جاڭاشىلدىق تابىسقا باستايدى

بۇگىندە باسشىلىققا كاسىپكەرلىكتى ءتيىمدى باسقارۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن ءوز قىز­مەتكەرلەرىنىڭ مۇمكىندىگىن ءبىلۋى قاجەت. ويتكەنى, قىزمەتكەردى باعالاۋدىڭ كاسىبي ءتۇرى – قىزمەتتىك مىندەتىن جاقسى ات­قارۋى بويىنشا باعالاۋ ءار قىزمەتكەردىڭ جۇمىس ىستەۋ قابىلەتىن تولىقتاي انىقتاپ كورسەتپەيدى. بۇگىندە قىزمەتكەردىڭ قۇ­زىرلىلىعىن انىقتاۋ جۇمىستىڭ جاڭا, ماڭىزدى باعىتى بولىپ وتىر. تەحني­كا­لىق ەمەس دەپارتامەنتتەرگە قىزمەتكەردىڭ قۇزىرلىلىق ۇلگىسىن جاساقتاۋدىڭ جانە ونى انىقتاۋدىڭ وسىناۋ قايتالانباس جوباسىن ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرۋ تاجىريبەسىمەن قىزمەتكەردى وقىتۋ جانە دامىتۋدىڭ مەنەدجەرى وكسانا راستورگۋەۆا وي بولىسەدى. – ءوزىن تۇراقتى جانە جەمىستى كومپانيا رەتىندە كورسەتكەن كا­سىپ­ورىن باسشىلىعى ءوز قىزمەتكەر­لەرى­نىڭ قۇزىر­لىلىعى جانە كاسىبيلىگىنە سۇيەنەتىنى شىندىق. سونىمەن بىرگە ءار قىزمەتكەردىڭ جۇمىس اتقارۋى­نىڭ تولىق مۇمكىندىگىن اشىپ بەرە الاتىن ءتۇرلى جۇيەلەر, ادىستەر مەن تاسىلدەر بار. وسى ورايدا “قپو”-نىڭ (قاراشىعاناق پەترولەۋم وپەرەيتينگ) ەڭبەك رەسۋرسىن باسقارۋ ءبولىمى قىزمەتكەردى باعالاۋدا قانداي ءادىس قولدانادى؟ – ءيا, دۇرىس ايتاسىز. كەز كەل­گەن كومپانيانىڭ قىزمەتىنىڭ ءتيىم­دىلىگى ونىڭ قىزمەتكەرىنىڭ كاسى­بي­لىگىنە تىكەلەي قاتىستى. وسىعان وراي, “قپو” ەڭبەك رەسۋرسى باس­قارماسىنىڭ نەگىزگى ماڭىزدى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى كومپانيانىڭ سترا­تەگيالىق دامۋىمەن بايلا­نىس­تىرا وتىرىپ قىزمەتكەردى دامى­تۋدى جانە وقىتۋ فۋنكتسياسىن ۇشتاستىرا ءبىلۋى بولىپ وتىر. سوندىقتان ەرب قىزمەتكەردى وقىتۋ مەن دامىتۋدىڭ ستراتەگياسىن وزگەرتۋگە شەشىم قابىلدادى. اتالمىش شەشىم “قپو” وقىتۋ مەن دامىتۋ ءبولىمىنىڭ باستاۋىمەن قىزمەتكەردى وقىتۋ جانە دامىتۋدى جوسپارلاۋدىڭ بارىسىن وڭتايلان­دىرۋ ءۇشىن قۇزىرلىلىق مودەل­دەۋىن جۇرگىزۋ بارىسىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. قۇزىرلىلىقتى جاساق­تاۋ كەزىندە ءوز ەرىك-جىگەرىن بولاشاق ءمىن­دەتتەردى شەشۋگە جۇمساي الاتىن ء“مىنسىز قىزمەتكەر” ۇلگىسى جاسالدى. تەحنيكالىق ەمەس دەپارتامەنتتەر مەن قۇزىرلىلىق انىقتاۋدى جاڭا­دان جاساقتالعان ۇلگىمەن بايلا­نىستىرۋ ارقىلى جاسالعان مودەل-ۇلگى قىزمەتكەرلەردى دامىتۋدىڭ قىس­قا جانە ۇزاق مەرزىمدى جوسپارى­نىڭ ءتيىمدى قۇرالى بولا ءبىلدى. وقىتۋ جانە دامىتۋ ءبولىمىنىڭ قويعان ماقساتىن ورىنداۋ ءۇشىن قۇزىرلىلىقتى جاساقتاۋدىڭ ۇدەرىس جولى تاڭدالدى. ونىڭ نەگىزگى ەرەك­شەلىگى جۇمىس بارىسىنا بايلانىس­تىلىعى, سونىمەن قاتار قپو-نىڭ جۇمىسقا قاجەتتى رەتتەۋشى قۇجات­تارىمەن جاقسى ۇيلەسەدى. – بۇل قپو ەرب-نىڭ جاڭا ماڭىزدى نR جوباسىن جاساقتادى دەگەندى بىلدىرە مە؟ جوبا جايىندا كەڭىرەك اڭگىمەلەپ بەرسەڭىز. – دۇرىس ايتاسىز. كومپانيا قىزمە­تىنىڭ جۇمىسى ءۇشىن ماڭىزدى جوبا جاساق­تالدى. ول تەحنيكالىق ەمەس دەپارتامەنت­تەرگە قۇزىرلىلىق مودەل-ۇلگىسى جانە قۇزىرلىلىقتى انىقتاۋ دەپ اتالادى. جوبا تاريحى جونىندە ءبىر-ەكى اۋىز ءسوز ايتا كەت­سەم دەيمىن. 2008 جىلى وجدب باس­تاماسىمەن قۇزىرلىلىقتى مودەل­دەۋ جۇمىسى باستالدى. وسىعان وراي “قۇزىرلى قىزمەتكەر” ۇلگىسىنىڭ نە­گىزىنە تەك قانا اعىمداعى مىندەت­تەردى شەشە الاتىن عانا ەمەس, سو­نى­مەن قاتار, بولاشاقتا تۋىن­داعان ماسەلەلەردى دۇرىس شەشە الاتىن قابىلەتكە يە كەيىپ الىندى. جو­با­نىڭ نەگىزگى ماقساتتارىن بىلاي كورسەتۋگە بولادى: - بەلگىلى ءبىر قىز­مەت تۇرىنە ساي ۇلگىلى قىزمەت­كەردىڭ بەيىنىن جا­ساقتاپ, سوعان قاراي سول قىزمەتتى ات­قاراتىن ماماننىڭ جۇمىسىن باعالاۋ; - قىز­مەت­كەرلەردى وقىتۋ مەن دامىتۋدا قاجەتتىلىكتى انىقتايتىن ساراپتاما جۇرگىزۋ: - قىزمەتكەرلەردى وقىتۋ مەن دامىتۋ سالاسىندا ءتۇرلى شارالار مەن شەشىمدەردى قۇرىلىمداۋ; - قىزمەتكەر تيىمدىلىگىن باس­قارۋ ۇدە­رىسىنە بايلانىستى جىل سايىنعى ماق­سات­تاردى انىقتايتىن ءبولىم­شەلەر جەتەكشى­لەرى­نە كومەك كورسەتۋ. جوبانىڭ ماڭىزدىلىعى قۇزىر­لىلىق مودەلىنىڭ جاساقتالۋىمەن ۇيلەسىپ وتىر. ال ول جۇمىستى ەڭ وڭ­تايلى ادىسپەن اتقارۋدا قويىلا­تىن ماڭىزدى تالاپ­تار­دىڭ بارىن­شا سانىن قامتيدى. قۇزىر­لى­لىق كلاستەرلەر تۇرىندە قۇرىلىمدالعان: تەحنيكالىق قۇزىرلىلىق كلاستەرى, جەكە قۇزىرلىلىق كلاستەرى, باسقارۋ قۇزىرلى­لىعىنىڭ كلاستەرى. بەلگىلى ءبىر قىزمەتكە ۇلگىنى قولدانۋ دەڭگەيى ارنايى جاسالعان بالدىق جۇيە بويىنشا انىقتالادى. وسىلايشا ءاربىر قىزمەت ءتۇرى ءۇشىن ءار كلاستەر بويىنشا جيناق باللدارى بەل­گىلەندى. ياعني, مودەل-ۇلگى سايكەس قىز­مەت­تىڭ ەرەكشەلىگىن ەسەپتەي وتىرىپ قول­دا­نىلادى. باعانى انىقتاۋ قۇرالى رەتىندە ساۋالناما سۇراقتارى مەن تىكەلەي جەتەك­شىنىڭ ءوز قىزمەتكەرىنە باعا بەرۋ انىق­تاما-سۇراقتارى قولدانىلدى. ساۋال­ناما پسيحومەتريكالىق جانە سوتسيومەتريكالىق تەستەر قۇراۋ تەح­نيكاسىن قولدانۋ ارقىلى قۇراس­تىرىلدى. باعالاۋدى جۇرگىزۋ جانە ساۋالنامانى وڭدەۋدەن كەيىن وجدب قىزمەتكەر مەن ونىڭ تىكەلەي باستىعىنىڭ كەلىسى­مىمەن وقىتۋ جانە دامى­تۋدىڭ جەكە جوسپارىن جا­سايدى. مىنە, وسىدان كەيىن عانا جەكە جوسپار نەگىزى ار­قىلى بولىمشەلەردىڭ وقىتۋ جانە دامىتۋ جوبالارى جاساقتالاتىن بولادى. – ءسىزدىڭ پىكىرىڭىز بوي­ىن­شا قۇزىرلى­لىقتى انىقتاۋ باعا­سى­نىڭ وزگە باعالاۋلاردان ايىرما­شى­لىعى نەدە؟ –             ءوز قىزمەتكەرلەرىن باستى قۇندى­لى­عىمىز دەپ ەسەپتەيتىن جانە ادام كاپي­تالىنا ينۆەستيتسيا سالۋعا ارقاشان دايار جەردە قۇزىر­لىلىق باعاسى جۇمىس بارى­سىندا ماڭىزدى قۇرال بولىپ تابىلادى. قۇزىرلىلىقتى انىقتاۋ نەگىزى قىزمەت­كەردىڭ ىشكى مۇمكىندىكتەرىن باعالاۋعا باعىتتالعان. قۇزىرلىلىقتى انىقتاۋ – وقى­تۋ, دامىتۋ, العا جىلجۋ باعدار­لا­مالارىن جوسپارلاۋعا قاجەت. انىق­تاۋدىڭ ناتيجەسى ىشكى ۇدەرىستەردى وڭتايلاندىرۋعا ءمۇم­كىندىك بەرەدى, وعان قوسا, ۋاقىت رەسۋرسىن ساقتاۋعا جانە ت.ب. ءبىر سوزبەن ايتساق ارتىقشىلىعى كوپ. – ءسىزدىڭ كوزقاراسىڭىز بويىنشا جوبانىڭ ماڭىزدىلىعى نەگە باي­لانىستى؟ – جوبانىڭ كوكەيكەستى بولۋى ءبىر­نەشە ماڭىزدى فاكتورمەن نەگىز­دەلىپ وتىر. بىرىنشىدەن, انىقتاۋ جۇرگىزۋ با­رىن­شا اشىق جانە ناقتى بولىپ تابىلادى. ەگەر بۇرىن قىز­مەتكەردى وقىتۋ ماسەلەسى كوپ جاعدايدا بولىمشەلەردىڭ باسشى­لا­رىمەن شەشىلسە, ەندى قۇزىرلىلىق ۇلگىسىنە وراي, وقىتۋ مەن دامىتۋ­دىڭ باعدارلا­ماسىن تاڭداۋدا قىز­مەت­كەردىڭ قاجەتتىلىگى جانە ونىڭ تىكەلەي باسشىسىنىڭ بەرگەن مىنەز­دەمەسى تەڭ دارەجەدە ەسكەرىلەتىن بولادى. ەكىنشىدەن, بارلىق بولىمشەلەر ءۇشىن بىرىڭعاي ورتاق مودەل جاساقتاۋ قىزمەت­كەرلەردىڭ ۇلكەن توپتارى ءۇشىن قاجەتتى وقىتۋ جانە دامىتۋ ءتۇرىن انىقتاۋعا دا مۇمكىن­دىك بەرەدى. وقىتۋدىڭ مۇنداي ءتۇرى ونىڭ وڭتايلى ءتاسىلىن ۇيىمداس­تىرىپ جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ۇشىنشىدەن, قۇزىرلىلىقتى انىق­تاۋ ناتيجەسىن قولدانۋ وقىتۋ­دىڭ باسىم تۇرلەرىن ناقتى انىق­تاۋعا, وقىتىلاتىن قىزمەتكەرلەر ءتىزىمىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا جانە جوسپارلى كەزەگىنە بايلانىستى جاساۋعا كومەكتەسەدى. مۇنداي جاڭا وزگەشەلىكتەر وقىتۋ مەن دامىتۋدى قارجىلاندىرۋ مەن بيۋدجەتتەۋدى ءبىراز جەتىلدىرە تۇسەدى. – مەن جوبانى قىزمەتكەردى وقىتۋ جانە دامىتۋ كوزقاراسى تۇرعىسىنان يننوۆاتسيالىق جوبا رەتىندە ءتۇسىنىپ وتىرمىن. سونىمەن قاتار, قۇزىرلىلىق مودەل-ۇلگىسىن جاساقتاۋ ءادىسناماسىن قولدانۋدا دا يننوۆاتسيالىق جوبا بولىپ تابىلا ما؟ – ءيا, شىندىعىندا دا سولاي. وجدب ءوز الدىنا قپو-نىڭ تەحني­كالىق ەمەس بولىمشەلەرىندەگى قىز­مەتكەرلەرىن وقىتۋ مەن دامىتۋدىڭ بارىسىن قۇزىرلىلىقتى مودەلدەۋ ارقىلى ءتيىمدى باسقارۋ جونىندە ماقسات قويعان بولاتىن. قولدانعان ءادىسىمىز كىمدى, قاشان, نە ءۇشىن جانە قالاي بىلىكتىلىك كوتەرۋدى ناقتى انىقتاۋدا مەجەلى دەڭگەيگە جەتۋگە جاڭا ءبىلىم مەن داعدىلار الۋعا مۇمكىندىك بەردى. اتاپ ايتساق, مودەل-ۇلگىدە بەل­گىلى ءبىر قىزمەتتى اتقاراتىن ادامنان اعىمداعى جانە بولاشاقتاعى كۇتى­لە­تىن ناتيجەلەر كورىنىس تاپقان. وعان قوسا, مودەل-ۇلگىدە قىز­مەت­كەردىڭ ءوز قۇزىرەتتىلىگىن انىقتاۋ ارقىلى ء(وزىن ءوزى باعالاۋى) ونىڭ پىكىرى ەسەپكە الىنادى. پسيحومە­تريكالىق تەستىلەۋ تەحنيكاسى باتىل قولدانىلادى, قىزمەتكەرلەرمەن باعالاۋ ناتيجەسى ارقىلى وقىتۋ مەن دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارىن بەلگىلەۋ ءۇشىن كەلىسىم الۋ بارى­سىندا جەكە اڭگىمە جۇرگىزىلەتىن بولادى. تاجىريبەمىزدە قالىپتاسىپ قالعان قۇزىرلىلىق دەڭگەيى ءتارتىپ­تىك مىنەزدەمەگە ساي جاسالاتىنى جاسىرىن ەمەس. ال جاڭا ۇلگىگە بەل­گىلى ءبىر قىزمەتتە تابىستى جۇمىس اتقارۋعا قويىلاتىن نەگىزگى تەحني­كالىق قۇزىرلىلىق تا كىرەدى. مۇن­داي جاڭا­شىلدىق ارقىلى اتقارى­لاتىن جۇمىستىڭ بارلىق ماڭىزدى بولشەكتەرىن ەسەپكە الۋعا جانە بەلگىلەنگەن تالاپتارعا ساي قۇزىر­لىلىق قۇرامىن جاساقتاۋعا بولادى. – قپو قىزمەتكەرلەرى باعالاۋ جۇرگىزۋگە قالاي قارادى؟ ولاردا باعالاۋ قورىتىندىسى بويىنشا تۋىندايتىن سالدارلار: قىسقارتۋ, ەڭبەكاقىنىڭ تومەندەۋى, ت.ب. بولادى دەگەن قورقىنىش قىلاڭ بەرگەن شىعار؟ – البەتتە, كەز كەلگەن باعالااۋ جاعدايىنا ادامداردا قورقىنىش, كەيدە ءتىپتى سەنىمسىزدىك قالىپتاسىپ جاتادى. بۇل جاڭا نارسەگە بايلا­نىستى دۇرىس جاعداي. سوندىقتان باعالاۋدى جۇرگىزبەس بۇرىن قىزمەتكەرلەرگە جوبانىڭ ماقساتى ءتۇسىن­دىرىلەدى, ونىڭ ناتيجەسى قالاي قولدان­ى­لاتىنىن ايتاتىن بولامىز. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – كومپانيا قىزمەت­كەرلەرىن وقىتۋ مەن دا­مىتۋدىڭ دۇرىس جوباسىن قا­لىپ­تاستىرۋ ەكەندىگى اتاپ كورسەتىلەدى. باعالاۋ قىزمەتكەرلەردىڭ دامۋىنا عانا ەمەس, سونداي-اق كومپانيانىڭ العا با­سىپ, دامۋىنا قاجەت. ياعني, قىزمەتكەر­لە­رىنىڭ جۇمىستى جاقسى اتقارۋعا بەيىل ەكەن­دىگىن بىلەتىن كومپانيا عانا قىز­مەتكەرلەرىن وقىتۋعا, دامىتۋعا قارجى قۇيۋعا دايىن بولادى. – جوبانى جۇزەگە اسىرۋدا قيىن­دىقتار نەمەسە ماسەلەلەر تۋىنداعان جوق پا؟ – ماسەلە دەيسىز بە؟ تۋىنداعان ءما­سەلە رەتىندە باعالاۋدى جۇرگىزۋ بارىسىندا كەتكەن ۋاقىتتى ايتۋعا بولاتىن شىعار. قىزمەتكەرلەرگە كوپ سۇراقتارعا جاۋاپ بەرۋگە تۋرا كەلدى, سونداي-اق باعالاۋ ءجۇر­گىزۋ ۇزاقتىعى 1 ساعاتتان از, كەيدە ودان كوپ ۋاقىتتى الدى. دەگەنمەن, قىزمەت­كەرلەرگە ناقتى ناتيجە الۋ ءۇشىن ءدال وسى ءادىس كەرەكتىگى الدىن الا ءتۇسىندىرىلدى. دۇرىس جاساقتالعان سۇراقتار مەن ناقتى جاۋاپتار. قو­رىتىندىنىڭ دۇرىستىعى قويىلعان سۇراقتاردىڭ كولەمى مەن الىنعان جاۋاپتارعا تىكەلەي بايلانىستى بولاتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى شىعار دەيمىن. – جۇزەگە اسىرىلعان قۇزىرلىلىق مو­دەلى جانە ونى باعالاۋدى جا­ساقتاۋ جو­باسىنىڭ قورىتىندىسىنا قانداي باعا بەرەسىز؟ – جوبانى جۇزەگە اسىرۋدا العا قويىلعان بارلىق ماقساتتار ورى­ن­دال­عاندىعىن ايتىپ وتسەم دەيمىن. مىسالى ءار قىزمەتتىڭ ء“مىنسىز قۇ­زىر­لى قىز­مەت­كەرى” بەيىنى جاسالدى, وعان قوسا وقىتۋ مەن دامىتۋ قاجەتتىلىگىنىڭ ناقتى ساراپ­تاماسىنا بارلىق قىزمەتكەردىڭ بەيىنى الىن­دى. انىقتالعان قاجەتتىلىكتەر وقىتۋ مەن دامىتۋدىڭ باعدار­لا­ماسىن قۇرى­لىم­داۋعا مۇمكىندىك بەردى. وقىتۋ مەن دا­مى­تۋدىڭ مىناداي ادىستەرى انىقتالدى: رەسمي وقىتۋ, ءوزىن ءوزى دامىتۋ, كوۋچينگ, مەن­تورينگ. ناقتى تالاپتاردىڭ قولدا بار بولۋى وقىتۋ مەن دامىتۋ ءادىسىن قولدانۋدا بىرىزدىلىك پەن ساباقتاستىلىقتى قامتاماسىز ەتەدى. – سوڭعى جانە ءداستۇرلى سۇراق: قپو ەرب قۇزىرلىلىق مودەلىن الداعى كەزدە جۇمىستارىندا قولدانا ما؟ وسى تۋرالى ايتساڭىز. – جوبا قپو-نىڭ تەحنيكالىق ەمەس بولىمشەلەرىنە باعىتتالعان. جۇمىستىڭ كوپ بولىگى اتقارىلىپ تا قويدى. 4 مودەل-ۇلگى جاساقتالۋ ۇستىندە. وسى ورايدا ءار بولىمشەگە ولاردىڭ ەرەكشەلىگى ەسكەرىلگەن تەحنيكالىق قۇزىرلىلىعى بار ەرەكشە مودەل ەكەندىگىن اتاپ وتكىم كەلەدى. مودەل قۇرىلىمى حالىق­ارالىق دەڭ­گەيدەگى بىلىكتىلىك ستاندارتتارىنا ساي. مىسال رەتىندە ءىSO, NEBOSH, ءىOSH, ءىLM, ءCىPD, GRP, ءANSى ءPMى PMBok-ءتى كەلتىرۋگە بولادى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اۆتورى: اڭگىمەلەسكەن ۆەنەرا تۇگەلباي.