ساپالى بىلىمگە باسىمدىق بەرىلەدى
حالقىمىز ەجەلدەن بالالاردى ات جالىن تارتىپ مىنەتىن بالعىن شاعىنان مەرگەندىككە, قارۋ ۇستاۋعا, سوعىس ونەرىنە ماشىقتاندىرىپ, ەلىن, جەرىن قورعايتىن ناعىز ەر ازاماتتاردى تاربيەلەۋگە ەرەكشە ءمان بەرگەن. وعان دالەلدى الىستان ىزدەۋدىڭ قاجەتى شامالى. ۇلى دالانىڭ ۇلاندارى كەز كەلگەن قىسىلتاياڭ شاقتا بەس قارۋىن اسىنىپ, جۇرتىنىڭ مالى مەن جانىن قورعاپ, ەڭ باستىسى نامىسىن تاپتاتپاۋعا دايىن بولعان.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اركەز جاستاردىڭ اسكەري-پاتريوتتىق تاربيەسى دەڭگەيىن كوتەرۋگە ەرەكشە ءمان بەرىپ كەلەدى. ەلباسىنىڭ بۇل تۇرعىداعى تاپسىرمالارى 2011 جىلدان باستاپ جۇمىس ىستەي باستاعان «ارىستان» مامانداندىرىلعان ليتسەيىنىڭ مۇددەلەرىمەن بىتە قايناسىپ جاتىر.
اتالعان وقۋ ورنىنىڭ قۇرىلتايشىسى – قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسى بويىنشا قۇرىلعان «نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءبىلىم بەرۋ قورى» قوعامدىق قورى. تيىسىنشە, اتالعان قوردىڭ ديرەكتورى دينارا قۇلىباەۆا مەن قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى تيمۋر ق ۇلىباەۆتار وقۋ-تاربيە ۇدەرىستەرىن نازارعا الىپ, ەلباسىنىڭ وسكەلەڭ ۇرپاق تاربيەسىنە قاتىستى تاپسىرمالارىن بۇلجىتپاي ورىنداۋدى باقىلاۋدا ۇستاپ وتىر.
جالپى, ليتسەي اسكەري ءومىر سالتىن ۇستاناتىن, فيزيكا, ماتەماتيكا, ينفورماتيكا, اعىلشىن جانە قازاق تىلدەرىن تەرەڭدەتىپ ۇيرەتەتىن مەملەكەتتىك ەمەس ورتا ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورنى. سونداي-اق بۇل جوبانىڭ الەۋمەتتىك باسىمدىعىن دا ايتا كەتكەن ءجون. ليتسەيلىكتەردىڭ وقۋى تەگىن (قايىرىمدىلىق) نەگىزدە جۇزەگە اسىرىلادى, وقۋعا قابىلداۋ بارىسىندا كوپ بالالى جانە جاعدايى تومەن وتباسىنان شىققان بالالارعا ارتىقشىلىق بەرىلەدى.
– وقۋ ورنىن قۇرۋعا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قوعامدىق قورى قۇرىلتايشى بولىپ, ىزگى نيەتتەردى ماقسات ەتتى. نەگىزگى مىندەت – بالالارعا, اسىرەسە الەۋمەتتىك از قامتىلعان وتباسى بالارىنا ساپالى, تياناقتى ءبىلىم بەرۋ. ءبىزدىڭ وقۋشىلارىمىزعا قويىلار تالاپ قاتال بولسا دا, ۇستازداردىڭ باستى مىندەتى – بالالارعا مەيىرىمدىلىك تانىتۋ, – دەيدى «ارىستان» ليتسەيىنىڭ باستىعى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, گەنەرال-مايور ءسابيت تاۋلانوۆ.
كۇشتىك قۇرىلىمدار قولداعان
وقۋ ورنى باسشىلىعىنىڭ ايتۋىنشا, «ارىستاندىقتار» ەلىمىزدەگى باستى كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ قولداۋىنا يە بولعان.
– ەڭ باستىسى, بىزگە قورعانىس مينيسترلىگى مەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىر. ءبىز ولارعا قاجەتتى كادر دايارلاۋعا ءمان بەرسەك, ولار پوليگوندارىن, تانكودرومدارىن, وقىتۋشىلارىن جىبەرىپ تۇرۋعا كەلىستى. ءبىز مۇنداي كەلىسىمگە قول جەتكىزگەن جالعىز وقۋ ورنىمىز, – دەيدى س.تاۋلانوۆ.
ال 1993-96 جىلدارى قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى لاۋازىمىن اتقارعان گەنەرال-مايور ايتقالي ەسەنعۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, «ارىستان» مامانداندىرىلعان ليتسەيى – اسكەري ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى ەڭ تابىستى جوبالاردىڭ ءبىرى.
– ليتسەيدىڭ ورنالاسقان جەرى, وقۋ باعدارلاماسى ەرەكشە. مەن مۇنداي وقۋ ورنى تمد كولەمىندە جوق دەپ ويلايمىن, – دەيدى ا.ەسەنعۇلوۆ.
البەتتە, كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ قورعانىس الەۋەتى, قابىلەتتىلىگى ساپالى ماماندارىنا بايلانىستى. ال الەمدىك تاجىريبە اسكەري ونەرگە ەرتە جاستان باۋلۋدىڭ تيىمدىلىگىن كورسەتىپ وتىر. ومىرلىك ۇستانىمى ەرتە جاستان قالىپتاسىپ, دۇنيەگە كوزقاراسىنىڭ اياسى كەڭىپ, پاتريوتتىق سەزىمدەرى تۋلاعان جاستار «ارىستاننىڭ» ساپىندا ءجۇر.
وقۋ ورنىنىڭ باسشىلىعى مەن شاكىرتتەر قاۋىمى «ارىستانعا» مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ارنايى كەلگەندىگىن, قازاقستاننىڭ تۇڭعىش قورعانىس ءمينيسترى ساعادات نۇرماعامبەتوۆتىڭ اق باتاسىن بەرگەندىگىن ەرەكشە ماقتان تۇتادى.
ەڭ باستىسى, «ارىستاننىڭ» قاتارىنا قابىلدانۋ تالابى قاتال بولعانىمەن, جولى بولعان جىگىتتەر ءبىلىمىن تەرەڭدەتۋگە مۇمكىندىك الادى. وقۋ باعدارلاماسى مەن ادىستەمەسىنىڭ زاماناۋي تالاپتارعا ساي كەلەتىندىگىن كورگەن تالاي شەتەلدىك قوناقتار دا تاڭدانىسپەن باس شايقاعان. ويتكەنى, وقۋ ۇدەرىسىندە عىلىم مەن تەحنيكانىڭ وزىق ۇلگىلەرىن قولداناتىن جاسوسپىرىمدەر جاڭا زاماننىڭ كەز كەلگەن قۇرالى مەن قارۋىن بەس ساۋساعىنداي بىلەدى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق بولماس. ونىڭ ۇستىنە ليتسەي تۇلەكتەرىنىڭ شەتەلدەردە ءبىلىمىن جەتىلدىرۋىنە دە مۇمكىندىك جاسالعان. جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەرگە ءتان پاندەرمەن قاتار, جاس ورەندەر ساياساتتانۋ, باعدارلامالاۋ نەگىزدەرىنەن دە ءتالىم الادى. وقىتۋدىڭ بۇرىنعى تاسىلدەرىنە قازىرگى اقپاراتقا قولجەتىمدىلىك سەرپىن بەرۋدە. سوندىقتان بولار, «ارىستاندىقتار» ۇبتمەن قاتار, وزگە دە پاندىك سايىستاردا قاتارلاستارىنان اركەز وزىق تۇرادى.
ليتسەيگە وقىتۋشىلار دا قاتال ءتارتىپ بويىنشا قابىلدانعان. مايتالمان ماماندار اراسىنان ەڭ ۇزدىك وفيتسەرلەر ىرىكتەلىپ الىنعان. قازىر ولاردىڭ بىرقاتارى اۆتورلىق وقىتۋ باعدارلامالارىن ازىرلەپ, وقۋ پروتسەسىنە ەنگىزىلگەن.
– بالالاردىڭ بويىنا الدىمەن ادالدىق, شىنشىلدىق, وتانشىلدىق قاسيەتتەرىن سىڭىرۋگە كۇش سالامىز. بۇل – قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ باس قولباسشىسى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تالابى. ءبىزدىڭ وقۋشىلارىمىز ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي تاتۋ, اعايىندى ادامدارداي مەيىرلى بولىپ وسەدى. ءتىپتى ەڭبەكتەرىن ولار ەرتەڭگى كۇنى بىلىكتى وفيتسەر اتانعان كەزدىڭ وزىندە ءبىر-بىرىنە قولداۋ ءبىلدىرىپ, سۇيەۋ بولاتىندىعىنا سەنىمدىمىز, – دەيدى ليتسەي باستىعى.
گەنەرال-مايوردىڭ بۇل پىكىرىنىڭ بەكەر ەمەستىگىن جاستارمەن تىلدەسۋ بارىسىندا دا ۇعىنا تۇستىك. ليتسەي وقۋشىلارىنىڭ ءبىرى دانيل كۋلەشوۆ وفيتسەرلەردىڭ الدىمەن اۋىزبىرشىلىككە ۇندەيتىندىگىن ايتادى.
– قاتارلاستارىمىزبەن بىرگە ءجۇرىپ, بىرگە تۇرعاننان كەيىن اعايىندى ادامدارداي باۋىر باسىپ قالدىق. ءبىزدىڭ قاتارىمىزدا كەڭ بايتاق ەلىمىزدىڭ ءار وبلىسىنىڭ وكىلدەرى بار. ءوز باسىم وقۋ ۇدەرىسىنە ريزامىن. بىزگە اركەزدە اۋعان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرى, گەنەرالدار كەلىپ وزدەرىنىڭ ءومىر جولى, اسكەري ءادىس-تاسىلدەر تۋرالى اڭگىمەلەپ وتىرادى. ءبىز ولاردىڭ داڭقتى جولدارىن جالعاستىرۋعا دايىنبىز, – دەيدى دانيل.
دانيل ايتسا ايتقانداي, ونىڭ ىشىندە, جاسوسپىرىمدەردىڭ تاماقتانۋى, دەنساۋلىعى, تۇرمىستىق جاعدايىنا ەرەكشە كوڭىل بولىنگەندىكتەن, «ارىستان» تاربيەلەنۋشىلەردىڭ ەكىنشى ۇيىنە اينالىپ كەتكەن.
باتىرلار جىرى وقىتىلادى
ادەتتە, تۇلعانىڭ تولىق ادام بولىپ قالىپتاسۋى ءجاسوسپىرىم شاعىندا ەرەكشە مانگە يە بولاتىندىقتان, وقۋشىلارعا ادەبيەت, تەاتر, مۋزىكانىڭ تۇبىنە تەرەڭ بويلاپ, رۋحاني شولدەرىن باسۋىنا دا جاعداي جاسالعان. ەڭ باستىسى, «ارلاندار» قازاقتىڭ باتىرلار جىرىنان ءنار الىپ, سۋسىنداۋدا.
وعان قوسا, ەلىمىزدىڭ داڭقتى سپورتشىلارى مەن ونەر ادامدارى دا «ارىستان» ليتسەيىنە ءجيى باس سۇعاتىن قوناقتاردىڭ قاتارىندا. ەلىمىزگە تانىمال انشىلەردىڭ كوبى وسى ليتسەيگە كەلىپ شىعارماشىلىق كەشتەرىن وتكىزىپ تۇرادى ەكەن.
ال وقۋشىلاردىڭ دەنە تاربيەسىنە ءتىپتى ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە. ولاردى كاسىبي سپورتشىلار جاتتىقتىرىپ, اسكەري سپورتتىڭ قىر-سىرىن تەرەڭ مەڭگەرىپ جاتىر.
– بۇگىنگى كۋرسانتتاردىڭ ەرتەڭگى كۇنى ۇلگىلى وفيتسەرلەرگە اينالىپ, قازاقستان ارمياسىنىڭ ەليتاسى بولارىنا ەشقانداي كۇمانىم جوق. ولار قازىردىڭ وزىندە وفيتسەرلىك ءومىردىڭ اششى-تۇششىسىن تاتۋعا ءازىر. جالپى, اسكەري عىلىم وڭايلىقپەن باعىنبايدى. ونىڭ ۇستىنە زاماناۋي شايقاستار تەك ۇشقىر قيال مەن تەرەڭ بىلىمگە نەگىزدەلەدى. سوندىقتان دا, ءبىزدىڭ مىندەتىمىز ەل اسكەرىن ساپالى وفيتسەرلەرمەن تولىقتىرۋ, – دەيدى س.تاۋلانوۆ.
سايىپ كەلگەندە, مىندەت, ابىروي مەن ەرلىكتى تۋ ەتكەن جاستارىمىزعا ارتىلار جۇك جەڭىل ەمەس, ال مەملەكەت قازىردىڭ وزىندە بىلىكتى وفيتسەرلەر ىرگەتاسىنىڭ بەرىك بولۋىنا مۇددەلىلىك تانىتىپ كەلەدى.
سەرىك ابدىبەك,
«Egemen Qazaqstan»
