دۇبىرگە تولى دۇنيە
جۇما, 27 قاڭتار 2012 7:22
الىپ دەرجاۆالاردىڭ باسىندا كىمدەر بولماق؟
اقش پەن رەسەيدە بيىل پرەزيدەنت سايلاۋى وتەدى. رەسەيدە ەرتەرەك, كوكتەمنىڭ باسىندا, ناۋرىزدا, ال بيلىك تىزگىنىن ۇستاۋشى اقش-تا سالقىن كۇزدە, قاراشادا ايقىندالادى. سويتسە دە جۇرت ولاردىڭ كىم بولاتىنىن اڭعارىپ وتىرعانداي.
جۇما, 27 قاڭتار 2012 7:22
الىپ دەرجاۆالاردىڭ باسىندا كىمدەر بولماق؟
اقش پەن رەسەيدە بيىل پرەزيدەنت سايلاۋى وتەدى. رەسەيدە ەرتەرەك, كوكتەمنىڭ باسىندا, ناۋرىزدا, ال بيلىك تىزگىنىن ۇستاۋشى اقش-تا سالقىن كۇزدە, قاراشادا ايقىندالادى. سويتسە دە جۇرت ولاردىڭ كىم بولاتىنىن اڭعارىپ وتىرعانداي.
باسقا ەلدەردە دە, ايتالىق فرانتسيادا دا ەل باسشىلارىنىڭ سايلاۋى وتەدى. بىراق وعان ەمەس, جۇرت نازارىنىڭ جوعارىداعى ەكى ەلگە اۋاتىنىندا ءمان بار. بۇل ەلدەردە قارۋ-جاراقتىڭ اسا زور ارسەنالى بارى ءوز الدىنا, قاشاندا قاقتىعىستىڭ, شيەلەنىستىڭ باسىندا وسى ەكى ەل جۇرەدى. جانە ادەتتە بىرىنە ءبىرى قارسى بولادى. سودان الەمدىك شيەلەنىس تۋىپ جاتادى.
وعان مىسال كوپ. ءتىپتى الىسقا بارماي, ءدال قازىر ۋشىعىپ تۇرعان يران ماسەلەسىن الساق, بۇل ەكى دەرجاۆا وعان بايلانىستى قاراما-قارسى باعىتتى ۇستانادى. اقش باستاعان بۇكىل باتىس ەلدەرى يرانعا سانكتسيا جاريالاپ, ونىڭ مۇنايىنان باس تارتسا, رەسەي بۇل قادامدى ايىپتاعان ءمالىمدەمە جاسادى. تاعى دا اقش باستاعان كوپتەگەن ەلدەر سيريا باسشىلىعىنىڭ حالىققا قارسى ارەكەتتەرىن ايىپتاسا, رەسەي وعان ارا تۇسەدى. قاتارداعى جاي مەملەكەتتەر سونداي ءبىر-بىرىنە قاراما-قارسى باعىت ۇستانسا, جۇرت وعان ءمان دە بەرمەس ەدى. ال قولدارىندا جويقىن قارۋ-جاراعى بار ەلدەردىڭ تايتالاسقانى جامان.
سودان دا جۇرت بۇل ەلدەردىڭ باسقارۋ تىزگىنىن پاراساتقا جۇگىنەر قايراتكەر ۇستاسا ەكەن دەپ ءتىلەيدى, ونداعى سايلاۋعا كوز تىگەدى. قاداعالايدى.
رەسەيدەگى جاعداي ءبىرشاما ايقىندالىپ قالدى.
اقش-تاعى جاعداي ازىرگە ءبىرشاما ب ۇلىڭعىر. رەسپۋبليكاشىلار قازىرگى پرەزيدەنت, دەموكرات باراك وباماعا قارسى ءوزدەرىنىڭ سوڭعى بەلدەسۋگە شىعاتىن ادامىن تاڭداي الماي الەك. بۇل ەندى امەريكالىق سايلاۋدىڭ ەرەكشەلىگى. مۇندا ەلدەگى جەتەكشى ەكى پارتيا ءوزدەرىنىڭ ءۇمىتكەرلەرىن ارالىق سايلاۋدا انىقتايدى. سول سايلاۋدا ۇمىتكەرلەر وزدەرىنىڭ قابىلەت-مۇمكىندىكتەرىن كورسەتۋمەن قاتار, وزدەرىنىڭ پارتيالاستارىنىڭ قاتاڭ سىنىنا ۇشىراپ, ءبىراز بەدەل-ابىرويىنان دا ايىرىلىپ جاتادى.
سوڭعى كەزگە دەيىن ماسساچۋسەتس شتاتىنىڭ بۇرىنعى گۋبەرناتورى ميتت رومني الدا كەلە جاتسا, وڭتۇستىك كارولينا شتاتىنداعى سايلاۋدا كونگرەستىڭ ەكس-سپيكەرى نيۋت گينگريچ سۋىرىلىپ العا شىقتى. ءۇشىنشى ورىندا – پەنسيلۆانيا شتاتىنان سەناتور ريك سانتورۋم. كۇرەس وسى ۇشەۋدىڭ اراسىندا ءوتپەك. سولاردىڭ ەشقايسىسى دا باراك وباماعا لايىقتى باسەكەلەس بولا المايدى-اۋ دەيسىڭ.
بۇل جونىندە اقش-تىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى بۋش-كىشىنىڭ پىكىرى نەگىزدى كورىنەدى. رومني, گينگريچ, سانتورۋم – ۇشەۋى دە وزدەرىن قولداۋ جونىندە وعان ءسوز سالسا كەرەك. بۋش ەشقايسىسىن قولدامايتىنىن ايتىپتى. ولار وزدەرىنىڭ اراسىنداعى كيكىلجىڭنىڭ باراك وبامانىڭ جەڭىسىنە جەتكىزەتىنىن ۇعۋعا ءتيىس قوي, دەيدى بۋش.
پۋتين مەن وباما جەڭىسكە جەتكەندە, وعان كوپ ادام كۇمان كەلتىرمەيدى, رەسەي مەن اقش اراسىنداعى قارىم-قاتىناس جۇمسارادى دەپ تە ايتۋ قيىن. ال الەم جۇرتشىلىعى جۇمسارعانىن قالايدى.
ەل تاعدىرى بيلىك پەن وپپوزيتسيانى جاقىنداستىردى
ميانمادا ۇلكەن وزگەرىستىڭ نىشانى بايقالادى. ەل بيلىگى وپپوزيتسيا وكىلىنە قىزمەت ۇسىنىپ وتىر. قىزمەت بولعاندا, ەلدىڭ سىرتقى ساياساتىن ايقىندايتىن قىزمەت – سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى. ال بۇل ۇسىنىستى وپپوزيتسيونەر, الەمگە ايگىلى تۇلعا, نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اۋن سان سۋ چجي قابىل الماق ويدا.
بۇل جاعداي جۇرتقا تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن جالپى ميانما مەملەكەتى, ونداعى ساياسي كۇرەس تۋرالى ازىن-اۋلاق ءتۇسىنىكتەمە بەرە كەتكەن ءجون. بۇرىن بۇل ەل بيرما وداعى, ونان سوڭ بيرما وداعى سوتسياليستىك رەسپۋبليكاسى, قايتادان بيرما وداعى, اقىرىندا 1989 جىلى ميانما وداعى اتالدى. سول وزگەرىستەردىڭ بارلىعى دا ونداعى ساياسي كۇرەسكە قاتىستى بولدى. بيلىك ءارتۇرلى توپتىڭ قولىنا ءوتىپ, 1988 جىلى اسكەري حۋنتا ءبىرجولا يەمدەنگەن.
سول اسكەري حۋنتا, اتاپ ايتقاندا, گەنەرال, كەيىنگى لاۋازىمىمەن ايتساق, گەنەراليسسيمۋس تان شۆە بيلىگى دە وزىنشە ەرەكشە قۇبىلىس. قاتاڭ اسكەري تارتىپپەن قاتار ولار دەموكراتيا دەگەن ءسوزدى دە ءجيى قولداندى. ءتىپتى 1990 جىلى ەلدە ەركىن سايلاۋ دا وتكىزگەن. بىراق وندا جەڭىسكە جەتكەن وپپوزيتسيالىق دەموكراتيالىق پارتياعا اسكەري حۋنتا بيلىكتى بەرگەن جوق, ونىڭ كوسەمى اۋن سان سۋ ءچجيدى جيىرما جىل بويى ءۇي تۇتقىنىندا ۇستادى.
اسكەريلەر بيلەگەن ەلدى اقش «ز ۇلىمدىق ءتىنى» قاتارىنا قوسقاننان كەيىن, ميانما باتىستاعى قارجى كوزدەرىنەن اجىراپ, قاسىنداعى ۇلى كورشىسىنە كىرىپتار بولىپ قالدى. بۇل كىرىپتارلىق ەندى قىتايعا ءبىرجولا ەكونوميكالىق تاۋەلدىككە ۇشىراتۋ قاۋپىن تۋدىردى. مىنە, وسىنداي جاعدايدا بيلىك ەلدەردەگى ساياسي كۇشتەردىڭ ءوزارا قارسىلىعىن باسەڭدەتۋ ماقساتىندا ءبىراز دەموكراتيالىق قادامدار جاساۋعا ءماجبۇر بولدى.
مۇنداي قادامدار دەگەندە, وتكەن جىلدىڭ باسىندا اسكەريلەر بيلىك تىزگىنىن ازاماتتىق ۇكىمەتكە بەردى. مۇنى جۇرت سول اسكەريلەردىڭ تاڭداعان ادامدارى دەيدى. سولاي بولعان كۇننىڭ وزىندە, ەندى اشىق اسكەري بيلىك جوق. تەين سەيننىڭ ازاماتتىق ۇكىمەتىنىڭ وپپوزيتسيامەن بايلانىسقا شىعۋىنىڭ ءوزى الەم نازارىن اۋدارعان. جيىرما جىلداي قۋعىن-سۇرگىندە بولعان اۋن سان سۋ ءچجيدىڭ ۇيقاماقتان بوساتىلۋى ەل ءىشىن ەلەڭ ەتكىزدى.
جاڭا جىلدان باستاپ ۇكىمەت بوساعان 45 دەپۋتات ورنى ءۇشىن وپپوزيتسيانى پارلامەنت سايلاۋىنا قاتىسۋعا شاقىردى. ونى سۋ چجيدىڭ «دەموكراتيا جولىنداعى ۇلتتىق ليگا» پارتياسى قابىل الىپ, 1 ساۋىردە بولاتىن قوسىمشا پارلامەنت سايلاۋىنا دايىندىققا كىرىستى. ال سۋ چجيدىڭ وزىنە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىن ۇسىنۋ ءتىپتى كۇتپەگەن جاعداي.
بيلىك مۇنداي قادامعا نەگە باردى دەگەننىڭ شەت جاعاسىن جوعارىدا اڭعارتتىق. 2185 شاقىرىم ورتاق شەكاراسى بولعانمەن, بۇل ەلدە قىتايلاردىڭ سانى كوپ ەمەس, 3 پايىز عانا. بىراق ەكونوميكاسى قازىر تولىقتاي قىتاي ىقپالىندا. وسىلاي جالعاسا بەرسە, الدا ميانمانىڭ قىتاي پروتەكتوراتىنا اينالارى انىق.
بۇل ەلدىڭ ىقپالىنان شىعۋدىڭ جولى – باسقا ەلدەرمەن, ەڭ الدىمەن باتىسپەن بايلانىستى دامىتۋ. ال ەندى مۇنىڭ جولى – دەموكراتيالىق قادامدار, وپپوزيتسيامەن ءتىل تابىسۋ. وعان اقش پەن باتىس ەلدەرى قانشالىقتى نازار اۋدارادى دەگەندە, قىتايدىڭ ىقپالىنان بوساعىسى كەلگەندەرگە ولار وتە جەدەل نازار اۋداراتىنى دا بەلگىلى.
بيلىك پەن وپپوزيتسيانى ەل تاعدىرى جاقىنداستىردى. اسكەريلەردىڭ مۇراگەرلەرى دە, وپپوزيتسيا دا ميانمالىق پاتريوتيزمگە توقتايدى. ميانمانىڭ بولاشاعى ءۇشىن ولار وزدەرىنىڭ يدەيالىق كوڭىل-كۇيلەرىن ەكىنشى كەزەككە ىسىرىپ تاستاۋى باسقالارعا ونەگە بولعانداي قادام.
ماماديار جاقىپ.
