كاسىبيلىك تارازىعا تۇسەر ءسات
سەيسەنبى, 8 مامىر 2012 7:36
ەگەمەندى ەلىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ ارتتا قالعان 20 جىلى ىشىندە كوپتەگەن وڭ وزگەرىستەر مەن قايتا قۇرۋلاردى باستان وتكەردى. بۇلاردىڭ بارلىعى دا نارىقتىق قاتىناستارعا كوشكەن مەملەكەتىمىزدىڭ ىرگەتاسىن, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرىن بەكىتە ءتۇستى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قانداي ءىستى قولعا الماسىن الدى-ارتىن باعامداپ, ارتىق-كەمىن سالماقتاپ بارىپ, ومىرگە جولداما بەرەتىنى بۇل جولى دا بايقالدى. پرەزيدەنت ءوزىنىڭ «الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاڭعىرتۋ – قازاقستان دامۋىنىڭ باستى باعىتى» اتتى بيىلعى جولداۋىندا «ماڭىزدى ءماسەلە – قۇقىق قورعاۋ جانە ارناۋلى ورگانداردى ساپالىق كادرلىق جاڭارتۋ» دەگەن بولاتىن.
سەيسەنبى, 8 مامىر 2012 7:36
ەگەمەندى ەلىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ ارتتا قالعان 20 جىلى ىشىندە كوپتەگەن وڭ وزگەرىستەر مەن قايتا قۇرۋلاردى باستان وتكەردى. بۇلاردىڭ بارلىعى دا نارىقتىق قاتىناستارعا كوشكەن مەملەكەتىمىزدىڭ ىرگەتاسىن, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرىن بەكىتە ءتۇستى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قانداي ءىستى قولعا الماسىن الدى-ارتىن باعامداپ, ارتىق-كەمىن سالماقتاپ بارىپ, ومىرگە جولداما بەرەتىنى بۇل جولى دا بايقالدى. پرەزيدەنت ءوزىنىڭ «الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاڭعىرتۋ – قازاقستان دامۋىنىڭ باستى باعىتى» اتتى بيىلعى جولداۋىندا «ماڭىزدى ءماسەلە – قۇقىق قورعاۋ جانە ارناۋلى ورگانداردى ساپالىق كادرلىق جاڭارتۋ» دەگەن بولاتىن. سوعان وراي «قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋدان وتكىزۋ تۋرالى» مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعى بۇل تاپسىرمانىڭ قوعامدىق ومىرگە قانشالىقتى قاجەتتىلىگىن تاعى ءبىر تياناقتاي ءتۇستى.
شىنى كەرەك, مەملەكەتىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگى, تىنىشتىعى مەن تۇراقتىلىعى, ادامداردىڭ بەيبىت ءومىرى, قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلماۋى, وزدەرىن ەركىن سەزىنۋى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قالتقىسىز قىزمەتىنە تىكەلەي تاۋەلدى. ەلباسى بۇل اتتەستاتتاۋدان سۇرىنبەي وتكەن كاسىبي بىلىكتىلىگى جوعارى قىزمەتكەرلەرگە ماتەريالدىق جاعداي جاساۋدىڭ جولدارىن دا ايقىنداپ بەردى. جولداۋدا «ودان كەيىن قۇقىق قورعاۋ جۇيەسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ اقشالاي ريزىعىن ارتتىرۋ مەن قولداۋدىڭ الەۋمەتتىك دەستەسىن كەڭەيتۋ, سونداي-اق, ولاردىڭ تەحنيكالىق جاراقتالۋى ماسەلەلەرى قارالۋعا ءتيىس» دەپ ايرىقشا اتاپ ءوتتى. ياعني, قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىگىنە سايكەس ىنتالاندىرۋ دا بولادى. مىنە, تالاپ پەن قولداۋدىڭ ۇلگىسى وسىنداي بولسا كەرەك. مۇنىڭ ءوزى ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلاتىن وزگەرىستەردىڭ دايەكتىلىگىن كورسەتەدى.
ەلىمىزدە العاش رەت وتكىزىلىپ وتىرعان بۇل شارا اسا ماڭىزدى دا. كۇندەلىكتى ومىرىمىزدە بايقالىپ جۇرگەنىندەي, بۇل سالادا دا قوردالانىپ قالعان ءماسەلەلەر جەتكىلىكتى. اسىرەسە, بۇل كادرلاردىڭ ءوز ءىسىن جەتىك ءبىلۋى, كاسىبي بىلىكتىلىگى مەن دەنە تاربيەسىنە, جاۋىنگەرلىك دايارلىعىنا, قىزمەتتىك ەتيكانى ساقتاۋىنا, ادامدارمەن ءتىل تابىسۋىنا قاتىستى. شىنى كەرەك, ءتۇبىت مۇرت جاسوسپىرىمدەر «جەڭ ۇشىنان جالعاسىپ» قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا ورنالاسىپ جاتادى. جانە اناۋ-مىناۋ ەمەس, لاۋازىمدى ورىنتاقتارعا وتىرادى. ءومىردىڭ سىنىنان وتپەگەن ولاردىڭ الدىنا بارعاندارعا دورەكىلىك تانىتىپ, ءوزىم بىلەمگە سالىناتىنى, قىلمىستى جاسىرۋعا تىرىساتىنى, كىناسىز ادامدارعا قىلمىستى كۇشتەپ تاڭاتىنى دا كەزدەسىپ قالىپ ءجۇر. ءتىپتى حالىقتىڭ اراسىندا ايتىلىپ جۇرگەن پاراقور ماي قىزمەتكەرى, ۇردا-جىق پوليتسەيلەر تۋرالى شىندىققا بەرگىسىز ازىلدەردىڭ استارىندا تاپ وسى بىلىكتىلىك پەن كاسىبيلىكتىڭ, ءتاجىريبەنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى جاتقانى ءسوزسىز. ءتىپتى, سىرتقى دەنە تۇرقىنان دەنە ءتاربيەسى مەن جاۋىنگەرلىك دايىندىققا ءمان بەرمەيتىنى كورىنىپ تۇراتىن پوليتسەيلەردى كورگەندە, «قوياننىڭ ءتۇرىن كورىپ, قالجاسىنان ءتۇڭىل» دەگەن ويعا قالاسىڭ. شەكتەن تىس سەمىرىپ كەتكەن پوليتسەي قىلمىسكەردى قايتىپ قۇرىقتاماق. سوندا ولار دەنە تاربيەسى مەن جاۋىنگەرلىك دايىندىققا ءمان بەرمەيتىنى عوي. وندايلاردى ەشتەڭە دە قىزىقتىرمايدى دەسە دە بولادى. جاقىندا ءبىر وسىنداي قىزمەتكەردىڭ ءاڭگىمە اۋانىنان بىردە-ءبىر قازاق باسىلىمىن وقىمايتىنىن اڭعارىپ تاڭ قالعانىم بار. «تۇيمەدەيدى تۇيەدەي» ەتىپ, ادامداردى اۋرە-سارساڭعا سالۋشىلىق تا بار. ءتىپتى قورعانىڭ بولاتىن پوليتسەيلەردىڭ وزدەرى قىلمىسقا باراتىنىن ەستىگەندە «قاسقىرعا قوي باقتىرعاننىڭ» كەبىن كوز الدىڭا ەلەستەتەسىڭ. ازاماتتىق اردان, قىزمەتتىك انتتان اتتاپ كەتەتىندەر دە سولار. قالاي قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جۇمىسقا تۇردى, سولاي جەمساۋىن بايلىققا تولتىرىپ, داڭعاراداي ءۇي سالىپ, شەتەلدىك ماشينا ءمىنىپ شىعا كەلەدى. پارا الماسا, مۇنداي «ماي شەلپەك» قايدان كەلدى دەگەن كۇدىكتى ويعا بەرىلۋگە تۋرا كەلەدى. مىسالدى الىستان ىزدەپ قاجەتى جوق. وبلىس ورتالىعىندا شىعاتىن «دياپازون» گازەتىنىڭ سوڭعى سانىنان ءۇش ادامنىڭ ولىمىنە كىنالى «قارا ريەلتورلاردىڭ» قىلمىستان جالتارۋىنا جاعداي تۋعىزعان «زاۋىت» پوليتسيا ءبولىمىنىڭ ەكى قىزمەتكەرىنىڭ 5 جانە 4 جىلعا سوتتالعانىن وقىعاندا توبە شاشىمىز تىك تۇردى. ال 1682 مەكەمەسىنىڭ بۇرىنعى باسشىلارىنىڭ دا ءىستى بولعانىن بۇكىل ەل بىلەدى. ونى از دەسەڭىز, وتكەن جىل مەن بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا ءتۇرلى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ 14 قىزمەتكەرىنىڭ ءارتۇرلى جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعانى بەلگىلى بولىپ وتىر. مۇنداي كەلەڭسىزدىكتەردى تەرە بەرسەڭ جەتىپ-ارتىلادى. وسىنىڭ ءوزى-اق قۇقىق قورعاۋ سالاسىنداعى كۇرمەۋى قيىن ءتۇيىندەردىڭ تىم تەرەڭدەپ كەتكەنىن بايقاتادى. «تەاتر كيىم ىلگىشتەن باستالادى» دەگەندەي, پوليتسەيلەردىڭ قاشاندا قايمانا جۇرتقا قاي جاعىنان دا ۇلگى-ونەگە بولىپ جۇرگەنى قانداي جاراسىمدى. سەبەبى, ولار مەملەكەتتىك مۇددەنى قورعاۋشىلار بولىپ تابىلادى. ال قاراپايىم ازاماتتار سول مەملەكەتتى قۇرۋشى حالىق. ارينە, ءبىز بۇل ارادا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ بارلىعىن «ءبىر سىپىرتقىمەن سىپىرايىن» دەگەن ويدان اۋلاقپىز. الايدا, قاي باسىلىمدى اشىپ قالساڭىز دا, قاي تەلەارنانى باسىپ قالساڭىز دا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ قىزمەتىنە ساي ەمەس قىلىقتارى كولدەنەڭدەپ شىعا كەلەدى. ءبىلىم مەن بىلىكتىلىك تومەن جەردە قاشاندا وسپادارلىق جۇرەتىنى بەلگىلى. مۇنداي كەمشىلىكتەر كەدەن جانە توتەنشە جاعدايلار سالاسى قىزمەتىندە دە كەزدەسەدى. سوندىقتان دا بۇل اتتەستاتتاۋدان حالىقتىڭ كۇتەرى كوپ. مەن ايتار ەدىم, قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرى ۇدايى حالىقتىڭ كوز الدىندا جۇرەتىندىكتەن ولاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى, كاسىبي بىلىكتىلىگى, ادامگەرشىلىك قاسيەتى مىقتى بولۋى قاجەت, ادامي ۇستانىمى بيىك بولۋى ءتيىس. كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋدىڭ العا قويعان مىندەتى وسى بولسا كەرەك.
قاي سالادا دا ءبارىن كادر شەشەتىنى دالەلدەۋدى قاجەت ەتپەيدى. ال قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرى مەملەكەتتىگىمىزدىڭ بەت-بەينەسى بولعاندىقتان مۇنى باسقالاردان ايرىقشا سەزىنۋى ءتيىس. شەتەلدەن كەلگەندەردىڭ دە بىردەن كوزىنە تۇسەتىن دە سولار. ولاردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگى قىزمەتىنەن, جاۋىنگەرلىك دايىندىعى ءجۇرىس-تۇرىسىنان, شيراقتىعىنان, ال, ادەبى ادامدارمەن قارىم-قاتىناسىنان كورىنىپ تۇرعانى ءوزىنىڭ عانا ەمەس, ەلىنىڭ دە بەدەلىن كوتەرەتىنىن ءبىلۋى كەرەك. بۇگىنگى قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ بويىندا كاسىبي بىلىكتىلىكپەن بىرگە ءوزىن-ءوزى ۇستاي ءبىلۋ, وزگەلەرمەن ساناسۋ, ءتوزىمدىلىك قاسيەتتەرى مول بولعانى دۇرىس. بۇل باعىتتا اتتەستاتتاۋدىڭ قايتارىمدى بولارىنا سەنىم مول. وسىلاي ءالسىن-ءالسىن ولاردىڭ قاتارلارىن ءوز ءمىندەتىنە ادال ەمەس قىزمەتكەرلەردەن تازارتىپ الىپ وتىرساق, بالكىم, قازىر دەندەپ كەتكەن سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ دا جولىن كەسۋگە بولار. بىراق, «نۇر وتان» حدپ وبلىستىق فيليالىنا تۇسەتىن شاعىمداردان مۇنداي كەلەڭسىز جايتتەردىڭ قۇقىق قورعاۋ سالاسىندا دا بولىپ تۇراتىنىن اڭعارۋعا بولادى. «ءوزىڭ ديۋاناسىڭ, كىمگە ءپىر بولاسىڭ» دەگەندى حالىق وسىندايدا ايتسا كەرەك. ارينە, بارلىعىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى. ءوز كاسىبىنىڭ بىلگىرلەرى دە جەتەرلىك. سوندىقتان اتتەستاتتاۋدى سابىرلى دا سالماقتى وتكىزۋ كەرەك. مۇندا ادام تاعدىرى, وتباسى قامى تۇرعاندىقتان «جەتى رەت ءپىشىپ, ءبىر كەسۋ» قاعيداتى باسشىلىققا الىنعانى ءجون. ول ءۇشىن اتتەستاتتاۋ كوميسسيالارىنا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەدى.
امانگەلدى مەكتەپباەۆ, «نۇر وتان» حدپ اقتوبە وبلىستىق فيليالى پارتيالىق باقىلاۋ كوميسسياسىنىڭ ينسپەكتورى.
اقتوبە.
