قازاقستان • 20 ناۋرىز, 2019

گابور شتير: ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى قاجەت ەتەتىن شەشىم

1032 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

بەلگىلى ماجار ساياساتكەرى گابور شتير ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ پرەزيدەنتتىك وكىلەتتىگىنەن باس تارتۋىنا قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, ن.نازارباەۆتىڭ مۇنداي شەشىم قابىلداۋى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى قاجەت ەتتى.

گابور شتير: ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى قاجەت ەتەتىن شەشىم

«قازاقستان تەك 1991 جىلى تاۋەلسىزدىگىن الدى. بۇعان دەيىن ەكى جىل بويى نازارباەۆ قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ حاتشىسى قىزمەتىن اتقاردى جانە ونىڭ باسشىلىعىنىڭ كەزىندە قازاقستان ەگەمەندىككە يە بولدى. 30 جىل بويى مەملەكەت تىزگىنىندە بولىپ, بەس رەت قايتا سايلاندى. 

وعان بەرىلگەن «ۇلت كوشباسشىسى» مارتەبەسى ەل ىشىندە شىن مانىندە قادىرلى تۇلعا ەكەنىن كورسەتەدى. ەگەر ورتالىق ازياداعى كورشىلەس ەلدەرگە قارايتىن بولساق, قىرعىزستاندا بيلىكتىڭ قۇرىلىمى مۇلدەم باسقا جانە مەملەكەت باسشىلارى ءوز حالقىنىڭ وسىنشا قۇرمەتىنە يە بولمايتىنىن كورەمىز. وزبەكستان حالقى يسلام كارىموۆتى قۇرمەتتەگەننەن گورى, ودان قورقاتىن. كارىموۆتىڭ مەزگىلسىز قازاسىنى ونىڭ ءوز جوسپارلارىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەدى.

ەگەر بۇل جاعدايعا تۋرا قاراساق, وسىنداي شەشىمدى قابىلداۋ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى قاجەت ەتەتىنىن تۇسىنەمىز. ەگەر بىرەۋ ءوز مۇددەسىن ەمەس, مەملەكەت پەن حالىقتىڭ مۇددەسىن كوزدەسە, تۇراقتىلىق نەگىزگى فاكتور بولماق. پرەزيدەنت ءوز شەشىمىمەن ۇكىمەتتىڭ وكىلەتتىگىن كەڭەيتە وتىرىپ, ەكى جىل بۇرىن باستاعان بيلىكتىڭ «جۇمساق» كوشۋىن قامتاماسىز ەتتى» دەدى گ.شتير.

سونداي-اق گ.شتير ن.نازارباەۆتىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ توراعاسى بولىپ قالا بەرەتىنىنە توقتالىپ, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ توراعاسى قىزمەتىن جالعاستىراتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ پايىمداۋىنشا, نازارباەۆ جاڭا پرەزيدەنت ءۇشىن «قولداۋشى» بۋىن ءرولىن اتقارادى. سونىمەن قاتار پرەزيدەنت وكىلەتتىگىنەن باس تارتۋى – ادامدار جاسى كەلگەن سايىن دانا بولىپ, مۇنداي جاھاندىق شەشىمدەر قابىلداۋعا بەيىم بولاتىنىنىڭ كورىنىسى دەپ ەسەپتەيتىنىن جەتكىزدى.

«ەۋروپالىق تۇسىنىك بويىنشا شىعىستاعىنىڭ ءبارى باسقارۋدىڭ اعىلشىن-ساكسوندىق ليبەرالدى ۇلگىسى ەمەس. الايدا مۇنىڭ ءوزى شىعىستىڭ ەرەكشەلىگى دەپ اتاۋعا بولادى. ياعني, سايلاۋ كەزىندە پرەزيدەنت ءۇشىن حالىقتىڭ 97 پايىزى داۋىس بەرەدى. 

الداعى ۋاقىتتا پرەزيدەنت وكىلەتتىگىن ن.نازارباەۆتىڭ سەنىمدى سەرىگى, تاجىريبەلى ديپلومات قاسىم-جومارت توقاەۆ اتقارادى. نازارباەۆتىڭ ءىزباسارى ونىڭ اينالاسىنداعى ادامداردىڭ ءبىرى بولاتىنى بەلگىلى. ال ق.توقاەۆ سونداي سەنىمدى سەرىگىنىڭ ءبىرى. سونداي-اق پارلامەنتتىڭ جوعارعى پالاتاسىنىڭ دەپۋتاتى داريعا نازارباەۆانىڭ ەسىمى دە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ايتىلىپ قالىپ ءجۇر. 

ەگەر مۇنى كەڭ كولەمدە, اۋماقتىق تۇتاستىق تۇرعىسىنان قاراستىرساق, مۇنداي قادام جاھاندىق وزگەرىسكە اكەلمەيدى. نەگىزگى ماقسات تا وسى. كۇتپەگەن نەمەسە كۇشتەپ بيلىكتى اۋىستىرۋدىڭ سالدارى اۋىر بولۋى مۇمكىن. نازارباەۆ مۇنىڭ الدىن الا ءبىلدى» دەدى گ.شتير.

ماجار ساياساتكەرى قازاقستان ۇلكەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزگەنىن اتاپ ءوتىپ, جالاقى مولشەرى 17 ەسە ۇلعايعانىنا توقتالدى. 

ء«ىجو بويىنشا مەملەكەت ايماقتاعى ۇزدىك ەلدەردىڭ قاتارىنا كىرەدى. كاسىپكەرلىك جۇرگىزۋگە قولايلى جاعداي جاساۋ بويىنشا قازاقستان الەمدىك رەيتينگتىڭ 36-ساتىسىنا جايعاسقان. جاھاندىق دەڭگەيدە بۇل – ۇلكەن كورسەتكىش. سونداي-اق جاڭا استانا سالىندى. 

ءالى كۇنگە دەيىن رەسەي ەكونوميكاسى مەن تابيعي رەسۋرستارعا باعىنىشتى بولعانىنا قاراماستان, ن.نازارباەۆ مەملەكەتتى نەگىزگى ماقساتى – دامىعان ەلۋ ەلدىڭ قاتارىنا ەنگىزدى. قازاقستان گەوساياسي ورنىن, مۇناي, گاز, التىن, ۋران سەكىلدى شيكىزات رەسۋرستارىن پايدالانا وتىرىپ مۇنداي مۇمكىندىكتى ۇتىمدى پايدالانادى» دەدى گ.شتير.

سوڭعى جاڭالىقتار