كينو • 04 قاڭتار, 2019

اقان ساتاەۆ: شەتەلگە پروكاتقا شىعاراتىن فيلمدەر ءتۇسىرۋىمىز كەرەك

1734 رەت
كورسەتىلدى
21 مين
وقۋ ءۇشىن

تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىمەن ارالاسا قازاق كينوسىنا شوق جۇلدىزداي جارقىراپ ءبىر شوعىر كينورەجيسسەرلەر لەگى كەلدى. سولاردىڭ الدىڭعى قاتارىندا اقان ساتاەۆ ەسىمى تۇر. ول شىنايى ءومىردىڭ شىتىرمان وقيعالارىنا قۇرىلعان «رەكەتير», «بيزنەسمەندەر» سىندى فيلمدەردەن سوڭ «جاۋجۇرەك مىڭ بالا» اتتى تاريحي كوركەم سۋرەتتى فيلم ءتۇسىرىپ, تاۋەلسىز قازاق جاستارىنىڭ رۋحىن اسقاقتاتسا, «اناعا اپارار جول» ءفيلمى ارقىلى قازاق حالقىنىڭ باسىنان كەشكەن قيىندىقتارىمەن قوسا, الاش ازاماتىنىڭ  ادال ماحابباتىن, كەسەك كىسىلىك كەلبەتىن سومدادى. ەل كوڭىلىنەن ەرەكشە ورىن العان سول ءفيلمى ءۇشىن رەجيسسەرگە 2018 جىلى مەملەكەتتىك سىيلىق بەرىلدى. سونداي-اق ول «ەلباسى جولى» كينوەپوپەياسىنىڭ «كوشباسشى جولى. استانا» اتتى التىنشى ءبولىمىن ءتۇسىردى. «توميريس» اتتى تاريحي ءفيلمدى دە تاسپالادى. مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, بەلگىلى كينورەجيسسەر اقان ساتاەۆپەن بولعان سىر-سۇحباتتى وقىرمان نازارىنا ۇسىنىپ وتىرمىز.

اقان ساتاەۆ: شەتەلگە پروكاتقا شىعاراتىن فيلمدەر ءتۇسىرۋىمىز كەرەك

− قادىرلى, اقان مىرزا! وزى­ڭىز­بەن اڭگىمەنى بالالىق شاق­­­­تىڭ ەس­تە­لىكتەرىنەن باستا­ساق. رەجيسسەر بو­لۋىڭىزعا نە تۇرتكى بولدى؟

− اتا-انام ۇزاق جىلدار قاراعاندى­نىڭ سا­كەن سەيفۋللين اتىن­داعى تەاترىندا ابىرويلى ەڭبەك ەتكەن ونەر ادامدارى بولدى. ەكەۋى دە حالىق ءارتىسى اتاندى. بالا كە­زىم مەكتەپ پەن تەاتر اراسىندا ءوت­تى دەسەم دە بولادى. ءوزىم قا­را­­عاندى قالاسىنداعى دارىندى با­لا­لارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتتا وقىدىم. تەاتر مەنىڭ ونەر جولىما اي­رىقشا اسەر ەتتى. بالا كەزىمدە اكە-شە­شەمە ىلەسىپ, ەكى-ءۇش ايلىق گاسترولدىك ساپارلارعا دا شىعاتىنمىن. تەاتر رەپەرتۋارىندا مەن كور­مەگەن قويىلىم جوق تا شىعار. ءبىز الەمدىك كلاسسيكالىق شىعار­مالاردى ساحنادان كوردىك. مىسا­لى, «شەكسپيردى» قويعاندا مەن رەپەتيتسيالارىنا قاتىسىپ, كەيىپكەرلەردىڭ ءرولىن جاتتاپ الاتىنمىن. سوسىن ۇيگە كەلگەندە ويىنشىقتاردىڭ ارقايسىسىنا «رولدەردى بەرىپ», گازەت, كىتاپتان دەكوراتسيا جاساپ, كلاسسيكالىق شىعارمالاردى «ساحنالايتىن­بىز». مەنىڭ قالىپتاسىپ, مامان­دىق تاڭداۋىما تەاتر­ ەرەكشە اسەر ەتتى. كەيىن الماتىداعى قا­زىرگى تەمىربەك جۇرگەنوۆ اتىن­­داعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكا­دە­ميا­سىنا وقۋعا ءتۇسىپ, «تەلەۆيدەنيە جانە كينو رەجيسسەرى» ماماندىعى بو­يىنشا ديپلوم الدىم.

ول زامان كەڭەس ۋاقىتى بول­عان­دىق­تان, امەريكانىڭ كينولارى كەلە قوي­ماعان كەز. بولسا دا بىرەن-ساران. وعان بيلەت تە­ جوق. ەسەسىنە كينوتەاتردا فران­­تسيانىڭ كومەديالارى ءجيى كور­سەتىلەتىن. پەر ريشار دەگەن اك­تەردىڭ ويىنىنا قىزىقتىم. كە­ڭەس وداعىنىڭ دا جاقسى فيلم­دەرى كوپ ەدى. سونىڭ ءبارى كينوعا قىزىقتىرماي قويمايتىن. اكەم كينودا دا كوپ رولدەر سومدادى. «كوكسەرەك» فيلمىندە حاسەندى, «قۇلاگەردە» اقان سەرىنى دەگەندەي. اكەم سول اقان سەرى ءرولىن سومداپ جۇرگەن كەزدە مەن دۇنيەگە كەلىپپىن. سوندا اتىمدى اتاقتى كينورەجيسسەر بولات مانسۇروۆ قويىپتى.

− وتە قىزىقتى دەرەك ەكەن. ءوزى­ڭىز دە ونەر جولىن اك­تەر­­لىق­تان باستا­دى­ڭىز ەمەس پە؟

− جوعارىدا ايتقانىمداي, بالا كۇنىمدە اتا-اناممەن بىر­گە تەاتردا ءجۇرىپ, دۋلات يسابەكوۆ­تىڭ «اپكە» سپەكتاكلىندە بالا­نىڭ ءرولىن دە ويناعانىم بار. كەيىن ستۋدەنت كەزىمدە قالدىباي ابەنوۆتىڭ «اللاجار» فيلمىندە باستى ءرولدى سومدادىم. 3-كۋرستى وقىپ جۇرگەن كەزىم, ون شاقتى بالا كاستينگكە باردىق. ول ءفيلم­نىڭ تاعدىرى كۇردەلى بولدى.  ەلدە قارجىلىق داعدارىس باس­تالىپ, اقشانىڭ قۇنى ءتۇسىپ كەت­كەن ۋاقىت-تۇعىن. ءسويتىپ دا­يىندىق مەرزىمى سوزىلىپ كەتتى. ال­دىندا ءبىر-ەكى رەت سىناق­قا بارعام, رەجيسسەر باستى رول­گە مەنى بەكىتىپتى. ءسويتىپ مار­قۇم قايرات رىسقۇلبەكوۆتىڭ رو­­­­لىنە تاڭدالدىم. سول فيلم ما­عان ەرەكشە اسەر ەتتى. الايدا «ال­لاجار» سونداي اۋىر كەزدە ءتۇسىرىلدى. ءتىپتى ءوز باسىم وقۋ­دى تاستاپ كەتەم بە دەپ تە وي­لاعام. بىراق اللاعا شۇكىر, جاع­داي بىرتىندەپ باسقاشا قا­لىپتاستى. «اللاجار» فيل­مىنە تۇسكەن سوڭ كينوعا دەگەن ش­ى­نايى سۇيىسپەنشىلىگىم ارتا ءتۇستى. كەيىننەن ساتىبالدى نا­رىمبەتوۆتىڭ «كوزىمنىڭ قاراسى» فيلمىندە باستى ءرولدى سومدادىم. اكتەر رەتىندە تۇسكەن نەگىزگى فيلمدەرىم وسى. قازىر ءوز كينولارىمدا كىشكەنتاي ەپيزودتاردان كورىنىپ قالىپ ءجۇرمىن. 

– ءسىز 2000-جىلداردىڭ باسىنا دەيىن ءۇش جۇزدەن اسا روليك ءتۇسىرىپسىز. روليكتەردى نە ءۇشىن جاسادىڭىز؟ ۇل­كەن كينو­عا دەيىنگى مەكتەپ پە؟

− سول كەزدە روليك مەنىڭ نەگىز­گى جۇمىسىم ەدى. بىردەن كينو تۇسىرۋگە دە, قانداي نارسەمەن اينالىسامىن دەگەندى تاڭداپ جاتۋعا دا مۇمكىندىگىم جوق  كەزدە روليك تۇسىرە باستادىم. ياعني, روليك تاقىرىبى سوناۋ ستۋدەنتتىك كەزدەردەن باستالادى. وسى تاقىرىپ بويىنشا ديپ­لوم قورعادىم. بىلايشا ايتقاندا, ول كەزدە رو­ليك – جۇمىسىم, تابىسىم, ماماندىعىم بولدى. روليك ار­قىلى تابىس تاپتىم, ديپلومىمدى قورعادىم, رەجيسسەر رەتىندە تاجىريبە جيناقتادىم. 

− 90-جىلدارداعى تاقىرىپ­قا «رەكە­­تير» اتتى ەكى فيلم جانە «بيز­نەس­مەندەر», «اۋدان­دار» اتتى ەكى فيلم ارنا­دى­ڭىز. بەلگىلى ءبىر سەبەبى بار ما؟ 

− ول وتە قىزىق ۋاقىت. مە­نىڭ جاستىق شاعىم. ۇلكەن يم­پەريا قۇلاعان سوڭ ون بەس مەم­لەكەتتىڭ تاۋەلسىز ەل رەتىندە اياق­­قا تۇرۋ كەزەڭى عوي. قات-قابات قيىن­دىقتارمەن قاتار جاڭا مۇم­كىندىكتەر دە كوپ. مەن ول كەزدە ستۋدەنت ەدىم. بۇل كەزەڭنىڭ وقيعالارى مەنىڭ جانىمدا بولىپ جاتتى. سول 90-جىلداردىڭ قيلى وقيعالارىنا ارالاسقاندار اراسىندا مەنىڭ جاقىن دوستارىم دا بولدى. ءوزىم دە سپورتپەن اينالىستىم باسىندا. كادىمگى كاسىبي سپورتشى بولام دەدىم. قىسقاسى, سول كەزدىڭ وقيعالارى ماعان ايرىقشا اسەر ەتتى. ءدال وسى 90-جىلداردى تۇسىرەم دەگەن ۇستانىم بولعان جوق. كورەر­مەندەرگە قىزىق بولاتىن شىعار دەگەن ويمەن ءتۇسىرىلدى. 

− جاڭا فيلمگە قالاي دا­يىن­دا­لاسىز؟ 

− ستسەناري تۋرالى يدەيا پاي­دا بولعان كەزدەن باستاپ مەن ونى كينولەنتا تۇرىندە باسىمدا «اينالدىرامىن». كينو ءتۇسىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان سوڭ, بىردەن جۇمىسقا كىرىسەسىڭ. قار­جىلىق جاعى, فيلم تۇسىرەتىن جەرلەردى انىقتاۋ مەرزىمى بار. وعان كەمى ءۇش نىسان بولۋى كەرەك. ونى باسىندا سۋرەتشى, وپەراتورلار فوتولارمەن جىبەرەدى. سوسىن رەجيسسەردىڭ ءوزى بارىپ كورىپ, سوڭعى شەشىمدى ايتادى. بۇل ەكى ارالىقتا كاس­تينگ ءجۇرىپ جاتادى. ەڭ الدىمەن فوتوكاستينگ جاسالادى. سۋرەتتەرى ارقىلى ون شاقتى ادام تاڭداپ الىنادى. سوسىن ۆيدەوكاستينگ وتەدى. تاڭداپ العان ادامدار اراسىندا ماتىنمەن جۇ­مىس ىستەيتىن دە كاستينگ وتكى­زەمىز. ءوز باسىم ءفيلمنىڭ كەز كەل­­گەن ستسەناسىن الدىن الا قا­عازعا تۇسىرەمىن. بۇل مەن ءۇشىن وتە ماڭىزدى. تۇسىرىلىمگە دەيىن ءبارىنىڭ سۋرەتى سالىنىپ, قاعازدا تۇرۋى كەرەك. ۋاقىتقا دا, اقشاعا دا, ادام رەسۋرستارىنا دا بۇل وتە وڭتايلى. جالپى, كينو تۇسىرۋگە وتە تياناقتى دايىندالامىن.

− ءتۇسىرىلىم الاڭىندا يم­پرو­ۆي­زاتسياعا ەش ورىن بەرمەي­سىز بە سوندا؟

− مەنىڭشە ول جاقسى ەمەس. ويتكەنى كينو ءبىرىنشى قاعازعا ءتۇ­سىپ قويعان. كينو تىلىندە ونى «راسكادروۆكا» دەيمىز. جاقسى­لاپ دايىندالعاننان كەيىن مۇم­كىن­دىگىنشە جوسپار بويىنشا جا­ساعان دۇرىس. بىراق, كەيدە كۇت­پەگەن وقيعالار دا ورىن الىپ جاتادى. سەنىڭ كادرىڭدا كۇن اشىق بولۋ كەرەك, بىراق, سەن ءتۇ­سىرۋ الاڭىنا كەلگەندە كۇن بۇلت­تى, جاڭ­بىر جاۋىپ كەتتى دەگەندەي. وسىنداي كەزدەردە عانا يم­­پروۆيزاتسيا ورىن السا, ونىڭ نە­­­گىزگى وقيعاعا وزگەشە اسەرى بولماسا ەشتەڭە ەتپەيدى.  

− اكتەرلەرمەن قالاي جۇ­مىس ىس­تەي­سىز؟ مۇنى سۇراعان سەبە­بىم, ءسىزدىڭ فيلمىڭىزدە جاق­سى وي­ناعان اكتەرلەر باسقا فيلم­دە ونداي دەڭگەيدە وي­ناي الماي جا­­تاتىن سياقتى بولىپ كو­رى­نەدى. قۇ­­پياڭىزبەن بولىس­سەڭىز. 

− بىرىنشىدەن, سولاي باعا­لا­عا­نىڭىزعا راحمەت. اكتەرمەن جۇ­مىس ىستەگەندە كاس­تينگكە, دايىن­دىق مەرزىمىنە كوپ كوڭىل بولەمىن. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, كاستينگكە كوپ ءمان بەرەمىن. ول ەندى مەنىڭ عا­نا جۇمىسىم ەمەس, كوماندانىڭ جۇ­مىسى دەسەم بولادى. ءبىرىنشى تالاپ, ادامنىڭ ءىشى مەن سىرتى ۇقساس بولۋ كەرەك, سودان كەيىن وب­رازبەن ساي كەلۋى ءتيىس. ەگەر تا­لاپقا ساي ادام تابىلماي جاتسا, ءبىز قانشا ۋاقىت بولسا دا ىزدەۋدى توقتاتپايمىز. مەن كاس­تينگتە وتە تالاپشىلمىن. اكتەردىڭ كىشكەنە ءبىر جەرىندە كىلتيپان بولىپ, ءسال عانا كۇدىگىڭ بولىپ جاتسا دا ال­ماۋعا تىرىسقان دۇرىس. ەگەر كو­ڭىلشەكتىككە سالىنساڭ, ول كۇدىك فيلم ءتۇسىرۋ بارىسىندا سەنى دە, اكتەردى دە ابدەن قي­­نايدى, وبراز دا ءساتتى سومدالمايدى. سون­دىقتان تاپ­­قانشا ىزدەي بەرەمىن. وبرازعا ساي ادام تابىلعان سوڭ ول ءارى قاراي سۋداعى بالىق سياقتى جۇ­­زەدى. وزىنە كەڭىستىك بەرەسىڭ, ەر­كىن سامعايدى, ءبارىن ەركىن يگە­رەدى. مىسالى, ءشارىپ سەرىك دەگەن جىگىت بولدى. وتە تالانتتى, بىراق امپلۋاسى شاعىن, جان-جاق­تى ەمەس. ءبىز ونى باسىندا «بيزنەسمەندە» باس كەيىپكەر بو­لادى دەدىك. ءۇش رەت سىناق جا­ساپ تۇسىردىك. قالاي ويناتساق تا باس­تى كەيىپكەرگە كەلمەي-اق قوي­دى. تارتپايدى. ويتكەنى ونىڭ ور­­گانيكاسى باسقا. سوسىن ءوزىنىڭ «حۋ­ليگانسكي تەرريتورياسىنا» جىبەردىك. ول جاقتا ەندى بالىقشا ءجۇزدى دەسە بولادى. اكتەر تاڭداپ الۋ جالعىز مەنىڭ عانا ءىسىم ەمەس, ۇجىممەن بولاتىن جۇمىس. مەن تاڭداۋ بارى­سىندا «مىناۋ ۇنايدى» دەپ بىر­دەن ايتپايمىن. باسقالاردىڭ دا پىكىرلەرىن تىڭدايمىن, سوسىن با­رىپ سوڭعى شەشىمدى ايتام. ال­لاعا شۇكىر, ناشار تاڭداۋلار بول­عان جوق, جانە كوماندام ءبىر اكتەردى, مەن ءبىر اكتەردى تاڭ­داپ, قاتتى قايشىلىققا تۇسكەن كەزدەرىمىز جوق. ءوزىڭىز بىلەسىز, مەن ءاليا نۇرسۇلتانقىزىمەن جۇ­­مىس ىستەيمىن عوي, ول كىسىنىڭ دە تالعامى مەن ونەرگە قويار تا­لابى جوعارى. «اناعا اپارار جول», «توميريس» جوبالارىندا كاستينگ وڭاي بولعان جوق. ءاليا نۇرسۇلتانقىزىمەن, مي­نيسترلىكپەن كەلىسىمگە كەلۋ كەرەك. قۇدايعا شۇكىر, ولار مەنى تىڭ­دادى, سەندى. سول ءۇشىن اللاعا تاۋبە دەيمىن. اكتەر تاڭداعاندا پروديۋسەرىم «بۇل ادام ماعان ۇنامايدى» دەپ تابانداپ تۇرىپ العان جوق. ولار وبەكتيۆتى تۇردە قارادى دا, كەلىستى. بۇل جەردە ەڭ باستىسى – كاسىبي ادال بولۋ كەرەك. 

− اقان ساتاەۆ فيلمىنە ءتۇ­سۋ قيىن, ونىڭ ساناۋلى عانا اك­­تەرلەرى بار, سولار عانا وينايدى. سونان سوڭ سا­پا جاقسى بولادى دەيتىن اڭگىمەلەر بولىپ جاتادى...

− مەندە ونداي شەكتەۋ جوق. نەگىزىندە ونداي وي قالاي قالىپ­تاسقانىنان بەيحابارمىن. مى­سالى, بەرىك ايتجانوۆتى ءبىر كي­نوعا تۇسىردىك. مەن ونىمەن جۇ­مىس ىستەگەن سوڭ ونى بىلەمىن, بەل­گىلى دەڭگەيدە سەنەمىن. ەندى ەكىن­شى ءبىر جوبا باستالعاندا, ول مەنىڭ ويىمدا تۇراتىنى زاڭ­­دىلىق. ويتكەنى ول اكتەر رە­تىندە نە­گە قابىلەتتى دەگەندى بى­لەم عوي. بىراق بىزدە «كوشە كاس­­تينگى» دەگەن دە بولادى. ءبىز شەك­تەۋ قويمايمىز. تەك قانا بە­رىككە «جابىسىپ المايمىز». ءبىز با­رىنە مۇمكىندىك بەرەمىز. ءتىپتى جاڭا بەت-بەينەلەر تابىلىپ جاتسا قۋانامىز. ءبىز فيلمدەرىمىزدە اكتەردى بارىنشا «اشقىمىز» كەلەدى. بۇرىن تەاتر­دا ويناپ جۇرگەن بولسا, ەندى ونىڭ كينودا اشىلۋىنا مۇمكىندىك بەرەمىز, ءوزىن-ءوزى تابۋىنا جول اشىلادى. بىراق اينالىپ كەلگەندە مۇنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ نەگىزگى ماقسات ەمەس. ياعني, ءار جاڭا كينو سايىن جاڭا اكتەرلەر تابۋدى ماقسات ەتپەيمىز. ماعان ءوز جۇمىسىمدى جاقسى جاساپ, جاقسى فيلم ءتۇسىرۋ كەرەك. سوندىقتان بۇل جەردە قاتىپ قالعان قاعيدا جوق.

ءبىز جاقسى ستسەناريستى دە ىز­دەي­مىز. مەنىڭ ينستاگرامدا, فەيس­بۋك­تا­­ پاراق­شالارىم بار. سوعان دا جازىپ­ جاتاتىندار بار. ماعان روليكتەر جىبەرەدى. ۋا­قىتقا بايلانىستى مەن ءبارىن قا­راي المايمىن. بىراق, ءبىزدىڭ پروديۋ­سەرلەر باقىلاپ وتىرادى. ءوزىنىڭ شىعار­ماشىلىق قى­رىن كورسەتكەن مىق­تى جۇمىس بول­سا وعان نازار اۋدارامىز. قا­لاي تۇسىرىلگەن, كىم تۇسىرگەن, كىم وينا­عان, ديالوگتارى قالاي جاز­ىلعان دەگەن تۇر­­عىدا باقىلاپ وتىرادى. 

− كينووندىرىسىندە ەڭ ۇلكەن ما­سەلە بيۋدجەت ەكەنى راس. دەگەن­مەن, ءبىزدىڭ ەلدە كينو جاساۋدا قار­جىدان بولەك قانداي قيىن­دىق بار؟ 

− بىزدە نارىق كولەمى شاعىن. ەگەر نارىق كولەمى مول بولسا, قار­جىلىق قيىندىقتار ەڭ­سە­رىلەر ەدى. نارىق كولەمى كي­نو­ون­دىرىسىنە, ساپالى فيلم تۇ­سىرۋگە تىكەلەي اسەر ەتەدى. ەگەر ەلدە ادام سانى كوپ بولسا, كينوتەاتر­لار سانى دا, كورەرمەن سانى دا كو­بەيەر ەدى. تۇسىرىلەتىن كينو دا كوپ بولار ەدى. ساننان ساپا دەگەندەي اراسىنان ساپالى دۇنيە كوپ شىعىپ, كينووندىرۋشىلەردىڭ دە مۇمكىندىگى مولايا تۇسەدى. قا­زىرگى جاعدايدا كوممەرتسيالىق كي­نو­نىڭ ادىمى قىسقا. مىسالى, ءبىر كي­نونى ءتۇسىرۋ شىعىنى 500 مىڭ دوللاردان اسىپ كەتسە, ونى اقتاۋ قيىنعا تۇسەدى. ال ءبىزدىڭ جاعداي باسقاشالاۋ. تاريحي فيلمدەردى مەملەكەتتىك قولداۋمەن ءتۇسىرىپ جاتىرمىز. تاريحي فيلم بولعان سوڭ, بيۋد­جەتى دە جوعارى بولا­تىنى بەلگىلى. ءبىر ءفيلمنىڭ قار­جىسى 10 ميلليون دوللارعا دە­يىن كەتىپ قالادى. ونى اقتاۋ وتە­ قيىن.  سوندىقتان مەنىڭ ار­ما­نىم – شەتەلگە پروكاتقا شىعا­راتىن فيلمدەر ءتۇسىرۋ. جاقىن كور­­شىلەرىمىز رەسەيگە, قىتايعا شى­عارساق جاقسى بولار ەدى. رەسەي ءبىز ءۇشىن الەۋەتتى نارىق بولار ەدى. امەريكا ءوز فيلمدەرىن بۇ­كىل الەمگە ەكسپورتتايدى. سول ار­قىلى ءوز مادەنيەتىن, يدەولوگيا­سىن ناسيحاتتايدى. ولار كينولارى ارقىلى الەمدى قۇتقارىپ جات­قان سياقتى اسەر بەرەدى. ءبىز دە ولار­دان ۇيرە­نۋىمىز كەرەك. 

− ءسىز الەمدىك كينودا قاي رە­جيس­سەردىڭ شىعارماشى­لى­عىن ۇناتاسىز؟ 

− مىقتى رەجيسسەرلەر كوپ قوي. ارا­سىنان بىرەۋىن بولە-جارا اي­تۋ كەرەك بولسا, دەۆيد فينچەر دەگەن امەري­كالىق رەجيسسەردى اتار ەدىم. ونىڭ فيلم­دەرىنىڭ «تۇ­راقتى ساپالىلىعى» ۇنايدى. مى­سالى, كەيبىر رەجيسسەرلەردىڭ ءبىر كينو­سى ۇناعانىمەن, كەلەسىسى ۇناماي قالۋى مۇمكىن. فينچەردىڭ بارلىق كينوسىن ءتاۋىر كورەمىن. ادەيى ىزدەپ ءجۇرىپ كورەم دەپ ايتا المايمىن, بىراق, كەز بوپ جاتسا, راحاتتانىپ تاماشالايمىن. قا­راپ بولعان سوڭ وزىمشە ىشتەي تالداۋ جاسايمىن. 

− مىقتىلىعى نەدە؟

− دەۆيد فينچەر دايىندىققا قات­تى ءمان بەرەتىن رەجيسسەر. مەن ونىڭ ءبىر كادردى ءبىر كۇن تۇ­سىرگەنىن بىلەمىن. «ايداھار تاڭ­بالى قىز» دەگەن فيلمىندە قىز­دىڭ ءبىر قۇجاتتاردى قاراپ وتى­راتىن جەرى بار, سول كادر­دى ءبىر كۇن تۇسىرگەن. ارينە ول بيۋد­جەتكە بايلانىستى. ونىڭ ءبىر كادردى ءبىر كۇن تۇسىرگەنىنە پرو­ديۋسەرى وكىنگەن شىعار, بى­راق ونداي ۇلكەن تۇلعالاردىڭ مۇم­كىندىگى دە جوعارى. امەريكا كينوسىنىڭ بيۋدجەتى دە وسال ەمەس. ەگەر بىزدە ونداي مۇمكىندىك بولىپ جاتسا, مەن دە باس تارتپاس ەدىم. مىسالى,  جاپوننىڭ اكيرا كۋروساۆا دەگەن رەجيسسەرى بار. سول قار جاۋىپ تۇرعان كادردى تۇسىرمەك نيەتپەن ءتۇسىرۋشى توپتى قار جاۋىپ تۇرعان دالاعا اكەلەدى دە, تۇسىرمەي كەتىپ قالادى. نەگە دەسەڭىز وعان قاردىڭ ءدال بۇلاي جاۋىپ تۇرعانى ۇناماعان. ول ءوزىنىڭ ويىنداعى كادردى تۇسىرگىسى كەلەدى. بىراق ونى كورە المايدى. سوندا نە ىستەيدى؟ ءبىر اي كۇتىپ ءجۇرىپ, اقىرى ويىنداعى كادردى تۇسىرەدى. سوندىقتان مۇنداي نار­سەلەر ءارتۇرلى جاعدايلارعا – رە­جيسسەردىڭ ءوزىنىڭ ىنتاسىنا, بيۋد­جەتكە, پروديۋسەرگە تاۋەلدى. كەز كەلگەن سۋرەتكەر ءوز ماقساتىنا جە­تۋ جولىندا قانداي دا ءبىر تاۋە­كەلدەرگە بارىپ جاتسا وعان تەك قۋانۋ كەرەك. 

− ءسىز ءۇشىن كينو دەگەن نە؟ قازاق كينوسىنىڭ ساپاسى قا­لاي كوتەرىلەدى؟

− بۇعان ناقتى تۇجىرىممەن جا­ۋاپ بەرۋ قيىن. ءيا, بىرەۋلەر ءۇشىن كينو – بيزنەس. بازبىرەۋلەر ءۇشىن ءوزىن-ءوزى كورسەتۋدىڭ جولى. بىراق, ءبىر شىندىق بار. جاقسى كينو كورگەندە دەمالاسىڭ. ءومىردى بارلىق بوياۋىمەن قابىلدايسىڭ. مەن ءۇشىن كينو ءتۇسىرۋ – ەڭ الدىمەن ماماندىعىم, ءوز-ءوزىمدى ىزدەۋ ءۇشىن ەڭ­بەكتەنۋىم, تابىسىم. شىن مانىندە كينو – جاسامپاز ونەر. ۇلكەن تالاپ تۇر­عىسىنان كەل­سەك, سۋرەتكەر كينوسى اينالاسىنا, قوعامعا, ەلگە پايدا اكەلۋى قاجەت. مەنىڭشە, كەز كەل­­گەن كينوونىم جاسامپاز بولۋى كەرەك. ياعني, كينوڭىزعا كەل­گەن ادام باسقاشا ويلانىپ, جارتى قادام بولسا دا جاقسىلىق جا­عىنا قاراي ۇمتىلۋى ءتيىس. كەز كەلگەن ءونىم پروبلەمانى كو­تە­رىپ, ودان شىعاتىن جولدى دا نۇسقاۋدى ۇمىتپاعانى ابزال. ارينە, كينو ونەر تىلىمەن جەت­كىزىلەدى. مىسالى, ءادىلحان ەرجان دەگەن مىقتى رەجيسسەر جىگىت بار, ونى شەتەلدە جاقسى تانيدى. فەستيۆالدەردە دە جاقسى با­عا الىپ ءجۇر. بىراق مەن ونىمەن كەزدەس­كەندە ايتتىم, قانشا قا­راڭعى ءومىردى تۇسىرسەڭ دە ءبىر ساۋلە بولۋى كەرەك شىعار دەپ. ۇزىن دا قاراڭعى قۇبىرمەن ۇزاق جۇرگەندە سوڭىندا بولسا دا ءبىر جەرىنەن جارىق كورىنۋى ءتيىس قوي. بۇل, ارينە – مەنىڭ ۇستانىمىم.

ساپالى جانە ساپاسىز كينو ءار ەلدە بار. امەريكا, تۇرىكتىڭ كينو­لارى بىزگە سۇزگىدەن ءوتىپ كە­لەدى. بىزدە دە ساپالى مەن ساپاسىزى بار. «كوش جۇرە تۇزەلەدى» دەي­دى عوي. كوپ ءونىم بولا بەرگەنى جاقسى, ساپالىسى ءوزىن دالەلدەپ, ساپاسىزى سىزىلىپ قالا بەرەدى. كينو كوپ تۇسىرىلسە, جاقسى فيلمدەر تەزىرەك جارىققا شى­عادى. ءتىپتى جارىق بەرۋشىلەر, وپەراتورلار, سۋرەتشىلەردەن باستاپ, ماماندار كينودان كينوعا وسەدى.

− جاقىندا كينو تۋرالى زاڭ قا­بىلداندى. قازاق كينو­سىنىڭ دامۋى­نا قانداي ىق­پالى بولادى؟ 

− زاڭنىڭ قابىلدانۋى ۇل­كەن جەڭىس دەپ ەسەپتەيمىن. وكى­نىشكە قاراي, ءبىز ءالى كۇنگە كينوعا قانشا بيلەت ساتىلدى, قانشا ادام كەل­دى دەگەندى باقىلاي المايمىز. ال باسقا ەلدەردە بۇل تو­لىق شە­شىلگەن. مىسالى, رەسەيدە ءبىر ءفيلم­­نىڭ پروديۋسەرى ماسكەۋدە وتىرىپ ۆلاديۆوستوكتاعى كينوتەاتردا كور­سەتىلگەن فيلمىندە قانشا بيلەت ساتىلدى, قانشا كىسى كىردى, ءبارىن باقىلاپ وتىرادى. جاڭا زاڭنىڭ ارقاسىندا ءبىز ەندى وسىعان كەلەمىز. جا­قىن­دا  «بولاشاق» قاۋىم­داس­تى­عى جاساعان «شاقىل­داق» مۋلت­فيلمىنە باردىم. وتە ساپالى دەڭ­گەيدە قازاقشالاعان. وسىنداي 30-عا جۋىق جوبا جاساپتى. زالعا قاراعاندا جارتىسىنان كوبى بالالار. ولار كەلە-كەلە وسىنداي ساپالى قا­زاقشا دۇنيەلەردى ىز­دەيدى. تالاپ قويىلسا, ىزدەسە, كينوتەاتردان سۇراسا, ولار مىن­دەتتى تۇردە قويادى. قازىرگى زاڭ وسىعان باسىمدىق بەرىپ وتىر. ەگەر سۇرانىس كۇشەيسە, زاڭداعى جەڭىلدىكتەر جاقسى جۇزەگە اسادى.

ء−«توميريستى» قاشان كورە­مىز؟ 

− ءتۇسىرىلىم اياقتالدى, قازىر مون­تاجدالىپ جاتىر. بۇيىرسا, كوكتەمدە جارىققا شىعادى.

− الداعى جوسپارلا­رىڭىز­بەن بو­لىس­­­سەڭىز.

− قازىر رەسەيدە جانە باس­قا دا ەلدەردە سپورتتىق فيلم­دەر ءتۇسىرىپ جاتىر. بىزدە دە سونداي كينو بولۋ كەرەك. بوكسشى, وليم­پيادا چەمپيونى سەرىك ساپيەۆتىڭ ءومىرىن ارقاۋ ەتكەن  «بوكسەر» دەگەن فيلم تۇسىرگەلى جاتىرمىز. كوكتەمدە ءتۇسىرىلىمدى باستايمىز. 

− اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

اڭگىمەلەسكەن  ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى, 

«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار