ول كەلىسىمدە ۇكىمەت پەن قازاقستان ۇلتتىق بانكىنىڭ ەكونوميكانىڭ ورنىقتى ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋ جانە باعالاردىڭ تۇراقتى دەڭگەيىن قولداۋ بويىنشا بىرلەسكەن قىزمەتىنىڭ قاعيداتتارى مەن نەگىزگى باعىتتارى بەلگىلەنەتىنىن اتاپ ءوتتى. كەلىسىمدە 10 نەگىزگى مىندەت ايقىندالعان.
قازاقستان ۇلتتىق بانكىنىڭ باسشىسى ە. دوساەۆ قازاقستان ۇلتتىق بانكىنىڭ قۇزىرەتىنە جاتاتىن مىندەتتەرگە تولىعىراق توقتالدى.
ء«تيىمدى اقشا-كرەديت ساياساتىن جانە ينفلياتسيانى باقىلاۋ جونىندەگى شارالاردى جۇرگىزۋ جونىندەگى مىندەتتى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قازاقستان ۇلتتىق بانكى تومەن ينفلياتسيانى قولداۋعا باسىمدىق بەرە وتىرىپ ينفلياتسيالىق تارگەتتەۋ رەجيمىن, سونداي-اق ەلدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ ورنىقتىلىعىن جانە حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىنىڭ ءوسۋىن ساقتايدى», - دەپ ءتۇسىندىردى ە. دوساەۆ. ول 2021 جىلعا دەيىن 4-6% ءدالىزىن ساقتاۋ, ال 2022 جىلدان باستاپ ونى 3-5%-عا دەيىن تومەندەتۋ جانە ۇزاق مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا قولداۋ ۇسىنىلاتىنىن قوسا ايتتى.
«قازاقستان ۇلتتىق بانكى ناقتى كورسەتۋدە 3 - 3,5% شەگىندە وڭ بولاتىن, بازالىق مولشەرلەمەنىڭ دەڭگەيىن ۇستاپ تۇرۋعا ۇمتىلاتىن بولادى. ينفلياتسيانىڭ بەلگىلەنگەن نىسانالى ءدالىزدىڭ شەگىنەن شىعۋ تاۋەكەلدەرى كۇشەيگەن كەزدە اقشا-كرەديت ساياساتى قاتاڭداتىلۋى مۇمكىن», - دەدى ە. دوساەۆ.
قازاقستان ۇلتتىق بانكىنىڭ توراعاسى سونداي-اق ۆاليۋتا نارىعىنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتى تۋرالى حابارلادى. «قازاقستان ۇلتتىق بانكى تەڭگە باعامى سەرپىنىنىڭ بولجامىن ارتتىرۋ مىندەتىن العا قويىپ وتىر. قازاقستان ۇلتتىق بانكى ۆاليۋتالىق ساۋدا-ساتتىققا ارالاسپاۋ ساياساتىن ساقتاي وتىرىپ, يكەمدى وكتەمدىلىك جاساۋ قۇقىعىن وزىنە قالدىرادى», - دەپ حابارلادى ە. دوساەۆ.
ول شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتىپ الۋ نەمەسە ساتۋ بويىنشا جوسپارلانعان وپەراتسيالار تۋرالى اقپاراتتىڭ جۇيەلىلىگى مەن ايقىندىلىعى ۆاليۋتا نارىعىنا تۇراقتىلىق بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. ۆاليۋتالىق تاۋەكەلدەردى حەدجيرلەۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى رەتىندە تۋىندى قارجى قۇرالدارى نارىعىن دامىتۋ جونىندەگى شارالار قابىلداناتىن بولادى.
قازاقستان ۇلتتىق بانكىنىڭ باسشىسى ەكونوميكانى قورلاندىرۋ قولجەتىمدىلىگى مىندەتىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە ينستيتۋتسيونالدىق ينۆەستورلار نارىعىن, جەدەل جانە جيناق دەپوزيتتەرىن دامىتۋعا باسا نازار اۋدارىلاتىنىن ايتىپ بەردى. باعا بەلگىلەۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن بانكارالىق نارىقتا جانە باعالى قاعازدار نارىعىندا نارىقتىق يندەكستەر مەن ينديكاتورلاردى قالىپتاستىرۋ قامتاماسىز ەتىلەدى.
«مەملەكەتتىك باعالى قاعازدار نارىعىن دامىتۋ مىندەتىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قازاقستان ۇلتتىق بانكى كىرىستىلىكتىڭ قىسقا مەرزىمدى تاۋەكەلسىز قيسىعىن قۇرۋدى قامتاماسىز ەتەدى. قارجى مينيسترلىگىنەن كىرىستىلىك قيسىعىنىڭ ورتا- جانە ۇزاق مەرزىمدى سەگمەنتتەرىن قۇرۋ ءۇشىن ءوزىنىڭ باعالى قاعازدارىنىڭ شىعارىلىمدارىن قىسقارتۋدى جانە ىرىلەۋدى قامتاماسىز ەتۋدى سۇرايمىز», - دەپ تۇسىنىكتەمە بەردى ە. دوساەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك باعالى قاعازداردى دامۋشى ەلدەردىڭ حالىقارالىق جاھاندىق يندەكستەرىنە قوسۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلەتىن بولادى, بۇل شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ قوسىمشا اعىنىن تارتۋعا جانە ءوزارا قارىز الۋ قۇنىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
سونىمەن قاتار قازاقستان ۇلتتىق بانكىنىڭ توراعاسى ءسوز سويلەۋ بارىسىندا «ەكونوميكانى دامىتۋدى قارجىلىق قولداۋ باعدارلاماسى» مىندەتىن ىسكە اسىرۋدا نەگىزگى ءرولدىڭ ۇكىمەتكە تيەسىلى ەكەندىگىن حابارلادى. قازاقستان ۇلتتىق بانكى, ءوز كەزەگىندە, ءۇش باعدارلامانى ىسكە اسىرۋعا كۇش جۇمسايدى.
«اتاپ ايتقاندا, قازاقستان ۇلتتىق بانكى «7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا باعدارلامانى بۇرىن بەكىتىلگەن تالاپتارمەن قارجىلاندىرۋىن جالعاستىرادى. قارىز الۋشىلارعا 20%-دان استام باستاپقى جارنا ەنگىزۋ مۇمكىندىگىن بەرۋ جانە باعدارلاماعا قاتىسۋشى بانكتەردىڭ سانىن كەڭەيتۋ ۇسىنىلادى», - دەدى ە. دوساەۆ.
بانكتەردىڭ 600 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى ۇزاق مەرزىمدى وتىمدىلىكتى ۋاقتىلى يگەرۋى ەكونوميكانىڭ باسىم جوبالارىن كرەديتتەۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. اعىمداعى ۋاقىتتا 9 بانك كرەديتتەۋ باعدارلاماسىنا قاتىسادى, 112,7 ملرد تەڭگە سوماعا ءۇش بانكتىڭ وبليگاتسيالارى ساتىپ الىندى.
قازاقستان ۇلتتىق بانكىنىڭ باسشىسى وتاندىق اۆتوكولىك ساتىپ الۋشىلارىن كرەديتتەۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا ۇلتتىق بانكتىڭ 5 جىل ىشىندە 100 ملرد تەڭگەگە دەيىن جۇمسايتىنىن قوسا ايتتى. بيىل 20 ملرد تەڭگە بولىنەتىن بولادى.
سونىمەن بىرگە ە. دوساەۆ ناقتى سەكتور كاسىپورىندارىن قالىپقا كەلتىرۋ مىندەتى تۋرالى ايتىپ بەردى. «قامتاماسىز ەتىلگەن كرەديتورلاردىڭ باسىم قۇقىعىن ىسكە اسىرۋ كاسىپورىنداردى جانە بانكتەردىڭ نەسيە پورتفەلىن قالىپقا كەلتىرۋگە ىقپال ەتەتىن بولادى. جوعارى سوت ورگاندارىمەن بانكروتتىق سالاسىنداعى قۇقىق قولدانۋ تاجىريبەسىن پىسىقتاۋ بويىنشا جۇمىس جالعاستىرىلادى», - دەدى ول.
ء«بىز قارجى جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ شەڭبەرىندە بانك جۇيەسىن نىعايتۋ جۇمىسىن جالعاستىرامىز. ۇلتتىق بانكتىڭ سوڭعى ساتى كرەديتورىنىڭ فۋنكتسياسىن تولىق ىسكە اسىرۋى ماڭىزدى بولماق. تاۋەكەلگە باعدارلانعان قاداعالاۋدى ىسكە اسىرۋ ونىڭ ىشىندە اكتيۆتەردىڭ ساپاسىنا جوسپارلانىپ وتىرعان باعالاۋ جۇرگىزۋگە بايلانىستى بولادى», - دەپ تۇسىنىكتەمە بەردى ە. دوساەۆ. ول AQR (Asset Quality Review) جەتكىلىكسىز كاپيتالى بار بانكتەردى انىقتاۋعا جانە باستاپقى كەزەڭدە الدىن الۋ شارالارىن جۇرگىزۋگە كومەكتەسەدى دەپ اتاپ ءوتتى.
قازاقستان ۇلتتىق بانكىنىڭ توراعاسى كولەڭكەلى ەكونوميكانى تومەندەتۋ جانە قولما-قول اقشاسىز تولەمدەردى دامىتۋ ءۇشىن قولما-قول اقشاسىز تولەمدەر ينفراقۇرىلىمىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە جەتىلدىرۋ بويىنشا ءىس-شارالار جالعاستىرىلاتىن بولادى, سونداي-اق ءىرى مامىلەلەر بويىنشا ەسەپ ايىرىسۋلاردى قولما-قول اقشاسىز نىسانعا اۋدارۋ شارالارى قابىلدانادى دەپ اتاپ ءوتتى.
ە. دوساەۆ قارجىلىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە ولاردىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ جونىندەگى ماڭىزدى مىندەتكە باسا نازار اۋداردى.
«تۇتىنۋشىلىق كرەديتتەۋ سالاسىندا حالىق ءۇشىن تاۋەكەلدەردىڭ كۇشەيۋى اياسىندا بانكتىك ەمەس كرەديتتىك ۇيىمداردى, ونلاين-كرەديتتەۋ كومپانيالارىن, لومباردتاردى رەتتەۋ بويىنشا ۇسىنىستار قاراستىرىلاتىن بولادى. شارتتار تالاپتارىنىڭ ايقىندىلىعى, سونداي-اق تۇتىنۋشىلاردىڭ, اسىرەسە, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ بويىنشا تالاپتار كۇشەيتىلەدى», - دەپ قورىتىندىلادى ول.
ءسوزىن قورىتىندىلاي كەلە ە. دوساەۆ جوعارىدا اتالعان شارالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قازاقستان ۇلتتىق بانكى ۇكىمەتكە زاڭنامالىق وزگەرىستەردى, ونىڭ ىشىندە ۇلتتىق بانكتىڭ مانداتىن كەڭەيتۋدى كوزدەيتىن وزگەرىستەردى ەنگىزۋ بويىنشا ءتيىستى ۇسىنىسپەن شىعاتىنىن ايتتى. كەلىسىم ۇلتتىق بانك پەن ۇكىمەتتىڭ بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدارىنىڭ اتالعان باعىتتارىمەن شەكتەلمەيدى. ءىس-قيمىلداردى ۇيلەستىرۋ قابىلدانعان جانە قابىلدانۋى بولجاناتىن شارالاردى تۇراقتى تۇردە مونيتورينگتەۋ جانە تالقىلاۋ جولىمەن جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى.
