ءوز باسىم جەتىلگەن قىز بالالارعا قىزىعا قاراپ قۋانام, سويلەسىپ بولىپ مۇڭايام. قۋاناتىنىم – العا ۇمتىلعان ساۋاتتىلارىنا, ءومىر جۇگىن كوتەرە بىلگەن قايسارلىعىنا سۇيسىنەم. مۇڭاياتىنىم – انا بولىپ بەسىك تەربەر مۇمكىندىگى از. ەركەلەتىپ وتىرعان ەرگە ءزارۋ. ال مۇنىڭ ءبارى تابيعاتتىڭ زاڭى ەدى عوي.
ەندى سول جان-جاقتى جۋرناليست دايارلاۋدا قالاي ءبىلىم بەرە الدىق؟ قازىر ولارمەن سويلەسە قالساڭ, تەك سۇراق-جاۋاپ (ينتەرۆيۋ) عانا الاتىن دارەجەدە ءبىلىمى بار. تەرەڭ تارقاتىپ سويلەسە المايدى, قوياتىن سۇراقتارى شەكتەۋلى عانا. ونەر جۇلدىزدارى جايلى ءوزى ايتىپ بەرگەندى جازۋدان ءارى بارا المايدى. اياعىندا بارىنە قوياتىن ءبىر ساۋال: بولاشاق جوسپارىڭىز قانداي؟ ونداي سۇحبات وقىرمانعا دا قىزىق ەمەس, جۋرناليسكە دە ابىروي اكەلە بەرمەيدى. ەندەشە, جۋرناليست سان سالادان ءبىلىمدى بولۋى شارت, ءتىلى باي بولۋى قاجەت. ال ءبىزدىڭ جۋرناليستەردىڭ ءبىرازى 4-5 جىل بويىنا شەشەندىك سوزدەردى وقىمايدى ەكەن. سىرىم دات ۇلىن, جيرەنشەنى, مالايسارى, بايدالىنى, موڭكەنى سۇراساڭ, تانىمايدى ەكەنمىن دەپ جاۋاپ بەرەدى. اكىم تارازيدى – تارازدىڭ اكىمى دەيتىن دە سوندايلار.
قاسىمنىڭ دا, قادىردىڭ دا ولەڭىن وقي باستاساڭ, مۇقاعاليعا جاپسىرا سالادى. سوندا قازاق جۋرناليستيكاسى نە وقىتىپ جاتىر؟ الەم جۋرناليستيكاسىنا ارالاسقانى تاعى جوق. پوزنەرمەن ءسوز تالاستىراتىن كىم بار؟
وسىندايدا كوشپەندى بابالاردىڭ «بايتال شاۋىپ بايگە الماس» دەگەن ماقالى ساناڭدا قايتا جاڭعىرادى. تۋلاماي, رەنجىمەي, سابىرمەن ويلانساق, زيانى جوق سياقتى. ورنىڭدى ءبىل دەگەن پاراساتتىلىق ەمەس پە ەكەن؟ بالكىم, كوشپەندىلەر وندايدى باستان كەشكەن شىعار. بۇل كۇندە ازامات بەدەلى تومەندەپ كەتكەن جوق پا؟ كىنالى ساياسات پا, جوق ءوزىمىز بە؟ ءيا, سان ساۋالدىڭ جاۋابىن تابۋ قيىن كەزەڭ بۇل.
تۋعان جەردى تانۋ دا بۇگىنگى باستى ماقساتى. تۋعان ەلدىڭ سىرى مەن جىرىن بىلمەيتىندەر شەتەل اسىپ جاتىر. ال دالامىز اياق باسساق تۇنعان تاريح, ۇيرەنەر ءومىر ساباعى دا سوندا.
اق جايىقتى بويلاپ اتىراۋعا دەيىن بەز ءجۇز شاقىرىمدا كىم جوق؟ بەكەجان تولەگەندى اتقان قوسابا. سىرىمنىڭ تۋعان اۋىلىنان بوكەن بيگە باتا الا بارعان جەرى دە سوندا. كۋا بوپ بوكەن ءبيدىڭ مولاسى تۇر. سوندا ەستىگەن ءسوزى ءبىر عالىمنىڭ وقيتىن دارىسىنە تاتيدى. بوكەن بي سىرىمعا بىلاي دەپ باتا بەرگەن:
– ارقاڭ قارا نارداي جاۋىر بولسىن,
ءبارىن ۇققان سىرىم جاسىنىڭ الپىسقا جەتپەسىن دەگەنىنە تۇسىنبەگەن. سوندا بوكەن بي: «ۇلكەن ۇيگە كىرە المادىم, كىشى ۇيگە سيا المادىم, قارا ساقالدى اكەم, قارا شاشتى شەشەم بولدى, اۋرۋ كەلدى, كارىلىك جەڭدى. وسىنداي الپىستان كەيىنگى ءومىر نەسى قىزىق؟» دەپتى. سونداعى قارا ساقالدى اكە – ۇلى, قارا شاشتى شەشە – كەلىنى ەكەن. نە دەگەن بولجاۋ؟ بۇگىنگى سول بالا-كەلىن الپىستان اسقان قاريانى باقپاي, قارتتار ۇيىنە تاپسىرىپ وتىر ەمەس پە؟ مىنە, ويشىل, كورەگەن ادامدارى وسىلاي سويلەگەن كوشپەندىلەردىڭ.
ەندى ويشىلداردى قويا تۇرىپ, ءوز اجەمنىڭ ماقالىنا ورالسام. بەتى اۋلاق بولسىن, بىراق اجەم «اقىرزامان» دەگەن ءسوزدى ءجيى ەسكەرتىپ وتىرۋشى ەدى. اجەم «اقىرزامان بولعاندا سۋ تارتىلار, قاراپ تۇرعان جىگىتكە قىز ارتىلار» دەپ موڭكەنىڭ ايتقانىن قايتالاعاندا مەن بەتىمدى باسىپ ۇيالۋشى ەدىم. وندايدى ءوز كوزىممەن كورەتىنىمدى قايدان بىلەيىن. سوندا «ساۋاتسىز» كوشپەندى دەگەن اتا-بابامىز قالاي بولجاعان, نەدەن ساقتاندىرعان ۇرپاعىن؟ ولاردى «ساۋاتسىز» دەۋگە مۇلدە بولمايدى. ءار سوزىندە ءومىردىڭ ساباعى, بولاشاق بولجامى بار. وسىنى ۆانگا ايتسا تامسانار ەدىك-اۋ, ال كوپتى كورگەن كوشپەندى ايتسا قۇلاق اسپايتىنىمىز قالاي؟
ءبىر كەشتە كوز جۇگىرتە سالاتىن «اياز بي» ەرتەگىسى نەنى اڭعارتار ەدى؟ ءيا, كيىمى جامان بولعان سوڭ حان «ءارى اپارىپ اس ۇيدەن كوجە بەرىڭدەر» دەمەي مە؟
سول ءبىر اۋىز سوزبەن حاننىڭ تەگىندە كەدەيلىك بارىن دالەلدەپ بەرمەي مە اياز؟ «اۋزىڭىزعا كوجە ءسوزى ءتۇستى, جەتى اتاڭىزدا حاندىق جوعىن سودان ءبىلدىم» دەمەي مە؟ نە دەگەن تەرەڭ ويلاۋ!
مىنە, تەلەديداردان حالىققا قاراپ سويلەگەن جۋرناليست ەل ىشىندەگى اياز بيلەر قانداي باعا بەرىپ وتىر دەپ ويلانۋ كەرەك. ءسوز قۇراپ سويلەگەندە ساۋاتىڭ كورىنىپ تۇراتىنىن ويلاپ قويعان ءجون. قۇرعان سويلەمىڭ دە ساۋاتىڭنىڭ ايناسى, ەندەشە جۋرناليستيكاعا كەلۋ ءۇشىن انا ءتىلىن تەرەڭ مەڭگەرىپ, ۇنەمى ىزدەنىستە بولعان ءجون. ۇلتىمىزدىڭ شەشەندىك مەكتەبى سوعان ۇيرەتەدى. اۋىز ادەبيەتىنە سونشا باي «ساۋاتسىز» كوشپەندى بابالاردان قالعان ءسوز مۇراسى « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اياسىندا قايتا وقيتىن سارقىلماس قازىنامىز بولسا كەرەك!
اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى
