كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋىندا سويلەگەن سوزىندە قر سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو ەو-نىڭ ورتالىق ازيا وڭىرىمەن ءوزارا ارەكەتتەستىگى مانماتىنىندە وسى تاقىرىپتىڭ وزەكتىلىگى مەن ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. قازاقستاندىق ديپلومات ەو, ەۋروپا جانە ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ سىرتقى ىستەر جانە كولىك مينيسترلىكتەرى باسشىلارىنان قۇرالعان اۋديتوريانى «نۇرلى جول» باعدارلاماسى جانە «بەلدەۋ جانە جول» باستاماسىنىڭ تۇيىندەسۋى شەڭبەرىندەگى ەلدىڭ كولىكتىك-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمىنىڭ دامۋ بارىسى تۋرالى جان-جاقتى اقپارات بەردى.
ر. ۆاسيلەنكو ۇلى جىبەك جولىنىڭ جاندانۋى جانە ءوزارا بايلانىسقان ەۋرازيانى قۇرۋ يدەياسىنىڭ ىسكە قوسىلۋى ءۇشىن قازاقستاننىڭ كولىكتىك-ترانزيتتىك الەۋەتىن تولىق جۇزەگە اسىرۋدىڭ ۇلكەن ماڭىزدىلىعىن باسا ايتتى. «ەكى باعدارلامانىڭ ىمىرالاسۋى شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردى, وزىق تەحنولوگيالاردى تارتۋعا جانە قازاقستاندىق تاۋارلاردىڭ ەكسپورتىن ىلگەرىلەتۋگە جاقسى جاعداي جاسايدى. ەۋروپاعا جول بويىنداعى قىتايلىق باستامانىڭ باعىتىندا ورنالاسقان العاشقى ەل بولا وتىرىپ, ءبىز قىتايدان ەۋروپاعا بايلانىستىرۋشى بۋىن جانە ەۋرازيالىق كونتينەنتالدى كوپىرىنىڭ نەگىزگى بولىگىمىز», دەي تۇرا, وسى ۇردىستەر ازيا ەلدەرىنەن ەۋروپا ەلدەرىنە جانە كەرى باعىتتا وندىرۋشىدەن تۇتىنۋشىعا تاۋارلاردى جەتكىزۋدىڭ مەرزىمى مەن جولى ايتارلىقتاي قىسقارۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
قر ءسىم وكىلى 2018 جىلعى ەۋروپا جانە ازيانىڭ ءوزارا بايلانىسۋى بويىنشا ەو ستراتەگياسىنىڭ قابىلدانۋىن قوشامەتتەپ, ورتالىق ازيانى عالامدىق نارىقتار اراسىنداعى ستراتەگيالىق كوپىر رەتىندە بەلگىلەۋ بويىنشا قازاقستان باسشىلىعى ماقساتىنىڭ جانە كونتينەنتتىك قارقىنداعى ءىرى ساۋدا-ەكونوميكالىق جوبالاردىڭ تىعىز ىنتىماقتاستىعىن كوزدەپ وتىرعان قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇسىنۋىمەن ۇلكەن ەۋرازيا تۇجىرىمداماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا وسى قۇجات قولعابىس كورسەتەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى. «جۋىرداعى سۇحباتىندا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلكەن ەۋرازيا يدەياسىن تولىق قولدايتىنىن ايتتى», دەپ قوستى ءمينيستردىڭ ورىنباسارى.
كونفەرەنتسيا الاڭىندا قازاقستاندىق ديپلومات بىرقاتار ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزىپ, ەو, رۋمىنيا, پولشا, حورۆاتيا جانە وزگە مەملەكەتتەرمەن ورناتىلعان ءوزارا ارەكەتتەستىكتىڭ احۋالى مەن كەلەشەگىن تالقىلادى.
ورتالىق ازيا بويىنشا ەو ارنايى وكىلى پەتەر بۋريانمەن ەكىجاقتى جانە وڭىرلىك ىنتىماقتاستىقتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى, ورتالىق ازيادا جاڭا ەو ستراتەگياسىنىڭ ماقۇلدانۋ ءۇردىسى, سونداي-اق قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق جانە ونىڭ مۇشە-مەملەكەتتەرى اراسىنداعى كەڭەيتىلگەن سەرىكتەستىك جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمنىڭ كۇشىنە ەنۋى تالقىلاندى.
رۋمىنيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى تەودور مەلەشكانۋمەن كەزدەسۋ بارىسىندا اڭگىمەلەسۋشىلەر ءوزارا ارەكەتتەستىكتىڭ وڭ سەرپىنىن جانە سەنىمدى سيپاتىن قاناعاتتانعاندىقپەن بەلگىلەپ, جيناقتالعان ساياسي, ەكونوميكالىق بايلانىستاردىڭ ەكپىنىن قولداۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا ەن سالدى.
كولىك, تەحنولوگيا ترانسفەرتى, مادەنيەت جانە ءبىلىم سالاسىندا, سونداي-اق ستۋدەنتتەرمەن الماسۋ تاجىريبەسىن كەڭەيتۋ جانە شاكىرتاقىلار ۇسىنۋدى قوسا العاندا, ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە ەكى تاراپ دايىندىقتارىن ءبىلدىردى.
رۋمىنيا ىسكەرلىك ورتا, ساۋدا جانە كاسىپكەرلىك مينيسترلىگىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە عىلىمي-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى قازاق-رۋمىن ۇكىمەتارالىق كوميسسياسىنىڭ تەڭ توراعاسى گابيەلا ۆويچيلامەن ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆالارى قاراستىرىلدى. اتاپ ايتقاندا, ەكى ەلدىڭ ىسكەرلىك ورتالارىنىڭ ءوزارا قىزىعۋشىلىعىنىڭ ماڭىزدى كورسەتكىشى قازاقستاندىق نارىقتا رۋمىن كاپيتالىمەن 30-دان استام كاسىپورىندار قىزمەت ەتۋى بولىپ تابىلادى. ءوز تاراپىنان, قازاقستان رۋمىنيانى كاسپيلىك مۇنايدى ەكسپورتتاۋ ءۇشىن «حاب» رەتىندە تاڭداپ, ونىڭ ايعاعى رەتىندە ەلدىڭ ەكونوميكاسىنداعى ءىرى ينۆەستورلاردىڭ ءبىرى – «قازمۇنايگاز ينتەرنەيشنل» كومپانياسىنىڭ تابىستى قىزمەتى بولىپ تابىلادى.
2018 جىلدىڭ ناتيجەسى بويىنشا رۋمىنيامەن ساۋدا اينالىمى 45%-عا ءوسىپ, 1,7 ملرد. اقش دوللارىنا جەتتى. ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگىزگى باعىتتارى ەنەرگەتيكا, ماشينا جاساۋ, مەتاللۋرگيا, كولىك, لوگيستيكا جانە جەڭىل ونەركاسىبى بولىپ تابىلادى.
رۋمىنيا دەپۋتاتتار پالاتاسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, قازاق-رۋمىن پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىق توبىنىڭ تەڭ توراعاسى فلورين يورداكەمەن, ليبەرالدار جانە دەموكراتتار اليانسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اندرەي دجەريامەن, ادام قۇقىعى جانە ءدىن كوميتەتىنىڭ توراعاسى يۋسەين يبراممەن وتكەن كەلىسسوزدەردىڭ نازارىندا پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرۋ بولدى. ر. ۆاسيلەنكو رۋمىنيانىڭ زاڭ شىعارۋشى ورگانى باسشىلىعىنىڭ 2019 جىلعى 23-24 قىركۇيەكتە نۇر-سۇلتان قالاسىندا وتەتىن ەۋرازيا ەلدەرى پارلامەنتتەرى سپيكەرلەرىنىڭ ءتورتىنشى وتىرىسىنا قاتىسۋ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
پولشا جانە حورۆاتيا سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى ورىنباسارلارى مارتسين پشيداچ جانە يۆانا جيۆكوۆيچپەن وتكەن كەزدەسۋ بارىسىندا ەكىجاقتى ساياسي جانە ساۋدا-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستار دامۋىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
بۋحارەست قالاسىنا ساپاردىڭ ەكىنشى كۇنى, 2019 جىلعى 16 ساۋىردە قر سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى «2030 جىلعا دەيىنگى كۇن ءتارتىپ: تۇراقتى دامۋ ءۇشىن سەرىكتەستىك» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسياعا قاتىسىپ, ونىڭ بارىسىندا ەو, شىعىس سەرىكتەستىك, باتىس بالكان جانە ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ وكىلدەرى تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىن جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
ر. ۆاسيلەنكو سونداي-اق وڭتۇستىك-ەۋروپاداعى ءىرى جەكە كولىك «گرامپەت گرۋپ» كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى, قازاق-رۋمىن ىسكەرلىك كەڭەسىنىڭ تەڭ توراعاسى گرۋيا ستويكامەن كەزدەسىپ, ەلىمىزدىڭ كولىكتىك سالاسىنا ينۆەستيتسيا قۇيۋ كەلەشەگىن تالقىلادى. 2018 ج. قىركۇيەكتە «گرامپەت گرۋپ» كومپانياسى ترانسكاسپيلىك حالىقارالىق كولىكتىك باعىتقا قوسىلعان العاشقى ەۋروپالىق كومپانيا بولدى. گ. ستويكا قازاقستاندا تەمىرجول جۇك ۆاگوندارىن شىعارۋ جانە جوندەۋ بويىنشا بىرلەسكەن كاسىپورىن قۇرۋعا دايىندىعىن ءبىلدىردى.
قازاقستاندىق دەلەگاتسيانىڭ بۋحارەست قالاسىنا ساپارى قازاقستان – ەو باعىتى جانە رۋمىنيا مەن وزگە ەۋروپالىق مەملەكەتتەرمەن ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق فورماتىندا ءوزارا ارەكەتتەستىكتىڭ سەنىمدى جانە سىندارلى سيپاتىن, اتاپ ايتقاندا, تاراپتاردىڭ ساياسي, ەكونوميكالىق جانە گۋمانيتارلىق بايلانىستاردىڭ ودان ءارى نىعايۋىنا كوزدەلگەنىنقۇپتادى.
