19 اقپان, 2019

سىعاناق – اۋدان اتىنا سۇرانىپ تۇر

491 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ح عاسىرداعى اتاقتى اراب جاعرافياتانۋشىسى, ءال-يدريسي سىرداريا بويىنداعى عۇنداردىڭ (وعىزداردىڭ) قالالارىنىڭ كوپتىگىن جازا كەلىپ, ولاردىڭ ىشىندە «ساۋران, سۇتكەنت, سىعاناق قالالارى ءىرى قالالار ەدى. ال سىعاناق ناعىز ساۋدا­نىڭ قايناعان ورتاسى», دەپ ەرەكشە اتاپ كورسەتكەن. ال زەرتتەۋشى ا.ياكۋبوۆسكي ابۋ ار-رەزعاقتىڭ دەرەگىنە سۇيەنىپ بۇل ۋاقىتتا سىعاناقتا ورىس حاننىڭ ءتۇرلى قۇرىلىس جۇ­يە­لەرىن, عيماراتتار سالدىرعانىن ءوزىنىڭ جازبالارىندا قالدىرادى. 

سىعاناق – اۋدان اتىنا سۇرانىپ تۇر

ق.ا. ياساۋي اتىنداعى حقتۋ ارحەولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, پروفەسسور سايدەن جولداسباەۆ «سىعاناق قالاسى اسپان استىن­داعى ۇلتتىق مۇراجايعا اينالۋدا» اتتى عىلىمي ەڭ­بەگىندە ءحVى عاسىرداعى اتاق­تى تاريحشى فاززاللاح يبن رۋ­ز­بي­حاننىڭ سىعاناق قا­لا­سى­نىڭ جانىنان دەشتى قىپشاق باستالادى», دەگەن دەرەگىن كەلتىرەدى.

باسقا دا زەرتتەۋشىلەر وسىنداي قۇندى دەرەك كوزدەرىنىڭ مول بولۋى سىعاناق قالاسىنىڭ قازاق تاريحىنداعى وزىندىك ورنى بار ەكەندىگىن ايرىقشا اتايدى. وسىنداي تەرەڭ تاريحى بار سىعاناق قالاسىن كەڭىنەن ناسي­حاتتاۋ مەن سىعاناق قالا­شىعىنان تابىلعان قۇندى جادى­گەرلەردى حالىق يگىلىگىنە اي­نال­دىرۋ ماقساتىندا 2017 جىلدىڭ 18 مامىرىندا حالىق­ارالىق مۋزەيلەر كۇنى­نە وراي, حالىقارالىق ەكسپو-2017 كورمەسى اياسىن­دا «سىعاناق تاريحي-مادە­ني قورىق مۇراجايى» قوعام­دىق بىرلەستىگىنىڭ ۇيىمداس­تىرۋى­مەن, ياعني ونىڭ توراعاسى رىسبەك اسقار ۇلىنىڭ قولداۋىمەن جاڭاقورعاندا «سىعاناق تاريحى» مۋزەيى اشىلىپ, بۇگىنگى كۇنى مەكتەپ وقۋشىلارى مەن جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا قىزمەت اتقارىپ كەلەدى.

ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باع­دار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقا­­لاسىندا اتالىپ وتىلگەن «تۋعان جەر» باعدارلاماسى­نا ارنايى ورايلاستىرىل­عان «تاريح­تا قالعان سىعا­ناق» ات­تى رەسپۋبليكالىق عىلى­مي-تانىمدىق كونفە­رەن­تسيا­عا (18 مامىر 2017 جىل) ماسكەۋدەن, استانا, الماتى, شىم­كەنت, تۇر­كىستان, قىزىلوردا, ت.ب. الىس-جاقىن جەرلەردەن كەلگەن عالىمدار سىعاناق شاھا­رى­نىڭ تاريحىنا, ارحەولو­گيا­لىق جۇمىستارىنا, نۋميز­ماتي­كالىق جادىگەرلەرگە قاتىستى تولىمدى باياندامالار جاسادى.

ەلباسى « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى تاريحي-تانىمدىق ەڭبە­گىندە ء«بىزدىڭ جەرىمىز ماتە­ريالدىق مادەنيەتتىڭ كوپتەگەن دۇنيەلەرىنىڭ پايدا بولعان ورنى, باستاۋ بۇلاعى دەسەك, اسىرا ايت­قاندىق ەمەس», دەپ بۇكىل تۇركى دۇ­نيەسىنىڭ تۇپ­­قازىعى بولعان جەر­دى ەرەك­­شە اتاپ وتكەن بولا­تىن. بۇل دەگەنىڭىز ەلىمىزدىڭ ۇلى قالالارى مەن مادەني وشاق­تارىنا قۇرمەتپەن قاراۋدىڭ دارا جولى ەمەس پە؟

وسىنداي اسا قۇندى قا­سيەتتى ورىندى ۇلىقتاۋ ءۇشىن, جاڭا­قورعان اۋدانىنىڭ اتى «سىعا­ناق اۋدانى» دەپ وزگەر­تىلسە, بۇل يگىلىكتى شارا حالىق­تىڭ قولداۋىنا يە بولار ەدى. مۇنى تۇركىستان وبلىسىنا قاراستى وتىرار اۋدانى سياقتى ەلدىڭ مەرەيىن كوتەرىپ, تاريحىمىزدى جاڭعىرتۋدىڭ جاڭا سارا جولى دەپ باعالاۋعا تۇرارلىق.

تاريحى تەرەڭدە جاتقان سىعا­­ناق شاھارىنىڭ اتاۋىن ءبىر اۋدانعا بەرىپ جاتسا, تاريحى­مىزدىڭ رۋحىن جاڭعىرتىپ, بۇگى­نىمىزدىڭ جارقىن كورىنىسى بولاتىنىنا سەنىم مول. 

اسان سارقۇلوۆ,

مادەنيەت قايراتكەرى

قىزىلوردا وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار