ادەبيەتتىڭ ءادىل قازىسى
سارسەنبى, 3 قازان 2012 7:22
اسىل بەينەسى, ابزال ەسىمى تۋعان حالقىنىڭ جۇرەگىندە كومەسكى تارتپاي, جارقىن كۇيىندە ساقتالىپ قالعان ارداقتى ارىستارىمىزدىڭ ءبىرى ءىلياس وماروۆتى ەسكە الساق, كوڭىلىمىزدە الدىمەن «ازامات», سوسىن «قايراتكەر» دەگەن ەكى ءسوز ەگىز ۇعىم بولىپ ءدايىم قاتار اتالادى. ىلەكەڭ وسى ءسوزدىڭ اسقاق ماعىناسىندا الدىمەن ازامات بولاتىن. سول ازاماتتىق بورىشىن بارىنشا تەرەڭ سەزىنىپ, ءوز بويىنداعى قابىلەت-قارىمىن قوعامدىق دامۋدىڭ ەڭ ءزارۋ قاجەتتەرىنە قالتقىسىز, قاپىسىز جاراتا بىلگەندىكتەن دە ۇلكەن قايراتكەر دارەجەسىنە كوتە-ءرىلىپ, حالقىنىڭ قادىر-قۇرمەتىنە بولەندى.
سارسەنبى, 3 قازان 2012 7:22
اسىل بەينەسى, ابزال ەسىمى تۋعان حالقىنىڭ جۇرەگىندە كومەسكى تارتپاي, جارقىن كۇيىندە ساقتالىپ قالعان ارداقتى ارىستارىمىزدىڭ ءبىرى ءىلياس وماروۆتى ەسكە الساق, كوڭىلىمىزدە الدىمەن «ازامات», سوسىن «قايراتكەر» دەگەن ەكى ءسوز ەگىز ۇعىم بولىپ ءدايىم قاتار اتالادى. ىلەكەڭ وسى ءسوزدىڭ اسقاق ماعىناسىندا الدىمەن ازامات بولاتىن. سول ازاماتتىق بورىشىن بارىنشا تەرەڭ سەزىنىپ, ءوز بويىنداعى قابىلەت-قارىمىن قوعامدىق دامۋدىڭ ەڭ ءزارۋ قاجەتتەرىنە قالتقىسىز, قاپىسىز جاراتا بىلگەندىكتەن دە ۇلكەن قايراتكەر دارەجەسىنە كوتە-ءرىلىپ, حالقىنىڭ قادىر-قۇرمەتىنە بولەندى.
سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى ازامات بولعان ىلەكەڭنىڭ قايراتكەرلىك قابىلەتىنىڭ ايشىقتى ءبىر تارماعى تانىلىپ, ءاسىرەسە, مادەنيەت مايدانىنداعى ۇزاق جىلدار بويى ءۇردىس سىڭىرگەن جەمىستى ەڭبەگى ىشىندە ەرەكشە ەستە قالعان ءبىر سالاسى – ونىڭ كوركەم شىعارماشىلىققا دەگەن ىنتا-ىقىلاسى, وقىرمان قاۋىم مەن ادەبيەتشىلەر ورتاسىنا بىردەي تانىلعان سىنشىلىق دارىنى ەدى. ءۇيىپ-توگىپ ءۇستى-ءۇستىنە جازىپ جاتپاي-اق, ايتپاۋىما بولمادى-اۋ دەپ ساناعان سالماقتى پىكىرلەرىن اندا-ساندا ءبىر جارق ەتكىزىپ تاستاۋىنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ قولتۋما ادەبي سىن قازىنامىزعا اجەپتاۋىر ۇلەس بولىپ قوسىلىپ جاتقانى سول كەزدىڭ وزىندە ايقىن اڭعارىلاتىن. سول ەڭبەكتەردىڭ باسى ءبىر جەرگە قوسىلىپ, ءبىرنەشە كىتاپ بوپ باسىلعاندا قانداي باعالى دۇنيە, قۇندى قازىنا تاستاپ كەتكەنىن ءبىر-اق بىلدىك.
سىنشىنىڭ اتىن بىلگەنمەن, زاتىن بىلە بەرمەيدى كوپ جۇرت. اقىندى بىلەدى. جىر جازىپ, ولەڭ شىعاراتىن ادام ول. جازۋشىنى بىلەدى: ولار جازعان نەبىر قىزىق كىتاپتارىن وقيدى. ال, ەندى, سول شىعارمالاردىڭ جان دۇنيەڭە ءلاززات بەرگەن قاسيەتى نەدە نەمەسە سول ءتاتتىنىڭ اراسىندا ءتىلىڭدى قۋىرعان اشقىلتىم كەرمەك بىردەڭە ارالاسىپ جۇرگەن جوق پا؟ بۇنىڭ ءادىل تورەلىگىن ايتاتىن ادەبيەت سىنشىسى عانا.
البەتتە, مۇنداي تورەلىككە قاتارداعى قاراپايىم وقىرمان عانا ەمەس, سول كوركەم تۋىندىنى ءتۇن قاتىپ, ءتۇس قاشىپ, تەرەڭ تەبىرەنىپ, تىنىمسىز تولعانىس ارقىلى ومىرگە اكەلەتىن قالامگەردىڭ ءوزى دە توقتاۋى ءۇشىن ساراپشىنىڭ اۋزى دۋالى, ءسوزى ءۋالى, ويى قيسىندى, دالەلى دايەكتى, تۇجىرىمى ءتۇيىندى بولۋى كەرەك. ادەبيەت سىنشىسى رەتىندە ءىلياس وماروۆ ءدال وسىنداي بيىك تالاپ دەڭگەيىنەن تابىلعان تاماشا قالامگەر ەدى.
سىنشى قاي قالامگەر تۋرالى ءسوز قوزعاسا دا, تۋعان ادەبيەتىمىز بەن ونەرىمىزدىڭ قاي سالاسى تۋرالى تەبىرەنسە دە, مەن مۇندالاپ تۇراتىن قاسيەت بەلگىلەرى: كوركەم شىعارماشىلىق تابيعاتىن تەرەڭ تۇسىنەتىن تالعام تازالىعى, قاي شىعارما جايىندا پىكىر ايتسا دا, وجدان ۇكىمىمەن, جۇرەك امىرىمەن قارا قىلدى قاق جارا سويلەيتىن ادىلدىك, تۋعان ادەبيەتىن جانىنداي سۇيگەن, حالىقتىڭ رۋحاني قازىناسىنا قامقورلىقتى ءوزىنىڭ ومىرلىك بورىشىنداي سەزىنگەن ازاماتتىڭ پەرزەنتتىك ماحاببات, سىندارلى ويىنىڭ سىنىن بۇزباي اسەم ەتىپ, ءارلى ەتىپ جەتكىزە بىلەتىن ءتىل شەبەرلىگى, شەشەندىك مانەرى عوي. قازىرگى ۇلكەندى-كىشىلى اقىن-جازۋشىلارىمىزدىڭ قايسىسى تۋرالى سويلەسە دە ءىلياس وماروۆ ءستيلىنىڭ وسىنداي ەرەكشە بەلگىلەرى تانىلماي قالمايتىن.
ىلەكەڭنىڭ كوزى تىرىسىندە ونەرپاز ينتەلليگەنتسيا مەن وقىرمان جۇرتشىلىقتىڭ نازارىنا بىردەن ىلىگىپ, بارشانى تۇگەل سەلت ەتكىزگەن ءبىر قۇنارلى ءدۇنيەسى, مازمۇنى جاعىنان دا, كولەمى جاعىنان دا, اسىرەسە, نىسانىنىڭ ماڭىزدىلىعى جاعىنان دا تاماشا تاتىمدى ەڭبەگى – زامانىمىزدىڭ زاڭعار جازۋشىسى, كەمەڭگەر سۋرەتكەرى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ۇلى اباي تۋرالى روماندارى جايىندا جازىلعان «حالىقتىق ەپوپەيا» اتتى سىن ماقالاسى بولاتىن. ءبىر ەسكەرەتىن ءجايت – ءىلياس وماروۆ بۇل ماقالاسىن ەپوپەيا جونىندە پىكىر قالىپتاسىپ, جازۋشىنىڭ اتاق-داڭقى دۇنيەجۇزىنە تۇگەل تانىلىپ بولعان كەزدە, شىعارمانىڭ كوركەمدىك ەرەكشەلىكتەرى, سۋرەتكەر شەبەرلىگىنىڭ قىرلارى مەن سىرلارى ءبىرپارا اشىلعان شاقتا جازدى. باقساق, تاپقىر ويدىڭ تاپتالعان تانابىن شيىرلاپ قالماي, تىڭنان ءىز تاستاپ ابىروي الار جەرى دە وسى ەكەن. ءىلياستىڭ اۋەزوۆ روماندارى جايىنداعى بۇل ماقالاسى كۇنى وسى ۋاقىتقا دەيىن ەپوپەيا تۋرالى جازىلعان تاڭداۋلى سىن تۋىندىلارىنىڭ ءبىرى بولىپ كەلە جاتىر دەسەك, استە دە ارتىق ەمەس.
م. اۋەزوۆ ەپوپەياسى ءتارىزدى تاريح شىڭىنا كوتەرىلگەن شىنار شىعارمانىڭ توڭىرەگىندە جاتقان قوعامدىق-ساياسي فاكتورلاردى ىزدەستىرگەندە, مۇنىڭ ءوزى ەڭ الدىمەن تۋعان حالقىنىڭ بەلگىلى ءبىر دامۋ ساتىسىنداعى رۋحاني قاجەتتىلىگىنەن تۋعانىن ايتا كەلىپ, سىنشى بۇل سياقتى ءىرى وقيعانىڭ بۇلتارتپاس تاريحي زاڭدىلىق ەكەنىن ادەمى اڭعارتادى. وسى ويعا ساباقتاسىپ تۋىندايتىن سۋرەتكەر شەبەرلىگى مەن تاپقىرلىعى جايىنداعى سىنشى پىكىرى حالىق ءومىرىن دۇرىس ءتۇسىنىپ, شىن سۋرەتتەۋ ءۇشىن كەيىنگى تاريحتىڭ كوزى ءتىرى كۋاسى بولعان اۋەزوۆتىڭ ءدال وزىندەي وزگە ءبىر «شەجىرە ادام» ابايدىڭ شىعارماسىن وزەك ەتۋى وتە ءبىر جەمىستى جاڭالىق بولعانىن تۇجىرىمداۋمەن تولىسادى.
«اباي ءوز شىعارمالارىندا حالقىنىڭ ءومىرى مەن كۇرەسىنە ۇڭىلسە, ونى تەرەڭ بويلاپ ۇعىنا بىلگەن بولسا, اۋەزوۆ ەپوپەياسىندا اباي تۆورچەستۆوسىنىڭ تەرەڭ ءمانىن ءدال سولاي ۇعىنعان. وسى ماعىنادا ابايدى اۋەزوۆ قولىنداعى شامشىراقپەن تەڭەۋگە بولادى. اۋەزوۆ سول شامشىراقتى قولىنا ۇستاپ, كوشپەلى فەوداليزمنىڭ نەبىر مەڭىرەۋ تۇكپىرلەرى مەن قاراڭعى قاپاستارىن ارالاپ كەتەدى دە, زورلىق-زومبىلىق, قاتال جاۋىزدىق, ادىلەتسىزدىك سياقتى قارا كۇشتەردىڭ ويناعى بولعان نەشەتۇرلى بۇرالاڭ شاتقالداردى كوز الدىڭا جارقىراتىپ اكەلەدى».
وسى سياقتى كوشەلى وي تولعاۋلار, سىندارلى ءسوز ساپتاۋلار سىنشى ءتاجىريبەسىنىڭ كەمەلدىلىگىن بايقاتسا, بۇدان ارعى يدەيالىق-كوركەمدىك تالداۋ ماشىعىنىڭ تارتىمدىلىعى كوبىنە-كوپ شىعارما كەيىپكەرلەرىنىڭ نەبىر نازىك سىرلارىنا دەندەپ بويلاۋ تالابى ماقالا اۆتورىنا دەگەن قۇرمەت سەزىمىن ودان ءارى ارتتىرا تۇسەدى. الايدا سىنشى پىكىرى – سالقىن ويدىڭ سارابدال سارى سۇرلەۋى ەمەس, وقىرمان قاۋىممەن اعىنان جارىلىپ سىرلاسقان ورتاق تىلەك كىسىنىڭ بۇكپەسىز, بۇركەنىشسىز, جايىپ سالعان شىنايى جۇرەك تەبىرەنىسى. جۇرەك تەبىرەنتكەن ىزگى ويىن ول ەپوپەيانىڭ العاشقى كىتابىن وقىعاندا-اق جايىپ سالعان. ءسىزدىڭ «ابايىڭىز»,– دەپ جازعان ول مۇحاڭا جولداعان ءبىر حاتىندا,– ادامزات اقىل-ويىنىڭ ادامي مادەنيەتتىڭ تەرەڭدىگى ولشەنەتىن ۇلى تۋىندىلاردىڭ قاتارىندا تاريحتىڭ اسىل قازىناسىنا ەنەتىنىنە ەشكىم دە كۇمان كەلتىرە قويماس».
تاعى دا سونداي تۇتاس ءبىر ولكەنىڭ تولايىم تاريحى مەن تالايلى تاعدىرىن كەستەلى تىلمەن زەرلەپ بەرگەن ءسوز زەرگەرى عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ دە ەڭبەگى سىنشى نا-زارىنا بىردەن-اق ءىلىندى. وندا, سوناۋ ەلۋىنشى جىلداردىڭ ورتا تۇسىندا ءىلياس وماروۆ جوعارى پارتيا مەكتەبىندە وقىپ جۇرگەن-ءدى. سول تۇستا جارىق كورگەن «ويانعان ولكە» رومانى تۋرالى ماسكەۋدەن عابيت مۇسىرەپوۆكە حات تۇرىندە جازعان ماقالاسى كەزىندە وقىرمان قاۋىمدى ەلەڭ ەتكىزىپ, قاتتى اسەر ەتكەن ايتۋلى ءبىر وقيعا بولدى. ىلەكەڭنىڭ سىنشىلىق تالانتىنىڭ العاش تانىلعانى دا سول جولى دەسەك اقيقاتتان, ءسىرا, الشاق تا كەتپەسپىز!
ءىلياس تابيعاتىندا ءبىتىمى بولەك, كىشىپەيىل, قاراپايىمدىلىعىنىڭ ءۇستىنە قاشاندا بولسىن قالتقىسىز ادال, جانى كىرشىكسىز تازا ادام بولاتىن. سول ادالدىعىن تولعانىسى جەتكەن وي تەبىرىنىسىمەن, زەيىن زەردەلىلىگىمەن ءورىپ, ەمىن-ەركىن جەتكىزۋ ءۇشىن اۆتور سىننىڭ وسىناۋ ارناۋ حات ءتۇرىن وتە ءساتتى تاڭداپ العان.
روماننىڭ جالپى يدەياسى كوركەمدىك ويدىڭ نەگىزگى ارقاۋى جايىنداعى ءوز ۇعىمىن, ءوز باعاسىن ايتا كەلىپ, سىنشى ءوزىن تەبىرەنتكەن, تولعانتقان تۇستارىندا اسا ءبىر البىرت سەزىممەن, ناعىز قۇشتارلىقپەن جالىن اتا جازعان-دى كەزىندە. قاراپ وتىرساق, سول اسەر كۇشىنىڭ قىزۋى كۇنى بۇگىنگە دەيىن سونبەگەندەي كورىنەدى ەكەن.
«ساباز جۇمىسكەرلەر-اي, سەن بولماعان جەردە تايىزدىقتان باسقا نە بار؟ بۇلانباي جوق تا, جۇمانى كوپ ەلدىڭ تاريحىندا نە وزگەشەلىكتەر بولسىن؟ دەگەنمەن بۇلانبايلار شىققان جەر ءنارسىز دە ەمەس. تاقىردا گۇل وسپەيدى عوي. قازىرگى باقىتتى زاماننىڭ بىزگە بەرەرىن تولىق پايدالانا الساق, ەلىمىزدىڭ تاريحىنىڭ كەدەيلىگىنە جەتپەس تە ەدىك, ءبىراق ءبىر جامانىڭ – كەيدە ءوز توعىشارلىعىمىز جەر باۋىرلاتا بەرەدى. بۇنى باسقاشا تۇسىنبەۋ كەرەك. بۇنى سول قول جەتكەن تابىسقا قاناعاتتانباعان ءجون دەگەن ويدا ايتىپ وتىرمىز».
ناعىز ىلەكەڭنىڭ ءوزى سويلەپ وتىر. تۋعان حالقىن شەكسىز سۇيگەن, ونىڭ ءوتكەندەگى باقىتسىزدىعىن ءدال بۇگىنگىدەي قينالىسپەن ەسكە الىپ قىنجىلاتىن. بۇگىنگى جاقسى ومىرىنەن ەرتەڭگى جارقىن بولاشاقتى كورىپ, ونى جەكە باسىنىڭ مەرەيىندەي قۋانىش ەتە بىلەتىن ازامات پەرزەنتىنىڭ عانا ورەسى جەتە الاتىن وي بيىگى, تىلەك تازالىعى.
«قازاقتىڭ ەڭ جاقسى قاسيەتتەرىنىڭ ءبىرازىن بايجان ارقىلى بەرگەن ەكەنسىز. ءوزى ناعىز قازاق بولىپ شىعىپتى. رومانداعى قازاقتاردىڭ ءبارى دە قازاق قوي, بىراق بايجان سولاردىڭ بارىنەن دە قازاعىراق. ەلپىلدەگەن اقكوڭىل, كەرەك دەسە وكپەسىن ج ۇلىپ بەرەتىن ادال قازاق». شىعارمانىڭ كوركەمدىك قاسيەتتەرى تۋرالى ايتقاندا وسىنداي لەپتى سەزىممەن ارالاستىرا وتىرىپ اسەرلى تولعاۋ – ىلەكەڭنىڭ وسى ماقالاسىنا دا, ودان كەيىنگى ەڭبەكتەرىنە دە ءتان ەرەكشەلىك.
سوسىن اۆتورعا دەگەن قۇرمەت سەزىمىن وسىرە تۇسەتىن نارسە – قانشالىق كوڭىلدەس, تىلەكتەس بولعان ادامىنا دا ول جالعان سىپايىلىقپەن ورىنسىز جىعىلا بەرمەي, وزىنە ولقى كورىنگەن جاي-لار جونىندە ءوز پىكىرىن اشىپ ايتاتىن. «ويانعان ولكەدەگى» ايەلدەر تۋرالى ايتىلعان ەسكەرتپەلەر وسىنىڭ دالەلى.
ارينە, سىنشىنىڭ شىن تالعامپازدىق قاسيەتى وسى تارىزدەس جەكەلەگەن جاعىمدى-جاعىمسىز ماسەلەلەردى تۇگەلدەي ءتىزىپ جاتۋدا ەمەس, كوركەمدىك تابيعاتىنىڭ نەبىر تەرەڭ دە نازىك سىرلارىن جۇيەلەپ اشا بىلۋدە, سوعان قالىڭ وقىرمان قاۋىمىن ءتانتى قىلا بىلۋىندە عوي. ءىلياس وماروۆتىڭ عابيت مۇسىرەپوۆ شىعارمالارى تۋرالى جيناقتاپ, جۇيەلى پىكىر ايتقان «سۇلۋلىقتىڭ سانقىرلى سىر-سيپاتى» اتتى ماقالاسىندا وسى قاسيەت ايقىن تانىلادى. ماسەلەن, جازۋشى شىعارماشىلىعىنا شەندەستىرە كەلىپ, سىنشىنىڭ سۇلۋلىق تابيعاتى, اسەمدىك اجارى جايىنداعى وي تولعاۋى وتە اسەرلى. «عابيت مۇسىرەپوۆ ارقاشاندا ءوز حالقىمەن بىرگە قۋانىپ, بىرگە تولعانىپ, ءار وقيعانىڭ ءمان-مازمۇنىن شەبەرلىك قۇدىرەتىمەن ۇعىنۋعا تىرىسادى. سوندىقتان دا سۋرەتكەردىڭ ونەرى وي قوزعايدى, جۇرەك تەبىرەنتەدى, سەزىم وياتادى, قۋانتادى, كۇيىندىرەدى, ءسۇيسىندىرەدى. جازۋشىنىڭ ءاربىر شىعارماسىن وقىعان سايىن ءوز ومىرىڭە كوز جىبەرىپ, بۇكىل ادام بالاسىنىڭ اسىل قاسيەتى – كوركەمدىك پەن سۇلۋلىققا وي جۇگىرتەسىڭ».
ءىلياس وماروۆ تەك م. اۋەزوۆ پەن ع.ء مۇسىرەپوۆ شىعارماشىلىعىن عانا ەمەس, قازاق ادەبيەتىنىڭ اسىل قازىناسىنا ولجا سالعان اعا بۋىن وكىلدەرى حاقىندا دا قۇنارلى تىڭ پىكىرلەر قالدىرىپ كەتتى. بەيىمبەت مايلين مەن ءسابيت مۇقانوۆ جايىندا ايتىلعان لەبىزدەرى سىنشى ويىنىڭ كەڭ اۋقىمى مەن اۋماعىن ءبىلدىرەدى. بۇلار تۋعان ادەبيەتىمىزدىڭ كوشىن باستاعان ءىرى تۇلعالارى تۋرالى, ولاردىڭ ۇلكەن پروزانىڭ شىرايىن ەنگىزگەن ىرگەلى تۋىندىلارى تۋرالى ايتىلعان ءوز الدىنا ءبىر جەلى ەڭبەكتەر.
ءىلياس وماروۆتىڭ اسقاق ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرى حاقىندا ەل اۋزىندا, حالىق جادىندا قالعان كوپ دەرەكتەر بار. سولاردىڭ ىشىندەگى ەرەكشە سۇيسىنەرلىك قاسيەتى – ونىڭ تالانتتى تانىعىش سەرگەكتىگى, جاس دارىنعا جاناشىر قامقورلىعى, قيادان جالت ەتكەن جاقسىنى قىرانداي قىراعى كوزبەن شالىپ, ايالى اعالىق الاقانىمەن ماپەلەي بىلەتىن ىزگىلىگى ەدى. كەزىندە ول باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ, تاحاۋي احتانوۆتىڭ, ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆتىڭ, زەينوللا قابدولوۆتىڭ, سافۋان شايمەردەنوۆتىڭ, ءانۋار ءالىمجانوۆتىڭ, جايساڭبەك مولداعاليەۆتىڭ العاشقى شىعارمالارىنا جىلى لەبىز ارناپ, جاڭا كورىنگەن جاس تالانتتاردىڭ شىعارماشىلىقتىڭ كەڭ ارناسىنا قۇلاش سەرمەۋىنە يگى تىلەك بىلدىرگەن بولاتىن. سودان بەرى, ارينە, كوپ ۋاقىت ءوتتى. كوپ دارىننىڭ قاناتى قاتايىپ, قالامى ۇشتالىپ, كەيبىرەۋلەرى الەمدىك ارەناعا دا شىعىپ كەتتى. بۇگىندە ءبىرازى ارامىزدا جوق تا. ءايتكەنمەن, ولاردىڭ شالقار شىعارماشىلىق ايدىنعا شىعىپ, كەڭ تىنىستى تۋىندىلار, بەرۋى العاشقى اياق الىستان باستالعانىن ۇمىتپاعان ابزال. قيىنى مەن قىزىعى مول وسىناۋ ءبىر تولاسسىز تىرشىلىكتىڭ باستاۋىندا جالت ەتكەن وت ۇشقىنىن جازباي تانىعان ءجىتى جاناردىڭ سونداعى جىلى شىرايى استە ۇمىتىلماسقا كەرەك.
ايتالىق, ب. مومىش ۇلى شىعارمالارىنداعى ءتىل قۇنارلىعى, ەرلىك پەن باتىرلىقتى شىڭدايتىن مىنەز-ق ۇلىق شيراقتىعى, جاۋىنگەرلىك ءومىردىڭ شىندىعى; ت. احتانوۆ رومانىنداعى جەمىستى رەاليستىك ىزدەنىستەر مەن پسيحولوگيالىق تالداۋ ماشىقتارى, اۆتوردىڭ ايقىن اڭعارىلاتىن وزىندىك قولتۋما بەتالىسى; ءا.نۇرپەيىسوۆ تۋىندىلارىنداعى ەپيكالىق كەڭ تىنىس پەن تاريحي تاباندىلىق; ز. قابدولوۆ پوۆەسىندەگى سۇلۋ رومانتيكا مەن جالىن, جىگەر; ءا.ءالىمجانوۆ ەڭبەكتەرىندەگى پۋبليتسيستيكالىق پافوس پەن ازاماتتىق اۋەن – مىنە, وسىلاردىڭ قاي-قايسىسى بولسا دا, سىنشىنىڭ ءبىر كەزدە ءدال باسىپ ايتقان, بالكىم, سول ارقىلى بولاشاق جازۋشىنىڭ بەتىن ايقىنداۋىنا ەداۋىر ۇلەس قوسقان جانرلارى بولار. ءبىز بۇگىنگىنىڭ قانشاما بيىگىنەن قاراساق تا, الگى جايتتەر شابىتقا شاراپاتى تيگەن قىمبات لەبىزدەر بولعانىن ۇمىتا قويۋ قيىن.
ماسەلەن, بۇل كۇندە اتى الىسقا تانىلعان اعا جازۋشىنى ءابدىجامىل ءنۇرپەيىسوۆ كوپ جىلعى ەڭبەگىن ءتامامداپ, كەسەك تۋىندىلارىنا نۇكتە قويعان بويدا-اق وداق كولەمىنە كەڭىنەن تا-نىلىپ, كسرو مەملەكەتتىك سىيلىعىنا يە بولدى. ودان كەلە دۇنيە ءجۇزىنىڭ كوپتەگەن تىلدەرىنە اۋدارىلىپ, حالقىمىزدىڭ «اباي جولىننان» كەيىنگى جاھان تانىپ, ساناسارلىقتاي وكىلەتتى وكىلى بولدى. ەندەشە, سول تريلوگيانىڭ العاشقى كىتابى بوي كورسەتكەندە-اق ونىڭ زور بولاشاعىن اڭعارىپ, ءاز اعانىڭ ادال كوڭىل ءبىلدىرۋى, قازىر ويلاپ وتىرساق, ونىڭ كەرەمەت تالعامپازدىعى ەكەن. تۇلپاردى تايىنان, جۇيرىكتى شاڭىنان تانيتىن كوزقاراقتى قايراتكەر ءتىپتى ونىڭ تىرناقالدى تۋىندىسى – «كۋرليانديا» رومانىنا دا جىلى لەبىز ايتىپ, العاش پىكىر ءبىلدىردى ەمەس پە.
اقىنجاندى اعا اقىندىق ونەردى دە جان-تانىمەن ءسۇيىپ, قاتتى قاستەرلەگەن. «سىربايدىڭ سىرلى دۇنيەسى», دەگەن ماقالاسىندا اقىندىق سەزىمتالدىقتى, كورەگەندىكتى, تالعامپازدىقتى تالاپ ەتەتىنىن, سىرباي جىرلارى سونىڭ ءبارىنە جاۋاپ بەرەتىنىن, سوندىقتان ولەڭدەرىندە كوپ ەكەنىن اتاپ وتەدى. «اقىندىق انكەتا» دەگەن تاقىرىپپەن جۇبان مولداعاليەۆقا, قاينەكەي جارماعانبەتوۆكە, جاپپار ومىربەكوۆكە, مۇزافار الىمباەۆقا, عافۋ قايىربەكوۆكە جولداعان حاتتارى سىيلاي-ۇرقىم سالەم ەمەس, اتالمىش اقىنداردىڭ ولەڭدەرىندەگى جالت ەتكەن جاڭالىقتارىن دەر كەزىندە بايقاپ, سولاردىڭ ورىستەۋىنە, قالام سىلتەۋلەرىنە تىلەك قوسۋ ەدى. ولاردى نەگىزىنەن حات-رەتسەنزيا دەۋگە دە بولار. بىزدەگى كۇنى وسى ۋاقىتقا دەيىن جونى جۇقا بولىپ كەلە جاتقان پوەزيا سىنىنا كەزىندە ناقتى ۇلەس قوسۋدىڭ جاقسى نىشانى ەمەس پە بۇل؟!
كەيدە وسىنداي قولداۋ حاتتىڭ ادام تاعدىرىن شەشىپ كەتەتىنى دە بولادى. مىسالعا مىنا ءبىر حاتتى الايىقشى: «جولداس ەبىكەنوۆ! ءسىز جونىندە بارلىق دەرەگىم – جورنالدا باسىلعان «فينيش», «اتتانىس» دەگەن كىشكەنتاي ولەڭدەرىڭىز. بولجاۋىم – زامانىنا ءتان قاۋلاپ ءوسىپ كەلە جاتقان جاستاردىڭ بىرەۋى بولارسىز دەيمىن. حات جازىپ وتىرعان سەبەبىم – ولەڭدەرىڭىزدە ادام قيمىلىن, ادام سەزىمىن بەرۋدە شەبەر ەركىندىكتىڭ ۇشقىنى كورىنەدى. مۇنى تالابىڭىزعا ساي ءبىر مۇمكىنشىلىك ءتارىزدى كوردىم. بۇل بىرەر اۋىز ءسوزدى اقىندىقتىڭ ايعاق كوزىرى ەكەن دەپ ۇقپاڭىز. وندا ەكەۋىمىز دە ۇرىلىپ قالامىز. ال تەك قانا جول-جونەكەي «ىسكە ءسات» دەگەن قولداما دەپ قابىلداڭىز. زور پىكىرلەر زور ەڭبەكتەردىڭ تۇسىندا ايتىلادى عوي. ەڭبەك ءسىزدىڭ مويىندا, پىكىر مەنىڭ موينىمدا بولسىن! كوممۋنيستىك سالەممەن ءىلياس وماروۆ. موسكۆا. ۆپش».
«جولداس ەبىكەنوۆ» دەپ وتىرعانى وقۋىن ەندى عانا ءبىتىرىپ, وبلىستىق گازەتكە قىزمەتكە جاڭا كىرىسكەن جاس اقىن ەركەش يبراھيم. حات سوناۋ وداق استاناسى ماسكەۋدەن كوپ وبلىستاردىڭ ءبىرىنىڭ ورتالىعى – كوكشەتاۋعا جولدانىپ وتىر. نەتكەن سەرگەكتىك, نەتكەن قامقورلىق دەسەڭىزشى.
– وبلىستىق گازەتكە ەندى عانا كەلىپ, ءۇي-كۇيسىز ەكى ويلىلاۋ بولىپ جۇرگەندە ەسىمىن ەستىگەنىم بولماسا, ءوزىن كورمەگەن, مۇلدەم كەزدەسپەگەن ۇلكەن كىسىنىڭ سوناۋ ەل استاناسىنان جازعان وسى شاعىن حاتى ءومىرىمدى كۇرت وزگەرتىپ, قانات بايلاپ جىبەرگەندەي بولدى. پوەزيا مەنىڭ ومىرلىك مۇراتىم, ۇشاتىن قا-ناتىن, قوناتىن تۇعىرىم ەكەنىنە كوز جەتكىزىپ, جىر جولىنا جالتاقسىز ءتۇسۋىمە جىگەر بەردى. كەيىن «قولشانا» دەگەن ولەڭىمە پىكىر جازىپ, «قازاق ادەبيەتى» گازەتىندە ءسات-ساپار تىلەۋى جىر پىراعىنا مىنگىزىپ, قايتىپ تۇسپەستەي ەتىپ, ۇلى بايگەگە قوستى دا جىبەردى. ايتپەسە ولەڭ-جىردى ونشا قاجەت ەتپەي, تەك گازەت جۇمىسىنىڭ شوقتىعىنا ءمىنىپ, شوقىراعىنا ۇيرەنىپ العان ءجالاڭتوس جايداق جۋرناليست بوپ قالار ما ەدىم, قايتەر ەدىم,– دەۋشى ەدى ەركەش مارقۇمنىڭ ءوزى.
بۇگىندە ايداي الەم تانىپ وتىرعان, اسا تالانتتى اقىنىمىز ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ دارا دارىنىن العاش بايقاعانداردىڭ ءبىرى دە وسى ءىلياس اعامىز بولاتىن. «اقىندىق انكەتا» دەگەن اتپەن جۇبان مولداعاليەۆقا جولداعان حاتىندا ءۇنى اسقاق, ماقامى بولەك تانىمى تەرەڭ بۇل اقىننىڭ پوەزيامىزعا ەركىن ەنگەلى تۇرعانىنا قاتتى قۋانعانىن جاسىرا الماي بىلاي دەپ جازادى.
«ولجاس ولەڭدەرىندەگى مەنىڭ اۋدارعان – ءبىزدىڭ ۇلتتىق ادەبيەتتىڭ وزەگىنەن ۇزىلمەي كەلە جاتقان ءومىر مەن ءبىر ۇلى سارىننىڭ سىرىن ۇقتىم, كوكىرەگىندە كوزى بار كىسى بولماسا, ساڭلاۋسىز جان استە ونى اڭعارا بەرمەيتىن بۇل سىردىڭ ءتۇيىنى كوپ اقىنداردىڭ قولىنا تۇسە بەرمەۋشى ەدى. سوناۋ ەجەلگى دۇنيەدەن باستالعان بۇلتالاعى مەن بۇرالاڭى كوپ سوقپاق جولىمىز سوقىر كىسىدەي اداستىرماي كەپ, اقىرى جاناما كوشىنىڭ جەتەگىنە ىلەستىرىپ, ءبىزدىڭ حالقىمىزدى دا بۇكىل ادامزاتپەن بىرگە ىلگەرى باستىرىپ وتىردى. ءبىزدىڭ ەلىمىز ىلگەرى باستى, ءومىر كوگىنە ورمەلەدى, ءوستى, ءوندى, دامىدى. ولجاس وسىنى سەزىنە ءبىلدى. ماحامبەتتىڭ جالىن اتىپ, دابىلداتىپ وتىراتىن وتتى شىعارمالارىنداعى شاپشاڭدىقتىڭ, جۇيرىكتىك پەن جىگەردىڭ كەيىپكەرى بولىپ كورىنەتىن «تارلان» ساكەننىڭ كەزىندە «ەكسپرەسكە» اينالىپ, ولجاستىڭ زامانىندا كوسموس كەمەسى بوپ ىرشىپ عارىشقا كوتەرىلدى. وسى ءبىر زاماننىڭ تابيعاتىنا ءتان ىلگەرى ۇمتىلۋ الەۋمەتتىك ومىردەگى وزگەرىستەردى ءدال باسىپ, پوەزيا تىلىمەن سۋرەتتەۋ اقىن بويىنداعى اسقاق, تاكاپپار دارىننىڭ كۇشى».
پوەزيا حاقىندا سالماقتى دا ساليقالى, اقىلدى دا اسەرلى پىكىر ايتۋ ءۇشىن وزگەنى بىلاي قويعاندا, سىنشى ءوز سەزىمىنىڭ پەرنەسىن اقىن بولىپ باسۋعا نەمەسە اقىنشا باسۋعا ءتيىس. ونسىز سىنشىنىڭ دا كۇي ساندىعى كۇمبىرلەي المايدى. اقىندىق تۋرالى تولعانعان سىنشىعا بۇل, بىزدىڭشە, ءبىرىنشى شارت. ال ىلەكەڭنىڭ اقىندىق ونەر جايىندا ايتقاندارى وي مەن سەنىمدى ءبىر ارنادا توعىستىرعان ورنەكتى پوەزيا ولكەسىنە ونىڭ ءوزى دە اقىندىق جۇرەكپەن ساياحات كەشە الاتىن قابىلەتىن تانىتىپ ەدى.
اقىندىقتى تۇپكىلىكتى كاسىپ قىپ, جالىنا جابىسىپ ايىرىلماعانمەن دە, ىلەكەڭ ولەڭ دە جازعان, اسىرەسە جاسىراق كەزىندە كوبىرەك جازعان. سىيلاس, سىرلاس دوستارىنا ءازىل-قالجىڭ رەتىندە بىرەر شۋماقتى سۋىرىپ سالىپ, جازىپ بەرۋدى بەرتىن دە قالدىرماعان. وسى عاسىردىڭ باسىندا ءبىر توپ ءىزباسارلارى قۇراستىرىپ, «سانات» باسپاسىنان شىعارعان «ءىلياس وماروۆ» اتتى كىتاپقا كىرگەن ولەڭدەرىن وقي وتىرىپ, زىمىرانداي زىرلاعان زاماننىڭ كۇندەلىكتى قاربالاسى, قات-قابات قوعامدىق قىزمەت, ميدى اشىتقان مەملەكەتتىك قارەكەت قانداي اقىندى جۇتىپ قويعان دەگەن ويعا كەلدىك. كوزى ءتىرىسىندە ىلەكەڭ, سول ولەڭدەرىنىڭ ءبىرىن دە باسپاسوزگە بەرمەي, اباي اتاسى سياقتى جازىپ-جازىپ, قويىن داپتەرىنە ساقتايتىن. تالاپ تۇلپارىنىڭ تىزگىنىن تارتىپ ىرىكپەي-اق, توقتاماي جازا بەرسە, ءوز تۇسىنداعى ۇزەڭگىلەس اقىنداردىڭ ەشبىرىنەن كەم تۇسپەس ەدى. ماسەلەن, قالامىنان:
«وي شاپسا قيا جارعا قايىرمايمىن,
بولسا دا جۇگىم اۋىر قايعىرمايمىن.
ويىمدى, قيالىمدى ەشۋاقىتتا
حالىقتىڭ مۇددەسىنەن ايىرمايمىن».
نەمەسە
«تۇنگى ويلار تۇڭعيىقتى ارالايدى,
كەزدەسكەن كەدەرگىگە قارامايدى.
تەكەدەي كەيدە قۇلاپ مۇيىزىنە
سەنىممەن تاباندارىن تاعالايدى»
سياقتى جولدار تۋعىزىپ جۇرگەن كىسىنى قالايشا اقىن دەمەسسىڭ.
ءيا, بولماسا ونىڭ ەردىڭ سيپاتىن بەرىپ:
ويى بار نايزاعايداي جارقىلداعان,
جىگەر بار الىپ ۇشىپ قارقىنداعان.
ءومىرى وت سەكىلدى جانعان ءورشىپ,
جۇيرىكتەي ورگە شاپشا القىنباعان, –
دەپ, ەندى بىردە:
«جالماۋدان كورسەقىزار تارتىنباعان,
شەن كورسە جوعارىلاۋ جالپىلداعان.
حالىققا ايگىلەنسە جاماندىعى,
«مەن جاقسى, مەن جاقسى» دەپ بارقىلداعان ەزدىڭ سيپاتىن اكەپ كوز الدىڭا تارتا قويادى. سوندا:
«قالعىپ جۇرگەن ادامدا,
قامالدى بۇزار كۇش بولماس.
كەۋدەسىن قاققان جاماندا,
ءتۇيىندى شەشەر ءتىس بولماس»,–
دەپ كۇرسىنەدى. بۇلاردى حالقىم دەپ كوكىرەگى قارس ايىرىلعان اقىننىڭ ءجۇرەگىن جارىپ شىققان جولدار دەمەسكە بولا ما. بارىندە دە ءلۇپ-ءلۇپ سوققان جۇرەكتىڭ لەبى, ءشۇپ-ءشۇپ تۇرعان ويدىڭ ءسولى بار دەسەك استە جاڭىلماسپىن.
جوعارىدا اتالعان كىتاپقا ءىلياستىڭ جەتپىسكە تارتا ءىرىلى-ۇساقتى ولەڭدەرى كىرگەن ەكەن. ونىڭ ەل اۋزىندا جۇرگەن, دوس-جاراندارىنىڭ مۇراعاتىندا جاتقان ءازىل-قالجىڭ, ارناۋ ولەڭدەرىن جيناستىرىپ, ءبارىنىڭ باسىن قۇراپ بولەك باستىرىپ شى-عارسا, جاپ-جاقسى جىر كىتابى بولعالى تۇر. البەتتە ول كەلەشەكتىڭ ماسەلەسى.
سىنشى, ادەبيەتشى ءىلياس وماروۆتىڭ جوعارىدا ايتىلعانداردان باسقا, ادەبيەتتىڭ جالپى ماسەلەلەرى, بىلايشا العاندا, بىرىڭعاي ەستەتيكالىق, كوركەمدىك ماسەلەلەرى, ادەبيەت پەن ونەردىڭ تاريحى, ىلگەرى باسۋ, دامۋ پەرسپەكتيۆالارى جايىندا جازعاندارى, جەكەلەگەن ونەر قايراتكەرلەرى تۋرالى ايتقان ءسوزدەرى ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدىڭ ەن ورتاسىندا ءجۇرىپ, جەمىستى ەڭبەك ەتكەن ادامنىڭ كوپ جىلعى پىكىر جيىنتىعىنداي, ارتتا قالعان زامانداستارعا ايتىپ كەتكەن جولداستىق اماناتىنداي ەستىلەدى. اسىرەسە, دراماتۋرگيا, تەاتر, مۋزىكا, ءتىپتى بي ونەرى جايىن كەڭ تولعاپ, ۇلتتىق تسيرك بولاشاعىن قوزعاعان, حالىق ونەرپازدىعىن دامىتۋ جايىن ءسوز قىلعان ماقالالارى.
ىلەكەڭ جان-جاقتى ءبىلىمدار, بويىنا عىلىمنىڭ سان سالاسىنان مول ماعلۇمات جيناعان, ويىنا ادامزات اقىل-ويى جاساعان اسىل اتاۋلىنى بارىنشا ءسىڭىرگەن مەيلىنشە ءبىلىمدى ادام بولاتىن. قاي حالىقتىڭ بولسىن, قاي سالانىڭ بولسىن عۇلاما عالىمىمەن دە, اسقان دارىندى اقىن-جازۋشىسىمەن دە, باسقا ونەر قايراتكەرىمەن دە تەرەزەسى تەڭ وتىرىپ پىكىر تولعاي الاتىن ايدىك وقىمىستى كىسى ەدى. ولار دا ىلەكەڭنىڭ تەلەگەي تەڭىز بىلىمىنە, وي تەرەڭدىگىنە ءتانتى بولىپ, ءادىل تارازى پىكىرىنە قاشاندا قۇلاق اسىپ وتىرعان. شىنىندا دا, ونىڭ ميحايل شولوحوۆ, الەكساندر فادەەۆ, لەونيد لەونوۆ جايىندا جازعاندارىن وقىعاندا شىن جۇرەكتەن شىققان شىنايى پىكىرلەرىنە رازى بولىپ, زور ءلاززات الاسىڭ.
ەلۋىنشى جىلداردىڭ ورتاسىنا قاراي تاعى دا تىڭ كوتەرۋ باستالدى. بۇل تىڭ بۇرىنعى تىڭنان وزگەشە بولدى. العاشقى تىڭ شارۋالار تۇرمىسىنىڭ عاسىرلار بويى قالىپتاسقان قالىڭ قاتپارىن قوپارىپ, ءومىردى وزگەرتسە, بۇل تىڭ عاسىرلار بويى تۋسىراپ جاتقان قازاق دالاسىنىڭ قالىڭ قۇيقالى قىرتىسىن قوپارىپ, ءوڭىردى وزگەرتپەك بولدى. بۇنى جاسامپازدىق جولىنداعى جانە ءبىر جارقىن باستاما دەپ بىلگەن جاڭالىققا قاشاننان قۇلاعى تۇرىك قازاق قالامگەرلەرى قىزۋ قۋاتتاپ جاپاتارماعاي جارىسا قالام سىلتەدى. الايدا كوپشىلىگىنىڭ جازعاندارى جول-جازبا اسەردەن, وچەرك-سۋرەتتەمەدەن, اسسا-شاعىن حيكايادان ۇزاپ شىعا الماي, ۇساق-ۇساق دۇنيەلەر بولىپ قالعان ەدى.
سول كەزدە جاسى وتىزعا ەندى جەتكەن جاس جازۋشى ساكەن ءجۇنىسوۆتىڭ «جاپانداعى جالعىز ءۇي» رومانى دۇنيەگە كەلىپ, وقىرمان قاۋىمدى ەلەڭ ەتكىزدى. روماننىڭ وقيعاسى ءبىر زاماندا زور-لىق-زومبىلىقپەن تىزەگە سالىپ, اشا تۇياق قالدىرماي ورتاعا ءتۇسىرىپ, جۇرتتىڭ اۋزىنداعىسىن جىرىپ اپ, اشارشىلىققا ۇرىندىرىپ, ارەڭ قۇرعان ۇجىمدىق شارۋاشىلىقتاردىڭ شات-ءشا-لەكەيى شىعىپ ىدىراپ, قۋ مەديەن قۇبا تۇزدەن قازىق قاعىپ, كەڭشارلار ۇيىمداستىرىپ جاتقان كەزەڭدى قامتيدى. اتا-بابادان, ۇرپاقتان ۇرپاققا ميراس قالىپ كەلە جاتقان جەرىندە قازاقى ءومىردىڭ قايماعى بۇزىلىپ, تۇس-تۇستان توپىرلاپ كەلىپ جاتقان تىڭگەر دەگەن ءجالاڭتوس كەۋدەمسوقتاردىڭ ءتارتىبى ورناي باستاعان تۇس شىعارمادا شىنايى بەينەلەنىپ, تىڭنىڭ ءتۇپ ءمانىن ءتۇسىنبەسە دە, پارتيا باستاماسى دەگەن سوڭ باسىن يزەپ, امالسىز مويىنداعان حالىقتىڭ كوڭىل كۇيى ءتاپ-ءتاۋىر كورىنەدى.
تاجىريبەلى تامىرشىداي جاس تالانتتاردىڭ مۇمكىندىگىن ءمۇلت جىبەرمەي تەز تانيتىن سەرگەك سىنشى ءىلياس وماروۆ رومان جارىققا شىعىسىمەن-اق ءىلىپ اكەتىپ, «جالعىز ءۇي سىرى» اتتى تالداما ماقالا جازدى. «ساكەننىڭ جازۋشىلىق ومىرىندەگى شوقتىعىن بيىك شىڭعا كوتەرەتىن, بولاشاعىنان زور ءۇمىت كۇتتىرەتىن ءبىر قاسيەتى – ادەبي ءتىلدى ءتاۋىر بىلەتىنىندە, انا ءتىلىنىڭ نورماسىن جاتىق ورىندى قولداناتىندىعىندا جاتسا كەرەك, – دەيدى سىنشى. – بۇل – جازۋشى ءۇشىن باستى قاسيەت, كىتاپتىڭ دا بەزبەندى باسار ەڭ سالماقتى جاعى ءتىلىندى مە دەيسىڭ. بىرىنشىدەن, ساكەن دالا سۋرەتىن, تابيعات ستيحياسىن بار تىنىسىمەن, بار رومانتيكاسىمەن بەرۋگە كۇش جۇمسايدى. روماننىڭ نەگىزگى وبەكتىسى – قازاقتىڭ كوسىلىپ جاتقان بايتاق تىڭ دالاسى بولعاندىقتان, ونى بار قۇبىلىسىمەن, بار وزگەرىسىمەن كورسەتۋ تاپ وسى شىعارما ءۇشىن اسا قاجەت نارسە… دالا كورىنىسى انشەيىن سۋرەتتەۋ ءۇشىن الىنباعان, ارقايسىسىندا استارلى سىر بار – بولاشاق وقيعانىڭ مىقتى سۋىرتپاعى, تارتىلعان جەلىنىڭ بەرىك قازىعى. ەكىنشىدەن, پورترەت, حاراكتەر جاساۋدا ءتىل كوركەمدىگىنىڭ بەرەر ءارى مول. وسى روماندا قانشاما ادام بولسا, سول ادامداردىڭ وزىندىك بەت ءپىشىنى, سىر سيپاتى, ءجۇرىس-تۇرىسى, مىنەزدەگى ەرەكشەلىكتەرى تايعا تاڭبا باسقانداي دەسەك ارتىق بولماس ەدى».
تالداۋى تەرەڭ شەبەر سىنشى وسىلاي جازۋشى شىعارماسىنىڭ ىشكى سىرىن اشا تۇسەدى. وقىرمان دەڭگەيىنەن ادەبيەت سىنشىسى دارەجەسىنە كوتەرىلگەن وماروۆتىڭ شىعارمانى تالداۋىنان ادەبيەت تەورياسىن جەتىك بىلەتىنى, ءبىلىمىنىڭ بايلىعى, پىكىرىنىڭ ادىلدىگى ايقىن كورىنىپ وتىرادى. «ساكەن ءجۇنىسوۆ جازۋشىلىق ارسەنالى باي, قىزسا بوكەن جەلىسىنەن تومەندەمەيتىن دە سەكىلدى. وقىرمان رەتىندە مەنىڭ ءوز باسىم ودان ۇلكەن جەمىس كۇتۋگە بولادى دەپ تۇيەمىن», دەپ تۇجىمدايدى ويىن.
پاراساتتى سىنشى, پايىمدى پۋبليتسيست ءىلياس وماروۆتىڭ وزىنە ءتان ءۇردىسى, ءوزى سالعان سوقپاعى بار. ول كوبىنە جازۋشىنىڭ شىعارماشىلىق شىرايىن اشاتىن پورترەتتىك سىن ماقالالار جازدى. ءاربىر ماقالاسىندا ول جازۋشىلاردىڭ جاڭالىعىنا ايرىقشا توقتالىپ, ادەبي تالداۋ جاساۋعا بوي ۇردى, كوبىنە تاريحي سالىستىرمالى ءادىستى ءجيى قولداندى. بۇل سىنشىنىڭ بەلگىلى ارناسىندا ىسكە اسىرىلىپ, ادەبي سىن, پۋبليتسيستيكالىق تۋىندىلارىن كوبەيتىپ, مۇراسىن مولايتا ءتۇستى. از عانا عۇمىرىندا ىلەكەڭ ادەبي سىننىڭ ءورىسىن كەڭەيتۋگە, ونىڭ حات ءتۇرىن تۇلەتۋگە ۇلكەن ۇلەس قوستى. سوندىقتان دا ونىڭ قازاق ادەبي سىنىندا الاتىن ورنى ايرىقشا.
سارباس اقتاەۆ,
جازۋشى.
