– ەسمۇحان اعا, ومىربايانىڭىزعا ۇڭىلسەك, رەجيسسەرلىك پەن اكىمشىلىك-باسقارۋ ىسىنەن باسقا جۇمىس ىستەپ كورمەگەن ەكەنسىز. ينستيتۋت رەكتورى, مينيسترلىكتەگى كوميتەت توراعاسى, تەاتر ديرەكتورى – باسشى بولا ءجۇرىپ شىعارماشىلىقتان قول ۇزبەگەن داعدىڭىزبەن جۇمىسىڭىزدى ءالى دە جالعاستىرىپ كەلەسىز. بۇرقىلداپ قايناپ تۇرعان بەلسەندىلىگىڭىزدىڭ سىرىن بىلسەك بولا ما؟
– قۇدايعا تاۋبە, سوڭعى سپەكتاكلىمدى قويىپ, تىنىستاپ وتىرعانىما ون بەس-اق كۇن بولدى. «باعىم با, سورىم با, قارابايدىڭ قىزى ەكەنىم دە راس, باعىم با, سورىم با بايان ەكەنىم دە راس» دەيدى ارۋ قىزىمىز «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ» دەيتىن پەسادا. سول ايتقانداي, باعىم بولسا دا, سورىم بولسا دا, وسى «ونەر» دەيتىن الابوتەن الەمدى ارالاپ, قىزىعىنا تويماي جۇرگەنىمە الپىس جىلدان اسىپتى. ونەردى سونشا ءسۇيىپ, وسى كاسىپتى تاڭداعانىم الدىمەن, ەل مەن جەردىڭ قاسيەتىنىڭ ارقاسى بولسا, سودان كەيىن اسقار توقپانوۆ سەكىلدى ۇلى ۇستازعا جولىققانىمنىڭ ناتيجەسى دەپ بىلەمىن. بارماقتاي بالا كۇنىمنەن دالانىڭ دىبىسىنا عاشىق بولدىم, سۋدىڭ سىلدىراپ اققانى, قاردىڭ ءۇنسىز عانا جاپالاقتاپ جاۋعانى, ءيتتىڭ ۇلىعانى, تۇلپاردىڭ دۇركىرەپ شاپقانى, قىل اياعى تاڭنىڭ اعارىپ اتىپ, قىزارىپ باتقانى مەنى ويلانتىپ قوياتىن. ءتىپتى داڭعىرلاعان داۋىسپەن قاتتى سويلەيتىنىم دە تاۋ بالاسى بولىپ تابيعاتپەن ەتەنە وسكەندىگىمنەن بولار. كەگەن دەيتىن جەردە, تاۋدىڭ بەرگى جاعىندا ءبىز تۇرامىز, ال تاۋدىڭ ارعى جاعى – تۇنىپ تۇرعان ارمان الەمى ەدى. مۇنداي ارمانشىلدىق سەزىم ءسوزسىز انگە قۇمار بولۋعا, ادەبيەتتى, سۇلۋلىق اتاۋلىنى سۇيۋگە, جالپى رۋحاني الەممەن دوس بولۋعا ەرتە باستان ۇيرەتەدى. التى جاسىمىزدان باستاپ اعالارىمىزبەن بىرگە تاڭعى بەستەن تۇرىپ تەگىن ەڭبەك ەتتىك. ەندى ويلاپ قاراسام, ءبىزدىڭ ازامات بولىپ قالىپتاسۋىمىزعا تابيعاتتىڭ ءوزى تىكەلەي قاتىسسا, اق قار, كوك مۇز دەمەي, ەل ءىشىن ارالاپ جاس تالانتتاردى تابۋ ءۇشىن اۋىلىمىزعا كەلگەن توقپانوۆقا جولىققان تاعدىرىم مەنى ونەرگە الىپ كەلگەن ەكەن. سودان بەرى, ونەرمەن, تەاترمەن «اۋىرعانىما» الپىس جىل بولىپتى, ەندى جازىلا قويۋىم دا نەعايبىل شىعار. بۇل اۋرۋدىڭ ءبىر جاقسى جەرى, اشتىقتى دا, جوقتىقتى دا بىلدىرمەيدى. جاقسى-جايساڭمەن بىرگە جۇرگەنىڭە, جاقسى ءسوز ەستىگەنىڭە جانىڭ سەمىرىپ توق بولاسىڭ.
– بۇگىنگىدەي كوممۋنيكاتسيانىڭ دامىعان كەزەڭىندە الىس-جاقىن دەگەن ۇعىم ۇمىتىلىپ بارادى, استانا مەن اۋىل ارالاسىپ-قۇرالاسىپ جاتىر. ءسىز سەمەي تەاترىندا جيىرما جىل جۇمىس ىستەگەن كەزدە مۇنداي مۇمكىندىك جوق ەدى, بىراق سوندا دا تانىلدىڭىز, سوندا دا استاناعا كەلدىڭىز. قالايشا؟
– مادەنيەت مينيسترلىگىندەگىلەر: «ويباي, رەجيسسەر بايتەن وماروۆتىڭ ورنى بوساپ جاتىر, الماتىداعى ايلىعىڭ تولىق ساقتالادى, ءۇيىڭ كۇتىپ تۇرادى, سەن سەمەيگە بارىپ, ءبىر جىل جۇمىس ىستەپ كەلە عوي» دەپ جىبەرىپ ەدى, نە كەرەك, سول كەتكەننەن جيىرما جىلعا ءبىر-اق كەتتىم عوي. العاش «ياك-40» دەگەن ۇشاقتان تۇسكەنىمدە, كوزىمە جاس كەلىپ, ەرەكشە تولقىپ ەدىم. ءوڭى تۇسكەن ەسكى شالبار, قاقىراپ, باسى اشىلىپ كەتكەن باتەڭكەممەن توپىراعىن باسىپ تۇرىپ, اينالاما ۇزاق قارادىم. «ابايدىڭ ەلى! مۇحتاردىڭ ەلى! قاسيەتتى ۇلى جەر! ە, قۇداي, قۇدىرەتىڭە كوزىم جەتسىن, قولداشى, قولتىقتاشى مەنى, وسى ەلدەن باقىت تابۋعا كومەكتەسشى!» دەپ ەدىم سوندا تەبىرەنىپ تۇرىپ. قۇداي سول تىلەۋىمدى بەرگەن بولۋى كەرەك, تۇڭعىش كاسىبي تەاتر ونەرى ۋىعىن قاداعان وردادا ۇلكەن اكتەرلەرمەن بىرگە جۇمىس ىستەپ شىڭدالدىم, ءوستىم, بولاشاق جارىمدى كەزدەستىرىپ, وتباسىن قۇرىپ, بالالى-شاعالى بولدىم. قالاي ايتساق تا, 1916 جىلى ويقۇدىقتا م.اۋەزوۆتىڭ ءوزى ساحناعا شىعىپ «ەڭلىك-كەبەكتى» ويناعان قازاقتىڭ كاسىبي تەاترىنىڭ كوشباسشىسى – سەمەي تەاترى. سول سەمەيگە مەن سۇمدىق عاشىق بولدىم. ويتكەنى سەمەيدىڭ قارا تورى سۇلۋىنا عاشىق بولدىم. جۇمىسقا العاش بارعان كۇنى-اق 4-5 قارادومالاق بالانى ەرتىپ العان بيداي ءوڭدى ادەمى قىز تەاترعا كىرىپ كەلە جاتىر ەكەن. گۇر-گۇر ەتكەن داۋىسىممەن «نەگە كىرەسىز تەاترعا بالالارىڭىزبەن؟» دەپ ايعاي سالدىم. ءبىرىنشى تانىسقانىمىز. «اعاي, قالدىراتىن جەر جوق ەدى» دەپ كوزىن تومەن سالدى. سويتسەم, ول وسى تەاتردىڭ اكتريساسى ەكەن. الگى بالالار تۋىسىنىڭ بالالارى, ءوز ىنىلەرى. گۇرىلدەگەنىمدى قايتەيىن, تابان استىندا داۋىسىم جەردىڭ استىنان شىققانداي جۋاسىدىم دا قالدىم, ءبىر كورگەننەن جاقسى كورىپ قالعانىمدى, بولاشاق جارىممەن تاعدىر جولىقتىرىپ تۇرعانىن بىردەن ء تۇسىندىم. جاس بولسام دا ەسىمىم اتىشۋلى ءازىربايجان مامبەتوۆ, بايتەن وماروۆ, قادىر جەتپىسباەۆ, جاقىپ وماروۆ, مامان بايسەركەنوۆتەرمەن قاتار اتالا باستادى. 24 جاسىمدا «قازاق كسر-ءىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر قايراتكەرى» اتاعىنا يە بولدىم. شەنەۋنىك بولسام دا, شىعارماشىلىقتان قول ۇزگەن جەرىم جوق. كوزى كورىپ, قۇلاعى ەستىپ, باسى جۇمىس ىستەپ تۇرسا, رەجيسسەرلىك ەشقاشان قارتايمايتىن ماماندىق.
– ءسىز م.اۋەزوۆ تەاترىندا ون ەكى جىل ديرەكتور بولدىڭىز. ء«بىر كىسى تاققا وتىرسا, قىرىق ادام اتقا قوناتىن» قازاقى داعدى وسى وباەۆتىڭ تۇسىندا جۇرمەدى. بۇل اعايىن-تۋىسى تۇگىلى, بالا-شاعاسى, باۋىرلارىن دا تەاتردىڭ ماڭايىنان جۇرگىزبەدى, ەشقايسىسىن جۇمىسقا المادى. بۇل جاعىنان ەسمۇحان تازا ادام» دەيدى تەاترداعى ءسىزدى بىلەتىندەر. سوڭىنان شۇبىرعان كومانداسىن ەرتىپ جۇرەتىن ادەت ول ۋاقىتتىڭ سالتىندا جوق پا ەدى, ءسىز نەگە ويتپەدىڭىز؟
– مەن ويتكەنى شاكىرتتەرىمدى وزىمنەن ارتىق جاقسى كورەمىن جانە ءومىر بويى سولارمەن دوس بولىپ وتەمىن. مىنا بۇگىنگى جاسى جەتپىسكە كەلگەن عازيزا ابدىنابيەۆا, تىلەكتەس مەيراموۆ, باقىت جانعاليەۆا, شايزا احمەتوۆا, ءبارى دە حالىق ارتىستەرى, ءبارى مەنىڭ شاكىرتىم. ەڭ كىشكەنتايى بەرىك ايتجانوۆ پەن ەركەبۇلان دايىروۆ دەپ ماقتانعالى وتىرسام, ولار دا جىگىت اعاسى بولىپ قالىپتى. جاسى بۇلاردان الدەقايدا كىشى عالىم وسپانوۆ, اجارلىم باقىتجانوۆا سەكىلدى وقۋشىلارىم دا تەاتردىڭ الدىڭعى قاتارلى ارتىستەرىنە اينالىپ ۇلگەرىپتى. قازاقستاننىڭ وزگە تەاترلارىن ايتپاعاندا, ءوزىمىزدىڭ اكەمتەاترداعى شاكىرتتەرىمنىڭ سانى ەلۋدەن اسىپ جىعىلادى ەكەن, ىشىندە 4 حالىق ءارتىسى, 6 ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەر بار. بۇگىنگى كۇنى جۇمىس ىستەپ تۇرعان 17 كاسىبي تەاتردىڭ 11-ءنىڭ ديرەكتورى مەنىڭ وقۋشىلارىم. ءبارى تۇلعا. مەن وسىلارمەن ماقتانامىن. «ەلدىڭ ءبارىن جارىلقايتىن جومارتتىعىڭ ءوز تۋىسىڭا كەلگەندە تۇگەسىلىپ قالا ما, مىنا وباەۆتاردىڭ بىرەۋىن الساڭشى جۇمىسقا» دەيتىن مارقۇم ايەلىم شىج-بىج بولىپ. اۋلەتىمىزدە «وباەۆ» دەگەن فاميليامەن جۇرگەن 64 ادام بارمىز. وتباسىنداعى بىرگە تۋعان ون ەكى بالانىڭ ونى وسى الماتىدا تۇرادى. مەن تەك اعالارىم مەن ىنىلەرىمنەن تاراعان بالالاردى عانا ايتىپ وتىرمىن, قىزدار جاعىنان ساناسام, ودان دا كوپ. وسى ونەردىڭ عانا توڭىرەگىندە جۇرگەن بەس وباەۆ بار. نەگە ەكەنىن بىلمەيمىن, سولاردىڭ بىرەۋىن جۇمىسقا الۋ تۋرالى وي قاۋاشاعىما كىرىپ تە شىقپاپتى. تۋىسىن ەرتىپ ءجۇرۋ دەگەن تىرلىك مەنىڭ كوڭىلىمە ەشقاشان جاققان ەمەس. ادام تۋىسىمەن تازا قارىم-قاتىناس ۇستاۋى ءتيىس, شاماسى كەلگەنشە, ايالاپ, قۇرمەت تۇتۋى ءتيىس. ال ۇجىم ورتاسىنداعى قارىم-قاتىناس, جۇمىستاعى جاعداي سول ادامي ءمولدىر سەزىمگە كولەڭكەسىن تۇسىرمەي قويمايدى.
– ديرەكتور بولىپ تۇرعانىڭىزدا اكتەرلەرمەن اراسالماق ۇستاندىڭىز با, الدە ول كەزدە دە ءدال وسىنداي كەڭ بە ەدىڭىز؟
– قىزمەت, لاۋازىم بۇلداپ, اراسالماق ۇستانۋ دەگەن سۇمدىقتى, مىنە, جاسىم جەتپىستىڭ جەتەۋىنە اياق باستى, قىزمەتىمنىڭ قىرى ەتىپ كورمەپپىن. ءار ءسوزىن ءتىسىنىڭ اراسىنان سىزدىقتاتىپ شىعارىپ, سىزدانۋ, سالماعىن سەزدىرۋ ءۇشىن شىرەنىپ, شەكەدەن قاراۋ – ءبىزدىڭ ۇستانىم ەمەس. ءبىزدىڭ ۇستانىم: «ۇلكەنگە قۇرمەت, كىشىگە ىزەت». اينالامداعى ادامدارمەن قالجىڭداسىپ, ويناپ-ك ۇلىپ جۇرگەندى جاقسى كورەمىن. بالكىم, بۇل ءتۋابىتتى مىنەز دە شىعار, كۇن سايىن جۇمىسىما ك ۇلىپ كەلەمىن, ك ۇلىپ كەتەمىن.
– ارتىستەرمەن سۇحباتتاسقاندا, ولاردىڭ كەيبىرى: «اناۋ سپەكتاكلدەگى انەبىر كەيىپكەر مەنىڭ ءرولىم ەدى, اتتەڭ, ماعان بەرمەدى», ء«وزىنىڭ وقۋشىسىن» نەمەسە ء«وزىنىڭ جەرلەسىن ويناتتى» دەپ رەجيسسەردى كىنالاپ, وكىنىشىن ءبىلدىرىپ, وكپەلەپ جاتادى. ءرول ءبولۋدىڭ باسى-قاسىندا ءوزىڭىز دە كەلە جاتىرسىز, ەشكىمگە قيانات-وبال جاساعان جوقسىز با؟
– جوق. ۇلىلاردىڭ ءۇنى قالعان قاراشاڭىراقتىڭ استىندا وتىرمىن, اكتەر ءرول سۇراپ كەلىپ, مەنىڭ بەتىن قايتارعان كەزىم بولسا, كەلسىن دە ايتسىن. وتىرىك ايتپاي-اق قويايىن, جاسى كەلگەن اپالارىمنىڭ ءرول سۇراعانىنا, ءالى دە ساحناعا شىققىسى كەلىپ ۇمتىلاتىنىنا قارسى ەكەنىم راس. كەزىندە ساحنانىڭ شاڭىن شىعارىپ تۇرىپ ارمانسىز وينادى, بويىنداعى بارىن, ءنارىن بەردى, تالانتىنىڭ ارقاسىندا تانىلدى, اتاقتى بولدى. سول داۋرەن باستا ماڭگى تۇرادى دەيتىن بولۋى كەرەك, اپتىعى باسىلماعان الىپ-ۇشقان قۋ كوڭىل ء الى دە ارىنىن باسا الماي, الىپ-ۇشىپ تۇرادى. ءار ءرولدىڭ دەگراداتسياسى, ەنتىك باساتىن ەڭ اقىرعى نۇكتەسى بولادى. اعا بۋىن ءبارىن دە ارتىعىمەن ورىندادى. ال بۇگىنگىسى قايتالاۋ عانا بولادى, قايتالاعاندا دا وسال, ناشار نۇسقاسىمەن قايتالايدى. «ۇلكەندەرىمىز دالادا قالماسىن» دەپ, «جۇرەيىك جۇرەك اۋىرتپاي», «وتىز ۇلىڭ بولعانشا», ء«ۇمىت ۇزگىم كەلمەيدى», « ۇلى مەن ۇرى» دەگەن سياقتى بەس-التى سپەكتاكلدى ساحناعا ارنايى دايىندادىق. بۇرىنعىداي بەتكە بەس ەلى گريمدى جاعىپ ساحناعا شىعا سالۋعا بولمايدى, قازىر ويدىڭ, تالعامنىڭ باستى ورىنعا شىققان كەزەڭى. وي بولماسا, سپەكتاكل قويۋدىڭ قاجەتى دە جوق. راس, جاقسى رولگە اركىمنىڭ-اق بار تالاسى. اكتەردىڭ قالاۋ-تىلەگى بار دا, مۇمكىندىگى, شاما-شارقى دەگەن نارسە تاعى بار. وكپەلەسە دە, وكپەلەمەسە دە, ءوز باسىم اكتەردىڭ ناقتى شاماسى مەن قابىلەت دەڭگەيىن انىقتاپ بارىپ, ويناپ شىعا الاتىنىنا كوزىمدى جەتكىزگەن سوڭ عانا ءرول بەرەمىن. ەڭ الدىمەن, ونىڭ تالانتىنا ىشكى تۇيسىگىم سەنۋى كەرەك. اكتەردىڭ بۇرىنعى ويناعان رولدەرىن, ءوسۋ كەزەڭدەرىن تۇتاس ەسەپكە الامىن. سەبەبى ونىڭ ءبىر ءرولى ءبىر رولىنە ۇقساماۋى كەرەك.
– م.اۋەزوۆ تەاترى كلاسسيكانى تىم توڭىرەكتەپ كەتكەن جوق پا؟ اسىرەسە ءبىر ماۋسىمدا «اننا كارەنينا», «ۆانيا اعايدى» شىعاراتىنداي, ورىس كلاسسيكاسىنا زارۋلىك نەدەن تۋدى؟
– 1930 جىلدارداعى زوبالاڭنىڭ قۇربانى بولىپ, اتىلىپ كەتكەن ماعجان جۇماباەۆ قايتا اشىلىپ جاتقان كەزدە ماعجان تۋرالى نەگە سپەكتاكل قويماسقا؟ بۇگىنگى تاۋەلسىزدىك ءۇشىن, بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ ءومىرى ءۇشىن باسىن بايگەگە تىكتى ەمەس پە؟ ء«جۇز جىلدىق جالعىزدىق» – وسى ماسەلەنىڭ جاۋابى. «جۇرەيىك جۇرەك اۋىرتپاي» – ءۇيى جوق, كۇيى جوق, شاراسىز قارتتاردىڭ باسىنداعى شىرعالاڭ. بۇگىنگى كۇنى شەتەلدەرمەن بايلانىس جاندانىپ, ءبارى دە ءوز ەلىن, ءوز ۇلتىنىڭ ونەرىن, مادەنيەتىن تانىتۋعا جانتالاسىپ جاتىر. ءبىز دە سوناۋ ليتۆادان يوناس ۆايتكۋس دەگەن الەمدىك ابىرويى زور رەجيسسەردى شاقىرىپ «قورقىتتى» قويدىردىق. ال اۋەزوۆ تەاترى «قورقىتپەن» قايدا بارماي جاتىر؟ بارعان جەرىن تامسانتىپ, تاڭىرقاتىپ, قازاق تەاتر ونەرىنىڭ بۇگىنگى بيىگىن كورسەتىپ كەلەدى ەمەس پە؟ ر.وتارباەۆتىڭ «بەيبارىس سۇلتانى» دا سونداي دەڭگەيدەگى تۋىندى. مۋزىكالىق كلاسسيكادان بۇكىل الەم تەاترلارى تالاسا-تارماسا قوياتىن «ارشىن مال الان» نەگە قازاق ساحناسىندا جۇرمەسكە؟ «جۇرەگىمنىڭ يەسى», «قوشتاسقىم كەلمەيدى», «سەرگەلدەڭ بولعان سەرىلەر» ء«ۇمىت ۇزگىم كەلمەيدى» – بۇگىنگى كۇننىڭ تاقىرىبى. ياعني, اكەمتەاتردا كلاسسيكا مەن بۇگىنگى قوعامدىق الەۋمەتتىك ماسەلەنى قوزعايتىن زاماناۋي تاقىرىپتار تەڭ دارەجەدە قاتار قويىلىپ كەلەدى. ءار تەاتردىڭ ءوز رەپەرتۋارلىق ساياساتى بار, سوندىقتان بىرىڭعاي كلاسسيكانى عانا باعدار ەتىپ, الەمدىك دراماتۋرگيانىڭ جاۋھارىن ءسۇزىپ الىپ, سونىڭ سوڭىندا كەتۋدىڭ دە قاجەتى جوق. ماسكەۋدە 420 تەاتر جۇمىس ىستەپ تۇر, ءبىرىنىڭ رەپەرتۋارىن ءبىرى قايتالامايدى, قايتالاسا دا, مۇلدە باسقا جانردا, باسقا پىشىندە قالىپتاۋى مۇمكىن. الماتىداعى اينالدىرعان ەكى تەاتر – اۋەزوۆ تەاترى مەن مۇسىرەپوۆ تەاترى دا سولاي, رەپەرتۋارعا كەلگەندە دەربەس ساياسات ۇستانادى. ءبىزدىڭ ءوز باعىتىمىز, ونىڭ ءوز جولى بار.
– «اننا كارەنينا» دەمەكشى, اننانىڭ رولىنە ن.قارابالينانىڭ ءبىر ءوزىن عانا ويناتقانىڭىز سپەكتاكلدىڭ ارتىقشىلىعى بولا الا ما؟ نەگە نازگۇلدىڭ ەكىنشى قۇرامدا وينايتىن ساحنالىق سەرىكتەسى جوق؟ سەرىكتەسى بولعاندا, ءبىز بۇل اكتريسانىڭ ارتىقشىلىعىن ياكي كەمشىلىگىن بىردەن بايقاعان بولار ما ەدىك...
– نازگۇل ۇلتتىق دراماتۋرگياداعى, الەمدىك كلاسسيكاداعى گەروينيالاردىڭ ءبارىن دە وينادى, ءىرى بەينەلەر جاسادى, بىراق وزىندىك سەبەپتەرىمەن ءتورت-بەس جىلداي تەاتردان تىسقارى ءجۇردى. قارىمى مول اكتريسا اننانى جالعىز ءوزى ويناعىسى كەلەتىنىن بىردەن ايتتى. سول سەبەپتى «اننانى» وزىنە ارناپ, بەنەفيس سپەكتاكل سياقتى ساحنالادىق. اڭعارعان ادامعا سپەكتاكل دەكوراتسياسىنىڭ, كوستيۋمدەرىنىڭ وتە باي, قىمبات ەكەنى كورىنىپ تۇر. سەبەبى دەكوراتسيا, كوستيۋم ءۇشىن دە دەمەۋشى تاۋىپ, كومەكتەسكەن نازگۇلدىڭ ءوزى. ايتپەسە اننانىڭ كوزدىڭ جاۋىن الاتىن قىزىلدى-جاسىلدى قىمبات كويلەكتەرىن تىكتىرۋگە تەاتردىڭ جاعدايى كوتەرمەيدى دە. سپەكتاكلدە نازگۇلدەن وزگە اكتەرلەردىڭ ءبارى, ءتىپتى شاعىن ەپيزودتاعىلاردىڭ ءوزى قوسالقى قۇراممەن وينايدى.
– بۇگىنگى كينو جاعالاپ جۇرگەن اكتەرلەردى سپەكتاكلدەن وپ-وڭاي بوساتا سالاسىز با؟
– باياعىدا اسپانداپ تۇرعان تەاتردىڭ ابىرويىن الاسارتىپ العىمىز كەلمەدى مە, جەتەكشى اكتريسالارعا «قويا تۇر» دەپ بالالى بولۋىنا رۇقسات بەرمەگەنىمىزدى ءبىز بۇگىن قىنجىلا وتىرىپ مويىندايمىز. فاريدا ءشارىپوۆادا جالعىز ۇل, نۇكەتاي مىشباەۆادا جالعىز قىز, باسقا اكتريسالار دا ءبىردى-ەكىلى بالامەن شەكتەلىپ, كۇندىز-ءتۇنى وسى تەاتردىڭ وتىمەن كىرىپ, ك ۇلىمەن شىقتى. ويلاساڭ, وبالىنا قالعانداي, وپىناسىڭ كادىمگىدەي. اكتريسالارىمىزدىڭ كوپشىلىگى ونەر ءۇشىن جەكە باسىن, انالىق باقىتىن قۇربان قىلدى. قۇدايعا تاۋبە, قازىرگى اكتريسالاردى ولارمەن سالىستىرۋعا بولمايدى, ءۇيدىڭ دە, ءتۇزدىڭ دە شارۋاسىنا قاتار شاپقىلاپ, بارىنە ۇلگەرىپ جاتادى. ءدال وسى كۇندەردە اۋەزوۆ تەاترىنىڭ توعىز اكتريساسى دەكرەتتىك دەمالىستا وتىر. تەاتردا ءتاۋىر رولدەر ويناپ, كينوعا دا بەلسەنىپ ءتۇسىپ جۇرگەن جانارگۇل جانامانوۆا دەگەن اكتريسامىز جاقىندا ءتورتىنشى بالاسىن دۇنيەگە اكەلدى. ادامنىڭ جاس كۇنى قيىندىقسىز بولا ما, اكتەرلەرىمىز پاتەردەن-پاتەرگە كوشىپ قينالىپ جۇرسە دە, ءۇش-ءتورت بالانىڭ باسىن قۇراپ, شەتىنەن باسپانالى بولىپ تا جاتىر. سوندىقتان جەكە باس ماسەلەسىنە تۇسىنىستىكپەن قاراۋ كەرەك. ازاماتتار جەكە ءومىرىنىڭ ماسەلەسىن ءوزى شەشىپ, ءوزى رەتتەمەسە, ولارعا باسقا كىم كومەكتەسىپ جاتىر؟ كينوسىنا دا ءتۇسسىن, جارنامانىڭ دا جۇلدىزى بولسىن, بىراق ولار ءۇشىن تەاتر ساحناسى باستى ورىندا ەكەنىن وزدەرى دە ەسىنەن شىعارمايدى.
– ساحناعا شىعارعان قويىلىمدارىڭىزدىڭ ىشىندە ءبىر قايناۋى ىشىندە كەتتى-اۋ, اسىعىس جاساپ, وسالداۋ شىعاردىم-اۋ دەپ قايسىسىن ايتار ەدىڭىز؟
– ونداي سپەكتاكلدەر جوق ەمەس, بار. جۇرت «دۇرىس» دەپ باعا بەرسە دە, ءوز باسىم «جاۋجۇرەكتى» شيكىلى-ءپىسىلى شىققان دۇنيە سانايمىن. ساحنادان قايتالاپ كورگەن سايىن كەمشىلىگىمدى بايقاپ, «اتتەگەن-اي» دەپ وتىرامىن. جالپى, رەجيسسەر رەتىندە, ءوسىپ, بيىكتەگەن كەزىم دەپ مەن تيۋز-دا ىستەگەن جىلدارىمدى ايتار ەدىم. ويتكەنى ول جەردە ءامينا ومىرزاقوۆا, سايدا ساتتاروۆا, مۇقتار باقتىگەرەەۆ, ماكىل قۇلانباەۆ, اتاگەلدى سمايلوۆ, التىنبەك كەنجەكوۆ سياقتى ۇلى اكتەرلەر جۇمىس ىستەدى. سول كەزدە قويعان «قاشقار قىزى» ماعان ءالى كۇنگە ىستىق. شاكەن اعاما ىلەسىپ ءجۇرىپ قويعان «جاس اباي» جادىمنان ەشقاشان شىقپايدى. «اي تۇتىلعان ءتۇن», «شۇعا», «سەرتكە – سەرت», ء«وزىڭدى ىزدەپ ءجۇرمىن», وسىلاردىڭ ءبارى مەنىڭ وتىزدان اسار-اسپاس كەزىمدەگى شابىتتى شىعارماشىلىعىمنىڭ جەمىسى.
– سول كەزدە مە سىزگە شاكەن ايمانوۆتىڭ «پوزورنيك» دەپ ات قوياتىنى؟
– شاكەن ايمانوۆ, ماكىل قۇلانباەۆ, مۇقتار باقتىگەرەەۆ كەزدەسە قالسا بولدى, وتىرا قالىپ پرەفەرانس ويناعاندى جاقسى كورەتىن. ول كەزدە مەن جاس رەجيسسەرمىن. ۇلكەن اعالارىم مەن اپالارىما شاي ازىرلەپ بەرەمىن, قۇلاعىم قالقيىپ اڭگىمەسىن تىڭدايمىن, ايتەۋىر ءۇيىرىلىپ سولاردىڭ اينالاسىندا جۇرەمىن. پرەفەرانسقا كەلگەندە, بۇل توپ ارنايى بولسا دا, اياق استى بولسا دا, بىرىگە قالادى. كەيدە بىرەۋدىڭ شارۋاسى شىعىپ قولى تيمەيدى, بىرەۋى ويىنعا كەشىگىپ قالادى. سونداي كەزدەرى شاكەن اعا «ەسمۇحان وتىر, وتىر دا وينا» دەپ, مەنى جانىنا وتىرعىزىپ قويادى. شاكەن اعانىڭ قالتاسىندا پرەفەرانسقا ارنالعان بەس سومدىق اقشا بۋما-بۋما بولىپ جۇرەدى. كۇرەكتەي قولىن سالىپ جىبەرىپ, قالتاسىنان ۋىستاپ تۇرىپ شىعارادى. «مىنادان الاسىڭ» دەپ كوكقاعازداردى جانىما تاۋ عىپ ءۇيىپ قويادى. اينالامدا كىلەڭ كىممەن ويناسا دا, شەشىندىرىپ الىپ, جالاڭاش قويا بەرەتىن كارتا ويىنىنىڭ « ۇلى اكادەميكتەرى». قۇداي اتقاندا, مەن ويناي المايمىن, ولاردىڭ ويىنىنا استار بولۋعا دا جارامايمىن. ءبىر وينايمىن – ۇتىلامىن, ەكى وينايمىن – ۇتىلامىن. سوندا بارىپ شاكەن اعا: «پوزورنيك! سەن ويناما كارتا» دەيدى كۇندەي كۇركىرەپ. كارتانى سول بويى ۇيرەنە الماعان كۇيى كەتتىم. مەن ودان دا, دۋىلداسىپ اڭگىمە ايتقاندى, قىردىڭ باسىنا شىعىپ الىپ ەڭىسكە كوز سالىپ قاراعاندى جاقسى كورەمىن. بىرەۋ اسىعىپ بارادى, بىرەۋ جۇگىرىپ بارادى, بىرەۋ قايعىرىپ بارادى, بىرەۋ جۇلقىنىپ بارادى. وسىلاردىڭ بارىنە نە جەتپەيدى؟ ءبارى ءبىر-ءبىر تاعدىردى ارقالاپ الىپ الاسۇرىپ قايدا بارا جاتىر؟ جاۋابىن تابا المايمىن دا, كەيدە جىلاپ تا الامىن. مەن ءوزى سونداي نازىك كوڭىل كۇيدىڭ ادامىمىن...
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن ايگۇل احانبايقىزى,
«Egemen Qazaqstan»
