ول كىسىنىڭ ەكى ەلدەگى ۇيىندە دە بولىپ, سان مارتە سىر شەرتىسكەنبىز. سوڭعى جولى مەنى تۇركياعا قوناق ەتىپ شاقىرىپ, جاز ايىندا وتباسىمىزبەن ءبىر ايعا جۋىق ايگىلى بودرۋم شيپاجايىنا جاقىن وزدەرەدەگى ۇيىندە بولدىق. تالاي اڭگىمەنىڭ تيەگىن اعىتتىق. سول جولى يزمير قالاسىنا ساپارلاپ بارىپ, سوناۋ 1954 جىلى العاش رەت تۇركياعا كەلگەنىندە شاعىن مەشىت تۇبىندە نوسەر جاۋىننىڭ استىندا بۇرسەڭ قاعىپ تۇرعان بوزبالا ءساتىن ەسكە الىپ, سول ماڭدا پانالاعان جەرىن كورسەتىپ ەدى. قازاقستاننان ارنايى قوناق كەلدى دەپ, يزمير قالاسىنا جاقىن ساليحلىداعى اعايىندارىن شاقىرىپ, تانىستىرعان بولاتىن. سولاردىڭ ءبىرى − تۇركيانىڭ قازاق اۋىلى دەپ اتاپ كەتكەن ەلدى مەكەنىندە كيىز ۇيلەر تىگىپ, ۇلتىمىزدى ۇيىستىرعان شەريزات دوعىرۋ دەگەن ازامات بولدى. ول كىسىنىڭ ەسىمى تۇركياداعى كاسىپكەر اتانىپ, سول ولكەدە جىلقى باعىپ, بيە بايلاپ, قىمىز ءوندىرىپ, قازاقتىڭ اتىن تالاي ەلگە تانىتىپ جۇرگەن ازامات رەتىندە بەلگىلى ەدى. وتكەن جىلى ول كىسى دە ومىردەن ءوتتى.
حاسەن ورالتاي اعامىزدىڭ باتىس گەرمانيانىڭ ميۋنحەندەگى جانە تۇركيانىڭ يزمير قالاسى ماڭىنداعى وزدەرەدەگى ۇيلەرىندە قازاق ەنتسيكلوپەدياسىنان باستاپ نەبىر قۇندى كىتاپتار مەن حالقىمىزدىڭ ارعى-بەرگى تاريحىنا قاتىستى باي مۇرالارعا تولى بولاتىن. ولار – قازاق, تۇرىك, نەمىس, اعىلشىن, ورىس, كونە شاعاتاي تىلىندەگى, توتە جازۋمەن جانە لاتىن الفاۆيتىمەن جازىلعان كىتاپتار ەدى. سول باعالى دۇنيەلەردى ارا-تۇرا قىزى نۇركامال قاراپ جۇرەتىن. ول دا «ازاتتىق» راديوسىندا قىزمەت ىستەگەن-ءدى. حاسەكەڭ ءومىردەن ءوتكەن سوڭ جىلدىق اسىنا ارنايى بارىپ قاتىسىپ, يزمير ماڭىنداعى وزدەرەدە ءۇيىندە بولدىق. سونداعى ۆيللاسىنىڭ ەكىنشى قاباتىندا مۇرتى بۇزىلماي سىقاسىپ تۇرعان كىتاپتاردى كوردىم. سودان كەيىن بىرەر جىل وتكەن سوڭ قىزى نۇركامال دا ناۋقاستانىپ, قايتىس بولدى.
ال حاسەكەڭنىڭ ميۋنحەندەگى ۇيىندە ۇزاق جىلدار جيناعان مول مۇراسىنىڭ ءبىراز بولىگىن ءوزىنىڭ قۇرداسى, اكادەميك عالىم رىمعالي نۇرعاليعا اماناتتاپ تاپسىرىپ, وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن استاناداعى ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنە جىبەرگەن ەدى. حاسەكەڭىڭ اماناتىن ءوزىنىڭ قۇرداسى, سىرلاس, پىكىرلەس دوسى ەلگە اكەپ, استاناداعى ۋنيۆەرسيتەتكە تاپسىرىپ, ءبىر ۋھ دەگەنى بار. امال نە, ول كىسى دە حاسەكەڭمەن شامالاس, ءومىردەن وزدى.
تاعدىردىڭ جازۋىمەن, زامان اعىمىمەن شەتەلدە ءجۇرىپ, قيىن-قىستاۋدا شىڭدالىپ, مىڭ ءولىپ, مىڭ ءتىرىلىپ, شىعىس تۇركىستاننان تۇركياعا, تۇركيادان ەۋروپاعا جەتىپ, الىستا جۇرسە دە ازاتتىق ءۇشىن كۇرەسىپ, ءاليحان, ءمىرجاقىپ, مۇستافا شوقاي سىندى ارىستاردىڭ يدەيالارىن جالعاستىرىپ, سولاردىڭ اڭساعان ارمانى – قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىنە قول جەتكىزگەنىن كوزىمەن كورىپ, سوعان سۇبەلى ۇلەس قوسا بىلگەن, ەلىنە كەلىپ, اۋناپ-قۋناپ جۇرە العان, حاسەن اعامىزدىڭ سوڭىندا سونداي مول مۇرا قالدى.
امال قانشا, حاسەكەڭ كوزى تىرىسىندە ەكى ۇلىنىڭ كەيىنگى تاعدىرىن ويلاپ, قاتتى تولعاناتىن. وسىلار نەمىس بولىپ كەتەتىن بولدى-اۋ, مەنىڭ جازعانىمدى, جيعان-تەرگەن مۇرامدى بۇلار وقىمايدى عوي. وزدەرى قازاقستانعا بارعىسى جوق, تىم بولماسا قازاقتىڭ قىزىنا ۇيلەنسە ەكەن دەپ ارمانداۋشى ەدى. بۇگىندە حاسەكەڭنىڭ ميۋنحەندە تۇراتىن سول جانىبەك, بوگەمباي ەسىمدى بالالارى ءتىپتى قازاقشا بىلمەيدى, نەمىستەنىپ, تۇرىكتەنىپ كەتكەن. ايەلى حاديشە جەڭگەي بولسا, قارتايعان, ءوزى دە اۋرۋشاڭ كىسى. ەندى سول حاسەكەڭنەن قالعان باي مۇرالار قايدا قالدى, نە بولدى دەپ ءجيى ويعا قالامىن.
ساياسات بەيىسباي,
جۋرناليست
