بيىل 118 مىڭ پاتەر سالىنادى
مەملەكەت باسشىسىنىڭ «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ءXVىىى سەزىندە بەرگەن تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنا جالعا بەرىلەتىن جانە نەسيەلىك تۇرعىن ءۇي سالۋ قارقىنى تۋرالى يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى رومان سكليار باياندادى.
«بىلتىر 12,5 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى, بۇل 2017 جىلدىڭ دەڭگەيىنەن 12,1 پايىزعا جوعارى. بارلىعى 113,7 مىڭ كوپ پاتەرلى جانە جەكە ۇيلەر سالىندى. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنداعى قازاقستاندىق قامتۋ ۇلەسى 9 پايىزعا ارتتى», دەدى ر. سكليار.
بيىل 13,1 ملن شارشى مەتر جاڭا تۇرعىن ءۇي نەمەسە 118 مىڭ پاتەر سالۋ جوسپارلانعان. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن 1,5 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلەدى, بۇل باسپاناعا مۇقتاج 27 مىڭنان استام ادامدى قامتاماسىز ەتەدى. 2019 جىلدىڭ باسىنان بەرى (قاڭتار-اقپان ايلارى) بارلىق قارجى كوزدەرى ەسەبىنەن 1,7 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي نەمەسە 15 مىڭ باسپانا پايدالانۋعا بەرىلدى (كوممەرتسيالىق تۇرعىن ۇيلەر مەن جەكە تۇرعىن ۇيلەردى قوسا العاندا).
جاپپاي تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتقان اۋداندارعا ينجەنەرلىك جەلىلەردى سالۋ ءۇشىن بيىل 81,7 ملرد تەڭگە ءبولۋ قاراستىرىلىپ وتىر.
سونىمەن قاتار مينيستر ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز ارەندالىق تۇرعىن ءۇي سالۋ تۋرالى ايتىپ بەردى.
«ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ۇيلەردىڭ قۇرىلىسى ءۇشىن وڭىرلەرگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 32,8 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. شامامەن 4,5 مىڭ پاتەردىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانۋدا. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ءXVىىى سەزىندە بەرگەن تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا 2019 جىلعا بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ اياسىندا كوپ بالالى وتباسىلار ءۇشىن جالدامالى تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسىنا جانە ساتىپ الۋعا وڭىرلەرگە 50 ملرد تەڭگە ءبولۋ قاراستىرىلعان. جالپى, اتالعان ءىس-شاراعا 7 جىل ىشىندە 350 ملرد تەڭگە ءبولۋ كوزدەلەدى. بۇل جىل سايىن 6 مىڭ كوپ بالالى وتباسىن پاتەرمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ياعني 7 جىلدا 40 مىڭنان استام پاتەر بەرىلەدى», دەدى ر.سكليار.
بۇل ءۇشىن بۇگىندە 25 ملرد تەڭگەنىڭ قۇرىلىس جوبالارى ءتىزىمى جاسالعان. دايىن پاتەرلەردى ساتىپ الۋ ءۇشىن 25 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. بۇل كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ تۇرعىن ءۇي ماسەلەلەرىن شەشۋدى تەزدەتۋگە ىقپال ەتەدى. 2019 جىلعا استانا, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىندا جۇمىس ىستەيتىن جاستار ءۇشىن 1 مىڭ جالدامالى پاتەر قۇرىلىسىنا 7,2 ملرد تەڭگە قاراستىرىلدى. 3 جىلدا 3 مىڭ پاتەردىڭ قۇرىلىسىنا 21,6 ملرد تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر. كرەديتتىك تۇرعىن ءۇي باعىتى بويىنشا بيىل اكىمدىكتەر 11 719 پاتەردىڭ قۇرىلىسىنا 108,8 ملرد تەڭگە تارتۋدى جوسپارلاپ وتىر. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى ارقىلى كوپ بالالى وتباسىلار, مۇگەدەك بالالارى بار نەمەسە مۇگەدەك بالا تاربيەلەپ وتىرعان وتباسىلار جانە تولىق ەمەس وتباسىلارعا 20 جىلعا دەيىن العاشقى جارناسى 10 پايىز بولاتىن جىلدىق ستاۆكاسى 2 پايىزدىق جەڭىلدەتىلگەن كرەديتتەۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
العاشقى جارناعا تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتىن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بار.
اتالعان مەحانيزمدى 3 جىل ىشىندە ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جىل سايىن 50 ملرد تەڭگەدەن 150 ملرد تەڭگە قاجەت بولادى.
«ەگەر «7-20-25» باعدارلاماسى كوبىنە تولەم قابىلەتى بار حالىقتى قامتيتىن بولسا, بۇل ورايدا الەۋمەتتىك سالا مەن بيۋدجەتتىك ۇيىم جۇمىسشىلارى ءۇشىن «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناق» بانكىنىڭ ونىمىنە باسىمدىق بەرىلمەك. سالىمشىلار سانى 1,3 ميلليونعا جەتتى, جيناق كولەمى 624 ملرد تەڭگەنى قۇرادى», دەپ تۇيىندەدى ر.سكليار.
ماسەلەنى قاراۋ بارىسىندا «باسپانا» يپوتەكالىق ۇيىمى» اق باسقارما توراعاسى ق.التىنبەكوۆ «7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا 120 ملرد تەڭگە سوماسىنا 10,5 ءوتىنىم بەرىلگەنىن, ونىڭ ىشىندە بانكتەر 72 ملرد تەڭگە سوماسىنا 6,2 مىڭ ءوتىنىمدى ماقۇلداعانىن ايتتى. ول, سونىمەن قاتار باعدارلاما شارتتارىنىڭ وزگەرگەنىن جەتكىزدى, بۇل حالىقتى قامتۋدى ارتتىرۋعا, ونىڭ ىشىندە تابىسى تومەن وتباسىلاردى دا قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
وڭىرلەردە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋ تۋرالى پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى بولات باقاۋوۆ پەن باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ باياندادى.
ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامين اتالعان وبلىستاردا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جۇرگىزۋدە مەجەدەن كەشىگۋشىلىك بار ەكەندىگىن فاكتىلەر كەلتىرە وتىرىپ ايتىپ ءوتتى. اكىمدەرگە ءسوز بەرىلۋىنىڭ دە سەبەبى وسى بولدى. اكىمدەر جۇمىستىڭ سىلبىر تارتۋ سەبەپتەرىنە توقتالىپ, ءبارى قالپىنا كەلەتىندىگى تۋرالى ۋادە بەردى.
ءوز كەزەگىندە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى جەڭىس قاسىمبەك باسپاناعا مۇقتاج جانداردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋگە قاجەتتى قاراجات بيۋدجەتتە تولىق قاراستىرىلعانىن ايتتى. ءبىر اي ىشىندە العاشقى پاتەرلەر بەرىلە باستايدى. وسىعان وراي ج.قاسىمبەك جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا اتالعان ماسەلەنى ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستاۋدى تاپسىردى.
پاتەر ءبولۋ مامىردان باستالادى
«نۇرلى جەر» جانە «7-20-25» باعدارلامالارى – حالىقتىڭ تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋ جونىندەگى ەلباسىنىڭ الەۋمەتتىك ساياساتىنىڭ نەگىزى», دەپ تۇيىندەدى پرەمەر-مينيستر ا.مامين. وسىعان وراي ۇكىمەت باسشىسى كەلەسى باعىتتار بويىنشا شارالار قابىلداۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى.
ءبىرىنشى. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن ودان ءارى دامىتۋ.
«بيىل ءبىز 13,1 ملن شارشى مەتر پاتەردى پايدالانۋعا بەرۋىمىز كەرەك. اكىمدىكتەر جانە ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندار جەر تەلىمدەرىن ءبولۋ, ينجەنەرلىك-كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىمدى سالۋ, سونىمەن قاتار ينۆەستيتسيالىق تۇرعىن ءۇي جوبالارىن سۇيەمەلدەۋ بويىنشا جۇمىس قارقىنىن ارتتىرۋى قاجەت», دەدى ا.مامين.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىندا ورتاق ارحيتەكتۋرالىق كەلبەتتى ساقتاۋ كەرەك. پرەمەر-مينيستر اتاپ وتكەندەي, بۇل تاپسىرما تەك ءۇش وڭىردە: اقتوبە, سولتۇستىك قازاقستان جانە قوستاناي وبلىستارىندا ورىندالعان. ال قالعان وڭىرلەردە بۇل باعىتتا جۇمىس ەندى باستالۋدا. «سوندىقتان وسى جۇمىستىڭ قارقىنىن ارتتىرۋدى تاپسىرامىن», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
ەكىنشى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ. ەلباسىنىڭ الەۋمەتتىك قامقورلىق شارالارىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا 5 جىلدىڭ ىشىندە جىل سايىن 6 مىڭعا جۋىق كوپ بالالى وتباسى ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. «1 مامىردان باستاپ پاتەر ءبولۋدى باستايمىز. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى ارقىلى جەڭىلدىكتى زايم بويىنشا 22,5 مىڭ وتباسى باسپانا الادى», دەدى ا. مامين. بۇل تەتىك زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر ەنگىزىلگەن سوڭ ىسكە قوسىلاتىنى اتاپ ءوتىلدى.
ءۇشىنشى. قۇرىلىستاعى وتاندىق ۇلەستى 90 پايىزعا دەيىن ۇلعايتۋ.
ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەلباسى قۇرىلىستاعى وتاندىق ۇلەستى ۇلعايتۋ مىندەتىن قويدى. وتاندىق قۇرىلىس ماتەريالدارىن شىعارۋ قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى باعدارلاماسىنىڭ ارنايى باعىتى بولىپ تابىلادى. ونىڭ ورىندالۋىنا 600 ملرد تەڭگە كولەمىندە قاراجات ءبولىنىپ وتىر.
«بۇل ءۇشىن جەڭىلدىكتى قارجىلاندىرۋ مەن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى كوزدەلگەن. وسى باعىتتا جاڭا جوبالاردى دامىتۋ كەرەك. جەرگىلىكتى ءونىمدى پايدالانۋ ەكونوميكانىڭ باسقا سالالارىنا مۋلتيپليكاتيۆتىك اسەر ەتەدى, جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى پرەمەر-مينيستر.
بۇل رەتتە تۇركىستان قالاسىندا اۋقىمدى قۇرىلىس ءجۇرىپ جاتقانى اتاپ ءوتىلدى. وسى جەردە قۇرىلىس ماتەريالدارىن شىعارۋ بويىنشا جوبالار جۇزەگە اسىرىلۋى قاجەت. جالپى, وسىنداي وندىرىستەردى بارلىق وڭىردە قۇرۋ تاپسىرىلدى.
الەۋمەتتىك ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋدىڭ تيىمدى جۇيەسى قۇرىلماق
سونىمەن قاتار ۇكىمەت وتىرىسىندا ەڭبەك سالاسىنىڭ تۇيتكىلدى ماسەلەلەرى قارالدى. وسى ماسەلە بويىنشا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ بايانداماسى تىڭدالىپ, ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋ شارالارى تۋرالى ۇسىنىستارىنا قولداۋ ءبىلدىرىلدى.
«بۇگىندە ەل ەكونوميكاسىندا 6,6 ملن-عا تارتا جالدامالى جۇمىسكەر جۇمىس ىستەۋدە, بەلسەندى جۇمىس ىستەپ تۇرعان 165 مىڭ كاسىپورىن بار. بۇل ازاماتتاردىڭ ەڭبەك قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋ قاي قوعامنىڭ بولسا دا وزەكتى ماسەلەسى», دەپ اتاپ ءوتتى ب.ساپارباەۆ.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, جۇمىسكەرلەردىڭ الدىندا جالاقى بويىنشا بەرەشەكتى وتەۋ ماسەلەسى ەرەكشە باقىلاۋدا. 2018 جىلى مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتورلارى جالاقى بويىنشا 1,2 مىڭ كاسىپورىندا 3,7 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا بەرەشەكتى ايقىندادى. دەن قويۋ بويىنشا قابىلدانعان شارالار ناتيجەسىندە 32 مىڭنان استام جۇمىسكەردىڭ قۇقىقتارى قورعالدى, ولارعا 3,2 ملرد تەڭگە تولەندى.
اتالعان ماسەلە بويىنشا ءسوز العان كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى باقىتجان ءابدىرايىم ۇكىمەت مۇشەلەرىنە الەۋمەتتىك ارىپتەستىك بويىنشا وبلىستىق ۇشجاقتى كوميسسيالار جۇمىسىن جانداندىرۋدى جانە ۇجىمدىق شارتتار بويىنشا ماسەلەنى تۇراقتى تۇردە جۇزەگە اسىرىلۋىن قاراۋعا ۇسىنىس جاسادى. وسى ماسەلە بويىنشا «اتامەكەن» ۇكپ-نىڭ وكىلى دە ءسوز الىپ, جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ مۇددەسىن دە بىلدىرە كەتتى.
ماسەلەنى قورىتىندىلاعان پرەمەر-مينيستر ا.مامين الەۋمەتتىك-ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قۇرۋ قاجەتتىگىن اتاي وتىرىپ, ءوڭىر اكىمدەرىنە ەڭبەك ۇجىمدارىندا الەۋمەتتىك قاقتىعىستاردىڭ تۋىنداۋىنا جول بەرمەۋ ماسەلەسىن باقىلاۋدا ۇستاۋدى تاپسىردى.
«جۇمىسشىلاردىڭ نەگىزسىز بوساتىلۋىنا جول بەرمەۋ كەرەك», دەدى پرەمەر-مينيستر. جۇمىسشىلاردىڭ الەۋمەتتىك كوڭىل كۇيىن جاقسارتۋ – ەلباسى ساياساتىنىڭ نەگىزى باعىتى. ۇكىمەت الەۋمەتتىك قاقتىعىستارعا جول بەرمەۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىپ جاتىر. ا.مامين كاسىپورىنداردا جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن دۇرىس شەشۋدىڭ مىسالدارىن كەلتىرىپ ءوتتى.
كوپتەگەن كومپانيا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جالاقىسى تومەن جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەكاقىسىن ارتتىرۋ جونىندەگى باستاماسىنا قولداۋ ءبىلدىردى. وسىعان بايلانىستى پرەمەر-مينيستر بارلىق وڭىردە وڭ تاجىريبەنى بەلسەنە قولعا الۋدى تاپسىردى.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنە ءوز كەزەگىندە كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى مەن «اتامەكەن» ۇكپ-نىڭ بۇگىنگى وتىرىستا ايتىلعان ۇسىنىستارىن مۇقيات قاراپ, ورتاق شەشىمگە كەلۋ تاپسىرىلدى.
«ۇشجاقتى كوميسسيالاردىڭ جۇمىس فورماتىن قايتا قاراۋ كەرەك, اسىرەسە وڭىرلەردە. ولار بەلسەندى جۇمىس جاساۋى قاجەت. بۇل ورايدا فورماليزمگە جول بەرۋگە بولمايدى», دەپ اتاپ ءوتتى ا.مامين.
سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. وسىعان وراي ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنە ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە كاسىپوداقتارمەن بىرلەسىپ ءبىر اي ىشىندە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى بويىنشا بەس جىلعا ارنالعان كەشەندى جول كارتاسىن ازىرلەۋ تاپسىرىلدى.
سۇڭعات ءالىپباي,
«Egemen Qazaqstan»
