رۋحانيات • 15 ءساۋىر، 2019

كۇزگى جاپىراقتاي قالتىراعان قولدار (سوڭى)

1022 رەتكورسەتىلدى

باسى

«مىنا قىزدارى بار بولعىرلار قاشان كەلەدى»، دەگەن سارانىڭ داۋسىن ەشكىم ەستىمەگەندەي. ون ءتورتىنشى پالاتانىڭ ءبىر ىڭعايلى جەرى دالىزدەگى شۋ، كەيدە ۇلكەن كىسىلەردىڭ الدەنەگە كەلىسپەي ءوزارا كەرىلدەسكەنى، ايقايلاعانى، قىلعىنا جوتەلگەنى بۇل جەرگە ەستىلە بەرمەيتىن. ال، ءبىر ىڭعايسىز جەرى – بولمەدە وتىرىپ داۋىستاساڭ ونى مەدبيكەنىڭ دە، كۇتۋشى كەلىنشەكتەردىڭ دە بىردەن ەستي قويۋى قيىن.

مەزگىلىمەن جۋىندىرىپ، قالاعان ۋاقىتىندا تاماعىن ىشكىزەتىن كۇتۋشى قىزدىڭ ءقادىرى ءوتتى، ونىڭ قاراعانىنداي جاعدايى كوزىنەن بال-بۇل ۇشقان كەيۋانانىڭ ءسۇدىنى قاشىپ كەتكەن. ۋاقىتىندا اۋىستىرىلمايتىن جورگەگىنەن جيىركەنگەنىمەن ونى كىمگە ايتسىن. بۇل جەردەگى جۇيكەسى توزعان سانيتار كەلىنشەكتەر ونىڭ بازىناسىن تىڭدايتىن جاعدايدا ەمەس، ءسوزى ۇناماسا كۇزدىكۇنگى قۋراعان اعاشتاي سانىنەن ايرىلىپ، ءالى كەتكەن كارى ادامدى قاڭباق قۇرلى كورمەي سىلكىلىلەپ تە جىبەرە الادى، ونىڭ ۇستىنە ءوزى سياقتى قولعا قاراپ قالعان كارىلەر جەتەرلىك. اسىرەسە، دەنە ءبىتىمى نازىك كەلىنشەكتەرگە توسەككە تاڭىلعان ەر ادامداردى قاراۋ، ارى-بەرى قوزعاپ استىن اۋىستىرۋ وڭاي شارۋا ەمەس-تى. اق تەر، كوك تەرگە تۇسەتىن. ورتالىق جۇيكە جۇيەسى زاقىمدانعاننان ءارى اعزاسى بيولوگيالىق جانە پسيحيكالىق جاعىنان توزعان كارى ادامدارعا كۇنىنە 4-5 رەت كومەك كەرەك بولاتىنى بار.  ؛كەمپىر تامىرلارى ادىرايىپ، تەرىسى جۇقارىپ، قارايىپ كەتكەن قولدارىمەن ابدەن ەتى قاشقان تىزەسىن سيپادى. سىرقىراي اۋىرعان اياعىن ءوزى ابدەن مەزى بولعان كەرەۋەتتەن تەز-تەز ءتۇسىرىپ ءجۇرىپ كەتە الماعاسىن وزگەسىنىڭ ءبارى ادىرا...

***

ول تەك وتكەن شاقتاردى، ءبىر كەزدەردە جانىن جىلىتقان ساتتەردى عانا ارەدىك ەسكە الادى، وندا دا بۇكىل ديالوگى ىشتەي ءجۇرىپ جاتادى، اگاراكي تىڭدايتىن قۇلاق تابىلسا نەشە جىلدان بەرى كون بوپ قاتقان كوڭىلىندەگىسىن ءجىبىتىپ، اڭگىمەگە شولىركەگەنىن جاسىرماي، ءىشىن كەۋلەگەن مۇڭىن، سىرىن اقتارار ما ەدى. قاتارى قالماعان، جانىندا شۇيىركەلەسەر تەڭى دە جوق توقسان ۇشتەگى ادامنىڭ ءبىرسىدىرعى ومىرىنەن «بۇ كىسى ءالى ءتىرى مە ەدى» دەپ تاڭعالاتىنداردان بۇرىن ەڭ اقىرى ءوزى دە جالىققانداي. ول ۇزاق ءومىر ءسۇردى، اياعىنىڭ اۋىراتىنى بولماسا ساۋلىعىنا وكپەسى جوق، ۇيقىسى دا ءبىرقالىپتى. ءبىراۋىق وسى ۇزاق سونار جاتىستان دا جالىعىپ، ومىردەن ەرتە وتكەن اكەسىنىڭ، شەشەسىنىڭ، كۇيەۋىنىڭ جاساماعان جاسىن وزىنە «ادىلدىك بولسىنشى» دەگەندەي بۇيىرتقان قۇدايىنا ريزاشىلىق ءبىلدىرۋدىڭ ورنىنا «ەندى قاشان، وسىلاي جاتا بەرەم بە؟» دەپ وكپەلەيتىنى دە بار.

كەيۋانا وسى جەرگە قالاي تاپ بولعانىن ەسىنە تۇسىرە باستادى. بىرنەشە جىلدان بەرى دالانى كورمەگەن، كۇننىڭ جادىنان دا حابارى جوق ادام ءۇشىن نە عالاماتى بارىن، ۇيىندەگى ساعات ءتىلى تىم باياۋ جۇرەتىندەي كورىنەتىن. تاڭ دا باياۋلاپ اتىپ، كۇن دە توبەگە اسىقپاي كوتەرىلىپ، سول شىققان كۇيى ەل ۇيقىعا جاتار ۋاقىت بولعانشا ورنىنان تاپجىلماي تۇرىپ الاتىن.  ؛سول كۇندەلىكتى كورىنىس، سول ءبىر جۇرناعى وزگەرمەس تىرلىك، ءبارى كۇندەگىشە. بۇل كۇن دە وسىنىڭ الدىنداعى وتكەن كۇننەن، ونىڭ الدىنداعى، ءتىپتى ءبىر اي تۇگىلى ءبىر جىل بۇرىنعى كۇننەن دە ەش ايىرماسى جوق كادىمگى كۇن سەكىلدى ەدى. ءبىراق... كەمپىردىڭ باس-اياعى بىردەي شۇبالعان ءبىرسىدىرعى كۇندەرىنىڭ دە اقىرى بولادى ەكەن.

كەڭ بولمەدەن جاڭا عانا اۋاعا شاشىلعان سەپكىشتىڭ ءيىسى شىعادى. كارى ادامنىڭ ءيىسى ۇستىمە ءسىڭىپ قالار دەپ قورقاتىن كۇتۋشى قىز «جاڭبىردان كەيىنگى اۋا» دەپ اتالعانىمەن ءبارىبىر باسقا ءتيىپ، جۇرەكتى اينىتاتىن وتكىر ءيىستى اۋا جاڭارتقىش سپرەيدى اياماي-اق شاشىپتى. تەرەزەسى ەدەنگە دەيىن جەتەعابىل بولمەدە جارىق مول. تەرەزەگە جاقىن تۇرعان جالعىز كرەسلودا ۇيىقتاپ وتىرعانى الدە وياۋ ەكەنى بەلگىسىز كەمپىردىڭ ءار جەرى ويدىم-ويدىم بولىپ جىلتىراپ قالعان قالاقتاي باسىنداعى سيرەگەن اپپاق شاشى تازا جۋىلعان مامىقتاي بولىپ كوتەرىلىپ تۇر، كارى ادامنىڭ سوزىلىپ كەتكەن سىرعالىعىنداعى التىن سىرعانىڭ ءبىرى  ؛يىعىنا قۇلاپ جاتىر.

  • سارا اجە، مەن سىزگە ەرتەڭ سوڭعى كۇن كەلەمىن، – دەدى كوزى ۇنەمى جايناڭداپ تۇراتىن كۇتۋشى قىز جاستىقتىڭ تىسىن اۋىستىرىپ جاتىپ كوڭىلسىز كۇيگە ەنىپ.

  • سىزگە ۇيرەنىپ قالىپ ەدىم، وسى جۇمىسىم ۇنايتىن ءارى ايلىعى دا كوڭىلىمنەن شىعاتىن. ەندى امال جوق، باسقا جۇمىس ىزدەۋگە تۋرا كەلەدى، ناتاليا الەكسەەۆنا پاتەردى ساتامىز دەيدى. ال، ءسىزدى...

قىز ءتىلىن تىستەي قويدى دا مۇنىڭ ءسوزىن تىڭداپ جاتقان ادام بار ما ءوزى دەگەندەي كەمپىردىڭ بەتىنە ءۇڭىلدى.

كەمپىر كۇتۋشى قىزدىڭ ايتقانىن ەستىگەن ەدى. كەيدە جىل وتكەن سايىن سانى كوبەيىپ بارا جاتقان دارى-دارمەكتەرىن ۋاقىتىلى قابىلداۋدى ەستەن شىعارىپ الاتىنى نە كۇنىنە ءبىر رەت بولسا دا سۋ ءىشۋ كەرەگىن ۇمىتىپ كەتەتىنى  ؛بولماسا، سارانىڭ ءالى دە ساناسى سەرگەك. وسى جاسقا كەلىپ ەشتەڭەنى ۇمىتپاي، الجىماي، ايدالاعا لاقپاي، ەشكىمگە كىساپىر بولماي وتىرۋىنىڭ ءوزىن كەمپىرگە قۇدايدىڭ تاراپىنان جاسالعان زور سياپات دەسە بولعانداي. «اقىرى مۇنى بۇل جەردەن كەتىرمەكشى ەكەن عوي. ءوزىنىڭ تۋعان كەلىنى. ولمەلى كەمپىرگە ءوز اياعىمەن كەلىپ وسىنى ايتۋعا ادىمى جەتپەگەنىنە قاراعاندا... ءتىپتى سونى قاجەت دەپ ساناماعانى دا». وسىلاي ويلاسا دا، باسپاناسىنىڭ ساتىلاتىنىن ايدالاداعى ءۇش قايناسا سورپاسى قوسىلمايتىن كۇتۋشىدەن ەستىپ وتىرىپ، ءوزىنىڭ ولمەلى شاعىندا قايدا بارارى بەلگىسىز ەكەنىن ميىمەن انىق سەزىنىپ تۇرسا دا كەمپىر كۇرسىنبەدى. كۇرسىنبەگەنىڭ نە، ءتىپتى قاباعىنان رەنىشتىڭ ءىزى دە بايقالمادى. ادام جاسى كەلىپ، بويىنداعى ءال-قۋاتىنىڭ جانىپ بىتۋگە اينالعان بالاۋىز شامداي ازايىپ، بىرتە-بىرتە سارقىلا باستاعانىن، ەشكىمگە كەرەكسىزدىگىن سەزگەسىن اق، الدەنەدەن ءۇمىت ەتكەن، الدەنەگە سەنگەن قالپى دا ءىزىم-قايىم جوعالىپ، الدا بولاتىن ءبىر جاقسىلىقتان دامەلى كوڭىلى دە وز-وزىنەن ساباسىنا ءتۇسىپ، سىرتىلداعان ساعات تىلىنە دە، جىلجىعان كۇندەر مەن اۋناعان ايلارعا دا ء«ماۋ» دەپ ءمان بەرمەيتىن بولىپ، دۇنيەنىڭ اقىر سوڭى بۇگىن ەكەن دەسە دە ءمىز باقپاس سەلقوستىق پەن ەنجارلىققا جانىن ابدەن بيلەتىپ الادى ەكەن. سارا دا وسى كۇندەرى ءدال وسىنداي كۇيدە، الدەنە ارماندايىن دەسە الدا ءوزىن تەبىرەنتىپ، الدەقالاي جانىن جارىلقايتىن ەشتەڭە كورىنبەيتىن بولعان.

كۇتۋشى قىز كەلىپ بۇعان ۇزىن شولكي مەن ۇستىنە كويلەك كيگىزىپ جاتقان كەزدە دە ءوزىنىڭ ۇزاق ءومىرى تۋرالى ويلادى. قوزعالعان سايىن قارىنىڭ ابدەن بوساپ سالبىراپ قالعان تەرىسى ءدىر-دىر ەتەدى، ەتى قاشقان قولدارىن يكەمدەپ كيىنۋگە وزىنشە كومەكتەسكەن بولادى، كەۋدەم قىسىلادى دەپ ءتوستارتقىشتى كيمەي تاستاعالى قاشان، كويلەك استىنداعى بەلىنە دەيىن سالبىراعان ومىراۋى  ؛ەكى جاققا جايىلىپ جاتىر. يەگىنىڭ استىنداعى سيىردىڭ جەلىنىندەي سوزىلىپ كەتكەن القىمى اجىمنەن قاتپار-قاتپار. شاشىن جيناماي جىبەرە سالعان كۇتۋشى قىز وزىنە ونشا سالماعىن سالعىسى كەلمەي تىرىسقان كەمپىردى سۇيرەلەڭكىرەي اجەتحاناعا اپارىپ، ول جەردە دىمقىل تارتقاننان اۋىرلاپ كەتكەن جورگەكتى شەشىپ الدى. كەمپىر تۇندە وزدىگىنەن تۇرىپ اجەتحاناعا بارا المايتىن. كۇتۋشى قىز ونى بەلىنە دەيىن بالا سەكىلدى جۋىندىرىپ، قۇرعاتىپ، تازا كيىم كيگىزىپ، جورگەگىنىڭ جاڭاسىن اۋىستىردى. ەكەۋى ءبىر ادىم جاساپ ءبىر كىدىرىپ، تاعى ءبىر ادىم جاساپ كادىمگىدەي دەمالىپ الىپ، ەكى يىنىنەن تىنىس الىپ اجەپتاۋىر بولدىرىپ قالعان كارى كىسىنى ۇستەلدىڭ قاسىنداعى كىشكەنتاي ادام وتىرعاندا باتىپ كەتەتىندەي  ؛كرەسلوعا وتىرعىزدى. ەبەدەيسىز دىرىلدەگەن ءالسىز قولدار ءۇشىن كۇمىستەلگەن نەمىس قاسىقتارىنىڭ ءوزىنىڭ ءبىراز سالماعى بارداي، كارى يەك بوتقادان ازداپ الىپ، يەگىمەن ەزىلگەن پەچەنەنى مالجاڭداپ ءبىراز وتىردى. اسقازانىما اۋىر، كەكىرتەدى دەپ نان جەۋدى قويعان، ەت اتاۋلىدان بالىقتى عانا دۇرىس كورەدى.

ونىڭ سوڭعى جىلدارداعى ءومىرى ءفيلمنىڭ وتە باياۋلاتىلعان كورىنىسىنە ۇقسايتىن، ءتىپتى ادىمى قىسقارعان ۇستىنە قىسقارىپ بارادى، تەك تاماقتانۋ، تەلەديدار قاراۋ مەن كۇتۋشىمەن از-كەم تىلدەسۋدى ەسەپتەمەسەڭ بۇل ءبىر سونشالىق جايلى بولعانىمەن قوسا، سونشا سۇرەڭسىز، ابدەن جالىقتىرار ءومىر ەدى. كەزىندە اۋقاتتى ادامدار ءۇشىن قالا شەتىنە سالىنعان وڭاشا ۇيدەگى بۇل پاتەردى ءبىر كەزدە سارانىڭ ءوزى ساتىپ العان. ول كەزدە جالعىزدىعى بىلىنبەدى، قۇربىلارىمەن ارالاساتىن، اراسىندا قوناققا باراتىن، قوناق كۇتەتىن، تەاترعا بارىپ، ءتۇن جارىمىنا دەيىن كىتاپ وقيتىن. وزدەرىن ەليتامىز دەپ ەسەپتەيتىن قۇربىلار سوڭعى مودا، بايشىكەشتەردىڭ ايەلدەرىنىڭ كيگەن كيىمدەرى، زەرگەرلەر كورمەسىندەگى اشەكەي بۇيىمدار، وزدەرى وقىعان كىتاپتارى مەن كورگەن كينولارى تۋرالى ءتۇن جارىمىنا دەيىن اڭگىمە ايتاتىن. كەيىن اياعى ءوزىنىڭ بۇرىنعى اياعىنا ۇقساماي، تۋرا اۋىستىرىپ العان اياقتاي بولىپ مىنەز شىعارىپ، جۇرگەن سايىن مازاسىن الىپ، ءتۇن بولسا سىرقىراپ، ءجۇرىپ-تۇرۋى قيىنداعاندا ەنە مەن كەلىننىڭ وداقتاسا الماسىن كۇنىلگەرى بولجاعان جالعىز ۇلى وعان كۇتۋشى جالداپ بەردى. سودان بەرى بار ۋايىمى اياعى عانا. ەستىگەن، وقىعان ەم-دومدارىنان بولەك، ءوزى ويلاپ تاپقان ەمدەرى قانشاما، كەلە-كەلە ءوزىن وسىنشا جىل كوتەرىپ كەلگەن، اقىر اياعىندا شارشاعان اياعىنا وكپەلەۋدى دە قويعان.

سارا قىتىمىر ەمەس-تى، ءتىپتى ءبىر كۇتۋشىمەن قاتارىنان ون التى جىل بىرگە تۇرعانى بار. ليزا بايعۇس ءوزىنىڭ كوپ جىلعى سىرقاتى جانىنا باتسا دا، وبالى نە كەرەك، مۇنىڭ جانىنان شىقپايتىن، سامبىرلاپ اڭگىمەسىن ايتىپ، كەيدە ۇقساپ، كەيدە ۇقسامايتىن شيكىلى-پىسىلى تاماعىن ءپىسىرىپ، بارىنشا كوڭىلىن اۋلايتىن. ال، سوڭعى كۇتۋشىسىنىڭ  ؛كەلگەنىنە ەكى اق جىل، جاس قىز كەيدە ءىشى پىسا ما، كەمپىردى بوياندىرىپ، تىرناعىن ارلەۋگە اۋەس. كەيدە اق بلۋزكا مەن كوك يۋبكاسىن، كەيدە ماتاسى ءتاۋىر كۇلگىن كويلەگىن اۋىستىرىپ كيگىزەم دەپ كەمپىردى قارا تەرگە ءتۇسىرىپ اۋرەگە سالاتىنىن قايتەرسىڭ. ء«سىزدىڭ شاشىڭىزدى بوزعىلت كۇرەڭ تۇسكە بوياساق قايتەدى، ادەمى بولىپ تۇرار ەدى» دەيتىنى بار كەيدە. ءوزىنىڭ زامانىندا ءسانقوي، كەربەز كەلىنشەك بولعان كەمپىر ءوزىن بوياندىرىپ-جاساندىرىپ جاتقانىن ءىشى تەرىس كورمەيتىن، ءبىراق، شالبارلانىپ مىج-مىج بولىپ ابدەن سارعايىپ كەتكەن كارى تەرى مەن جاستىق قايدان جاراسىم تاپسىن، بوياۋدان كەيىنگى الەمىش ءجۇزىنىڭ ءتۇسى وڭعان ەسكى شۇبەرەكتەن ارمەن ودان سايىن ايعىزدالىپ كورىنەتىنىن بىلەتىن كەمپىر بويانبايمىن دەپ ازار-بەزەر بولادى. «جاس كەزىڭىزدە وتە سۇلۋ بولىپسىز» دەپ ەسكى سۋرەتتەرگە ءۇڭىلىپ، ءوز سۋرەتىن كەمپىردىڭ وزىنە  ؛كورسەتۋدەن جالىقپايتىن بۇل قىز دا كەتەتىن بولدى. كەمپىر جەلكە تۇسىنان جەل سوعىپ تۇرعانداي، قول-اياعى قالتىراپ توڭا باستادى، ءتىپتى ىشىنە دەيىن مۇزداپ كەتتى مە، نەمەنە. جانىن ءاتى-جونى بەلگىسىز مۇڭ قۇرساۋلاپ، سول قىرىق قۇرساۋ مۇڭ بولمەنىڭ ءىشىن دە شەڭگەلدەپ اينالدىرىپ، اياداي جەردە جۇرەتىن جەر، وتىراتىن ورىن دا قالدىرماي تارىلتىپ كەلە جاتقانداي. كارى كوڭىلى تۋعان نەمەرەسىنەن دە الدەقايدا جاقىن كۇتۋشى قىزعا باۋىر باسقانىن، قيمايتىنىن وسى جولى انىق ءتۇسىندى. ءبىراق، ەشتەڭە دەي المادى، كەتپە دەۋگە شاماسى بار ما...

قىزدىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن تاسباقانىڭ مويىنىنداي جىڭىشكە موينىن قالتاڭداتىپ ەكى مەتر جەردەگى ءوزىنىڭ كەرەۋەتىنە بەس مينۋت ۋاقىتىن جۇمساپ  ؛جەتكەن بويى ء«قازىر جاقسى ءبىر شاراپ بولسا عوي» دەپ قىزعا قاراپ تامسانىپ وتىردى. كۇتۋشى قىز جىمىڭ ەتتى. كەمپىردىڭ نۇسقاۋىمەن ەكى اپتادا ءبىر رەت تاماق الىناتىن، جىل وتكەن سايىن كارى ادامنىڭ اۋقاتقا دا، باسقاعا دا قاجەتتىلىگى ازايا بەرەدى ەكەن، دەگەنمەن، جاقسى شاراپتان الىپ قويعىزاتىن ادەتى باياعىدان بار ەدى. سىلقىم كەلىنشەك بولعان ۋاعىندا دا قۇربىلار بولىپ وڭاشا وتىرىپ، قىمبات شاراپتىڭ ءدامىن الاتىن. ءاجىمسىز سۇيرىكتەي ساۋساقتارىمەن بوكالدىڭ جيەگىن اينالدىرا وتىرىپ... ولار كۇيەۋلەرىن ەسكە الىپ مۇڭاياتىن. ارنەنى ەسكە الىپ كۇلەتىن. سىرلاساتىن. ە-ە، دۇنيە-اي... ازدان سوڭ قىز مۇزداتقىشتان شىققان  ؛شاراپتىڭ ۇستىنە سۋ قوسىپ كەمپىرگە ۇسىندى.

  • ەندى بارا بەر، راحمەت ساعان.

قولى دىرىلدەپ، بوكالدى انە-مىنە ءتۇسىرىپ الارداي ەبەدەيسىز ۇستاعان كەمپىر سۋ قوسىلعان شاراپتىڭ وزىنە بويى-باسى بالبىراپ، جانى ءبىر جاي تاۋىپ، راحات قۇشاعىنا جۇتىلا باستاعانىن سەزدى. شاراپتىڭ بۋى ونى ءوزىنىڭ جاستىق شاعىنا، ءومىرىنىڭ ەشتەڭەدەن بەتى قايتپاعان، جالىقپاعان عاجايىپ شاقتارىنا قاراي الا كەتتى.

ول ءوزىن كۇيەۋىمەن العاش قوسىلعان كەزدە تۇرعان ەسكى ءۇي ىشىندە جۇرگەندەي سەزىندى. ءوزى تار، ءوزى ەسكى بولسا دا، بۇل جىلى ۇياداي ەدى عوي. كۇيەۋى ەكەۋىنىڭ بىر-بىرىنە ەركەلەگەنى، بىر-بىرىنە بولماشىعا وكپەلەگەنى، وكپەلەسىپ الىپ قايتا تاتۋلاسقانى... سول ەسكى ءۇيدىڭ جاس جۇبايلاردىڭ ءوزارا رەنىشتەرىن ۇمىتتىرىپ، قۋانىشتارىن ەسەلەيتىن سيقىرى بولعانى انىق. جالعىز ۇلى دا سول ۇيدە دۇنيەگە كەلىپ ەدى. كۇندىز-تۇنى كۇلكى تاۋسىلمايتىن، دوستارى شاقىرۋسىز كەلە بەرەتىن وسىنداي بازارلى ءۇيدى ودان كەيىن ومىرىندە كوردى مە ەكەن دەسەيشى. وزدەرىنە اقشا ءبىتىپ، نەشە مارتە ءتاۋىر باسپانا العانىمەن ونىڭ بىردە ءبىرى ءدال سونداي ۇياداي ءۇيدى ەسكە تۇسىرمەيتىن.

ول كەزدە سارا كۇندەردىڭ كۇنىندە بۇلاي قارتايامىن دەپ تە، ءوزىنىڭ ەركىن عانا ەمەس قالاي كۇن كەشىپ، ءارى قاراي قايتىپ كۇنەلتەرىن، ءتىپتى بۇكىل تاعدىرىن كەلىنىنە تاپسىرىپ، جىلداردىڭ ەركىنە باعىنىپ الجا-الجاسى شىققان ماۋجىرەگەن كەمپىرگە اينالام  ؛دەپ تە ويلاماعان. وسىدان قىرىق جىل بۇرىن سارانىڭ كۇيەۋى باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى بولعان. ال، كەيىن سىرەسىپ تۇرعان الىپ دەرجاۆانىڭ ىرگەسى سوگىلىپ، ەلدىڭ ءبارى قايتا قۇرۋدىڭ اۋەنىمەن الاس-كۇلەس تىرلىك كەشكەندە ارالاس-قۇرالاس جۇرگەن دوستارىمەن ىلەسىپ بۇلار دا وزگەشە ءومىر سۇرمەككە تالپىندى. ادام ءوزىن بىردەڭەگە باستاردا اياق استىنان شيراپ، تىم پىسىقسىنىپ كەتە مە، ايتەۋىر كۇيەۋى سوڭعى كەزدەرىندە ەرەكشە مىنەز تاۋىپ، ءوزىنىڭ پروكۋروردىڭ ورىنباسارلىعى مىندەتىن  ؛اتقارا ءجۇرىپ، ەكى ارادا بيزنەسىن دە جۇرگىزىپ، تىنىم تاپپادى، رەسەيگە ءتۇرلى-تۇستى مەتالل جابىندارىن تاسىدى، تۇركيادان كيىمدەر اكەلىپ دۇكەندەر اشىپ تاستادى. سارانىڭ ءوزى دە سول كەزدە قىمبات ۇشاقتارمەن ۇشىپ، ماڭىزدى ىسكەرلىك كەزدەسۋلەر جاساپ، ءۇرىپ ءىشىپ، شايقاپ توگىپ كەشكەن داۋرەندى سو كۇيى تۇرا بەرەتىندەي كورەتىن، ءتىپتى وسى ومىرىنە ابدەن ۇيرەنگەنى سونداي اتا-باباسىنان بەرمەن قاراي وسىلاي عۇمىر كەشىپ كەلە جاتقانداي قوڭىرتوبەل تىرلىك كەشكەندەردى مەنسىنىڭكىرەمەي، مىنەزىندە پاڭدىق تا پايدا بولا باستاعان، ءبىراق، باقتىڭ دا ءبىر باستا ۇزاق تۇرىپ جالىعاتىن كەزدەرى بولادى ەكەن، سوعان كوزى جەتكەندەي بولدى. ءبىردى ەكى قىلام دەپ ۇيقىسى ازايعان كۇيەۋى ءىسساپاردا ءجۇرىپ اپاتقا ۇشىراپ قايتىس بولدى. اياق استىنان بولعان جاعداي ايەلدى ەسىنەن تاندىرا جازدادى. ەندى باسىمەن قايعى بولىپ، بالاسىن باۋىرىنا قىسىپ، ۇزاق-ۇزاق جىلاپ جاتىپ الاتىندى شىعاردى. كۇيەۋى بارداعى سالەم بەرگىش، جاعداي سۇراعىش، تەلەفون شالعىش دوستاردىڭ دا ەداۋىر ازايىپ كەتكەنىن بايقاعان كەزدە ەپتەپ ەسىن دە جيعان ەدى. ەسىن جيسا، كۇيەۋىنىڭ بارىنداعى شارۋانىڭ ابدەن-اق قيۋى قاشقان ەكەن، ونى جوندەۋگە ءوزىنىڭ شاماسى بىردە جەتىپ، بىردە جەتپەي، اقىرى شارۋاسى شاتقاياقتاپ، ءتۇپتىڭ تۇبىندە بانكروتقا ۇشىراپ تىندى. ءوزى مەن ۇلىنا جەتەر قورى بار ايەل بيزنەستە بۇدان ءارى تاۋەكەل ەتكىسى كەلمەدى، ۇلىن ەڭ جاقسى دەگەن وقۋ ورىنىندا وقىتتى، بار قاراجاتىن جەتكىزىپ وزىنە دە، ۇلىنا دا پاتەر الىپ ۇلگەردى. اياعى جۇرمەگەنىمەن سارانىڭ توقساننان اسا باستاعان ميى ءالى دە ويلانا الاتىن، كەيدە تۇككە تۇرمايتىن نارسەگە قۋانا دا، اراكىدىك وزىنشە جاڭالىق تا اشاتىن. ويلاپ قاراسا وسىنشا عۇمىرىندا «پا، شىركىن!» دەگىزەرلىك ءساتى سيرەك ەكەن، ال، ومىرگە كەلدى، ەشكىمنەن كەم قالمايىن دەپ وقىدى، تىرلىك قىلدى، كۇيەۋگە ءتيىپ، بالا تاپتى، ءوسىردى، ودان باسقا نە؟ بۇكىل ادامزاتتىڭ پايداسىنا جارايتىن جاڭالىق اشتى ما نەمەسە ەلدىڭ ءبارى تۇتىناتىن قۇرال دا جاساعان ەشتەڭەسى جوق. ءوزىنىڭ سوڭىنان نە قالدىردى؟ قولىندا بولىپ تۇرىپ ەشكىمگە باسى ارتىق جاقسىلىق قىلماعان، تىم بولماسا جابىرقاعان كوڭىلدەردى كوتەرەر ءبىر اۋىز جىلى ءسوز ايتپاي اق وتكەرگەن سول ۇزاق عۇمىرىندا ىشكى ىندىنى قاناعاتتاناتىنداي ءبىر قىلىعى بار ما ءوزى، ۇرپاق قالدىردىم دەيىن دەسە جالعىز ۇلى وزىنەن بۇرىن قايتىس بولدى، ودان تۋعان جالعىز وزىنەن تىم الىس. سوندا ءوزىنىڭ ارتىنان نە قالدىردىم دەپ شۇكىر ايتا الادى، توقسان ءۇش جىل جاساعاندا وسى ومىرگە نە بەردىم دەپ كەتىپ بارا جاتىر؟ ادام بالاسى جاستىعىنان لەزدە كوز جازىپ، ءبىر ساتتە ەسەيىپ، ابدەن كارىلىك جەڭگەندە عانا بارىپ ءومىر تۋرالى قوسپاسىز، شىنشىل پىكىر تۇيەتىنىنە وسى جاسقا كەلگەندە بارىپ كوزى جەتىپ وتىرىسى مىناۋ. كەمپىر ۇيقىلى-وياۋ كۇيدە كۇرسىنىپ قالدى، ادامنىڭ مىنا دۇنيەگە تاماق ءىشىپ، كوڭىل كوتەرىپ، ونىڭ قايتارىمىنا ءوزىنىڭ بيولوگيالىق قالدىعىنان وزگە ەشتەڭە بەرمەي اق جانە سونىسىنا ەش قىمسىنباستان وتە بەرەتىنى نەسى ەكەن؟

****

  • اينالايىن، قىزىم، – دەدى كەمپىر تاڭەرتەڭنەن بەرى اۋرەلەپ وتىرىپ ساۋساعىنان ارەڭ شەشىپ العان جۇزىگىن الاقانىنا سالىپ وتىرىپ.

  • بىردەڭە كەرەك پە، اجە؟

  • وتىرا عوي، كەل.

قىز جانىنا كەلىپ وتىرعاندا ونىڭ ماقتاداي جۇمساق قولىن ءوزىنىڭ تارامىس ساۋساقتارىمەن ۇستاپ، جۇزىكتى سالدى.

  • اجە، بۇل نە؟ مىناۋىڭىز نە تاعى؟

  • الا عوي، قىزىم. وسىنداي ءبىر سارا دەگەن اجەنى باعىپ، قاراپ ەدىم دەپ ەسىڭە الارسىڭ. مەنەن ەستەلىك بولسىن.

  • اجە، قويىڭىز، المايمىن. ناتاليا الەكسەەۆنا بىلسە...

  • ونىڭ قاتىسى جوق، ءوزىمنىڭ جۇزىگىم. كەزىندە ۇلىم دۇنيەگە كەلگەندە اكەسى سىيلاعان. سەن الىپ تاعىپ ال، تازا التىن. ماعان جاساعان قىزمەتىڭە ريزامىن. مەنىڭ جاسىمدى بەرسىن دەمەي اق قويايىن، بىرەۋگە قاراپ قالعان ۇزاق ومىردە ءقايبىر ماعىنا بار دەيسىڭ، ءبىراق، باقىتتى بول، اينالايىن...

جۇزى الاۋلاپ كەتكەن قىز جۇزىكتى ولشەپ قاراپ جاتتى.

***

كۇتۋشى قىزسىز وتكەن جالعىز كۇندە ءومىرىنىڭ بۇرىنعى بۇرىنعى ما، ءتىپتى ودان دا گورى رەڭسىزدەنە باستاعانىنا كوزى جەتتى. ەشكىم كەلمەدى، ەشكىم «بۇل كەمپىر نەعىپ جاتىر، ءولىپ قالمادى ما، نە ىشىپ-جەپ جاتىر؟» دەپ تە سۇرامادى، وسى كۇيىندە جاپادان-جالعىز ءۇزىلىپ كەتە بەرسە دە ەشكىم بىلمەي قالاتىنداي. دارەتىن ءسىڭىرىپ الىپ جاتقان جورگەگى دە ابدەن اۋىرلاپ، كۇندەلىكتى جۋىندىرعانعا ۇيرەنىپ قالعان دەنەسى قىشىعانداي، مازاسىن الىپ ءبىتتى. جىلىلاي ءسۇت ءىشىپ، بوتقا جەيتىنى بار ەدى، كەمپىردىڭ ەشتەڭەگە زاۋقى سوقپادى. نە بولسا دا كوندىك دەپ ويلاپ جاتتى كەمپىر. ءوستىپ جاتىپ جۇماقتاعى جالعىز ورىنعا اسىققانداي ەرتەرەك جونەپ كەتكەن كۇيەۋىنە وكپەلەدى، ءوستىپ جاتىپ ءوزىن تاسباۋىر كەلىن مەن جاتباۋىر نەمەرەگە قالدىرىپ كەتكەن ۇلىنا مۇڭىن شاققىسى كەلدى.

بىرەۋلەردىڭ دابىرلاعان داۋسىنان وياندى. بەيتانىس ەكى كەلىنشەك بولمەگە كىرىپ، مۇنى وياتىپ المايىن دەگەندەي اقىرىن سويلەسىپ وزدەرىمەن الا كەلگەن سومكەلەرگە الدەنەلەردى سالا باستادى. بۇل كەلگەندەردىڭ كەلىنىنىڭ تاپسىرماسىمەن بۇعان تيەسىلى زاتتاردى سالىپ جاتقانىن شامالادى. نەشە جىلدان بەرى قابىرعالارىنا دەيىن ابدەن باۋىر باسىپ كەتكەن بولمەسىن قيىپ كەتۋگە ءوزىن ازىرلەۋى كەرەگىن دە ءتۇسىنىپ جاتتى. «كەلىنى مۇنى بۇل ۇيدەن شىعارىپ وزدەرىنىڭ جانىنا الماقشى ما، الدە بۇل پاتەردى ساتاتىن بولىپ باسقا جەردەن شاعىن پاتەر الىپ بەرمەكشى مە؟ وزدەرىمەن الا كەتپەس، ۇلىنىڭ ءتىرى كەزىندە دە كەلىنىمەن بىرگە تۇرۋ نيەتى بولعان ەمەس، ەندى نە جورىق، ال ەگەر  ؛باسقا جەرگە كوشىرسە شە، ونداي بولسا كۇتۋشى قىزدى نەگە جۇمىستان بوساتادى»؟ وسى بولمەگە كىندىگى بايلانىپ قالعانداي كورگەننەن بە، وسى بولمەدە دەمىم ۇزىلەدى دەگەنگە ۇزاق جىلدان بەرى سەنگەننەن بە، اپاق-ساپاقتا باسقا جاققا كەتۋى اقىلعا سىيىمسىز نارسە بولىپ كورىندى، ول بار داۋسىمەن ايقاي سالعىسى كەلدى. «قاراعىم اۋ، جاسىم بولسا كەلىپ وتىر عوي، ولگەنىمدى كۇتە المادىڭ با؟ مەن ولسەم وسى پاتەردى كورگە وزىممەن بىرگە الىپ كەتپەسىم انىق، تىم بولماسا مەنىڭ ۇلىمنىڭ، ءوزىڭنىڭ كۇيەۋىڭنىڭ ءارۋاعىنان يمەنسەڭ ەتتى». ءبىراق، بار داۋسىمەن ايقاي سالىپ، كەلىنىن اشىق اڭگىمەگە شاقىرۋدىڭ ورنىنا كەمپىر ءۇنسىز جاتا بەردى. ۋاقىتىندا ەشكىمدى بەتىنە قارسى كەلتىرمەگەن، ەشكىمگە كەۋدەسىن باستىرماعان ادامنىڭ كوبى جاسى ۇلعايعاندا وزىنەن-وزى ءجۇنجىپ، باسىلىپ، ءتىپتى مىنەزدەن ايرىلىپ قالا ما نەمەنە... باياعى كۇنى بولسا ءدال وسىلاي تۋراسىنان تارتىپ، بەت-جۇزىڭ بار ەكەن دەپ جاتپاي ءتىلىپ ايتا سالاتىن مىنەزىن جوعالتىپ پۇشايمان بولىپ جاتار ما ەدى، ويباي اۋ، ءوز اياعىمەن ءجۇرىپ-تۇرا الاتىن بولسا سارا كىمگە جالىنعانداي ەدى؟ كەمپىر ءاجىم ايعىزداعان بەتىندەگى سىزىقتاردى قۋالاي اققان كوز جاسى تامعان جاستىقتاعى گۇلدىڭ سۋرەتىن سيپالاپ جاتىپ، كارى قۇلاعىن تىگە تۇسەدى. ارعى بولمەدە الدەكىمدەرمەن كۇبىرلەسكەن كەلىنىنىڭ داۋسى بەرى جاقىنداپ كەلەدى. اقىرى كەلىنى دە كەلدى اۋ. كەلىنى ءبىر قاراعاندا قۇسقا ۇقسايتىن. اسىرەسە، قىرلانىپ كەلىپ، ۇشى العا قاراي سوزىلىپ سۇيىرلەنىپ بىتكەن مۇرنى ونىڭ كەسپىرسىز ەتىپ كورسەتەتىن. ال، كوزى... تەرەڭىرەك ورنالاسقان شۇڭىرەك كىشكەنتاي كوزدەر كىرپىك قاقپاي باقىرايىپ قاراپ تۇرا بەرەر ەدى. سۇيەكتى، تارامىس كەلگەن ۇزىن-ۇزىن ساۋساقتارى دا قۇستىڭ قاناتتارىن ەسكە تۇسىرەتىن.

جاسى الپىسقا كەلسە دە ءوزىن كۇتىپ، باپتاپ قالعان ايەل ەشتەڭە بولماعانداي «مامۋليا، قالايسىز، ءبارى جاقسى ما؟» دەپ كەلىپ بەتىنەن سۇيگەندە كەمپىر ەشتەڭە دەي المادى. ءوزىن ۇناتپاي تۇرىپ-اق بەتىنەن سۇيە الاتىن، الداپ-سۋلاي سالاتىن كەلىننىڭ مىنەزىنىڭ ءبىر سيقىرى بار-اۋ. قالايشا جاراتپاي تۇرعان ادامنىڭ بەتىنەن سۇيۋگە بولادى، دارەت الۋىنىڭ ءوزى مۇڭ بولعان بەيشارا كارى ادامدى ەكى كۇن بويى كۇتۋشىسىز قالدىرىپ، ءبارى جاقسى ما دەپ سۇراۋ مازاق قىلۋ ەمەس پە؟ كەمپىر مەڭىرەۋ ادامشا وتىرا بەردى.

تىپتى «كۇتۋشى قىزدى نەگە جىبەردىڭ، قارىس جەر ءجۇرۋ مۇڭ بولىپ،  ؛شارشاپ-شالدىعىپ ءجۇرىپ اجەتحاناعا ارەڭ باردىم، سونى ويلامايمىسىڭ» دەگەندى ايتۋ ءتىلىنىڭ ۇشىندا بولعانىمەن كومەكەيى ءتىلىن تارتىپ تۇرعانداي بولدى.

– قۇلاعى ەستىمەيدى-اۋ ۇلكەن كىسىنىڭ؟ بۇل كىسى نەشەگە كەلگەن ادام؟ – دەپ سۇرادى كەلىننىڭ قاسىنا ەرە كەلگەن مۇسىلمانشا كيىنگەن ايەل.

  • قۇلاعى ەستىمەسە ەستىمەيتىن شىعار، مامۋليا 93-تە.

  • وح-حو! قۇداي جاستى بەرگەن ەكەن! – دەدى بوتەن ايەل قۇددى و داۋىردەن قالىپ قويعان دينوزاۆردى تاماشالاپ تۇرعانداي.

  • تىرناعىن بوياپ العان، ءۇستى تاپ-تازا، ەنەڭ كەربەز ادام ەكەن.

  • وي، بۇل كىسى باقىتتى ادام عوي، اۋىرمايدى دا. ونىڭ قاسىندا ءوزىمىز ەكى كۇننىڭ بىرىندە اۋىرامىز، سۇيرەتىلىپ ارەڭ جۇرەمىز.

  • سونى ايتسايشى، بۇرىنعىنىڭ ادامدارى مىقتى كەلەدى.

  • ييا، بۇل كىسى ءالى جاسايدى، شاماسى مەنىڭ دە سورپامدى ىشەتىن شىعار، – دەپ سالدى كەلىنى كىرجيىپ تۇرىپ.

وزدەرىمەن الا كەلگەن تاماقتاردى قويىپ شاي ازىرلەگەن كەلىن ارى-بەرىدەن سوڭ مۇنىڭ بار ەكەنىن ەستەن شىعارعانداي، ەكەۋارا اڭگىمەنى ساپىردى دەيسىڭ.

  • مامۋليانىڭ تابەتى جاقسى ەكەن، – دەپ تامساندى بوتەن ايەل مۇنى يەگىمەن نۇسقاپ.

  • ايتىپ تۇرمىن عوي، دەنساۋلىعى بىزدەن كەرەمەت. بۇل كەمپىر ءبىرجاقتى بولعانشا ءبىز دە ءجونىمىزدى تابارمىز، دەپ كەلىنى تاعى دا بۇل تاقىرىپتى ونشا ۇناتپايتىنىن ءبىلدىردى. ايەلدەردىڭ اڭگىمەسىنىڭ ءبىرى قۇلاعىنا جەتىپ، ءبىرى جەتپەي جاتسا دا، كەمپىر ماسكەۋدە وقىپ جاتقان نەمەرەسىنىڭ كوپ ۇزاماي ەلگە كەلەتىنىن ۇققانداي بولدى. ول جانە وسى پاتەرگە كەلىپ تۇرادى ەكەن. كەلىنى اۋزىن مۇنىڭ قۇلاعىنا تاقاپ تۇرىپ سويلەگەندە ەستىمەك تۇگىلى، اپپارات كيگەن قۇلاعى شىڭىلداپ تا كەتتى.

  • مامۋليا، سايانعا پاتەردى بەرەسىز عوي، سولاي ما؟

  • كەمپىر ەستىگەنىن قورىتىپ، ءسىڭىرىپ جاتقانداي اۋزىنداعىسىن تالماپ ءبىراز وتىردى.

  • مامۋليا...

  • سايان كەلسە كەلسىن، سيامىز.

  • قالايشا؟ ول سىزبەن تۇرا ما؟ جوق، ول سىزبەن تۇرا المايدى، جاس جىگىتكە بالالار كەلەدى، قىزدار كەلەدى، ءسوز بايلاسىپ جۇرگەن قىزى بار، ۇيلەنەم دەسە شە؟

  • سوندا... دالاعا تاستايمىسىڭدار مەنى؟ كەمپىردىڭ داۋسى جارىقشاقتانىپ شىقتى.

  • مامۋليا، نەگە ولاي دەيسىز؟ ءبارىن رەتتەپ، شەشىپ قويدىق، ءسىزدى جاقسى جەرگە ورنالاستىراتىن بولدىق. پانسيونعا. ول جەردە ءوزىڭىز سياقتى ۇلكەن كىسىلەر بار، اڭگىمەلەسىپ، ارالاسىپ، ۇيرەنىپ كەتەسىز، ءبارى جاقسى بولادى. اپتا سايىن بارىپ تۇرامىز.

  • سايان سويدەپ ايتتى ما؟ مەنى قارتتار ۇيىنە تاپسىرسىن، كەمپىردىڭ پاتەرىن ءوزىم يەمدەنەم دەگەن بولسا... بارايىن. بۇل جولى كەمپىردىڭ داۋسى شيرىعىپ شىقتى.

  • پريچەم تۋت سايان؟ مامۋليا، تۇسىنسەڭىزشى، مىنا جەردە جالعىزدان جالعىز وتىرعانشا ادامدارمەن سويلەسىپ، ءوزىڭىزدى قارايتىن جەرگە بارعانىڭىز جاقسى بولادى. ءدارىڭىزدى، تاماعىڭىزدى ۋاقىتىندا بەرەدى، كىرىڭىزدى جۋادى. ءبىز اپتا سايىن بارىپ تۇرامىز. ۋايىمداماڭىز.

كەمپىر قاشانعىداي سابىرلى مىنەزىنەن ايرىلمادى، بۇل ونىڭ ءوزىنسىز-اق شەشىلىپ قويعان تاعدىر جازۋىنا كونبەسكە امالى جوعىن مويىنداعانى ما، سابىرىنا جەڭدىرىپ، «ۇلىم ولگەن بويدا دالاعا شىعارىپ تاستاماعانىنا شۇكىر، وسى ۋاقىتقا دەيىن ورنىمنان قوزعاماي، كۇتۋشى جالداپ جاعدايىمدى جاسادى عوي، اتاسى باسقا، تاربيەسى بولەك كەلىنگە بىردەڭە دەگەننەن نە ونەدى، ودان تۋعان، جات بولىپ كەتكەن نەمەرەگە مۇڭىمدى شاعىپ نە ابىروي تابام» دەگەندى ويلاعانى دانالىققا جەتكەنى مە، ايتەۋىر، كەمپىر ءۇنسىز وتىردى. ال، ايەلدەر ءوزارا اڭگىمەنىڭ قىزىعىنا ءتۇسىپ كەتكەندەرى سونداي، قاستارىندا تاعى بىرەۋدىڭ بار ەكەنىن ەندىگى ۇمىتىپ تا كەتكەن. «كەمپىردىڭ ۇستاعان مۇلىكتەرىنىڭ بارلىعىن تەگىن بولسا دا بىرەۋلەرگە بەرىپ جىبەرىپ، جوندەۋ جۇمىستارىنا كىرىسۋ كەرەك. جوندەۋ جۇمىسىن جاسايتىن اداممەن دە سويلەسىپ قويدىم. باعاسىن دا كەلىستىك. توبەنى ارلەپ، ەدەندى اۋىستىرادى، ۆاننانى كافەلدەپ، بۇكىل سانتەحنيكانى اۋىستىراتىن بولدى، شارشى مەترىنە 25 مىڭ تەڭگەدەن الامىز دەيدى، مەيلى عوي، ايتەۋىر سايان كەلگەندە جارقىراپ تۇرسا بولدى ماعان. قانشا دەگەنمەن، كوپتەن بەرى ۇلكەن كىسى تۇرعان پاتەر، ءيىسى دە جاڭاراتىن بولدى» دەپ سامبىرلاپ جاتتى مۇنىڭ كەلىنى. جالعىز كەلىنىنىڭ وسىنشا پىسىق بولعانى بۇعان باق بولدى ما، سور بولدى ما، ول اراسىن ويلاماپتى، ايتەۋىر، ارىدەن ويلاپ، بۇكىل شارۋانى شەشىپ جۇرەدى، ءار ىستەن ءوزىنىڭ پايداسىن ويلاپ تۇراتىن ادام.

تۇستەن كەيىن مۇنى مۇگەدەك ارباعا وتىرعىزىپ، كيىم-كەشەگىن الىپ، كولىكپەن كەڭ اۋلاعا كەلىپ كىرگەندە دە كوزىن جۇمىپ ۇيقىلى-وياۋ كۇيدە جاتا بەردى. ءتىپتى كىشىپەيىل قىزمەتكەرلەر «14 پالاتا» دەپ جازىلعان بولمەدەگى دايىن توسەككە اكەلىپ وتىرعىزعاندا دا جاق اشپادى. ىشىندەگى ءوز قايعىسىنىڭ سالماعى ءسات سايىن اۋىرلاپ، باتپانداي بولىپ ۇلعايىپ بارا جاتقانى وزىنە عانا ءبىلىندى. كەلىنى كەتىپ بارا جاتىپ، تاعى دا بەتىنەن ءسۇيدى.

  • مامۋليا، مىنە كوردىڭ بە، مىندا قىزدار سىزگە قاراپ، كۇتىمىڭىزدى جاسايدى. جاقسىلاپ قارايمىز دەپ ۋادە بەردى. جاڭا قاراپ شىقتىم، پانسيوننىڭ بولمەسى جىلى، تازا، تاماعى دا جاقسى ەكەن. تەلەديدار دا، دەمالىس بولمەسى دە بار. ۋايىمداما، ءبارى جاقسى بولادى، ءبىز كەلىپ تۇرامىز.

  • راحمەت، شىراعىم. كەلەم دەمەي اق قويىڭدار، قايتەسىڭ، جۇمىستارىڭ بار.

  • جوق، كەلىپ تۇرامىز عوي. سايان دا كەلەدى.

  • راحمەت. ساعان ۇناعان بولسا جامان بولماس. سەن دە قارتايعاندا وسىندا كەلەرسىڭ ، باتامدى بەردىم.

  • مامۋليا! نە دەپ تۇرسىز؟ كەلىن شاڭق ەتتى. كوگەرىپ-سۇرلانعان بەتى  ؛كەمپىردىڭ كوزىن شۇقىپ العىسى كەلگەندەي.

  • وزىڭىزدى وسىنشا جىل باققاندا ايتىپ تۇرعانىڭىز نە ءسىزدىڭ؟ مەنىڭ دە قارتايعاندا وسى جەرگە كەلگەنىمدى تىلەپ تۇرسىز با؟ ماعان دا وڭاي ەمەس!

بولمەنى كورسەتىپ جۇرگەن قىزمەتكەرلەر ەكەۋارا اڭگىمەنى ەستىمەگەن ادامشا ءۇنسىز تۇر. ولار ءۇشىن مۇنداي جاعداي ۇيرەنشىكتى بولاتىن.

  • زىميان!  ؛– دەدى كەلىن شىعىپ بارا جاتىپ.

***

كەمپىر توسەگىنەن باسىن كوتەرىپ جان-جاعىنا قارادى. بەتىن ءارى بۇرىپ ۇيىقتاپ جاتقان ءباتيمانى كوردى. ء«وزى ءبىر مىنەزى جايلى، ءبىرتوعا ادام، ءمۇعالىم بولدىم دەيدى. بەيشارانىڭ ءۇش بالاسى بولعان ەكەن، ەكەۋىن جەرگە بەرىپتى. اشىلىپ اڭگىمە دە ايتپايدى ءوزى. مىنا بەرگى توسەكتە جاتاتىن رىسكۇل دەگەنى قايدا كەتتى ەكەن؟ ءوزى قاشان كورسەڭ دە اۋزىنا بىردەڭە سالىپ شايناپ جەپ جۇرگەنى. اتام زامانعى قوڭىر چەمودانى دا كورىنبەيدى. ەكى-ۇش كۇن سايىن شاتىسىپ، قايتادان تانىسىپ جۇرەتىن ول بايعۇستىڭ ەشكىمگە زيانى دا جوق، جۇرتتىڭ تاماعىن قويمايتىنى بولماسا» دەپ ويلادى. بولمەگە بىرەۋ-مىرەۋ كەلە مە دەپ تاعى ءبىراز كۇتتى.

  • اۋ، كىم بار؟ تاعى دا تىرس ەتكەن جان بولمادى. ء«بۇيتىپ پۇشايمان قىلىپ جاتقىزعانىڭشا الا بەرمەدىڭ بە، قۇداي-اۋ»، – دەدى كەمپىر تاۋسىلا سويلەپ.

وڭاشادا وكپەسىن دە، باسقاسىن دا ءبىر وزىنە ايتىپ، قۇدايدى ءوزىنىڭ دوس قۇربىسىنداي كورەتىن كەمپىر بۇل كۇننىڭ دە  ؛جىلت ەتەر جاڭالىقسىز اق وتەرىنە ەش كۇماندانبادى. ول تەك كۇتۋشى كەلىنشەكتەردىڭ ءبىرى كەلىپ، دىمقىلدانعان جورگەكتى اۋىستىرسا ەكەن دەپ ويلادى.

بۇل كۇنى تەرەزە الدىنداعى قوڭىر ۇستەلگە ەشكىم جاقىندامادى. اياقتالماي قالعان حات تا، حات جانىنداعى قۇيرىق جاعى كوك قالامساپ تا جەتىمسىرەپ جاتتى. قارتتار ءۇيىنىڭ بىر-بىرىنەن ەش ايىرماسى جوق كادۋىلگى كۇندەرىنىڭ ءبىرى ەدى. ءبىر مەزگىلدە بولمەگە باسىنا ورامالىن باسىپ تارتىپ العان ەدەن جۋۋشى ايەل كىردى. ول ۇستەل ۇستىندەگى حاتتى ۇمار-جۇمار بۇكتەپ شەلەككە سالا بەردى. ۇستەلگە جاپسارلاس تۋمبونى اشىپ ەدى، ونىڭ ىشىندەگى ءبىرىنىڭ ۇستىندە ءبىرى تىزىلگەن كونۆەرتتەردى كورىپ كوزىن باقىرايتىپ، ىشەگىن تارتتى. ءتىپتى اۋزىنداعى شايناڭ-شايناڭ ەتكىزىپ شايناپ جۇرگەن ساعىزىن تۇكىرىپ تاستادى.

  • بۇ نە حات تولعان؟ وي، اللا، وسى ادامدار دا ەرىگەدى! جۇرت دەمالاتىن ۋاقىت تاپپاي جۇرسە، رومان جازعان با نەمەنە؟

ايەل كونۆەرتتىڭ سىرتىنا ءۇڭىلدى. وندا ەشقانداي ادرەس كورسەتىلمەگەن ەدى. ال، ىشىندەگىسىن وقۋعا ونىڭ زاۋقى بولمادى. سالدەن سوڭ مەكەن-جايى كورسەتىلمەگەن حاتتار قارا شەلەكتە جاتتى.

سانيتارلار كەلىپ بەتى اق جايمامەن جابىلعان ءباتيمانىڭ دەنەسىن كاتافالكاعا سالىپ الىپ بارا جاتقاندا قۋىستاعى ون ءتورتىنشى پالاتادان «ۋح-ح، ءبۇيتىپ پۇشايمان قىلىپ جاتقىزعانىڭشا الا بەرمەدىڭ بە، قۇداي-اۋ»، دەپ زارلانا سويلەگەن كەمپىردىڭ عانا داۋسى ەستىلىپ جاتتى.


جادىرا شامۇراتوۆا

باننەر
سوڭعى جاڭالىقتار

يمپورتتان نە ۇتتىق؟

ەكونوميكا • كەشە

«ەكى جۇلدىز» بايقاۋى الماتىدا باستالدى

رۋحانيات • 20 قىركۇيەك، 2019

تارازدا جەدەل بايلانىس ورتالىعى اشىلدى

ايماقتار • 20 قىركۇيەك، 2019

ليساكوۆتىڭ «بايتەرەگى»

ايماقتار • 20 قىركۇيەك، 2019

گوبەلەن – تەكتى ونەردىڭ تۋىندىسى

رۋحانيات • 20 قىركۇيەك، 2019

«مادەني قابات» جويىلعان جوق

قوعام • 20 قىركۇيەك، 2019

شاحماردان تەربەلگەن تالبەسىك

رۋحانيات • 20 قىركۇيەك، 2019

«جوعالمايسىڭ، جوقتاۋشى حالقىڭ باردا...»

رۋحانيات • 20 قىركۇيەك، 2019

ايماقتىڭ ەكسپورتتىق مۇمكىندىگى ارتۋدا

ايماقتار • 20 قىركۇيەك، 2019

كوك ايدىندا كورشىلەر جاتتىعۋدا

ايماقتار • 20 قىركۇيەك، 2019

بانكتەر ارتىق اقشانى جاسىرىپ وتىر ما؟

ەكونوميكا • 20 قىركۇيەك، 2019

ۇقساس جاڭالىقتار