اۋدارما • 26 جەلتوقسان، 2018

بريتانيا شاعىن گازەتتەرگە كومەكتەسەدى

259 رەتكورسەتىلدى

ليۋسي ەشتون 2009 جىلى The Sheffield Star-داعى جۇمىسىنان كەتىپ، جۇرتشىلىقپەن بايلانىس اۋىسقان كەزدە ارىپتەستەرىنىڭ دە باسىلىمنان كەتە باستاعانىن بايقادى. سەبەبى گازەت تارالىمى ءتۇسىپ، جارناماسى ازايعان. ونىڭ ۇستىنە، جاڭا جۇمىس ورنىنىڭ اشىلۋى دا نەعايبىل بولاتىن.

The Lincolnite-ءتىڭ باسقارۋشى رەداكتورى دەنيەل يونەسكۋ BBC باستاماسى ارقىلى ەكى ءتىلشىنى قىزمەتكە الدى.

تاياۋدا ول جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ مەديا ۇيىمدارعا كومەكتەسۋ باس­تاماسى اياسىندا قايتا ورال­دى. ول شەففيلد قالاسى ءماسليحاتىندا سونداعى ايەل سپيكەردىڭ وزدەرىنە كور­سەتىلگەن قىسىم جونىندە ايت­قانى­نان اقپارات تاراتتى. «بۇل – كۇن تارتىبىندە تۇرعان جوق بولا­تىن. سول جيىنعا ءتىلشى قا­­تىس­­پاسا، وندا بۇل تاقىرىپ تال­قى­­لان­بايتىن ەدى»، دەيدى ميسس ەشتون.

جەرگىلىكتى بيلىك تۋرالى جا­ڭالىقتى قايتا ءتىرىلتۋ ماق­ساتىندا بريتانياداعى شاعىن باسىلىمدار BBC-ءدىڭ ليتسەنزيا­سىن ساتۋدان تۇسەتىن پايدانىڭ ءبىر بولىگىن يەلەنەدى. بۇل سوما – BBC-ءدى كورەتىن ءاربىر ءۇيدىڭ تولەۋى ءتيىس مىندەتتى جارناسى. جينالعان قارجىنىڭ 8 ميلليون فۋنت-ستەرلينگى (شامامەن 10 ميلليون اقش دوللارى) جەرگىلىكتى گازەتتەر مەن جاڭالىقتار سايتىنا بەرىلىپ، قوسىمشا تىلشىلەردىڭ ايلىعىن تولەۋگە جۇمسالادى.

بريتانياداعى باسىلىمدار 144 ورىنعا ءوتىنىش بەرە الادى. قازىرگە دەيىن 90 پايىزعا جۋىعى تولتىرىلدى. بۇعان دەيىن جۋرناليست قىزمەتىن اتقارعان تىلشىلەر BBC تاراپىنان قوسىمشا ترە­نينگ­تەن ءوتىپ، ارقايسىسىنا ەڭ تومەن­گى 22 000 فۋنت-ستەرلينگ جا­لاقى بەرىلەدى. بۇل – بري­تانيا­داعى ايماقتىق باسقا مەديا ۇيىم­داردىڭ تىلشىلەرىنە قا­راعان­دا تومەن.

پارلامەنت مۇشەسى، بۇرىنعى مەديا جانە مادەنيەت ءمينيسترى مەتت حەنكوكتىڭ سوزىنە قاراعاندا، مۇنداي باعدارلاما جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرىنىڭ جاڭالىقتارىن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ونىڭ ايتۋىنشا، كەيىنگى كەزدە ساياساتكەرلەر ءسوزىن جازاتىن جۋرناليس­تەر ازايىپ كەتكەن. «بالكىم، شىنايى دەموكراتيا وسى ما دەگەن ساۋال تۋىنداۋى مۇمكىن»، دەيدى ميستەر حەنكوك.

The Local News Partnership – جەرگىلىكتى جاڭالىقتاردى تارا­تۋدى بيزنەس-مودەلگە اينال­دى­رۋدىڭ ۇزدىك مىسالى. بۇعان دەيىن مۇنداي ءتاسىل مۇمكىن ەمەس­تەي كورىنەتىن. اسىرەسە كوممەر­تسيالىق ەمەس ۇيىمنان قارجى الۋ مۇلدەم اقىلعا سىيمايتىن. Google كومپانياسى بيىل جۋرناليستيكانى قولداۋ ماقساتىندا 300 ميلليون دوللار قارجى بو­لە­تىنىن مالىمدەدى. Facebook بريتانياداعى جاڭا جوبانى قول­داۋ ماقساتىندا 6 ميلليون دوللار جۇمسادى.

BBC-ءدىڭ قارجىلاندىرۋىنىڭ وتەۋى رەتىندە گازەتتەر باسقا قىز­مەتكەرلەردى جۇمىستان شىعار­ماۋى ءتيىس. سونداي-اق تىلشىلەر جەر­گىلىكتى بيلىكتىڭ جاڭالىق­تارىن قامتۋى كەرەك. BBC جانە باس­قا دا بىرقاتار مەديا ۇيىمدار ولاردىڭ ماقالالارىن قولدانا الادى. ياعني، جەرگىلىكتى جاڭالىق­تار­دىڭ ورتاق جۇيەسى پايدا بولادى.

ايتسە دە بريتانياداعى جەر­گى­­لىكتى باسىلىمدارعا تۇسكەن قار­جى­لىق سالماق اۋىرلاپ كەلەدى. ماسەلەن، 2012-2018 جىلدار ارا­لىعىندا 136 گازەت جابىلدى.

دەنيەل يونەسكۋ مىرزا لين­كولشيردى قامتيتىن جاڭالىقتار سايتى – The Lincolnite-ءتىڭ باس­قارۋشى رەداكتورى. ولار ارىپ­تەستىك ارقىلى ەكى ءتىلشى الدى. ونىڭ ايتۋىنشا، جارنامادان تۇسەتىن پايدا جەرگىلىكتى ونلاين باسىلىمدارعا ەمەس، Google، vty، Facebook سەكىلدى جۇيەلەرگە كو­بىرەك كەتە باستاعان. ول مۇنداي الپاۋىت كومپانيالاردىڭ باسىم­دىعىنان قۇتىلۋ ءۇشىن نە ىستەۋ قاجەت ەكەنىن ايتا المايدى.

«بۇكىل ماسەلەنى قامتىپ وتىر­عان باسپالار قالعان-قۇت­قان­مەن كۇنەلتىپ وتىر»، دەيدى يو­نەسكۋ.

 

ەمي تسانگ، «نيۋ-يورك تايمس» – لوندون

فوتو: دۋنكان ەلليوت، «نيۋ-يورك تايمس»
 

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اقمولادا تاعى ءبىر ناۋقاس انىقتالدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 16:07

قارعىن سۋ بالكاشيندى باسىپ قالدى

ايماقتار • بۇگىن، 16:05

تاسقىننىڭ بۇگىنگى احۋالى

ايماقتار • بۇگىن، 15:42

سالەحاردتان كەلگەن تسيكلون

ايماقتار • بۇگىن، 15:30

ەلوردادا جالپى جاعداي تۇراقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 14:50

فۋتبول ماۋسىمى جالعاسا ما؟

سپورت • بۇگىن، 14:48

الەمدەگى احۋال قانداي؟

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 10:57

ۇقساس جاڭالىقتار