جانىبەكتىڭ جاڭا جۇرەگى…
بەيسەنبى, 30 تامىز 2012 6:58
ءومىردىڭ قىمبات ەكەنىن اجال الدىنداعى ناۋقاس مەڭدەگەن ادامنان ارتىق سەزىنەتىندەر كەمدە-كەم شىعار؟ دەمەك, دەرتىنەن قۇلان-تازا ايىعىپ, جارىق ساۋلەنى كورۋگە, تاعى دا اۋا جۇتۋعا مۇمكىندىك العانداردىڭ قۋانىشىندا شەك بولماۋى تۇسىنىكتى. جۋىردا عانا تۇڭعىش رەت دونور جۇرەگىن يەمدەنگەن جانىبەك وسپانوۆتى جۇزبە-ءجۇز كورگەندە وسىنداي ويعا كەلدىك.
بەيسەنبى, 30 تامىز 2012 6:58
ءومىردىڭ قىمبات ەكەنىن اجال الدىنداعى ناۋقاس مەڭدەگەن ادامنان ارتىق سەزىنەتىندەر كەمدە-كەم شىعار؟ دەمەك, دەرتىنەن قۇلان-تازا ايىعىپ, جارىق ساۋلەنى كورۋگە, تاعى دا اۋا جۇتۋعا مۇمكىندىك العانداردىڭ قۋانىشىندا شەك بولماۋى تۇسىنىكتى. جۋىردا عانا تۇڭعىش رەت دونور جۇرەگىن يەمدەنگەن جانىبەك وسپانوۆتى جۇزبە-ءجۇز كورگەندە وسىنداي ويعا كەلدىك.
ەستەرىڭىزدە بولسا, ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت جۇرەككە ترانسپلانتاتسيا جاسالعانى تۋرالى گازەت بەتىنە ءسۇيىنشىلەي جازعانبىز. تامىزدىڭ سەگىزى كۇنى ەلورداداعى كارديوحيرۋرگيا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىندا قانشاما جىلدان بەرى سوزىلمالى جۇرەك جەتىسپەۋشىلىگىمەن اۋىرىپ كەلگەن, اۋرۋدىڭ سوڭعى ساتىسىنا جەتىپ, تاعدىرى قىل ۇستىندە تۇرعان قوستانايلىق ازامات جانىبەك وسپانوۆتىڭ جۇرەگى بىلىكتى كارديوحيرۋرگتەردىڭ كومەگىمەن اۋىستىرىلعان ەدى. وعان دونور بولعان 43 جاستاعى ازاماتشانىڭ ميىنا قان قۇيىلىپ قايتىس بولعانىن دا سوندا بايانداعانبىز. ال سول كەزدە وسى اداممەن, وعان قوسا دونور ايەلدىڭ ۇلىمەن كەزدەسەمىز دەگەن وي مۇلدە باسىمىزعا كەلمەگەن.
جانىبەك وسپانوۆ پەن يگور ۆوروتنيكوۆتىڭ (دونور ايەلدىڭ ۇلى) جۋرناليستەرمەن كەزدەسۋى ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگ تاراپىنان ۇيىمداستىرىلدى. ءالى دە بولسا ستاتسيوناردا ەم الىپ جاتقان ءجانىبەكتىڭ توماعا-تۇيىقتىعى, ومىرگە قايتا كەلگەندەي بولعان اسەرلەرىمەن بولىسۋگە تارتىنشاقتاعانى انتالاپ وتىرعان بىزدەرگە ءبىر جاعىنان جاعىمدى اسەر بەردى. قانشا جەردەن اقپارات عاسىرى دەپ اپتىققانىمىزبەن, ادامنىڭ سول مەزەتتەگى سەزىم-كۇيىن, ىشكى دۇنيەسىنىڭ سىر-قىرىن ەشقانداي دا اقپارات جەتكىزە المايتىنى شىندىق. سول كۇنى جۇبايى بوسانىپ, ەكىنشى بالانىڭ اكەسى اتانىپ وتىرعان ازامات ماماندارعا, اسىرەسە, اناسىنىڭ جۇرەگىن اۋىستىرىپ سالۋعا رۇقسات بەرگەن يگورگە دەگەن العىس سەزىمىن سىپايى ءبىلدىرىپ, قالعان ۋاقىتتا وزگەلەردى تىڭداۋمەن وتىردى. سونداي-اق, كەزدەسۋگە كەلگەن يگوردىڭ دە اڭگىمەسى اناسىنىڭ توڭىرەگىندە ءوربىپ, ەندىگى جەردە جانىبەكپەن ارالاساتىن بولارمىز, مۇمكىن تۋىستىعىمىز ارتار دەگەنگە سايدى.
وسى جيىنعا قاتىسقان ءۇشىنشى ءبىر كەيىپكەر – ەۆگەني كۋرتس. وعان يگوردىڭ اناسىنىڭ باۋىرى ترانسپلانتتالىپتى. جەنيا دا ءوز كەزەگىندە ءتيىستى ادامدارعا العىسىن ءبىلدىرىپ, جانىنا باتقان اۋرۋىنان قۇتىلعانىن اڭگىمەلەپ جاتتى.
ەندى ءبىز وسى كەزدەسۋدەن نە تۇيدىك دەگەنگە كەلەيىك. ءيا, قازىر ماماندارىمىز الەمدەگى مەديتسينالىق جاڭالىقتاردى شاما-شارقىنشا يگەرىپ, ءوز ەلىمىزگە ەنگىزۋگە تالپىنىس جاساپ جاتىر. سونىڭ بىرەگەيى – ترانسپلانتاتسيا دەيتىن بولساق, سوڭعى ەكى-ءۇش جىل كولەمىندە بۇعان ازىرلىكتىڭ مىقتاپ قولعا الىنعانى بەلگىلى. قوعامدا ءتۇرلى پىكىرلەر تۋدىرىپ, دەپۋتاتتاردىڭ ۇزاق تالقىسىنان ءوتىپ بارىپ, اقىرى 2009 جىلى ءتيىستى زاڭعا ترانسپلانتاتسيا تۋرالى ارنايى نورما ەنگىزىلدى. وندا قايتىس بولعان ادامنىڭ اعزاسى ونىڭ ولەر الدىندا جازىپ كەتكەن كەلىسىمىمەن ميى قىزمەتىن تولىق توقتاتقاننان كەيىن الىنادى. ال اياق استىنان قايتىس بولعان ادامداردىكى وزگەلەردى ەمدەۋ جۇمىسىنا جاقىن-جۇراعاتتارىنىڭ رۇقساتىمەن عانا پايدالانىلادى. سونىڭ نەگىزىندە قازىرگى تاڭدا باۋىردى, بۇيرەكتى اۋىستىرىپ سالۋ مىسالدارى بىرەن-ساران بولسا دا كەزدەسىپ جاتىر. بىراق جۇرەك پەن باۋىرعا قاراعاندا, ءبۇيرەكتى اۋىستىرىپ سالۋدىڭ وزىندىك جەڭىلدىكتەرى بار. ءبۇيرەكتى ءتىرى ادامنان الادى. ەكى بۇيرەگىنىڭ ءبىرىن ءوزىنىڭ باۋىرىنا نە تۋىسىنا بەرگەن ادامدار وزدەرى دە تولىققاندى ءومىر سۇرە بەرەدى. ال, جۇرەك پەن باۋىردى مىندەتتى تۇردە مايىتتەن الۋ قاجەت. وندا دا العاشقىسىن 3-4 ساعات ىشىندە, ەكىنشىسىن 6-8 ساعات ىشىندە وڭدەۋدەن ءوتكىزىپ, كەلەسى ادامعا قوندىرىپ ءۇلگەرۋ كەرەك.
قازىرگى تاڭدا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە وسى اعزالاردى قاجەت ەتىپ وتىرعان, باسقاشا ايتقاندا ءومىرى تىكەلەي وسى اعزالارعا تاۋەلدى 5 مىڭعا جۋىق ادام بار ەكەنىن بىلەمىز. بەس مىڭ ادامنىڭ ارتىندا اتا-انا, بالا-شاعا, تۋعان-تۋىس, جاقىن-جۇراعاتىن قوسقاندا قانشاما مىڭعا جۋىق ءۇمىت پەن كۇدىكتىڭ كوزى جىلتىراپ تۇرعانى تاعى راس. ويتكەنى, شەتەلدەردە ترانسپلانتاتسيا جاساتۋ وتە قىمبات. بىلۋىمىزشە, بۇيرەك – 30-35 مىڭ دوللار, باۋىر – 250-280 مىڭ دوللار, جۇرەك – 300 مىڭ دوللار شاماسىندا. وعان قاراپايىم پەندەنىڭ قولى جەتپەيدى. ال ءوز ەلىمىزدە بۇل تەگىن جاسالادى. بىراق ەڭ قيىنى – دونور ماسەلەسى. ولگەننەن كەيىن ەشكىم ءوزىنىڭ نە جاقىن تۋىسىنىڭ اعزالارىن باسقا بىرەۋگە بەرگىسى كەلمەيدى. پاتسيەنتتەر مەن دونوردىڭ ۇلى قاتىسقان كەزدەسۋدى جۇرگىزگەن «كارديوحيرۋرگيا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعى» اق باسقارما ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى ماحاببات بەكبوسىنوۆا وسى دونور ماسەلەسىنىڭ ەلدەگى ورتالىقتاردا ترانسپلانتاتسيا جاساۋدى ارى قاراي دامىتىپ اكەتۋگە قولبايلاۋ بولىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. ايتپەسە, استانا مەن الماتىداعى ىرگەلى مەديتسينالىق ورتالىقتاردى ايتپاي, تەك كارديوحيرۋرگيا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىنىڭ الەۋەتىنىڭ ءوزى بۇل وتالاردى جۇزەگە اسىرۋعا ءمۇمكىندىك بەرەدى ەكەن.
ارينە, دامىعان شەتەلدەردە ولاي-بۇلاي دەگەنىمىزبەن, ءبىزدىڭ حالىقتىڭ مەنتاليتەتى بولەك. ومىرگە دەگەن كوزقاراسى, سالت-ساناسى باسقا. ءارى وزگە ەلدەردىڭ تىرشىلىگىنىڭ تىنىنە اينالىپ كەتكەن ءبىراز دۇنيەلەر بىزگە كەشەۋىلدەپ جەتىپ جاتقانى ءۇشىن, وعان باستاپقىدا توسىرقاي قارايتىنىمىز دا راس.
مىنە, جانىبەكتەن باستالعان ءاڭگىمەمىزدىڭ وسى جەردەن تۇيىقتالعانىن ءىشىڭىز سەزەتىن بولار, وقىرمان؟ قولىڭنان كەلىپ تۇرسا نەمەسە سول نارسە تەك ساعان عانا بايلانىستى جاعدايدا وزگەنىڭ ءومىرىن قۇتقارۋ, سول ارقىلى ءبىر نازىك ساۋلە – جارىق كۇننىڭ قادىرىن ارتتىرۋ – ءسىز بەن ءبىزدىڭ ار-يمانىمىزعا, ادامگەرشىلىگىمىزگە ءۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەپ, ويىمىزعا قوزعاۋ سالادى ەكەن.
ايگۇل سەيىلوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
