ناتيجەلەر كوڭىل قۋانتادى
وسى ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى نەگىزگى بەس باعىتتان, 17 باستامادان جانە 120 ءىس-شارادان تۇراتىندىعىن ايتىپ ءوتتى. 2018 جىلى 20 ءىس-شارانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان بولاتىن. سول جوسپارعا ساي جۇمىستار تولىق ورىندالدى.
«ەكونوميكا سالالارىن تسيفرلاندىرۋ» ءبىرىنشى باعىتى بويىنشا كەلەسى ماڭىزدى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلدى: وتىن-ەنەرگەتيكا جانە تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كەشەندەرىندە يندۋستريا 4.0 ەلەمەنتتەرىن قولدانۋ ارقىلى ەڭبەك ونىمدىلىگى ورتاشا ەسەپپەن 10%-عا ارتتى; جەكەلەگەن وندىرىستەردە ەلەكتر قۋاتى 33%-عا دەيىن ۇنەمدەلدى; جابدىقتاردى پايدالانۋ كوەففيتسيەنتى 50%-عا ۇلعايدى», دەدى د.اباەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, پايدالى قازبالارى بار جەتى ءىرى كەن ورنىنا «زياتكەرلىك كەن ورنى» جانە «تسيفرلى كەنىش» جوبالارى ەنگىزىلدى. 2019 جىلى وسىنداي جۇيە بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن نىساندار سانىن 12 بىرلىككە جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
اگروونەركاسىپتىك كەشەندى تسيفرلاندىرۋ اياسىندا ەلىمىزدىڭ 14 قاناتقاقتى شارۋاشىلىعىندا دالمە-ءدال ەگىنشىلىك ەلەمەنتتەرى ەنگىزىلگەن. وسىلايشا فەرمەرلەردىڭ شىعىندارى ورتاشا ەسەپپەن 15-20%-عا ازايىپ, استىق ءونىمى 2,5 ەسەگە ارتتى. 2019 جىلى «سمارت فەرمالاردى» 500 شارۋاشىلىققا دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانعان.
باعدارلامانىڭ تاعى ءبىر نەگىزگى باعىتى – ونلاين ساۋدا جۇيەسىن دامىتۋ. ەلەكتروندى ساۋدا سۋبەكتىلەرىنە قاتىستى زاڭنامالىق دەڭگەيدە سالىق جەڭىلدىكتەرى قاراستىرىلعان. بۇل جەڭىلدىكتەردى ە-كوممەرتسيانىڭ 331 جاڭا سۋبەكتىسى پايدالانىپ ۇلگەردى. قازاقستاندا اقشاسىز, ۇيالى تەلەفون ارقىلى قولما-قول ەسەپتەسۋ سەكىلدى الەمدىك ترەندتەر قالىپتاسىپ, دامۋدا. ماسەلەن 2018 جىلدىڭ قاراشا ايىنىڭ سوڭىندا ەلىمىزدەگى التى ءىرى بانك قاناتقاقتى رەجىمدە وسى سەرۆيسكە قوسىلدى.
«تسيفرلى مەملەكەتكە كوشۋ» باعىتى اياسىندا بۇگىنگى تاڭدا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ بارلىق دەڭگەيى تسيفرلاندىرۋمەن قامتىلعان. مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرەتىن ۇيىمداردىڭ 64%-ى ەلەكتروندى وتىنىشتەر قابىلدايدى. ال مەكتەپتەردىڭ 94%-ىندا وقۋشىلار ەلەكتروندى كۇندەلىكتەر مەن جۋرنالداردى پايدالانادى. جالپى, بۇل باعىتتاعى تسيفرلاندىرۋ اۋىلدىق جانە قالالىق مەكتەپتەر اراسىنداعى الشاقتىقتى 30%-عا تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەردى.
دەنساۋلىق ساقتاۋدى تسيفرلاندىرۋ شەڭبەرىندە ەلەكتروندى قۇجات بەرۋگە مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ 99,2%-ى اۋىستى. قازاقستاننىڭ 16,3 ملن تۇرعىنىندا وڭىرلىك ەلەكتروندى دەنساۋلىق پاسپورتى بار.
الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسىن تسيفرلاندىرۋ اياسىندا ەلەكتروندى ەڭبەك بيرجاسى ءوز تيىمدىلىگىن دالەلدەدى. 2018 جىلى 533 مىڭنان اسا جۇمىس ىزدەۋشى جۇمىسقا ورنالاستى, ونىڭ ىشىندە 409 مىڭ ازامات تۇراقتى جۇمىس ورنىن تاپتى.
كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ەلەكتروندى فورماتقا اۋىستىرۋ جۇمىستارى دا جالعاسىپ جاتىر. قازىرگى ۋاقىتتا 752 مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ 506 ءتۇرى اۆتوماتتاندىرىلدى. ياعني, قىزمەت كورسەتۋ ۋاقىتىن 40%-عا قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇل ورتا ەسەپپەن العاندا
12 كۇننەن 7 كۇنگە دەيىنگى مەرزىم. سونىمەن قاتار قاعاز اينالىمى 60 ملن انىقتاماعا دەيىن قىسقارعان. 2018 جىلى ەل تۇرعىندارىنا 30 ملن قىزمەت ەلەكتروندى فورماتتا كورسەتىلدى. استانا مەن الماتى قالالارىندا 3 كوشى-قون, 8 مامانداندىرىلعان, 16 تسيفرلىق حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى اشىلىپ, بيومەتريكالىق دەرەكتەر جيناۋ جۇيەسى ىسكە قوسىلدى. بيىل مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ 80%-ىن ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرۋ, سونداي-اق 1 تسيفرلىق جانە 5 كوشى-قون حقكو اشۋ جوسپارلانعان.
«جالپى, 2018 جىلى ىسكە اسىرىلعان تسيفرلىق شارالار قازىردىڭ وزىندە ەلىمىزگە 218 ملرد تەڭگەدەن استام ەكونوميكالىق پايدا اكەلدى. تسيفرلاندىرۋ ەسەبىنەن قۇرىلعان جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ سانى 43 مىڭنان اسادى. بيىل جۇمىس ءتارتىبى تولىق ورنىقتى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جاۋاپكەرشىلىك اۋماعى ىرىكتەلدى, ۇلتتىق جانە جەكە كومپانيالار الداعى ماقساتتارىن ايقىنداپ الدى. سوندىقتان دا جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدەن تۇسەتىن ەكونوميكالىق اسەر الداعى ۋاقىتتا قازىرگى ناتيجەلەردەن دە جوعارى بولادى دەپ نىق سەنىممەن ايتۋعا بولادى», دەپ مالىمدەدى د.اباەۆ.
ءوندىرىس پەن ونەركاسىپتى تسيفرلاندىرۋ جالعاسادى
ءوز كەزەگىندە يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى اياسىندا باسىم جوبالار ونەركاسىپ, كولىك, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, گەولوگيا جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالالارىندا ىسكە اسىپ جاتقانىن ايتتى.
2018 جىلى ونەركاسىپتى تسيفرلاندىرۋ بويىنشا جەتى مودەلدىك فابريكادا اۋديت اياقتالدى جانە ونى تسيفرلاندىرۋ ءۇشىن جول كارتالارى بەكىتىلدى. ءار كاسىپورىنعا شامامەن 30 ءىس-شارا ۇسىنىلدى. سونىمەن قاتار وڭىرلەردىڭ ونەركاسىپتىك كاسىپورىندارىن تسيفرلاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. مينيسترلىك اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, ورتا جانە ءىرى ونەركاسىپ نىساندارىنا تسيفرلى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ جونىندەگى جول كارتاسىن بەكىتتى. بيىل 100-دەن استام كاسىپورىندى تسيفرلاندىرۋ جۇمىسى بەلسەندى تۇردە جالعاساتىن بولادى.
«كولىكتى جانە لوگيستيكانى تسيفرلاندىرۋ» مىندەتى بويىنشا «زياتكەرلىك كولىك جۇيەسى» (زكج) جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. جۇيە جول-كولىك كەشەنىن باسقارۋدىڭ بىرقاتار ماسەلەسىن شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
E-SHANYRAQ جوباسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا 2018 جىلدىڭ سوڭىندا قاناتقاقتى رەجىمدە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسىنىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسى ىسكە قوسىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە جۇيەگە 5 217 كوپ پاتەرلى تۇرعىن ءۇيدىڭ ەلەكتروندى تەحنيكالىق پاسپورتى ەندى جانە 5 767 ءتۇرلى ەسەپتەۋ قۇرالدارى قوسىلدى. قۇرىلىس سالاسىندا ە-QURYLYS بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسى ەنگىزىلۋدە. جۇيە بلوكچەين رەجىمىندە نىسان قۇرىلىسى باستالعاننان اياقتالعانعا دەيىنگى بارلىق پروتسەستى باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ءىت-ماماندىق بويىنشا 10 مىڭ گرانت بولىنگەن
ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ پرەزيدەنت جولداۋىنا جانە «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسىنا سايكەس ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا تسيفرلى تەحنولوگيالاردى دامىتۋ بويىنشا بىرقاتار شارا ورىندالىپ جاتقانىن, وسى ماقساتتا تسيفرلاندىرۋ ءوفيسى قۇرىلعانىن اتاپ ءوتتى.
1-4 سىنىپتارعا ارنالعان «اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار» ءپانى بويىنشا تيپتىك وقۋ باعدارلاماسى بەكىتىلدى. ءسويتىپ وسى وقۋ جىلىنان باستاپ 3-سىنىپتا وقىتۋ باستالدى. كەلەسى وقۋ جىلىنان باستاپ كەزەڭ-كەزەڭىمەن قالعان سىنىپتار كىرىسەدى.
«100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 76-قادامىنا سايكەس مەكتەپتەردە «ينفورماتيكا» ءپانىن وقىتۋ 5-9 سىنىپتاردا اپتاسىنا 1 ساعات نەمەسە جىلىنا 34 ساعاتقا دەيىن, 10-11 سىنىپتاردا اپتاسىنا 2 ساعات نەمەسە جىلىنا 68 ساعاتقا دەيىن كوبەيدى. سونىمەن قاتار «ينفورماتيكا» ءپانى بويىنشا وقۋ باعدارلامالارىنىڭ مازمۇنى قايتا قارالىپ, مەكتەپتە روبوتتەحنيكا, 3D مودەلدەۋ جانە ماشينامەن وقىتۋدىڭ جۇيەلەرى سالاسىندا زاماناۋي باعدارلامالاۋ تىلدەرى ەنگىزىلدى.
اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىندا قاجەتتى ماماندىقتار بويىنشا مەملەكەتتىك تاپسىرىس كولەمى ۇلعايدى. بىلتىر ات-ماماندىق بويىنشا 10 مىڭنان استام گرانت ءبولىندى.
سونداي-اق اشىق ءبىلىم بەرۋدىڭ ۇلتتىق پلاتفورماسىن قۇرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. پلاتفورمادا ءارتۇرلى ءبىلىم كۋرسى, سونىڭ ىشىندە 3D مودەلدەۋ, اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك, باعدارلامالاۋ, اT-تىلدەرى جانە تاعى باسقا كۋرستار بولادى. سونىمەن قاتار ءبىلىم بەرۋدى جانە عىلىمدى بىرىڭعاي باسقارۋ جۇيەسىن قۇرۋ بويىنشا جوبالار ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.
باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ ەلباسى باقىلاۋىندا
ماسەلەنى قورىتىندىلاعان پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ەلباسىنىڭ ەرەكشە باقىلاۋىندا ەكەنىن اتاپ ءوتتى. باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ اياسىندا قوسىلعان قۇننىڭ وسۋىنە, سونداي-اق ەكونوميكاداعى شىعىنداردىڭ قىسقارۋىنا اكەلەتىن ەلەۋلى ەكونوميكالىق اسەر كۇتىلۋدە.
باعدارلاما ىسكە اسىرىلعان بىلتىردان بەرى ءبىراز باعىت بويىنشا وڭ وزگەرىستەر بار. زاڭنامالىق بازا جەتىلدىرىلىپ, ءوندىرىستى, بيزنەستى جانە مەملەكەتتىك باسقارۋدى ەنگىزۋدىڭ وڭتايلانعان تاسىلدەرى ازىرلەندى. سونىمەن بىرگە ۇكىمەتتىڭ تسيفرلىق كۇن ءتارتىبىن ىسكە اسىرۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ورتالىق جانە جەرگىلىكتى ورگانداردىڭ تسيفرلاندىرۋدىڭ اسەرىن باعالاۋ مەن مونيتورينگىلەۋدىڭ بىرىڭعاي ءادىسناماسىن ازىرلەۋ قاجەتتىلىگى پايدا بولدى.
وسى جايتتاردى اتاپ كورسەتكەن ۇكىمەت باسشىسى اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگىنە ەكونوميكانىڭ جەكەلەگەن سالالارىنداعى تسيفرلاندىرۋدىڭ الەۋەتىن بەلگىلەۋدى, سونىمەن قاتار شىعىنداردىڭ ءىس جۇزىندە قىسقارۋىن ەسكەرە وتىرىپ, تسيفرلاندىرۋ جوبالارىنىڭ تيىمدىلىگىن ەسەپتەۋدىڭ بىرىڭعاي ءادىسناماسىن جاساۋدى تاپسىردى. سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە ات-قاۋىمداستىقپەن بىرلەسە وتىرىپ تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ جوباسىن پىسىقتاۋدى جەدەلدەتۋدى تاپسىردى.
مۇنان كەيىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىن جانە وتاندىق اۆتوموبيل جاساۋشىلاردى بيۋدجەتتىك نەسيەلەندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ۇكىمەت قاۋلىسىنىڭ جوباسى قارالىپ, ماقۇلداندى. اتالعان ماسەلەگە قاتىستى يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك بايانداما جاسادى.
تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانك جۇيەسى بويىنشا 660,6 ملرد تەڭگە جيناعى بار 1,3 ملن سالىمشى تىركەلگەن. بۇل سالىمشىلار – مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى ەسەبىنەن باسپانالى بولۋعا نيەتتى «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ الەۋەتتى قاتىسۋشىلارى. 44,7 مىڭ سالىمشىنىڭ 195,9 ملرد تەڭگە جيناعى بار (پاتەر سوماسىنىڭ 20 پايىزىنان استام).
ج.قاسىمبەك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق جۇيەسى باسپانا الۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى قۇرالدارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سالىمشىلارعا بەرىلەتىن زايمدار باستاپقى جارناسى 20%-عا دەيىن بولعان جاعدايدا 25 جىلعا 5%-بەن بەرىلەدى. ماسەلەن, قۇنى 8,4 ملن تەڭگە بولاتىن پاتەردىڭ (60 شارشى مەتر ەكى بولمەلى پاتەر) اي سايىنعى تولەمى 60 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى.
بولىنگەن قارجى 3111 سالىمشىنىڭ قولجەتىمدى زايم الۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل قارجى الداعى 15 جىلدا 3 رەت اينالىمدا بولادى, ياعني تاعى 6 مىڭ سالىمشىعا زايم بەرىلەدى.
وتاندىق اۆتووندىرۋشىلەردى قولداۋ ماقساتىندا جانە حالىقتى قولجەتىمدى نەسيەمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بۇل تاجىريبە جالعاساتىن بولادى. بيىل ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردى جەڭىلدىكپەن قارجىلاندىرۋ جولىمەن «بايتەرەك» ۇبح» اق-عا 10 ملرد تەڭگە ءبولۋ جوسپارلانۋدا. ونىڭ 8 ملرد تەڭگەسى جەڭىلدىكپەن اۆتونەسيەلەۋگە, ال 2 ملرد تەڭگەسى كوممەرتسيالىق تەحنيكانى ليزينگىلىك قارجىلاندىرۋعا بەرىلەدى. العاشقى كەزەڭدە 2 مىڭنان استام اۆتوموبيل ساتۋ جوسپارلانۋدا. كەلەسى جىلدارى «رەۆولۆەرلىك» قاراجات ەسەبىنەن باعدارلاما بويىنشا ورتا ەسەپپەن جىلىنا 400-500 وتاندىق اۆتوموبيل ساتىلاتىن بولادى.
قارجى, ادىلەت, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىكتەرىمەن كەلىسىلىپ ۇسىنىلعان قاۋلىنىڭ جوباسىندا «بايتەرەك» ۇبح» اق-نى بيۋدجەتتىك قارجىلاندىرۋدىڭ نەگىزگى شارتتارى بەكىتىلەدى. جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قاراجات مەملەكەتتىك بيۋدجەتتە قاراستىرىلعان جانە ج. قاسىمبەكتىڭ ايتۋىنشا, جوبا تەرىس الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق نەمەسە قۇقىقتىق سالدارعا الىپ كەلمەيدى.
«بايتەرەك» ۇبح» اق توراعاسى ايدار ءارىپحانوۆ بۇعان دەيىن بولىنگەن قاراجات وتاندىق اۆتوموبيلدەردى ءوندىرۋدىڭ تۇراقتى وسۋىنە اسەر ەتكەنىن اتاپ ءوتتى. 2018 جىلى 32,3 مىڭ بىرلىك تەحنيكا ءوندىرىلدى. 2018 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «قازاقستاندا جاسالعان» بەلگىسىمەن 28,2 مىڭ جەڭىل اۆتوكولىك ساتىلدى. 2019 جىلى «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنا جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى زاڭعا سايكەس نەسيەلىك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن قارجىلاندىرۋ اينالىمىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 28 ملرد تەڭگە بيۋدجەتتىك نەسيە بولىنەدى. سونىمەن بىرگە قازاقستاننىڭ دامۋ بانكىنە 10 ملرد تەڭگەگە بيۋدجەتتىك نەسيە ءبولۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىندە حالىققا جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ باعدارلامالارى قالاي ىسكە اسىرىلىپ جاتقانى تۋرالى استانا قالاسىنىڭ اكىمى باقىت سۇلتانوۆ پەن قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ باياندادى.
سۇڭعات ءالىپباي,
«Egemen Qazaqstan»
