اتاقتى تاقۋا يمام ناساي «رامازان – مۇباراك اي. ول ايدا اللا مۇسىلماندارعا ورازا ۇستاۋدى پارىز ەتتى جانە بۇل ايدا مىڭ ايدان قايىرلى قادىر ءتۇنى بار» دەگەن مۇحاممەد پايعامباردىڭ (س.ع.س) وسيەت-ءحاديسىن جەتكىزسە, يسلام الەمىنىڭ ءتورتىنشى حاليفاسى ءالي ءابۋتالىپ: «ماعان بۇل دۇنيەدە ەكى نارسە سۇيكىمدى كورىندى: قوناققا قىزمەت كورسەتۋ جانە ورازا ۇستاۋ» دەگەن ەكەن.
ورازا – مۇسىلماننىڭ جان ازىعىن بايىتاتىن عيبادات. يسلام عۇلامالارى «عيبادات ول جەكە كاسىپكە ۇقسايدى: قارجىلىق قورى – تاقۋالىق, جۇمىسى – قۇلشىلىق, سوڭعى ءناتيجەسى – ءجاننات» دەپ ءپاتۋا ايتسا, دانا اباي اتامىز 12-ءنشى قاراسوزىندە: «كىمدە-كىم جاقسى-جامان عيبادات قىلىپ جۇرسە, ونى عيباداتتان تىيۋعا بولمايدى, جاقسىلىققا قىلعان نيەتتىڭ جاماندىعى جوق» دەپ قۇلشىلىقتىڭ شاريعي ۇكىمىنە ءوزىنىڭ اقيقات ءۇنىن قوسادى.
مۇسىلماندار ءۇشىن رامازان ايىنىڭ مۇنشالىقتى ماڭىزعا يە بولۋىنا باستى سەبەپ – مۇحاممەد پايعامباردىڭ (س.ع.س): «رامازان ايىندا جاقسى ءىس جاساعان ادامعا اللا باسقا ايلاردا جاساعاننان جەتپىس ەسە كوپ ساۋاپ جازادى» دەگەن ءحاديسى. بۇل وسيەت-حاديس جاقسىلىقتان ءۇمىتتى مۇميندەردىڭ ورازاعا دەگەن ىنتا-ىقىلاسىن وياتسا, تاقۋالار ءۇشىن بۇل اي ءناپسى تىزگىندەۋدىڭ كەمەل امالى دەپ بىلەدى.
وسى ورايدا, تابيعيندەر داۋىرىندە ءومىر سۇرگەن يسلامنىڭ ۇلكەن ءپىرادارى حاسان ءباسريدىڭ «ءناپسىنىڭ تىزگىنى – اشىعۋ» دەيتىن مويىندالعان ۇكىمىنە جۇگىنە وتىرىپ, بۇل عۇلامانىڭ قاسيەتتى ورازانىڭ نىعمەتتەرى جايلى ايتقان قۇندى تۇجىرىمىن كەلتىرە كەتكەندى ءجون كورىپ وتىرمىز.
ۇلكەن وقىمىستىنىڭ ايتۋىنشا ورازانىڭ ءبىرىنشى نىعمەتى – تاۋبە ەتۋ. ياعني بۇل ادام بالاسىنىڭ تاۋبەسى مەن تاۋەكەلى قابىل بولاتىن اي. تاۋبەسى قابىل بولعان جاننىڭ سىيلىعى قيامەت-ماقشاردا پايعامبارلارمەن بىرگە ءبىر ساپتا تۇرادى. ءVى عاسىردا ءومىر سۇرگەن ارابتىڭ جاڭاشىل اقىنى احناف يبن قايىس: «شىنايى تاۋبە جاساۋشى ادام كۇناسى ءۇشىن وپىنادى, جۇرەگىندە مۇڭ باسىم بولادى, جاماندىقتان قاشادى, ءتىلىن بوس سوزدەردەن ساقتايدى», دەپتى.
ەكىنشى نىعمەتى – كەشىرىم ايى. ياعني ورازادا اللادان كەشىرىم سۇراۋ, جارىلقانۋ تىلەگەن دۇرىس. جاراتۋشى شىنايى ىقىلاسپەن كەشىرىم ءوتىنىپ, جارىلقانۋ تىلەگەن ق ۇلىنىڭ مال-مۇلكىن كوبەيتەدى, ونى كولدەنەڭ پالە-جالادان ساقتايدى, جارىلقاۋ تىلەگەن قاۋىمعا راحىم ەتەدى, ولاردىڭ نەسىبەسىن مولايتادى, ۇرپاعىن كوپ قىلادى جانە قۋاتتى مەملەكەتكە اينالدىرادى. بۇل نىعمەتكە بەرىك بولۋ ءۇشىن اباي اتامىز 13-ءىنشى قاراسوزىندە ايتقانداي, قورىقپاس جۇرەك, اينىماس كوڭىل, بوسانباس بۋىن كەرەك.
ءۇشىنشى نىعمەتى – كۇنادان تىيىلۋ ايى. قۇراندا مۇسىلمان ادام ءۇشىن اللا تاعالا ۇكىم ەتكەن تىيىمدار بار. البەتتە راببىمىز وزىنە بويۇسىنۋشىلاردى حارام دۇنيەدەن تىيدى. ال ورازادا مۇسىلماندار حارامدى بىلاي قويىپ, حالالدىڭ وزىنەن تىيىلادى. ياعني ورازا تۇتقان ادام كۇندەلىكتى قولدانىپ جۇرگەن حالال اس-سۋدان باس تارتادى. مۇنىڭ ءتاربيەلىك ءمانى زور. حالالدان تىيىلىپ ءۇيرەنگەن ادامعا ەرتەڭ حارامنان تىيىلۋ وڭاي بولادى. يسلامنىڭ العاشقى جىلدارى ءومىر سۇرگەن حوراساندىق ءىلىم يەسى حاتيم ءال اسام ايتقانداي, حارامنان تىيىلماي تۇرىپ – اللانى جاقسى كورەم دەۋ مۇمكىن ەمەس.
ءتورتىنشى نىعمەتى – يماندى كۇشەيتۋ. مىسالى, دەنى ساۋ, اقشاسى بار, قارنى توق ادامدا ءناپسى قۋاتى دا كۇشتى بولادى. باسىنا قيىندىق تۋىپ, (دەنساۋلىعىنا, دۇنيەسىنە, بالا-شاعاسىنا قاتىستى) قينالعان ادامنىڭ ءناپسىسى ازايىپ, يمانى ويانادى. سول سياقتى ورازا تۇتقان ادام, شولدەۋ, اشىعۋ ارقىلى توقشىلىق ءناپسىسىن تىزگىندەيدى. ءحاديسشى عالىم مۋعاز ار رازيدىڭ سوزىمەن ايتقاندا, كىمنىڭ ۋايىمى جوق, توقشىلىعى كوپ بولسا, دەنەسىنىڭ مايى كوپ بولادى. دەنەسىنىڭ مايى كوپ ادامدا, جەلىك پايدا بولادى. جەلىگى بار ادام كۇناعا ۇرىنعىش كەلەدى. كۇناسى كوبەيگەن ادامنىڭ جۇرەگى قاتىگەزدەنەدى. جۇرەگى قاتىگەزدەنىپ ءولى كۇيگە تۇسكەن پەندە ءپانيدىڭ قىزىقتارىنا باتىپ كەتەدى.
