاڭا جوبالار مەن ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ قاجەت. ول ءۇشىن وڭىرلەرگە اەا مەن يا-عا تابىستى حالىقارالىق تاجىريبەلەرى بار كاسىپتىك باس­قارۋشى كومپانيالاردى تار­تۋ قاجەت قادام. پرەمەر-مي­نيس­تر ايماقتاردى باسقارۋ مەن جۇمىس تيىمدىلىگىن ارتتى­رۋ ماقساتىندا ءساتتى جانە پەرس­پەك­تيۆالىق ايماقتاردى باسىم­دىقپەن قارجىلاندىرۋ بويىن­شا كريتەريلەردى ازىرلەۋدى تاپ­سىردى. 

– ءوز كەزەگىندە, وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرى اەا-عا جوبالار­دى قوسۋ كەزىندە جوعارى قو­سىل­­عان قۇنى مەن ەكسپورتقا باع­­دار­لانعان وندىرىستەرگە با­سا نا­زار اۋدارۋ قاجەت. جەكە ين­ۆەستي­تسيالار اعىمىن ودان ءارى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جۇمىستى «ءبىر تەرەزە» قاعيداسى بويىن­شا ۇيىمداستىرۋ كەرەك, – دەدى ا.مامين. تاقىرىپتى قورى­تىندىلاۋ بارىسىندا پرەمەر-مينيستر ۇشجىلدىق مەرزىمگە جەكەلەگەن اەا جانە يا دامىتۋ ستراتەگيالارىن ازىرلەۋدى تاپسىردى.

جازعى دەمالىسقا جوسپار كوپ

ۇكىمەت ۇيىندە تالقى­لانعان ەكىنشى ماسەلە – جاز­عى دەمالىس كەزىندە بالالار­دىڭ ساۋىقتىرۋ دەمالىسىن, بوس ۋا­قى­تىن جانە ىسپەن شۇ­عىل­دانۋىن ۇيىمداستىرۋ جۇمىس­تارى. تاقىرىپقا قاتىستى بايانداما جاساعان ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى كۇلاش ءشامشيدينوۆا بيىل مەكتەپتەردىڭ جانىندا 11 مىڭ لاگەر جۇمىس ىستەيتىنىن ايتتى. 

– لاگەرلەردەگى دەمالىس­پەن الەۋمەتتىك از قامتاماسىز ەتىل­گەن وتباسىلاردىڭ بالا­لارى­نىڭ 80 پايىزىن, ايرىقشا ءبى­لىم قاجەتتىلىگىنە مۇقتاج بالا­لاردىڭ 82 پايىزىن جانە ءتۇرلى سالادا جەتىستىككە جەتكەن, دەۆيانتتى تاربيەدەگى بالالاردىڭ 90 پايىزىن قامتۋ كوزدەلۋدە, – دەدى مينيستر. 

بۇدان بولەك, وقۋشىلاردىڭ 61 پايىزى ءتۇرلى وليمپيادالىق رەزەرۆ جازعى مەكتەپتەرى مەن ءتىل مەكتەپتەرىنە, اكتيۆيس­تەر مەن كوشباسشىلاردىڭ مەكتەپ­تەرى­نە قابىلداناتىن بولادى. ك.ءشامشيدينوۆا جازعى دەما­لىستى ۇيىمداستىرۋعا قو­سىم­شا دەمەۋشىلەر رەسۋرسى دا تارتىلاتىنىن ايتتى.

ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ك.ءشامشيدينوۆا جوعارى وقۋ ورىندارى جانىنان جازعى اكا­دە­ميالىق مەكتەپتەردى اشۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. 

– دجون حوپكينس ۋنيۆەر­سي­تەتىندە جىلىنا 10 مىڭنان استام جوعارى سىنىپ وقۋشىسى جازعى دەمالىستارىن وتكىزەدى. جۇزدەگەن تاقىرىپتاردى زەردەلەپ, زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن اينالىسادى. وسى لاگەردەن وتكەن جاستاردىڭ ىشىنەن 37 نوبەل لاۋرەاتى شىققان. سوڭ­­عى جىلدارى ەلىمىزدەگى نازار­باەۆ ۋنيۆەرسيتەتى, قبتۋ, AlmaU دا جازعى مەكتەپ­تەر ۇيىم­داستىرىپ ءجۇر. بيىل رەس­­­پۋبليكاداعى باسقا دا جو­عارى وقۋ ورىندارى جانى­نان جازعى اكادەميالىق مەك­تەپ­تەردى اشۋ بالالاردى دەمالىس­پەن قامتۋمەن قاتار, ولاردىڭ بىلىكتىلىك دەڭگەيىن جوعارىلاتار ەدى, – دەدى مينيستر.

مادەنيەت جانە سپورت مي­نيسترى ارىستانبەك مۇحا­مەدي­ ۇلى جازعى دەمالىس كەزەڭىن بالالاردىڭ ساۋىقتىرۋ دەمالىسىن, بوس ۋاقىتىن جانە ىسپەن شۇعىلدانۋىن ۇيىمداستىرۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى.

ونىڭ ايتۋىنشا, كانيكۋل كەزىندە جىل سايىن ءتار­بيە­­لىك, پاتريوتتىق جانە ەستەتي­كا­لىق سيپاتتاعى ءارتۇرلى ءىس-شا­را­لار كەشەنى وتكىزىلەدى. رەس­پۋب­­ليكانىڭ بارلىق كىتاپ­حا­نا­لارىندا «ادەبي ەرتەڭ­گى­ل­ىكتەر» وتكىزۋ, مۋزەيلەر مەن مۋ­زەي-قورىقتاردا بەلگىلى قا­زاق­­ستاندىق سۋرەتشىلەر, ءمۇسىن­­­شىلەر, ولكەتانۋشىلار, ارحەو­­لوگتاردىڭ قاتىسۋىمەن تەگىن تاريحي-ولكەتانۋلىق جانە تا­نىم­دىق ەكسكۋرسيالار, ءتۇر­لى پلەن­­ەرلەر وتكىزۋ, قالالار مەن وبلىس ورتالىقتارىندا «Book­Crossing» اكتسياسىن ءوت­كىزۋ, بارلىق اۋىلدىق وك­رۋگ­تەردە «جىلجىمالى كىتاپ­حا­نا­­لاردى» ۇيىمداستىرۋ جوسپار­لانعان. 

بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر اراسىندا بۇقارالىق سپورتتىڭ دامۋى تۋرالى بايانداي كەلىپ, ا.مۇحامەدي ۇلى دەنە شى­نىق­تىرۋمەن جانە سپورتپەن مەكتەپ جاسىنداعى 1,8 ملن بالا, سونىڭ ىشىندە اۋىلدىق جەرلەردەن 816 مىڭنان استام بالا قامتىلعانىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار كەلەر جىلدان باستاپ بارلىق وڭىرلەردە تەگىن «بالالار تۋريستىك پويى­زىن» ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر ەكەن. باسىمدىق الەۋ­­مەتتىك وسال وتباسىلار­دان شىق­قان بالالارعا, ءبىلىم بەرۋ جا­رىستارىنىڭ جەڭىم­پازدارىنا, ۇزدىك وقۋشىلارعا ت.ب. بەرىلەدى.

تالقىلانعان تاقىرىپتى قورى­تىندىلاۋ بارىسىندا ا.ما­مين وڭىرلەردە جاز مەز­گىلىن­دە بالالاردىڭ دەمالىسى مەن بوس ۋاقىتىن ءتيىستى دەڭ­گەيدە ۇيىم­داستىرۋ شارالارىن دەرەۋ قابىلداۋدى تاپسىردى.