دۇبىرگە تولى دۇنيە
جۇما, 29 ماۋسىم 2012 6:55
قاسىرەت شەگەتىن الدىمەن حالىق
سيريانىڭ تەڭىز جاعالاۋىندا تۇركيانىڭ بارلاۋشى ۇشاعىنىڭ اتىپ ءتۇسىرىلۋى بۇل ايماقتاعى جاعدايدى بارىنشا ۋشىقتىرىپ, ۇلكەن سوعىس ءورتىنىڭ تۇتانىپ كەتۋ قاۋپىنە ۇشىراتتى. ودان بۇكىل الەم تىتىركەنىپ وتىر.
بۇل ەلدەگى, بۇل ايماقتاعى جاعدايدى تالاي ءسوز ەتتىك. ءتىپتى, ودان مەزى بولعاندايسىڭ. ال اتتاپ كەتۋ جانە مۇمكىن ەمەستەي. الەمدەگى ەڭ كۇردەلى جاعداي وسىندا قالىپتاسىپ وتىر. ساياساتكەرلەردىڭ دە, جاي ادامداردىڭ دا نازارى وسىندا. مۇنداعى جاعدايعا الەمدەگى جەتەكشى ەلدەردىڭ ءبارىنىڭ قاتىسى بار. ءتىپتى, سيريانىڭ ءوز ىشىنەن بۇرىن مۇنداعى جاعداي باسقالاردى كوبىرەك مازالايتىنداي كورىنەدى.
جۇما, 29 ماۋسىم 2012 6:55
قاسىرەت شەگەتىن الدىمەن حالىق
سيريانىڭ تەڭىز جاعالاۋىندا تۇركيانىڭ بارلاۋشى ۇشاعىنىڭ اتىپ ءتۇسىرىلۋى بۇل ايماقتاعى جاعدايدى بارىنشا ۋشىقتىرىپ, ۇلكەن سوعىس ءورتىنىڭ تۇتانىپ كەتۋ قاۋپىنە ۇشىراتتى. ودان بۇكىل الەم تىتىركەنىپ وتىر.
بۇل ەلدەگى, بۇل ايماقتاعى جاعدايدى تالاي ءسوز ەتتىك. ءتىپتى, ودان مەزى بولعاندايسىڭ. ال اتتاپ كەتۋ جانە مۇمكىن ەمەستەي. الەمدەگى ەڭ كۇردەلى جاعداي وسىندا قالىپتاسىپ وتىر. ساياساتكەرلەردىڭ دە, جاي ادامداردىڭ دا نازارى وسىندا. مۇنداعى جاعدايعا الەمدەگى جەتەكشى ەلدەردىڭ ءبارىنىڭ قاتىسى بار. ءتىپتى, سيريانىڭ ءوز ىشىنەن بۇرىن مۇنداعى جاعداي باسقالاردى كوبىرەك مازالايتىنداي كورىنەدى.
قازىر الەم وسى سيرياداعى جاعدايعا, ونى رەتتەۋگە بايلانىستى ەكىگە بولىنگەندەي. بۇكىل باتىس ەلدەرى باشار اساد رەجىمىن جويىپ, بيلىكتى وپپوزياتسياعا بەرۋدى قولداسا, رەسەي, قىتاي باستاعان ەلدەر توبى ماسەلەنى بيلىك پەن وپپوزيتسيانىڭ كەلىسىمىمەن جەتۋدى ۇسىنادى.
ال وسى ەكى كوزقاراستى جاقىنداستىرۋدىڭ تالاي مۇمكىندىگى تۋعان. بىراق ول پايدالانىلمادى. سوناۋ شيەلەنىس باستالعان كەزدە-اق بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ اياسىندا ءبىراز ماسەلەنى تالاپ, كەلىسىم جولىمەن شەشۋگە بولار ەدى. وندا كوتەرىلگەن حالىق باشار اسادتان كەتۋدى ەمەس, ۇكىمەتتى اۋىستىرۋدى, وتىز جىلدىق ءتوتەنشە جاعدايدى جويۋدى, پارلامەنتتى تاراتىپ, جاڭا سايلاۋ ءوتكىزۋدى تالاپ ەتكەن. ب.اساد ونى ورىنداۋدان باس تارتتى, ال كەيىن وعان بارعاندا, ۋاقىت ءوتىپ كەتكەن ەدى, ەندى وعان حالىق كەلىسپەدى. رەسەي مەن قىتاي باستاعان توپ بۇۇ تاراپىنان جاسالعان تالاپتارعا قارسى تۇرىپ, ءبىلە-بىلسە, باشار اسادقا قيانات جاسادى دەۋگە بولار. وندا ول بۇگىنگىدەي جاعدايعا ۇشىراماس ەدى.
جاقىندا بەلگىلى رەسەيلىك ساياساتتانۋشى اندرانيك ميگرانيان سيريا شيەلەنىسىنە بايلانىستى «يزۆەستيا» گازەتىندە تالداۋ ماقالا جاريالادى. رەسەي ساياساتىن قولداپ, باتىستى ايىپتادى. باتىس ايتاتىنداي, بۇكىل سيريالىق قاۋىم باشار اسادقا قارسى ەمەس, ونى قولدايتىندار دا جەتەرلىك, ۇلىستىق جانە ءدىني ازشىلىق قاۋىمدار, سونداي-اق ايتارلىقتاي الەۋەتى بار اسكەر قولدايدى دەدى. اڭگىمە سول اسكەردىڭ قولداپ وتىرعاندىعىندا عوي. اسكەر كۇشىمەن بيلىكتە وتىرعاندار جالعىز باشار اساد قانا ەمەس. سونداي-اق, ميگرانيان سيريا بيلىگىنىڭ رەسەي مەن قىتايعا ارقا سۇيەيتىنىن, سوعان تاۋەلدى, ولاردىڭ ايتقانىنان شىقپايدى دەگەن پىكىردى دە جوققا شىعارعىسى كەلەدى. ءماسكەۋ ايتقانمەن, ول بيلىكتەن كەتپەس ەدى دەدى. بۇل ەكى ەلدىڭ قولداۋى بولماعاندا, اساد الدەقاشان بۇۇ تالاپتارىن قابىلداپ, بۇگىنگى شيەلەنىسكە جول بەرىلمەس ەدى.
قازىر سيرياعا سىرتتىڭ ىقپالى ءتىپتى كۇشەيدى. سونىڭ ءبىر مىسالى – سيريالىقتاردىڭ تۇرىك بارلاۋشى ۇشاعىن اتىپ ءتۇسىرۋى. بۇعان بايلانىستى باتىستىق جەتەكشى ەلدەردىڭ بارلىعى سيريانى ايىپتاپ جاتىر. ارينە, باسقا ەلدىڭ ۇشاعى جەرىنە كىرسە دە, سيريانىڭ وق اتپاعانى ءجون شىعار, بىراق سوعىس جاعدايىندا وتىرعان ەلگە قاراي بارلاۋشى ۇشاق جىبەرۋدىڭ قانشالىقتى قاجەتى بار ەدى دەگەن دە سۇراق كوڭىلگە ورالادى. مۇنىڭ ءوزى بۇل ەلگە قارسى قاتاڭ شارا قولدانۋعا جەلەۋ ىزدەگەن ارەكەتكە ۇقساس كورىنەدى.
سودان دا بۇل وقيعا جۇرتتى قاتتى شوشىتىپ وتىر. مۇنىڭ ءوزى جاي سوعىس قانا ەمەس, دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا جەلەۋ بولماس پا ەكەن دەگەن قاۋىپ ايتىلادى. ۇلكەن سوعىس بولا قويماس دەگەن ۇمىتكە جۇگىنەسىڭ. ال كىشىرەك سوعىس سيريادا ءبىرازدان بەرى ءجۇرىپ جاتىر, ونىڭ قاسىرەتىن حالىق كورىپ جاتىر.
_________________________
جۇرتقا جاعىنۋ ءۇشىن نە دەمەيسىڭ
اقش-تا پرەزيدەنتتىك سايلاۋ ناۋقانى جاڭا كەزەڭگە كوشتى. بۇرىن رەسپۋبليكاشىلار ءوزارا كۇرەسىپ, قاتارىنان وزىپ شىعۋدى ويلاسا, ەندى ميتت ءرومنيدىڭ اتى ايقىندالعان سوڭ, ناسيحات سيپاتى ءبىرشاما وزگەردى. دەموكراتتارعا, قازىرگى پرەزيدەنتكە قارسى سىن كۇشەيدى.
قازىرگى ساۋالدامالارعا قاراعاندا, رەسپۋبليكاشىلار ۇمىتكەرى, ماسساچۋسەتس شتاتىنىڭ بۇرىنعى گۋبەرناتورى ميتت ءرومنيدىڭ رەيتينگى باراك وباماعا جاقىنداپ كەلەدى. الدا وسىلاي جالعاسا بەرسە, ونىڭ جەڭىسكە جەتۋى دە ىقتيمال دەيدى ساراپشىلاردىڭ ءبىرازى. سودان دا رومني سايلاۋشىلارعا ىقپال ەتەدى-اۋ دەگەن ءساتتى پايدالانىپ قالعىسى كەلەدى.
جاسىرماي ايتاتىن ءبىر شىندىق – قازىرگى پرەزيدەنتكە افريكاامەريكالىقتاردى بىلاي قويعاندا, لاتىنامەريكالىقتار دا ءىش تارتادى. ولار بۇل ەلدە از ەمەس. وتكەن سايلاۋدا باراك وبامانىڭ جەڭىسىنە ولار ايتارلىقتاي ۇلەس قوسقانى انىق. ۇنەمى كوڭىلىندە جۇرەتىن بۇل تۇيتكىلدى شەشۋگە رەسپۋبليكاشىلار ءۇمىتكەرى جاقىندا ارەكەت جاساپ كوردى. فلوريدا شتاتىندا زاڭگەرلەر مەن شەنەۋنىكتەر الدىندا ءسويلەگەن سوزىندە ەكونوميكانىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن قوزعاي وتىرىپ, ميتت رومني وبامانىڭ بيلىگى كەزىندە باسقالارمەن بىرگە لاتىنامەريكالىقتاردىڭ دا زارداپ شەككەنىن العا توستى. «جاسىرماي ايتىڭىزدارشى, سوڭعى ءۇش جارىم جىلداعى ومىرلەرىڭىز باعامداعاندا, بۇدان دۇرىسىراق ءومىر سۇرە الار ما ەدىڭىزدەر. 11 پايىزدى جۇمىسسىز ءيسپانتىلدى حالقى بار امەريكا – ءبىز ارمانداعان امەريكا وسى ما؟ ءبىز بۇدان جاقسى ءومىر سۇرە الامىز…», – دەدى رومني. ارينە, ەگەر ول پرەزيدەنت بولسا.
بىراق وعان لاتىنامەريكالىقتار سەنە قويعان جوق-اۋ. ءويتكەنى, ولار رەسپۋبليكاشىلاردىڭ يمميگرانتتارعا كوزقاراسىن جاقسى بىلەدى. ال سول يمميگرانتتاردىڭ كوپشىلىگى – لاتىنامەريكالىقتار, ونىڭ ىشىندە مەكسيكالىقتار. رومني ارقاشان اقش پەن مەكسيكا اراسىنا دۋال تۇرعىزۋدى قولدايدى. ءسويتە وتىرىپ, ونىڭ لاتىنامەريكالىقتارعا قامقورشى بولماق ءسوزى كوپ ادامعا كۇلكىلى كورىنگەن. بۇل بيلىككە قۇمار ادامدارعا نە دەرسىڭ. ال وبامانىڭ جاسىرىن ميگرانتتاردىڭ بالالارىن قايتارىپ جىبەرۋدى قويدىرامىن دەگەن ءسوزى لاتىنامەريكالىقتارعا بەك ۇنايدى.
سويتسە دە ميتت ءرومنيدىڭ باسقالار قۇلاق اسارلىق تا ءسوزى بار. بۇل رەسەيگە قارسى قاتقىل سوزدەرى. ول رەسەيدى گەوساياسي قارسىلاس دەپ ەسەپتەيدى. «حالىقارالىق ارەنادا ۇنەمى ءبىزدىڭ جولىمىزعا كەسە-كولدەنەڭ قارسى تۇراتىن ءبىر ەل بار, ول – رەسەي, – دەدى رومني. – ارينە, ءبىز ءبىر-بىرىمىزگە جاۋ ەمەسپىز, ءبىر-ءبىرىمىزگە قارسى سوعىسىپ جاتقان جوقپىز جانە بۇل «قىرعي-قاباق سوعىس» تا ەمەس, ءبىراق رەسەيدىڭ ءبىز ءۇشىن گەوساياسي قارسىلاس ەكەنى انىق».
مۇنىڭ ءبارىن ول باراك وبامادان كورەدى. پرەزيدەنت تىم جۇمساقتىق جاساپتى, كۇشتەردى باعامداماعان كورىنەدى. سونىڭ ارقاسىندا رەسەي ءبىراز نارسەنى يەمدەنگەن, كۇشەيگەن. بۇدان شىعاتىن قورىتىندى – رومني پرەزيدەنت بولسا, رەسەيدى ورنىنا قويادى. ال بۇعان سەنەتىندەر, قولدايتىندار اقش-تا بارشىلىق.
بۇل جەردە وعان رەسەي باسشىلىعى دا بارىنشا «كومەكتەسۋى» مۇمكىن. ەگەر ولار ءوزىنىڭ اقش-قا قارسى ساياساتىن پارمەندىرەك جۇرگىزسە, امەريكالىقتار «رەسەيدى ورنىنا قوياتىن» رومنيگە كوبىرەك سەنىم ارتادى. ءسويتىپ, ماسكەۋ, قالاسىن-قالاماسىن, «جۇمساقتاۋ» باراك وباماعا ەمەس, وزدەرىنە قاتقىل قارايتىن ميتت رومنيگە قولداۋ جاسايدى.
ماماديار جاقىپ,
«ەگەمەن قازاقستان».
