دۇبىرگە تولى دۇنيە
جۇما, 6 قاڭتار 2012 7:21
ءدىننىڭ حالىقتى بولگەنى جامان
جاڭا جىلدى يراك حالقى لاڭكەستىك جارىلىستارمەن, جازىقسىز جانداردىڭ جاپا شەگۋىمەن قارسى الدى. ونى جاساپ جاتقاندار كىم دەگەندە, ءبىر جاقتى كىنالاۋ قيىن: يسلامنىڭ ەكى تارماعى – شيتتەر مەن سۇننيتتەردىڭ اراسىنداعى قاقتىعىس.
جۇما, 6 قاڭتار 2012 7:21
ءدىننىڭ حالىقتى بولگەنى جامان
جاڭا جىلدى يراك حالقى لاڭكەستىك جارىلىستارمەن, جازىقسىز جانداردىڭ جاپا شەگۋىمەن قارسى الدى. ونى جاساپ جاتقاندار كىم دەگەندە, ءبىر جاقتى كىنالاۋ قيىن: يسلامنىڭ ەكى تارماعى – شيتتەر مەن سۇننيتتەردىڭ اراسىنداعى قاقتىعىس.
مۇنى اتامزاماننان كەلە جاتقان تارتىس دەسە بولعانداي. كوپشىلىك شيتتەردىڭ (60 پايىز) بيلىكتە ازشىلىق ءسۇننيتتەرگە (37 پايىز) ەسەسى كەتىپ ءجۇرگەنى بەلگىلى. كۇنى كەشە ەلگە اقش كۇشتەرى باسىپ كىرىپ, ساددام حۋسەيندى تاقتان تايدىرعاننان كەيىن شيتتەر ەسەسىن قايتارماق ويمەن بەلسەندى ارەكەتكە كوشكەندە, بۇل كادىمگى ەلدىڭ ەكىگە بولىنۋىنە اينالدى. شيتتەر مەن سۇننيتتەر كەزەك-كەزەك ءبىر-بىرلەرىنە لاڭكەستىك ارەكەتتەر ۇيىمداستىردى.
بۇل رەتتە جۇرتتىڭ ەسىندە ايرىقشا قالعانى 2006 جىلعى شيتتەردىڭ قاسيەتتى مەشىتى ءال-اسحارداعى جارىلىس بولدى. بۇل ەكى ءدىني تارماقتىڭ اراسىنداعى جاعدايدى بارىنشا شيەلەنىستىردى. ونى بەتىمەن جىبەرمەي, امەريكالىقتار جاعدايدى باقىلاۋدا ۇستادى.
مىنە, ەندى امەريكالىقتار, پرەزيدەنت باراك وبامانىڭ سايلاۋ الدى ۋادەسىنە ساي, يراكتان كەتكەن كەزدە جاعداي كۇرت وزگەردى. اسىرەسە شيتتەر جاعدايدى ءوز ىڭعايىنا بۇرۋعا كۇش سالىپ جاتىر. مۇنىڭ ءبىر مىسالى – ءسۇننيتتىك ۆيتسە-پرەزيدەنت تاريك ءال-ءحاشيميدىڭ قۋدالانۋى. ول بيلىكتەن قاشىپ, ەلدىڭ كۇردستان اۋماعىن پانالادى. ەلدەگى ەكىنشى ادام قۋدالانىپ, باس ساۋعالاسا, جاعدايدىڭ قانشالىقتى كۇردەلى ەكەنىن اڭعارۋعا بولادى. وعان لاڭكەستىك ارەكەتتەر ۇيىمداستىردى دەگەن ايىپ تاعىلىپ وتىر.
پرەمەر-مينيستر نۇر ءال-ماليكي ءوزىنىڭ ءسۇننيت ورىنباسارى سالىق ءال-مۋتلاحتى بوساتۋ جونىندە شەشىمدەر قابىلداپتى. ال بەلگىلى شيت كوسەمى, كەزىندە «ماگدي اسكەرى» دەيتىن قۇرىلىمعا ىقپالى جۇرگەن مۋحتادا اس-سادىر پارلامەنتتى تاراتىپ, جاڭا سايلاۋ وتكىزۋدى تالاپ ەتىپ وتىر. ونداعى وي: قازىر قالىپتاسىپ وتىرعان جاعدايدا شيتتەر ءوزدەرىنىڭ پارلامەنتتەگى ورنىن كوبەيتە الادى. اس-سادىر ءسۇننيتتەرمەن اشىق سوعىسقا شىعۋدى دا ناسيحاتتاپ كەلگەن. ونىڭ ءپىكىرىنشە, بۇل امەريكالىقتار ەلدەن تولىق كەتكەن سوڭ جۇزەگە اسپاق.
مۇنداي جاعدايدا ەل ءبولشەكتەنەدى. ۇلكەن كۇرەس مۇنايلى ايماق ءۇشىن بولماق. شيتتەردىڭ جوباسى بويىنشا ەلدىڭ وڭتۇستىك مۇنايلى ايماعىندا اراب شياستانى دەيتىن تاۋەلسىز مەملەكەت قۇرىلماق. استاناسى – باسرا قالاسى. شىن مانىندە بۇل جۇزەگە اسسا, سۇننيتتەر ۇلكەن مۇنايدان شەتتەتىلەدى, سوندا ولاردىڭ ءرولى دە تومەندەيدى.
ەلدەگى كونفەسسياارالىق شيەلەنىس وسىلايشا بايلىق ءۇشىن كۇرەسكە ۇشتاسادى. بۇل – شيتتەر مەن سۇننيتتەردىڭ ارا قاتىناسى بۇرىنعىدان دا شيەلەنىسە تۇسەدى دەگەن ءسوز. بۇل الداعى ۋاقىتتا جاڭا قاقتىعىستارعا سوقتىرادى.
بۇل شيەلەنىسكە سىرتقى كۇشتەردىڭ قاتىسۋىن ساراپشىلار زاڭدى سانايدى. ەڭ الدىمەن, ول مۇنايعا قاتىستى. ونى تۇتىناتىندار كوپ, وڭكەي الپاۋىت ەلدەر. ولار سول مۇنايدى داۋ-دامايسىز العىسى كەلەدى. سوندىقتان دا بۇل ەلدەگى شيەلەنىستى رەتتەۋگە ارالاسادى. ەكىنشىدەن, بۇل ەلدى ءبۇلدىرىپ وتىرعان ءدىني قاقتىعىستاردى ودان ءارى ءورشىتۋگە مۇددەلىلەر دە سىرتتا جەتەرلىك. اسىرەسە, يراننىڭ بۇل ەلدەگى شيتتەرگە قولداۋ كورسەتۋى سوناۋ ساددام حۋسەين كەزىنەن بەرى ەلدەگى جاعدايدى ۋشىقتىرۋعا قاتتى ىقپال ەتتى. سونىمەن بىرگە, اقش پەن يران اراسىنداعى قايشىلىق تا بۇل ماسەلەگە ءوز ىقپالىن تيگىزەدى.
بۇل ەل قارۋلانۋعا كوپ كوڭىل بولەدى
جاڭا جىلدىڭ الدىندا رەسەي اقپارات قۇرالدارى دميتري روگوزيننىڭ ۆيتسە-پرەمەرلىككە تاعايىندالعانىن, ونىڭ پرەزيدەنت مەدۆەدەۆ پەن پرەمەر-مينيستر ءپۋتيننىڭ قابىلداۋىندا بولعانىن جارىسا جازدى. مۇنىڭ جاي عانا تاعايىنداۋ ەمەس, ايتارلىقتاي ساياسات تا ەكەنىن اڭعارۋعا بولعانداي.
روگوزيننىڭ ۇكىمەتكە كەلگەنى, ونىڭ اسكەري-ونەركاسىپتىك كەشەن (اوك) ءماسەلەلەرىمەن اينالىساتىنى ءجونىندەگى اقپاراتقا ايرىقشا ءمان بەرىلىپ وتىر. ونى باسقالار بىلۋگە ءتيىس. شەت ەلدەگىلەر دە, ەلدىڭ ءىشىندەگىلەر دە. شەت ەلدەگىلەر, الدىمەن اسكەري وپپونەنتتەر سانالاتىن اقش پەن ناتو ەلدەرى, رەسەيدىڭ قارۋ-جاراعىن كۇشەيتىپ جاتقانىن, ونىمەن ويناۋعا بولمايتىنىن بىلۋگە ءتيىس. ال ەل ىشىندەگىلەردىڭ دە رەسەيدىڭ ءاسكەري كۇش-قۋاتى ارتىپ, بۇرىنعى كەزدەردەگى داڭقى قايتا ورالادى دەگەندى جەك كورمەيتىنى داۋسىز. بۇل الداعى سايلاۋ ءۇشىن دە قاجەت-اق.
ايتپەسە, كىم ۆيتسە-پرەمەر بولماي جاتىر, ءتىپتى رەسەيدىڭ ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەمەرى كىم ەكەنىن بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەيدى. ال ەندى بۇدان بىلاي رەسەيدە دميتري روگوزيننىڭ ۆيتسە-پرەمەر ەكەنىن جانە ول اسكەري-ونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتاتىنىن بىلەتىن بولادى. بۇل كەڭىنەن جارنامالاندى. اسكەري-ونەركاسىپتىك كەشەن دە, ونىمەن اينالىساتىن ادام دا بۇل ەل ءۇشىن ەندى ايرىقشا مانگە يە.
نەگە روگوزين؟ ول – بارلىق جاعىنان وسى ورىنعا لايىق ادام. ءبىراز جىلدان بەرى رەسەيدەگى ساياسي كۇشتەر كۇرەسىندە ول ۇلتشىل-پاتريوتتىق كۇشتەرگە جەتەكشىلىك ەتتى. رەسەيدىڭ اسكەري تۇرعىدا كۇشتى بولۋىن, ەلدە ورىستاردىڭ ورنى ەرەكشە بولۋىن باعدارلاما ەتتى. سول ۇرانمەن مەملەكەتتىك دۋماعا ءوتىپ, ونىڭ باسشى قۇرىلىمدارىنا سايلاندى. باسقا ەلدەرمەن كەلىسسوزدەردى, جالپى سىرتقى ساياساتتى كۇش كورسەتۋ تۇرعىسىنان جۇرگىزۋدى جاقتادى. سول ءۇشىن دە ول رەسەيدىڭ ناتو-داعى تۇراقتى وكىلى بولىپ تا تاعايىندالدى.
رەسەي وسى ادامدى ءجىبەرۋىنەن-اق ناتو-مەن ءبىراز ءماسەلەدە كەلىسىمگە قۇلقى جوقتىعىن اڭعارتقان. روگوزين – ىڭعايعا جىعىلمايتىن, ءمامىلەگە بارمايتىن ادام. ول مەدۆەدەۆ پەن ءپۋتيننىڭ ءار كەزدەردەگى ايتىلعان قاتقىلداۋ پىكىرلەرىنەن اينىعان جوق. سوندىقتان دا ناتو مەن رەسەي اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ توڭى جىبىمەدى.
ماسكەۋ باتىسپەن كۇش تالاستىرۋدى قالادى. وتكەن جىلعى قاراشانىڭ ورتاسىندا د.روگوزين «يزۆەستيا» گازەتىندە ماقالا جاريالاپ, اوك-ءتىڭ ماسەلەلەرىن قوزعادى. ءبىراز رەفورمالىق باستامالار ۇسىندى. سونىڭ اسەرى بولسا دا, جاڭا جىلدان تۋرا ءبىر اپتا بۇرىن ول ۆيتسە-پرەمەرلىككە تاعايىندالدى. ەلدىڭ قازىرگى پرەزيدەنتى دە, بولاشاق پرەزيدەنتى دە ەلدىڭ اسكەري-ونەركاسىپتىك كەشەنىن دامىتۋدا وعان ۇلكەن ەركىندىك بەرەتىندىكتەرىن مالىمدەدى.
وسى سالانى باسقارعان بۇرىنعى ۆيتسە-پرەمەر (س.يۆانوۆ پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ جەتەكشىسى بولىپ ءوسىپ كەتتى) اوك-مەن قاتار, كولىك, بايلانىس, كوسموستىق باعدارلامانى الىپ جۇرسە, ەندى ازاماتتىق سالالار باسقا ۆيتسە-پرەمەرلەرگە تاراتىلىپ, روگوزين تەك اسكەري-ونەركاسىپتىك كەشەنمەن تىكەلەي اينالىساتىن بولادى. ەندى مەملەكەتتىك قورعانىس تاپسىرىسى ءبىرىنشى كەزەككە شىعادى. ول بۇكىل ەكونوميكانىڭ فلاگمانىنا اينالۋعا ءتيىس. جالپى قارۋلانۋ جۇيەسىن قايتا قۇرۋعا 3 تريلليون رۋبل قارجى بەلگىلەنىپ وتىر. وراسان قارجى.
ونى رەسەي ەكونوميكاسى كوتەرە مە؟ وڭاي بولماسى انىق. قانشاما بايلىعى بار دەگەنمەن, رەسەي ەكونوميكاسى الەمنىڭ جەتەكشى ەلدەرىنەن ايتارلىقتاي تومەن.
ماماديار جاقىپ.
