قازاقستان • 26 ناۋرىز, 2019

ۇرپاق الدىنداعى ۇلىق شەشىم

695 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇكىل الەمدى تاڭعالدىرعان شەشىم قابىلدادى. ءوز ورنىن سەنات توراعاسى قىزمەتىن اتقارعان قاسىم-جومارت توقاەۆقا بەردى.

ۇرپاق الدىنداعى  ۇلىق شەشىم

استانا اتاۋى – نۇر-سۇلتان

قازاقستاندى 28 جىل باسقارعان مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 19 ناۋرىزدا شەشىمىن جاريالادى. سونىڭ ارتىنشا, 20 ناۋ­رىزدا پارلامەنتتىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا جاڭا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ انت بەردى. مۇنداي شەشىمنىڭ قازاقستاندى عانا ەمەس, ورتالىق ازيانى جانە تۇركيا تاراپىن دا تاڭعالدىرعانى راس. 

قازاقستان جەر كولەمى بويىنشا الەمدە 9-ورىن الادى. 18 ميلليوننان استام حالقى بار. 1991 جىلى قازاقتار ەلدەگى حالىقتىڭ 45 پا­يى­زىن قۇراسا, بۇگىندە 70 پايىزعا جەت­تى. مۇناي, تابيعي گاز, ۋران سەكىلدى قازبا بايلىقتارعا يە. 

2005-2018 جىلدار ارالىعىندا ەلگە 282 ميلليارد اقش دوللارى كولەمىندە شەتەل ينۆەستيتسيا­سى قۇيىلسا, ونىڭ 47 پايىزى ەۋ­رو­­پالىق ەلدەرگە, ال 13 پايىزى اقش-قا تيەسىلى. باسقاشا ايتقاندا, قازاق­ستان شىعىس پەن باتىستىڭ ءوزارا ارەكەتتەسۋىنىڭ ماڭىزدى ورتا­لى­عى بولىپ تابىلادى. 2010 جىلى ەقىۇ جانە 2011 جىلى يس­لام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنا تور­اعا­لىق ەتۋى بۇل تەڭگەرىمنىڭ كورىنىسىنە اينالدى.

1990 جىلداردىڭ اۋقىمدى تەحنولوگيالارى مەن مۇمكىندىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, بۇگىنگى تاڭدا قازاق­ستان الەمدە بيزنەس جۇرگىزۋدىڭ قا­را­پايىمدىلىعى بويىنشا 190 ەل اراسىندا 28-ورىنعا كوتەرىلدى. مەم­لەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلى, ال ورىس ءتىلى قاجەت جاعدايدا بىرگە قولدانىلادى. الايدا, نازارباەۆ 1940 جىلدان بەرى قولدانىستا بولعان كيريلليتسا الفاۆيتىنەن باس تارتىپ, لاتىن گرافيكاسىن قابىلداۋ تۋرالى شەشىم شىعاردى. 2025 جىلعا قاراي 32 ارىپتىك جاڭا الفاۆيت ەلدىڭ بارلىق ىشكى جۇيەلەرىندە ىسكە قوسىلادى. 

ەلدەگى ترانسفورماتسيا مەن كور­نەك­ى ماقساتتاردى بەلگىلەيتىن ەڭ ما­ڭىزدى جۇمىس – يەن دالاعا سالىنعان استانا قالاسى. نازارباەۆتىڭ وتستاۆ­كاعا كەتۋ تۋرالى شەشىمىنەن كەيىن قازاقستان پارلامەنتى استانا اتاۋىن نۇر-سۇل­تان دەپ وزگەرتەتىن زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى.

تۇركى الەمىنىڭ اقساقالى 

ن.نازارباەۆ قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ توراعاسى, «Nur Otan» پارتياسىنىڭ تور­اعاسى, قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسىنىڭ توراعاسى قىزمەتتەرىن جال­عاستىرا بەرمەك. ول كەڭەس وكى­مەتى قۇلاعاننان كەيىن ەل تىزگىنىن وسى ۋاقىتقا دەيىن ۇستاپ كەلگەن جالعىز باسشى بولاتىن. 

قازاقستاننىڭ گەوگرافيالىق ەرەكشەلىگىن ۇتىمدى پايدالانىپ, كورەگەن شەشىمدەرىنىڭ ارقاسىندا تۇركى الەمىنىڭ اقساقالى اتاندى. ماسەلەن, تۇركيا-رەسەي قارىم-قا­تى­ناستارىن رەتتەۋدە ۇلكەن ءرول اتقا­رىپ, 15 شىلدەدەگى وقيعادان كەيىن تۇركياعا كەلگەن العاشقى مەم­لەكەت باسشىسى بولدى. وندا تۇر­كى كەڭەسىن قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىس جا­سادى. وتكەن جىلى تۇركى الەمىنە قا­تىستى جۇرگىزىلگەن ساۋالدامادا ن.نازارباەۆتىڭ ەسىمى تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر اراسىندا وتە تانىمال ەكەنى انىقتالعانى ەسىمىزدە. 

نازارباەۆتىڭ مۇنداي شەشىم جاسايتىنىن بىرنەشە جىل بۇرىن سەزگەن ەدىم. ءوزىم قاتىسقان ءبىر جيىندا «نازارباەۆ دەنساۋلىعىن ءوز ەركىمەن ەلى ءۇشىن سارپ ەتكەن كوشباسشى رە­تىندە تاريحقا ەنەدى», دەپ ايتقانىم بار-تۇعىن. 

نازارباەۆ بۇگىنگى ارەكەتىن 2017 جىلدان باستاپ جوسپارلاعان بولاتىن. 2017 جىلى قابىلدانعان كونستيتۋتسيالىق تۇزەتۋلەرمەن ول پارلامەنتكە جانە ۇكىمەتكە 30-دان استام وكىلدىك بەردى. ەلدىڭ باسقارۋ جۇيەسىن وزگەرتكەن بۇل قادام قوعامدا جەتكىلىكتى تۇردە تالقىلانعان جوق. قازاقستان پرەزيدەنتتىك جۇيەدەن پرەزيدەنتتىك-پارلامەنتتىك جۇيەگە داڭعىل جول سالدى. سوندىقتان پار­لامەنت پەن ۇكىمەتتىڭ قۇزىرەتى كە­ڭەيدى. بۇدان بولەك, نازارباەۆ سوڭعى ءۇش جىلدا ەلدەگى بيلىكتەگى ورتاشا جاس كولەمىن ازايتتى. 

بۇل – جاستارعا مۇمكىندىك بەرەتىن جاڭا ءتاسىل.

كۋرشاد زورلۋ, پروفەسسور

تۇركيا

سوڭعى جاڭالىقتار

«اقىلدى» ءترانزيتتىڭ مۇمكىندىگى

ەكونوميكا • بۇگىن, 08:55

يمانقارا ۇڭگىرىنىڭ قۇپياسى

تانىم • بۇگىن, 08:43

قوس نىساننىڭ قاداسى قاعىلدى

ايماقتار • بۇگىن, 08:40