الەم • 23 ءساۋىر, 2019

«تەرميناتورلارعا» – توسقاۋىل

844 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

كەيىنگى كەزدە اۆتونومدى قارۋلاردان قاۋىپتەنگەن عالىمدار دابىل قاعۋدا. ەلوردادا وتكەن «ءولىم قاۋپىن تۋعىزاتىن اۆتونومدى قارۋ جۇيەسى: الدىن الا توسقاۋىل قويۋ» اتتى ايماقتىق كونفەرەنتسيادا وسى ماسەلە كەڭىنەن تالقىلاندى.

«تەرميناتورلارعا» – توسقاۋىل

ءىس-شارانى «جاۋىنگەر روبوت­تارعا تىيىم سالۋ كامپانياسى» ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ حالىق­ارالىق كواليتسياسىمەن بىرىگىپ, حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك جانە سايا­سات ورتالىعى ۇيىمداستىردى. ەكى كۇنگە جالعاسقان جيىنعا ازەر­بايجان, ارمەنيا, بەلارۋس, مول­دوۆا, رەسەي, قازاقستان, قىرعىز­ستان جانە تاجىكستان ەلدەرىنىڭ ساراپشى­لارى قاتىستى.

سوڭعى ونجىلدىقتا تەحنولوگيا­نىڭ قارقىندى دامۋى اسكەري قي­مىل­داردىڭ باعىتىنا دا اسەر ەت­تى. الەۋەتتى مەملەكەتتەر­ قاق­تى­عىس جاعدايىندا ادام شىعىنىنا ۇشى­راماس ءۇشىن كەز كەلگەن نۇكتەنى تاڭ­داپ, سوققى جاساي الاتىن تولىق­تاي اۆتونومدى قارۋلاردى جاساپ شىعارۋعا بەيىلدى. ونداي مەملەكەتتەر قاتارىندا اقش, قىتاي, يزرايل, وڭتۇستىك كورەيا, رەسەي جانە ۇلىبريتانيا ەلدەرى اتالادى. قارۋدىڭ مۇنداي جۇيەسى كوپتەن بەرى بۇۇ الاڭىندا تالقىعا سالىنىپ, حالىقارالىق گۋمانيتارلىق قۇقىق جانە ادام قۇقىقتارى بو­يىنشا حالىقارالىق شارتتاردىڭ ساقتالۋى تۇرعىسىندا كۇردەلى ءما­سەلەگە اينالدى.

حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك جانە ساياسات ورتالىعىنىڭ ديرەك­تورى ءالىم­جان احمەتوۆتىڭ ايتۋىنشا,­ اۆتونومدى قارۋدى جاساۋ مەن­ تاراتۋ حالىقارالىق قاۋىپ­سىز­دىك­ت­ى تۇراقسىزداندىرىپ, جا­ھان­­­دىق­­ قارۋلانۋ جارىسىنا­­ جول اشا­دى. سوعىس كەزىندە الىس­تان باس­قا­رىلاتىن جاساندى ينتەل­­­­­­لەكتى بار جويعىش روبوتتار الدە­كىم­دەرگە ءتيىمدى بولعانىمەن, دوس پەن دۇش­پاننىڭ ارا-جىگىن بىلمەي­تىن «كوزسىز باتىر­لار» بەيبىت تۇرعىن­داردىڭ ۇرەيىن تۋعىزادى.

– اۆتونومدى قارۋلاردى اسكە­ري ارەكەت ماقساتىندا جاساپ شىعا­راتىنى تۋرالى ەشقانداي تاراپ اشىپ ايتپايدى. بىراق ۇشاتىن قارۋ تۇرلەرىنىڭ بارى جاسىرىن ەمەس. وعان كوپكە ايان دروندار دا مىسال بولا الادى. جانە ونداي قارۋ-جاراقتاردىڭ تولىق نەمەسە جارتىلاي اۆتونومدى ەكەنى دە بەلگىسىز. ونى انىقتاۋ – بۇۇ-نىڭ جەكە قاراس­تىراتىن تاعى ءبىر ماسەلەسى. ازا­ماتتىق قوعامنىڭ ەڭ باستى ءما­سە­لەسى – وسىنداي قارۋعا تىيىم سال­ماعاننىڭ وزىندە, باقىلاۋ ورناتۋ, دەدى ەۋرازيا عىلىمي-زەرت­­­تەۋ ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى داۋرەن ابەن.

ال رەسەيلىك «ەتيكا جانە تەحنولوگيا» تالداۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى الەنا پوپوۆا: «ءبىزدىڭ مەملەكەت ادام ومىرىنە قاۋىپتى اۆتونومدى قارۋلارعا قارسى ءارى ولارعا تىيىم سالۋدى تولىق قولدامايدى» دەگەن پىكىر ءبىلدىردى.

بۇگىندە ايتىلعان ماسەلە بويىن­شا بۇۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەرگە ۇسىنىس ازىرلەۋ ءۇشىن ۇكىمەتتىك سا­راپشىلار توبى جۇمىس ىستەيدى. جاۋىنگەر روبوتتارعا تىيىم سالۋدى قولدايتىن بەلسەندى مەملەكەتتەر مۇنداي قارۋ جۇيەسىنە باقىلاۋدى كۇشەيتۋ جونىندە كەلىسسوزدى تەزىرەك باس­تاۋعا شاقىرۋدا. دالىرەك ايتساق, 28 مەملەكەت «تەرميناتورلارعا» توس­قاۋىل قويۋدى كوتەرىپ ءجۇر. 2018 جىلى بەلگيا پارلامەنتى اۆتونومدى قارۋ تۇرلەرىنە شەكتەۋ قويۋ تۋرالى قارار قابىلدادى.

ادامزاتقا زور قاۋىپ توندىرەتىن مۇنداي قارۋ جۇيەسىنە قاتىستى الەم­­نىڭ الەۋەتتى تەحنوكراتتارى­ ءوز­ ۇستانىمدارىن ءبىلدىردى. ماسە­­لەن,­ Google كومپانياسى قارۋ­لان­دىرۋ جۇيەسىنە جاساندى ينتەل­لەك­تى ازىرلەمەۋدى جانە جوبالاماۋ­دى وزدەرىنە مىندەت دەپ سانايدى, سونداي-اق 200-دەن اسا تەح­نو­لوگيالىق مەكەمە مەن توپتار مۇن­داي قارۋدى جاساماۋعا ۋادە بەردى. بۇعان قوسا, وسىدان ءبىر جارىم جىلداي بۇرىن عىلىم مەن تەحنيكا سالاسىندا اتتارى شىققان 115 ادام «اقىلدى» قارۋلارعا قارسىلىق ءبىلدىرىپ, بۇۇ-عا اشىق حات جولدادى. ونىڭ اراسىندا SpaceX جانە Tesla كومپانيالارىنىڭ نەگىزىن قالاعان يلون ماسك جانە DeepMind باسشىسى مۇستافا سۇلەيمان باستاعان بەلگىلى ادامدار بار. ولار وق-ءدارى مەن يادرولىق قارۋ سياقتى قارۋ جاساۋدا ءۇشىنشى رەۆوليۋتسيا جاقىنداپ كەلەدى دەپ الاڭدايدى. ويتكەنى باع­دارلامالانعان روبوتتار ارام پيعىلدى تاراپتارتىڭ قولىنا ءتۇ­سىپ قالۋ قاۋپى بار. ونداي جۇيەنى بۇ­زۋ­عا قاۋقارلى حاككەرلەر قاشاندا تابىلادى.

سوڭعى جاڭالىقتار