دۇبىرگە تولى دۇنيە
جۇما, 13 شىلدە 2012 7:29
سەنىمنەن ايىرىلعانىڭدى وزىڭنەن كور
رۋمىنيا پارلامەنتى ەل پرەزيدەنتى ترايان بەسەسكۋگە يمپيچمەنت جاريالادى. ءسويتىپ, ول ەڭ جوعارى قىزمەتتەن شەتتەتىلدى. پارلامەنتتىڭ بۇل شەشىمىن كونستيتۋتسيالىق سوت زاڭعا ساي كەلەدى دەپ ۇكىم شىعاردى.
جۇما, 13 شىلدە 2012 7:29
سەنىمنەن ايىرىلعانىڭدى وزىڭنەن كور
رۋمىنيا پارلامەنتى ەل پرەزيدەنتى ترايان بەسەسكۋگە يمپيچمەنت جاريالادى. ءسويتىپ, ول ەڭ جوعارى قىزمەتتەن شەتتەتىلدى. پارلامەنتتىڭ بۇل شەشىمىن كونستيتۋتسيالىق سوت زاڭعا ساي كەلەدى دەپ ۇكىم شىعاردى.
بيلىكتەگىلەر ءتۇرلى جولدارمەن كەتىپ جاتادى: بىرەۋ سايلاۋدا جەڭىلەدى, بىرەۋدىڭ مەرزىمى اياقتالادى, مەملەكەتتىك توڭكەرىس جولمەن كەتەتىندەر دە بار. ءسىرا, بارىنەن قيىنى – سەنىمنەن ايىرىلىپ, يمپيچمەنت جولىمەن كەتۋ شىعار. مۇندا كەزدەيسوقتىق جوق, مۇنداي شەشىمگە جۇرت جان-جاقتى ويلانىپ بارادى. سەنبەيتىن ادام دەپ ۇكىم شىعارۋ – بيلىكتەگى ادامعا بارىنەن ايىرىلۋ دەگەن ءسوز.
جاقىندا وسى رۋمىنيانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى, پارلامەنتىنىڭ بۇرىنعى سپيكەرى ادريان نەستاسە جەمقورلىققا قاتىسى بولدى دەپ ايىپتالىپ, ەكى جىلعا سوتتالعاندا, بۇلاي بولعانشا ولگەنىم جاقسى دەپ, وزىنە قول سالعانى بار. جاراقاتتانعانىمەن, ولمەي قالدى. جەمقورلىق دەگەن جاقسى ەمەس, بىراق نەستاسەنىڭ ارى ءۇشىن جانىن ساداقا ەتكىسى كەلگەنىنە ءبىرتۇرلى قۇرمەتپەن قارايسىڭ. ال پرەزيدەنت ت.بەسەسكۋدە سول ار ماسەلەسى بىرىنشە كەزەككە قويىلمايتىنداي. سەنىمنەن جۇرداي بولا تۇرىپ, ول ءالى بيلىك ءۇشىن كۇرەسكىسى كەلەدى.
سەنىمنەن ايىرىلعان سوڭ, ءسىرا, كەتكەن ءجون-اۋ. رۋمىنيا پارلامەنتىندەگى 432 دەپۋتاتتىڭ 258-ءى بەسەسكۋگە سەنىم جوق دەدى. ونى 114 ادام عانا قولدادى. قايراتكەرگە وتە قاتال ۇكىم. ەڭ بولماسا, قارسىلاستار مەن جاقتاۋشىلار شامالاس بولىپ, تايتالاسىپ جاتسا, ءبىر ءسارى-اۋ. جاقتاۋشىلارى قارسىلاستاردىڭ ءتىپتى جارتىسىنا دا جەتپەيدى! بۇدان كەيىن اقتالۋدىڭ, بيلىكتە قالۋعا ارپالىسۋدىڭ ءتىپتى ءجونى جوق-اق.
يمپيچمەنتتىڭ باستاماشىلارى سولشىل-تسەنتريستىك كواليتسيا بولدى. قويىلىپ وتىرعان كىنا – پرەزيدەنت بەسەسكۋ ءوزىنىڭ لاۋازىمدىق قىزمەتىن ارتىق پايدالانعان. ۇكىمەتتىڭ قىزمەتىنە ورىنسىز ارالاسىپ, اۆتوريتارلىق جولعا جۇگىنگەن, ءبىر ماسەلەلەردىڭ ورىنسىز شەشىلۋىنە كۇش سالعان.
زاڭعا سايكەس, پارلامەنتتىڭ پرەزيدەنتتى قىزمەتىنەن الاستاعان شەشىمى ءالى اقىرعى ەمەس, ءبىر ايدىڭ ىشىندە رەفەرەندۋم ءوتىپ, سوندا بەسەسكۋدىڭ تاعدىرى شەشىلەدى. وسى جەردە ايتا كەتەتىن ءبىر جاي: ءدال وسىنداي جاعداي 2007 جىلى دا بولىپ, سوندا ول ءاۋپىرىم تاڭىرمەن كوپشىلىك قولداۋىنا يە بولعان ەدى. ال حالىقتىڭ ەندى تاعى قولداۋى ەكىتالاي-اۋ دەيسىڭ.
2004 جىلدان بيلىك تىزگىنىن ۇستاپ كەلە جاتقان ترايان بەسەسكۋ ءالى دە ءۇمىتسىز ەمەس. ول الدىمەن پارلامەنت ۇستىنەن كونستيتۋتسيالىق سوتقا شاعىمداندى. كونستيتۋتسيالىق سوت ونىڭ شاعىمىنا قۇلاق اسپاق تۇگىلى, پارلامەنت شەشىمىن قولداۋمەن قاتار, ونىڭ جاقتاستارى – سەناتتىڭ بۇرىنعى سپيكەرى ۆاسيلە بلاگي مەن تومەنگى پالاتا سپيكەرى روبەرتى اناستاسەنى بوساتۋ ءجونىندەگى شەشىمدى دە بەكىتتى. وسىلاي بەسەسكۋدىڭ تىرەكتەرى دە قۇلادى.
ەندى, زاڭعا سايكەس, پرەزيدەنت قىزمەتىن ۋاقىتشا اتقارۋ سەنات سپيكەرى كرين انتونەسكۋگە جۇكتەلەدى. وسى ايدىڭ اياعىندا, ناقتى ايتقاندا, 29 شىلدەدە بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋم وتەدى. ونىڭ شەشىمى قانداي بولسا دا, بۇل ەلدە ورىن الىپ وتىرعان اسا كۇردەلى بيلىك داعدارىسىن ول شەشە قويمايتىنى انىق.
ءدىن اتىن جامىلعان تاعىلار
بۇعان دەيىن دە ءماليدىڭ سولتۇستىگىندەگى ءبىراز قالالاردى باسىپ العان فاناتيك يسلاميستەردىڭ تاعىلىق ارەكەتتەرى تۋرالى ەستىسەك, وسى اپتانىڭ باسىندا ولاردىڭ تاعى دا يۋنەسكو-نىڭ تىزىمىنە كىرەتىن ەكى ماۆزولەيدى قيراتقانى تۋرالى حابار تارادى.
ءدىنىمىز تۋرالى اڭگىمەگە, حابارعا بارىنشا ساقتىقپەن قارايمىز. كەيدە ولاردىڭ كوزگە قوراشتاۋ ارەكەتتەرىن دىنگە دەگەن سەنىمنىڭ كۇشتىلىگىنە بالاپ, ونى قاتتى ايىپتامايتىنىمىز دا بار. اركىم دىنگە دەگەن سەنىمىن وزىنشە بىلدىرەدى دەيمىز. ال ولاردىڭ ارەكەتتەرى تاعىلىقپەن ۇشتاسىپ جاتقاندا, ەرىكسىز وكىنەسىڭ. ونى دىنىڭە جاساعان قياناتتاي كورەسىڭ.
ءدىني ەكسترەميستەردىڭ سوڭعى شابۋىلىنا اۋليەلەر قاتارىنا قوسىلاتىن ەكى عالىمنىڭ كەسەنەلەرى دۋشار بولعان. ولار قالاداعى ەڭ كورىكتى, يۋنەسكو-نىڭ تىزىمىنە ەنەتىن مەشىتتىڭ جانىندا ەكەن. بۇل مەشىت 1325 جىلى تۇرعىزىلعان, ال اتالعان عالىمدار سول مەشىتتە قىزمەت ەتكەن. ولاردىڭ كەسەنەلەرى جەرگىلىكتى حالىققا ايرىقشا قىمبات, جۇرتتىڭ قۇرمەتىنە بولەنگەن. اشىق حاتتاردا دا بەينەلەنگەن ەكەن. ءدىني فاناتيكتەر سولاردى قيراتىپ, جاندارى جاي تاۋىپتى.
سول ءماليدىڭ سولتۇستىگىن باسىپ الىپ, ونداعى تاعىلىق ءتارتىپ ورناتىپ جاتقان «انسار-دين» توبى («سەنىم ساربازدارى») اتاقتى «ءال-كايدا» لاڭكەستىك توبىمەن سىبايلاس ەكەنى دە جاسىرىن ەمەس. ولاردىڭ يسلام ءدىنىنىڭ نەگىزىنە بايلانىستى كوزقاراستارى دا وزگەشەرەك. ولار اۋليە-امبيەلەرگە, ولاردىڭ كەسەنەلەرىنە قۇرمەت كورسەتۋگە مۇلدە قارسى. ونى اللا قۇدىرەتىنە كۇمان كەلتىرۋ دەپ ەسەپتەيدى. قۇرمەت تەك ءبىر اللاعا عانا كورسەتىلۋگە ءتيىس دەگەندى ۇستانادى. سول ۇستانىم بويىنشا زيرات, كەسەنەلەر جەردەن بار-جوعى تەك 15-20 سم. عانا بيىك بولۋعا ءتيىس, ودان ۇلكەن, جۇرتتىڭ نازارىن اۋداراتىن قۇرىلىستار قيراتىلۋعا ءتيىس.
بۇل جەردە ولاردىڭ ءدىني ۇستانىمدارىنىڭ دۇرىس-بۇرىستىعىن دالەلدەپ جاتۋدىڭ استە دە قاجەتى جوق. ونداعان جىلدار ەمەس, عاسىرلار بويى حالىق قاسيەت تۇتقان, ءتىپتى الەمدىك مۇرا قاتارىنا كىرگەن نىسانداردى قيراتۋ – بارىپ تۇرعان تاعىلىق, جالپى يسلام ءدىنىمىزدىڭ بەدەلىنە داق ءتۇسىرەتىن قۇبىلىس. قازىر ءدىني فۋندامەنتاليستەردىڭ ءبيلىگىندەگى تيمبۋكتۋ قالاسى زاتىندا افريكاداعى ايتۋلى مادەني ورتالىقتاردىڭ ءبىرى بولعان. ونى جۇرت «333 ءاۋليەنىڭ قالاسى» دەگەن. كوپشىلىگىنە ارنالعان كەسەنەلەر بار. ولار حالىقتىڭ رۋحاني قۇندىلىقتارىنا اينالعان. بۇل قالادا الەمگە ايگىلى ءۇش مەشىت بار. سونىڭ ءبىرى سيدي ياحيا مەشىتى بىردەن فاناتيكتەردىڭ نىسانىنا الىنىپ, قيراتۋعا ۇشىرادى. باسقانى بىلاي قويعاندا, اللانىڭ ءۇيى – مەشىتتەرگە شابۋىلدى ءتۇسىندىرۋ دە, ءتۇسىنۋ دە قيىن.
ادەتتە ءبىر مەملەكەتتەن يۋنەسكو قورعاۋىنا الىناتىن مادەني مۇرالار بىرنەشەۋ بولادى دا, جۇرت ونى ۇلتتىق ماقتانىش كورەدى. تەك تيمبۋكتۋ قالاسىندا عانا سول يۋنەسكو تىزىمىنە كىرگەن 16 نىسان بار ەكەن. بۇلار – مۇسىلمان الەمىنىڭ ماقتانىشى. ال يسلام فۋندامەنتاليستەرى ونى قيراتىپ جاتىر. ايتەۋىر, يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ سول مۇراعا ارا ءتۇسىپ جاتقانى كوڭىلگە مەدەۋ بولعانداي. سودان كەيىن بۇل قالاداعى 60 جەكە كىتاپحانالاردا 700 مىڭداي ەجەلگى قولجازبالار بار ەكەن. قۇراننان باسقانىڭ كەرەگى جوق دەپ فۋندامەنتاليستەر سوعان دا تيىسەدى-اۋ دەپ قاۋىپ قىلاسىڭ.
تاريحي مۇرالارىمىزدىڭ كوپشىلىگىندە ءدىني سيپات بار. ولاردى تاعىلاردىڭ تالاۋىنان ساقتاۋىمىز كەرەك.
ماماديار جاقىپ, «ەگەمەن قازاقستان».
