28 قاڭتار, 2019

بالۋاندىق ونەردە باي ءداستۇرىمىز بار

923 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاقستاندا گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ باي ءداستۇرى بار. جەڭىسپەن ورىلگەن سول ءبىر جىلدار كۇنى بۇگىنگە دەيىن كوز الدىمىزدا. جەرلەستەرىمىز وتكەن عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستاپ, وداقتىڭ ەڭ وزىق كوماندالارىنىڭ ساناتىنا ەركىن قوسىلدى. ال ول كەزدەرى كسرو چەمپيوناتىندا وزا شابۋ – جەر جاھاننىڭ مىقتىلارى باس قوسقان ءدۇبىرلى دودالاردا دارالانۋدان دا قيىن بولعانىن كوزى قاراقتى جانكۇيەرلەر جاقسى بىلەدى.   

بالۋاندىق ونەردە باي ءداستۇرىمىز بار

قازاقستاندا قالىپتاسقان مىقتى باپكەرلىك مەكتەپتىڭ ارقاسىندا ءبىزدىڭ بالۋاندار بىرىنەن كەيىن ءبىرى بيىك بەلەستەردى باعىندىرا باستادى. ۆاديم پسارەۆ, پەتر ماتۋششاك, اناتولي جاركوۆ, روم يلماتوۆ, ۆلاديمير ۋگرەنينوۆ, ۆيكتور ەرماكوۆ, ايانبەك الدابەرگەنوۆ, بولات تۇرلىحانوۆ جانە تاعى باسقا مايتالمان ماماندار تاربيەلەگەن سپورتشىلار ءوز ءداۋىرىنىڭ دارابوز سپورتشىلارىنا اينالدى. وسى شوق جۇلدىزداردىڭ الدىڭعى لەگىندە مىنا بالۋاندار تۇر:

اناتولي كولەسوۆ – توكيو وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى (1964), الەمنىڭ ءۇش دۇركىن چەمپيونى (1962, 1963, 1965);
ۆالەري انيسيموۆ – الەم چەمپيونى (1965), الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى (1966);
ۆلاديمير باكۋلين – مەحيكو وليمپياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى (1968), الەم چەمپيونى (1967);
ۆالەري رەزانتسەۆ – ميۋنحەن (1972) مەن  مونرەال (1976) وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى, الەمنىڭ بەس دۇركىن چەمپيونى (1970, 1971, 1973, 1974, 1975);
اناتولي نازارەنكو – ميۋنحەن وليمپيا­دا­سىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى (1972), الەمنىڭ ءۇش دۇركىن چەمپيونى (1970, 1974, 1975), الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى (1971);
اناتولي بىكوۆ – مونرەال وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى (1976), ماسكەۋ وليمپياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى (1980), الەم چەمپيونى (1975);
ءشامىل سەرىكوۆ – ماسكەۋ وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى (1980), الەمنىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى (1978, 1979);
جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ –  ماسكەۋ وليم­پيا­داسىنىڭ جەڭىمپازى (1980), الەم چەمپيونى (1981) (سۋرەتتە);
يگور روستوروتسكي – الەمنىڭ ەكى دۇركىن چەم­پيونى (1975, 1977);  
داۋلەت تۇرلىحانوۆ – سەۋل وليمپياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى (1988), بارسەلونا وليمپيا­دا­سى­نىڭ قولا جۇلدەگەرى (1992), الەم چەمپيونى (1987), الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى (1989).   

وسى ورايدا ءبىز تەك وليمپيا ويىندارى مەن الەم چەمپيوناتىندا جۇلدە العان سپورتشىلار جايىندا عانا باياندادىق. ال ودان بولەك, ەۋروپا بىرىنشىلىگى, الەم كۋبوگى جانە باسقا دا تولىپ جاتقان ءدۇبىرلى دودالار بار. سول جارىستاردا دا جاسىنداي جارقى­راعان جەرلەستەرىمىزدىڭ قاتارى قالىڭ. 

تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن دە جەڭىسپەن ورىلگەن تاماشا ءداستۇر ءوز جالعاسىن تاپتى. 1996 جىلى اتلانتادا الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىندا يۋري مەلنيچەنكو باس جۇلدەنى ولجالاعاندا, بارشا قازاقستاندىق جانكۇيەر بورىكتەرىن اسپانعا اتىپ قۋاندى. 2004 جىلى افينادا مكحيتار مانۋكيان مەن گەورگي تسۋرتسۋميا, 2008 جىلى بەيجىڭدە نۇرباقىت تەڭىزباەۆ جانە 2012 جىلى لوندوندا دانيال گادجيەۆ جۇلدەگەرلەر قاتارىنان كورىنىپ, بارشا جۇرتتى قۋانتتى. 

1993 جىلعى ستوكگولمدە وتكەن الەم چەمپيوناتىندا داۋلەت تۇرلىحانوۆ كۇمىس مەدالدى ەنشىلەسە, 1994 جىلى تامپەرەدە يۋري مەلنيچەنكوعا تەڭ كەلەر ەشكىم تابىلمادى. 1995 جىلى پراگادان قوس كۇمىسپەن ورالدىق. ايتۋلى جۇلدەلەردىڭ يەگەرلەرى – يۋري مەلنيچەنكو مەن باقتيار بايسەيىتوۆ. 1997 جىلى ۆروتسلاۆتا يۋري مەلنيچەنكو قايتا جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلدى. 1998 جىلى شۆەتسيانىڭ ەۆلە قالاسىندا مكحيتار مانۋكيان مەن باقتيار بايسەيىتوۆ الدىنا جان سالمادى. 1999 جىلى افينادا مكحيتار مانۋكيان ەكىنشى مارتە چەمپيوندىق اتاققا قول جەتكىزدى. 

جاڭا عاسىر تابالدىرىقتان اتتاعاننان كەيىن المات كەبىسباەۆ پەن نۇرماحان تىناليەۆ ءۇش رەتتەن جۇلدەگەرلەر ساناتىنا قوسىلدى. ولاردان بولەك, گەورگي تسۋرتسۋميا, ەرمەك كوكەتوۆ, نۇرباقىت تەڭىزباەۆ, دوسجان قارتىقوۆ, مەيرامبەك ايناعۇلوۆ, دەمەۋ جادىراەۆ, ايدوس سۇلتانعالي جانە مەيىرجان شەرماحامبەت سىندى ساڭلاقتار ءدال سونداي قۇرمەتكە بولەندى. 

كەزىندە قازاقستاننىڭ گرەك-ريم كۇرەسى شەبەرلەرى الەم چەمپيوناتىنىڭ جالپى كوماندالىق ەسەبىندە ۇزدىك ۇشتىكتىڭ قاتارىنان كورىنىپ, كسرو جانە ازيا دەڭگەيىندەگى دودالاردا دارا شىققانى دا جانكۇيەرلەردىڭ جادىندا. ولاي بولسا, كۇرەستىڭ وسى تۇرىندە بىزدە جەڭىسپەن ورىلگەن باي ءداستۇردىڭ بارىنا ەشكىمنىڭ كۇمانى بولماۋعا ءتيىس.

عالىم سۇلەيمەن, 

«Egemen Qazaqstan» 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىك پەن تاريح

تاعزىم • كەشە