القالى باسقوسۋعا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى اسقار جۇماعاليەۆ قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى. ول ءوز سوزىندە «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ىسكە اسۋى, الدا تۇرعان مىندەتتەر جايلى بايانداپ بەردى.
وبلىس اكىمى الدىمەن باستى سالا سانالاتىن اۋىل شارۋاشىلىق جايىنا تالداۋ جاسادى. ونىمدەر كولەمى 520 ميلليارد تەڭگەگە جەتىپ, 82 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلعان. 1,9 ميلليون گەكتار القاپقا وسىزامانعى تەحنولوگيالار ەنگىزىلگەن. استىق ءوندىرىسىن ءارتاراپتاندىرۋدىڭ ناتيجەسىندە مايلى داقىلدار القابى 1 ميليون گەكتاردى قۇراعان.
مال شارۋاشىلىعى دا قارقىندى دامىپ كەلەدى. بۇل سالاداعى ونىمدەر مولشەرى 146 ميلليارد تەڭگەدەن اسىپ تۇسكەن. ءسۇت, تاعامدىق جۇمىرتقا, ۇن, ءداندى داقىل تۇقىمدارىنىڭ ەكسپورتى ۇلعايعان. 2200 باس سيىرعا ارنالعان جانە تسيفرلاندىرۋ ەلەمەنتتەرى ەنگىزىلگەن ءتورت ءسۇت كەشەنى پايدالانۋعا بەرىلگەن. بيىل 4,5 ميلليارد تەڭگەگە 1700 باسقا لايىقتالعان ءۇش تاۋارلى-ءسۇت فەرماسى پايدالانۋعا بەرىلەدى. وسىنشا مال بورداقىلاۋ الاڭى قۇرىلادى. وسىلايشا ءسۇت وڭدەۋ كاسىپورىندارىن شيكىزاتپەن 90, ال ەتپەن 50 پروتسەنتكە دەيىن قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىندىگى تۋادى.
«بىلتىر ونەركاسىپ ونىمدەرىنىڭ ءوندىرىسى 2017 جىلعا قاراعاندا 2 پروتسەنتكە ارتىپ, 250,7 ميلليارد تەڭگە بولدى. ىلگەرىلەۋشىلىك ونەركاسىپتىڭ بارلىق باعىتتارىندا بايقالادى. اسىل جانە ءتۇرلى ءتۇستى مەتالل ءوندىرىسىنىڭ 5 پروتسەنتكە ۇلعايۋى ەسەبىنەن مەتاللۋرگيا ونەركاسىبىنىڭ كولەمى 58 پروتسەنتكە كوتەرىلدى. بىلتىر «پەتروپاۆل اۋىر ماشينا جاساۋ زاۋىتى» جانە «س.م.كيروۆ اتىنداعى زاۋىتىندا» تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ شارالارى باستالىپ, جۇيەلى تۇردە جالعاسىپ كەلەدى. وعان ەل قازىناسىنان 3,3 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن. كەلىسىمشارتتار ناتيجەسىندە ماشينا جاساۋ كاسىپورىندارىنىڭ تاپسىرىس پورتفەلى 20 ميلليارد تەڭگەنى قۇراپ وتىر», دەدى باياندااشى.
2018 جىلى نەگىزگى كاپيتالعا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 8 پروتسەنتكە كوبەيىپ, 212 ميلليارد تەڭگەنى قۇراعان. جەكە ينۆەستيتسيانىڭ ۇلەسى– 73 پروتسەنت. بيۋدجەتتەن بولىنگەن 1 تەڭگە قارجىعا 3 تەڭگەدەي جەكە ينۆەستيتسيا تارتىلعان. اۋىل شارۋاشىلىعىنا ينۆەستيتسيا قۇيۋ بويىنشا وبلىس ەلىمىزدە كوشباسشىلار قاتارىندا. بيىل 6 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجىعا «Alageum Electric» اق ترانسفورماتور زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىن باستاۋ جانە «CLAAS» گەرمانيالىق كومپانيانىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن قۇراستىرۋ جونىندەگى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان. جىل قورىتىندىسى بويىنشا وتاندىق جانە شەتەلدىك كومپانيالارمەن 10-نان استام مەموراندۋمعا قول قويىلعان. بۇگىندە 7 ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلىپ, ەكى جىلدان كەيىن ءوڭىر ەكونوميكاسىنا 80 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى تارتۋدى قامتاماسىز ەتەدى جانە 1500 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا قولايلى جاعداي جاسايدى.
وبلىس تاريحىندا قالعان ايشىقتى وقيعالاردىڭ ءبىرى – «قازاقستان مەن رەسەيدىڭ ءتۋريزمىن دامىتۋدىڭ جاڭا جولدارى مەن ۇردىستەرى» اتتى ەكى ەل اراسىندا وتكەن XV وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمى.ءتۋريزمدى ورىستەتۋ باعىتىندا 25-تەن استام كەلىسىمشارت جاسالدى. يمانتاۋ-شالقار دەمالىس ايماعى قازاقستانداعى الدىڭعى قاتارلى 10 نىساننىڭ قاتارىنان ورىن الىپ وتىر. حالىقارالىق كونسالتينگتىك كومپانيا ونى دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارىن جاساپ, ون باعىت بويىنشا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. بيىل ەلباسىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسى شەڭبەرىندە ەنەوليت ءداۋىرىنىڭ باعا جەتپەس ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشى–«بوتاي» مادەنيەتى مۇراجايىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى. بۇل ماقساتقا 2 ميلليارد تەڭگە باعىتتالماق.
قۇمار ىرگەباي ۇلى جۇرتشىلىقتى ەرەكشە تولعاندىراتىن كولىك-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىم, سۋمەن قامتۋ, تۇرعىن ءۇي سالۋ ماسەلەلەرىنە دە جان-جاقتى توقتالدى. سوڭعى ءۇش جىلدا 76 ميلليارد تەڭگەگە 1900 شاقىرىم جول جوندەلگەن. بۇل اۋماقتاردا 128 ەلدى مەكەن ورنالاسقان, 62 مىڭداي ادام تۇرادى. بىلتىر 675 شاقىرىم جولدى جوندەۋگە 33 ميلليارد تەڭگە جۇمسالسا, بيىل 705 شاقىرىم جولدى قالپىنا كەلتىرۋگە 37 ميلليارد تەڭگە باعىتتالادى.
سوڭعى ەكى جىلدا وڭىردە 12 ميلليارد تەڭگەدەن استام قاراجاتقا 355 شاقىرىم سۋ قۇبىرى جۇرگىزىلگەن. بيىل 8 ميلليارد تەڭگەدەن استام قاراجات قاراستىرىلىپ, 30 شاقتى اۋىلعا تازا تىرشىلىك ءنارى جەتكىزىلەدى. ورتالىقتاندىرىلعان جەلىگە قولجەتىمدىلىك 90 پايىزدى قۇرايتىن بولادى.
بايانداماشى جىل وتكەن سايىن قۇرىلىس قارقىنى ۇدەي تۇسكەنىن اتاپ كورسەتتى. وتكەن جىلى 218 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن 2068 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلگەن. بيىلعى مەجە–2240 پاتەر تۇرعىزۋ. بەس الەۋمەتتىك باستاما اياسىندا 518 پاتەر سالىنادى. ءۇش اۋىسىمدىق وقىتۋدى ەڭسەرۋ ماقساتىمەن وبلىس ورتالىعىندا مىڭجارىم ورىنعا شاقتالعان قوس مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى باستالدى. 120 مەكتەپتى جوندەۋگە 5 ميلليارد تەڭگە باعىتتالادى. م.قوزىباەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە جاڭا وقۋ-زەرتحانا كورپۋسى سالىنادى. ستۋدەنتتەر ءۇشىن 2 مىڭ ورىندىق بەس جاتاقحانا بوي كوتەرەدى.
دەسەك تە, شەشىمىن كۇتكەن پروبلەمالار از ەمەس. ونى الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن Call-ورتالىققا تۇسكەن 200-دەن استام سۇراق ايقىن بايقاتتى. قۇمار اقساقالوۆ بىردە-ءبىر ماسەلەنىڭ ەسكەرۋسىز قالمايتىنىن ايتتى. بىرقاتار ءوتىنىش-تىلەكتەر قولما-قول شەشىمىن تاپتى.
ەسەپتىك كەزدەسۋ اياقتالعانان كەيىن اكىم ارىز-شاعىمدارىن ايتا كەلگەن ادامداردى جەكە قابىلدادى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
