«قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىنا» باسىمدىق بەرىلەدى
جيىندا الدىمەن ەلىمىزدە شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ تۋرالى بايانداما جاساعان ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترى رۋسلان دالەنوۆ ءتيىستى مەملەكەتتىك باعدارلامانى ىسكە اسىرۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 210 ملرد تەڭگە قاراجات بولىنگەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل قاراجاتقا 13 مىڭ شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى قارجىلاندىرىلىپ, 10 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلدى, 3,3 ترلن تەڭگەنىڭ ءونىمى شىعارىلدى.
− بولىنگەن قاراجاتتىڭ كوپ بولىگى, ياعني 126 ملرد تەڭگە نەمەسە بارلىق سومانىڭ 60,2%-ى نەسيەلەر بويىنشا سىياقى مولشەرلەمەسىن سۋبسيديالاۋعا ارنالعان. 53 ملرد تەڭگەسى نەمەسە 25,2%-ى فابريكالار, زاۋىتتار مەن شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ءوندىرىستىك وبەكتىلەرىنە جەتىسپەيتىن ينفراقۇرىلىم جۇرگىزۋگە جوسپارلانعان. قالعان بولىگى كرەديتتەردى كەپىلدەندىرۋگە, گرانتتار بەرۋگە, وقىتۋعا جانە كاسىپكەرلەرگە كونسۋلتاتسيالىق قىزمەت كورسەتۋگە باعىتتالدى. باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ كەزەڭدەرىندە قاراجاتتىڭ تولىقتاي يگەرىلۋى قامتاماسىز ەتىلدى. بۇل رەتتە 2019 جىلى قارجىلاندىرۋعا 2018 جىلعى كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا 57%-عا ارتىق سوما كوزدەلگەن. 2019 جىلعى ءبىرىنشى توقساننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 715 جوباعا قولداۋ كورسەتىلىپ, 11,5 ملرد تەڭگە سوماعا سۋبسيديالار مەن كەپىلدىكتەر تولەندى, – دەدى ر.دالەنوۆ. ءمينيستردىڭ بايانداماسىندا ايتىلعانداي, جىل سايىن 20 مىڭعا جۋىق كاسىپكەر ءبىلىم الىپ, بىلىكتىلىگىن ارتتىرادى, وعان قوسا 154 مىڭ كاسىپكەر تۇراقتى كونسۋلتاتسيالىق جانە سەرۆيستىك قىزمەت الىپ وتىر.
سوڭعى كورسەتكىش بويىنشا جۇمىس ىستەپ تۇرعان شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى 1,2 ملن بىرلىككە جەتتى. وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا بۇل كورسەتكىش 8,3%-عا ارتىق. مينيستر ءوز سوزىندە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن» دامىتۋ بويىنشا قولجەتىمدى نەسيەلەۋ مىندەتىن ورىنداۋ ءۇشىن 600 ملرد تەڭگە بولىنگەنىن ەسكە سالدى. ايتا كەتەرلىگى, 65-كە جۋىق ەكونوميكالىق قىزمەت تۇرىنەن 365 تاۋارلىق پوزيتسيا ايقىندالعان.
− شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدى ودان ءارى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن كاسىپكەرلىك قىزمەتتى دامىتۋعا قولايلى جاعدايلار تۋدىرۋدى كوزدەگەن بيزنەس-ورتانى جەتىلدىرۋ ءۇشىن زاڭنامالىق تۇزەتۋلەردىڭ 7-ءشى پاكەتى قابىلداندى. «بجك – 2020» باعدارلاماسىن 2025 جىلعا دەيىن ۇزارتۋ اياسىندا قارجىلاي قولداۋ قۇرالدارىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان تۇزەتۋلەر ازىرلەنگەن, – دەدى ر.دالەنوۆ.
يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى رومان سكليار «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن» دامىتۋ اياسىندا باسىم جوبالاردى جەڭىلدىكپەن نەسيەلەندىرۋ باعدارلاماسىن ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 2019 جىلدىڭ 18 ناۋرىزىنان باستاپ «اتاماكەن» ۇكپ بازاسىندا باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ بارىسىنا مونيتورينگ جاسايتىن جوبالىق وفيس قىزمەت اتقارىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
− بۇگىندە جوبالىق ءوفيستىڭ 7 وتىرىسى وتكىزىلىپ, وڭىرلەردەگى 300-دەن استام كاسىپورىن تىڭدالدى. جوبالىق وفيس جۇمىسىندا سوماسى 306 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 344 الەۋەتتى جوبا بار, ونىڭ ءىشىندە 6,1 ملرد تەڭگە بولاتىن 10 جوبانى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر ماقۇلدادى, سوماسى 16,6 ملرد تەڭگە بولاتىن 52 جوبا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ قاراۋىندا, – دەدى ر.سكليار.
بانكتەردە قارالىپ جاتقان الەۋەتتى جوبالاردىڭ نەگىزگىلەرى جەڭىل, تاماق ونەركاسىبى جانە قىزمەت كورسەتۋ سالالارىنا ارنالعان. ال اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترى ساپارحان وماروۆ اۋىلشارۋاشىلىق كەشەنىن دامىتۋعا ءبولىنگەن 200 ملرد تەڭگەنىڭ 100 ملرد تەڭگەسى ءونىمدەردى قايتا ءوڭدەۋدى دامىتۋعا جۇمسالاتىنىن جەتكىزدى.
ا.مامين تاقىرىپتى قورىتىندىلاپ, الداعى ۋاقىتتا شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ءرولىن كۇشەيتىپ, ونىڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ۇلەسىن 2025 جىلعا قاراي 35%-عا دەيىن جەتكىزۋ مىندەتى تۇرعانىن اتاپ ءوتتى.
− ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىنىڭ» باسىم جوبالارىن نەسيەلەندىرۋگە بولىنگەن 600 ملرد تەڭگە قاراجاتتىڭ يگەرىلۋ قارقىنىن ءوسىرۋ كەرەك, مۇنى قاتاڭ باقىلاۋعا الۋ قاجەت. يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنە «اتامەكەن» ۇكپ-مەن جانە مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرگە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن» دامىتۋ اياسىندا قۇرىلعان جوبالىق ءوفيستىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ تاپسىرىلدى. ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» شەڭبەرىندە باسىم جوبالارعا كەپىلدىك بەرۋ مەحانيزمىن بەكىتۋ جانە اينالىم كاپيتالىن نەسيەنىڭ 50%-عا دەيىنگى ءمولشەرىندە قارجىلاندىرۋ قۇقىعىن بەرۋدى كوزدەيتىن قاۋلى جوباسىن ەنگىزۋ تاپسىرىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن» دامىتۋ اياسىندا اوك سالاسىنداعى نەسيەلەرگە سۋبسيديا بەرۋدى قامتاماسىز ەتۋ جۇكتەلەدى, – دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
باسپانا الۋعا مۇمكىندىك كوبەيەدى
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ب.ساپارباەۆتىڭ ايتۋىنشا, 1 ساۋىردەن باستاپ اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتى بەلگىلەۋگە قۇجاتتار بارلىق جەردە قابىلدانىپ جاتىر. قازىر 180 مىڭعا جۋىق ادامنىڭ قۇجاتى قابىلداندى.
− بيىل جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن 821 مىڭ ادامعا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋگە 83 ملرد تەڭگە باعىتتالادى. جىل باسىنان بەرى 9,3 ملرد تەڭگە سوماعا 282 مىڭ ادامعا كومەك كورسەتىلدى. بۇعان قوسا, 2019 جىلى 373 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلادى, قازىر 31,9 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلدى, – دەدى مينيستر.
ونىڭ ايتۋىنشا, 58 مىڭ وتباسىنى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋگە 2025 جىلعا دەيىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 500 ملرد تەڭگە ءبولىنبەك. ەلىمىزدە 23,3 مىڭ كوپ بالالى انا 1 178 ءىرى كاسىپورىندا جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ 15 مىڭعا جۋىعى تۇرعىن ۇيگە مۇقتاجدار قاتارىنان. مينيستر سونىمەن قاتار بيزنەستىڭ وڭىرلەردە ىسكە اسىرىپ جاتقان الەۋمەتتىك باستامالارى تۋرالى باياندادى. ماسەلەن, 2019 جىلعى 1-توقساندا مەتسەناتتاردىڭ, دەمەۋشىلەر مەن جەكە ادامداردىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن از قامتىلعان جانە كوپ بالالى وتباسىلارعا
3 ملرد تەڭگەنىڭ الەۋمەتتىك كومەگى كورسەتىلدى, 5 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى قۇرىلدى, از قامتىلعان جانە كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ ىشىنەن 1,4 مىڭ ادام جۇمىسقا ورنالاستى, 268 وتباسى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلدى.
− قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە 340 مىڭنان استام كوپ بالالى انا بار. ولارعا مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلەتىن 93 ملرد تەڭگەنىڭ الەۋمەتتىك كومەگى بيىل 820 مىڭنان استام ادامعا بەرىلەدى. 1-توقساننىڭ وزىندە 9 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى ءبولىنىپ, 280 مىڭعا جۋىق قازاقستاندىق قامتىلدى. جوسپار بويىنشا 6 مىڭعا جۋىق جالدامالى پاتەر جىل سايىن كوپ بالالى وتباسىلارعا بەرىلىپ وتىراتىن بولادى. بۇعان قوسىمشا تاعى 16 مىڭ پاتەر «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكى» ارقىلى جەڭىلدەتىلگەن پايىزدىق مولشەرلەمەمەن 2019-2021 جىلدارى بەرىلەدى. جالپى جەتى جىلدىڭ ىشىندە ەڭ كەمىندە 40 مىڭعا جۋىق جالدامالى پاتەر بەرىلۋى كەرەك. وعان قوسىمشا ءۇش جىلدىڭ ىشىندە «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكى» ارقىلى جەڭىلدەتىلگەن زايممەن كەمىندە 18 مىڭ پاتەر بەرىلۋى ءتيىس. ياعني وسى ۋاقىتتىڭ ىشىندە 54 مىڭعا جۋىق, پاتەر بەرىلۋى كەرەك. ونىڭ 12 مىڭى بيىل بەرىلەدى, – دەدى ب.ساپارباەۆ.
مينيستر بيزنەس-قۇرىلىمدارمەن بىرلەسىپ بىرقاتار الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىن ىسكە اسىرۋدى تالقىلاۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى, ونىڭ ىشىندە «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكى» اق-نىڭ «باقىتتى وتباسى», «نۇرلى جەر» جانە تاعى باسقا باعدارلامالارى بويىنشا از قامتىلعان جانە كوپ بالالى وتباسىلارعا كەمىندە 10 پايىز سۋبسيديا بەرىلەتىنى دە اتاپ ايتىلدى.
ۇكىمەت وتىرىسىندا ەلباسىنىڭ «الەۋمەتتىك قامقورلىق» يدەياسىن قولداپ, ناقتى الەۋمەتتىك باستامالاردى ىسكە اسىرا باستاعان بيزنەس وكىلدەرى بولعانىن ايتا كەتكەن ءجون. قىزىلوردا وبلىسىندا جەكە قاراجاتتار ەسەبىنەن كوپ بالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلارعا ارناپ تۇرعىن ءۇي سالۋعا ارنالعان «بالامەكەن» جوباسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋى تۋرالى بولات وتەمۇراتوۆ قورىنىڭ ديرەكتورى م.ايتماعامبەتوۆ ايتىپ بەردى. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا ۇيدە ءوز ءىسىن جانە شاعىن ونەركاسىپتەردى اشۋدى قولداۋعا باعىتتالعان «ءۇش كۇن ىشىندە بيزنەس اشۋ» جوباسى تۋرالى باستاماشى ا.نۇرلانوۆا جان-جاقتى باياندادى. بۇعان قوسا, «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق باسقارما توراعاسى ا.ەسىموۆ, «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسى ا.مىرزاحمەتوۆ, قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى ق.كوشەرباەۆ, قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمى ا.مۇحامبەتوۆ ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك ءالجۋاز ساناتتارىن قولداۋ, ونىڭ ىشىندە بيزنەس قاۋىمداستىقپەن بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى.
تاقىرىپتى قورىتىندىلاعان ۇكىمەت باسشىسى ا.مامين بيزنەس-باستامالاردى دامىتۋ, ءوزىنىڭ جەكە ءىسىن اشۋ تاجىريبەسىن كوپشىلىككە تاراتۋ كەرەك ەكەنىن ايتتى. كوپتەگەن كاسىپكەرلەر تابىسى از ازاماتتاردى ءوز كاسىپورىندارىنا جۇمىسقا ورنالاستىرىپ, بيزنەس نەگىزدەرىنە ۇيرەتە باستادى.
− ازاماتتار مۇقتاج جاندارعا كومەك مەملەكەتتەن عانا ەمەس, بيزنەس قوعامداستىعىنان دا كەلىپ جاتقانىن ءبىلۋى كەرەك. ءبىزدىڭ ورتاق مىندەتىمىز – ازاماتتارعا ءومىردە وزدەرى تاپ بولعان قيىن جاعدايدان شىعۋعا كومەك كورسەتۋ, – دەدى پرەمەر-مينيستر.
