بيىل 37 مىڭعا جۋىق وتباسى قونىس تويىن تويلادى
قالاي دەسەك تە, 2018 جىل تۇقجب ء ۇشىن ءارى كۇردەلى, ءارى قىم-قۋىت بولعانى ءسوزسىز. جىل بويى تىنىمسىز اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە باستاپقى نارىقتا 42% سالىمشى سۋ جاڭا پاتەرلەرگە يە بولسا, 52%-ى بۇرىن قولدانىستا بولعان تۇرعىن ۇيلەردى ساتىپ الدى. بۇل تۋرالى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى باسقارما ءتورايىمى ءلاززات يبراگيموۆا جىل اياعىندا جۋرناليستەرمەن وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا كەڭىنەن باياندادى.
2018 جىلى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا ارنالعان زاەمداردىڭ رەكوردتىق سانىن رەسىمدەدى. جىل باسىنان بەرى بانكتىڭ 36 790 سالىمشىسى قونىس تويىن اتاپ وتكەن. بۇل – وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ايتارلىقتاي جوعارى كورسەتكىش. 2017 جىلى 28 673 زاەم بەرىلگەن بولاتىن.
ەگەر جەلتوقسان ايى بانك سالىمشىلارى ءۇشىن ناعىز جانىعاتىن كەز ەكەنىن ەسكەرسەك, ءبىزدىڭ ءدال وسى ماقالامىز جاريالانعانشا سالىمشىلار سانى 37 مىڭنان اسىپ جىعىلاتىنى انىق. ويتكەنى قاربالاسقا تولى جىل سوڭىندا مەملەكەتتىك سىيلىقاقىعا ىلىگۋ ءۇشىن جاڭا سالىمشىلار لەگى قوسىلادى.
بيىل استانادا 7739 وتباسى قونىس تويىن تويلاسا, الماتىدا 5786 وتباسى باسپانالى بولدى. سونداي-اق ۇشتىككە اقتوبە وبلىسى كىرەدى, وندا 3696 نەسيە رەسىمدەلگەن. بۇدان بولەك پاۆلودار, قاراعاندى جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارى دا جاقسى جۇمىس ىستەدى. زاەمداردىڭ ورتاشا سوماسى 10 ملن تەڭگەنى قۇرادى.
– جالپى, بانك جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان 15 جىلدا 170 مىڭداي قازاقستاندىقتىڭ تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋعا كومەكتەستىك. شامامەن بۇل ءبىر تۇركىستان قالاسىنىڭ حالقىنداي. قازىر تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىندە 119 مىڭ نەسيە بار. ونىڭ باسىم بولىگىنىڭ, ياعني 27 مىڭ زاەم الۋشىنىڭ ايلىق تابىسى 50-100 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا. 19 مىڭ زاەم الۋشى 100-140 مىڭ تەڭگە كولەمىندە جالاقى الادى. ال 13 مىڭ كليەنت 50 مىڭ تەڭگە تابىسپەن دە زاەم رەسىمدەپ, ءۇيلى بولدى. بۇل بىرەگەي تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق جۇيەسىنىڭ ناتيجەسىندە مۇمكىن بولىپ وتىر. ول تابىسىنا قاراماستان كەز كەلگەن ادامعا باسپانالى بولۋعا جول اشادى. ال بانكتەگى دەپوزيتىن اي سايىن تۇراقتى تۇردە ۇسىنىلعان سوماعا تولىقتىرىپ وتىرعان كليەنت ءۇشىن تولەم قابىلەتتىلىگىن راستاۋ ءتارتىبى جەڭىلدەتىلدى, – دەيدى «قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق باسقارما ءتورايىمى ءلاززات يبراگيموۆا.
جالپى العاندا, 2018 جىلعى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ قازاقستاندىق يپوتەكاداعى ۇلەسى 63 پايىزدى قۇرادى. وسىعان قاراماستان بانك ەڭ تومەن NPL دەڭگەيىن (ۋاقتىلى وتەلمەگەن, وتەۋ مەرزىمى 90 كۇننەن اسىپ كەتكەن زاەمدار) ساقتاپ قالىپ وتىر. قازىر اتالعان كورسەتكىش 0,22 پايىزدى قۇرايدى, ال قازاقستاندىق بانكتەر اراسىنداعى ورتاشا دەڭگەي 8,17 پايىزعا تەڭ.
بانكتىڭ ءار ءتورتىنشى نەسيەسى «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى باعدارلاماسى اياسىندا راسىمدەلگەن. بۇل باعىتتا 2018 جىلى بارلىعى
8 165 وتباسى قونىس تويىن اتاپ ءوتتى. ال جالپى العاندا اتالعان مەملەكەتتىك باعدارلاما قولعا الىنعالى بەرى 12 700 ادام جەڭىلدەتىلگەن شارتتارمەن باسپانالى بولىپ وتىر.
10 جاستاعى بالانىڭ دەپوزيتىندە 10,4 ميلليون تەڭگە بار
ء«ۇش كۇندىگىن ويلاماعان ايەلدەن, ءۇش جىلدىعىن ويلاماعان ەركەكتەن بەز» دەيتىن ماقال تەككە ايتىلماعان. زامان قۇبىلىپ, تەڭگە قۇنى وزگەرىپ, ءتۇرلى قارجىلىق داعدارىستار ورىن الىپ تۇرعاندا ادامعا وزىنەن باسقا ەشكىم كومەكتەسە المايدى. شىنداپ كەلگەندە, قاراجات ماسەلەسى قىسقان كەزدە دوس-جاران, تۋعان-تۋىسقان دا دارمەنسىز. بۇل جەردە ناقتى كادەگە اساتىن ءوزىڭنىڭ جيناقتاپ جۇرگەن قاراجاتىڭ – ەسەپشوتىڭداعى ناقتى سالىمدار عانا.
سوندىقتان 2019 جىلدا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى قازاقستاندىقتار اراسىندا بۇرىنعىدان دا تياناقتى بولۋدى, ياعني قاراجات جيناپ, كوبەيتىپ ۇيرەنۋ ءۇردىسىن بەلسەندى دارىپتەمەك. دەمەك بۇل جيناقتاۋشىلىق ادەتتىڭ مانىنە قۇرىلعان, ونىڭ فيلوسوفياسىن تۇسىندىرۋگە قۇرىلعان تىرلىكتەر لەگى جالعاسادى.
ماسەلەن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى اشىلعالى بەرى 15 جىلدان استى. قازىر بانك قورىندا 1,2 ميلليون دەپوزيت بار. ونىڭ ىشىندە ءار 8-ءشى دەپوزيت 18 جاسقا دەيىنگىلەردىڭ اتىنا اشىلعان. بارلىعى 153 834 بالا دەپوزيتى بار.
– رەتى كەلگەندە ايتا كەتۋگە بولادى. بالالار دەپوزيتىندەگى جەكە شوتتاعى ەڭ جوعارى سوما – 10,4 ميلليون تەڭگە, جانە بۇل كليەنتتىڭ جاسى 10-دا. ال بۇل بالا وسكەنشە تۇراقتى تۇردە شوتى تولىعا بەرسە, بولاشاقتا ءتيىمدى شارتتارمەن باسپانا الاتىنى ءسوزسىز, – دەيدى ءلاززات يبراگيموۆا.
قازاقستاندىقتار 2018 جىلى جاڭادان 368 530 دەپوزيت اشقان. ناتيجەسىندە بانكتىڭ دەپوزيتتىك پورتفەلى جىل قورىتىندىسى بويىنشا 596,3 ميلليارد تەڭگەگە تەڭەستى.
ال ءوز دەپوزيتىندە ەڭ ۇلكەن سومانى بانكتىڭ استاناداعى سالىمشىسى جيناعان, ونىڭ شوتىنداعى قاراجاتتىڭ كولەمى – 48,6 ميلليون تەڭگە.
بولاشاعىن قامداپ وتىراتىن مۇنداي كليەنتتەردىڭ جيناعى ەسەلەنە تۇسۋىنە مەملەكەت تە كومەكتەسەدى. ويتكەنى حالىقتىڭ تەزىرەك باسپانالى بولۋىنا مەملەكەت تە مۇددەلى. ءوز كەزەگىندە سالىمشىلار دا مۇنداي ءساتتى مۇمكىندىكتەردى جىبەرىپ الماۋعا ۇمتىلادى.
ماسەلەن جىل قورىتىندىسى بويىنشا بانك كليەنتتەرىنە 2 پايىز سىياقى قوساتىن بولسا, ونىڭ ۇستىنەن 200 مينيمالدى ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەن, ياعني 481 000 تەڭگەدەن اسپايتىن جىلدىق سوماعا مەملەكەت 20% سىيلىقاقى بولەدى. دەمەك جىل بويى سالىمشى وسى سومانى جيناقتاپ ۇلگەرسە, وندا وسى قاراجاتىنا تاعى 96 200 تەڭگە قوسىلادى. اتالعان بونۋستىڭ ارقاسىندا بانك سالىمشىلارى دەپوزيت بويىنشا 13,3%-عا دەيىن باراتىن جىلدىق ءتيىمدى سىياقىعا قول جەتكىزە الادى.
ەندەشە مەملەكەت بولەتىن بۇل سىياقىدان قۇرى قالماۋ ءۇشىن 2018 جىلدىڭ 29 جەلتوقسانىنا دەيىن دەپوزيتتە كەرەكتى سومانى جيناقتاپ ۇلگەرۋ قاجەت. سوندىقتان دا جىل اياعى قاشان دا الاشاپقىن, قاربالاسقا تولى بولاتىنى بەلگىلى. مۇنداي جاعدايدا بانك كليەنتتەردىڭ ۋاقىتىن ۇرلاپ, بانككە ساندالتپاۋ ءۇشىن جاڭا سەرۆيستەر مەن قىزمەتتەردى ەنگىزىپ كەلەدى. ماسەلەن بيىل بەينەبايلانىس ارقىلى كەڭەس الۋ, دەپوزيتتى ونلاين-رەجىمدە ساتىپ الۋ مۇمكىندىكتەرى پايدا بولدى.
2019 جىلدى تسيفرلى جيناقتاۋ جىلى دەپ جاريالادى
اقپاراتتىق تەحنولوگيالار داۋىرىندە ونى مەڭگەرىپ, يگىلىگىن كورۋ – ۋاقىت تالابى عانا ەمەس, ۋاقىت ۇنەمدەۋدىڭ تاپتىرماس قۇرالى. سونداي-اق تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى دە تسيفرلى تەحنولوگيالاردى كادەگە اسىرۋ ىسىندە كەشەندى باعدارلامالارىن جۇرگىزىپ وتىر. مۇنىڭ ناقتى ناتيجە بەرىپ وتىرعانىن قايتالاي بەرۋدىڭ قاجەتى جوق.
الداعى ۋاقىتتا دا بانكتىڭ كليەنتتەرى وسە تۇسپەسە, كەمىمەيدى. قازىردىڭ وزىندە 1,2 ميلليوننان اساتىن دەپوزيتكە ءارى جەدەل ءارى ىڭعايلى قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن تۇقجب ديستانتسيالىق سەرۆيستى دامىتۋعا كۇش سالىپ وتىر. قاشىقتا وتىرىپ, ۇيدەن شىقپاي-اق, كابينەتتى تاستاماي-اق ءوز شوتىڭدى باسقارىپ وتىرۋدىڭ اسا وزەكتى ەكەنىن اركىم تۇسىنەدى.
قىسقاسى ارتىق تولەمدەرسىز, ءارى-بەرى شاپقىلاماي-اق دەپوزيتتى تولىقتىرىپ, نەسيەنى جابۋ ءۇشىن egov.kz ەلەكتروندىق ۇكىمەت پورتالىنان باستاپ, kaspi.kz, Halyk bank جانە تاعى باسقا ينتەرنەت-بانكينگتەر مەن تولەم تەرمينالدارىن پايدالانۋعا بولادى.
سونداي-اق «نۇرلى جەر», ء«وز ءۇيىم» باعدارلامالارى بويىنشا پاتەر ىزدەپ, ونىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جىلجىمايتىن م ۇلىكتىڭ «baspana.kz» پورتالى ەكىنشى جىل قاتارىنان تابىستى جۇمىس ىستەپ وتىر. بۇل پورتال ارقىلى جىلجىمايتىن م ۇلىك نىسانى تۋرالى مالىمەتتەر مەن سۋرەتتەرىن تولىق كورىپ, ونلاين رەجىمىندە وسى باعدارلامالار ارقىلى باسپانالى بولۋعا ارەكەت جاساپ, بانككە ءوتىنىش بەرۋگە بولادى.
ال «اسكەري باسپانا» پورتالىنىڭ كومەگىمەن جىراقتا تۇرعان اسكەري گارنيزونداردان 13 795 ءوتىنىم قابىلدانىپ, ونىڭ ىشىندە 5 134 اسكەري قىزمەتكەر جەڭىلدەتىلگەن زاەمعا يە بولعانىن ايتساق تا جەتكىلىكتى.
ارينە, جاڭا جىلدان كەيىن دە ءومىر جالعاسادى. ەرتەڭىن ويلاعان ءاربىر ادام الدىمەن ءۇيلى بولۋدى ويلايدى.
ەڭ باستىسى, بانكتىڭ كەلەشەك سالىمشىسى بانككە بارا الماسا, وندا بانكتىڭ تۇرعىلىقتى جەردەگى كەڭەسشىلەرى كليەنتتەرگە ءوز اياعىمەن كەلىپ, اقىل-كەڭەستەرىن بەرە الادى. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى حالىققا ءتيىمدى بولۋ ءۇشىن بارلىق وڭتايلى جولداردان باس تارتىپ وتىرعان جوق.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
