عالىمدار ەلباسىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسى تاريحىمىزدى تەرەڭنەن تانۋعا, كەزىندە ءتۇرلى يدەولوگيالىق تىيىمدار مەن قيلى زامانداردىڭ قىسپاعىنان بىزگە جەتە الماي قالعان اسىل-مۇرالاردى زەردەلەۋگە جول اشادى دەپ ەسەپتەيدى. ماقالادا باسا ايتىلعان تاقىرىپتار, تاريحىمىزعا قاتىستى قوردالانىپ قالعان ماسەلەلەر شوعىرى بۇگىندە جوسپارلى ءارى جۇيەلى تۇردە قولعا الىنا باستادى. الداعى جىلدان باستاپ ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى بۇل تۇرعىدا ارنايى ازىرلەنگەن باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرامىز دەپ وتىر. بۇل ۇلى دالا مۇراسىن سالا-سالا بويىنشا زەرتتەۋگە مۇمكىندىك تۋدىرماق. ء«بىز ءوزىمىزدىڭ ەلتاڭبامىزعا, باسقا دا ۇلتتىق رامىزدەرىمىزگە التىن ادامنىڭ كەيبىر ورنەكتەرىن ەنگىزدىك. دەسە دە رەسمي عىلىمدا سكيف, ساقتار بىزگە ەشقانداي قاتىسى جوق سياقتى كورىنەدى. كلاسسيكالىق تاريحقا جۇگىنسەك, ءبىر كەزدەرى ءبىز بۇل جەرلەرگە اۋىپ كەلدىك, بۇرىن مۇندا باسقا ەلدەر تۇردى دەگەن سياقتى تەوريالار بار. تازا لينگۆيستيكالىق تۇرعىدان, كەيبىر انتروپولوگيالىق تۇرعىدان جاسالعان زەرتتەۋلەر بۇلاردى جوققا شىعارعان. بىراق وسىلاردى عىلىمي دەڭگەيدە دالەلدەۋ, جۇيەلەۋ جانە الەمگە پاش ەتۋ كۇنى بۇگىنگە دەيىن قولعا الىنباعان. ەلباسىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسى وسى ولقىلىقتاردىڭ ورنىن تولتىرىپ, ەجەلگى وركەنيەتىمىزدى تانۋىمىزعا, الەمگە ايگىلەۋىمىزگە ناقتى باعدار كورسەتىپ وتىر» - دەيدى احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ەردەن قاجىبەك.
– ءبىر كەزدەرى تاريحتى تۋرا ايتۋ قاۋىپتى بولدى. بەكماحانوۆ «كەنەسارى» تۋرالى ەڭبەگى ءۇشىن قانداي قيىندىققا تاپ بولعانىن جاقسى بىلەمىز. بۇل وقيعا قانشاما تاريحشىلارعا سەس بولدى. امالسىزدان, اتا-بابالارىنىڭ ەرلىگى مەن ورلىگىن اشىق ايتا المادى. بۇل شىندىقتاردى اشىق ايتقان, بۇل پروتسەستى ەڭ العاش باستاعان ءسوزسىز قالامگەرلەر قاۋىمى دەپ ايتار ەدىم. ءىلياس ەسەنبەرلين, ءانۋار ءالىمجانوۆ باستاعان قازاق جازۋشىلارى ايتىلماي قالعان تاريحتى كوركەم شىعارمالارى ارقىلى كورسەتە باستادى. بىزدە بارىمىزدى سالدىق, سول ءۇشىن باسىمىز تالاي داۋعا قالدى. بىراق اقيقاتتان اينىعان جوقپىز. ەگەمەندىك الىپ, ەڭسەمىزدى تىكتەگەن تۇستا عاسىرلار قويناۋىنا قاتتالعان شىنايى تاريحىمىزدى تۋرا تانيتىن كەز كەلدى. ەلباسىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسى ءبارىمىزدى وسىعان شاقىرادى, – دەيدى بەلگىلى قوعام قايراتكەرى, اقىن ولجاس سۇلەيمەنوۆ باسقوسۋدا قازاق حالقىنىڭ پروتوتۇركىدەن كەلە جاتقان ەجەلگى تاريحى, ۇلى دالانىڭ ۇلى ەسىمدەرىن ناسيحاتتاۋ, تۇركىلەر تاريحىنا جاڭا كوزقاراس قالىپتاستىرۋ, قازاق تۇركولوگياسىنىڭ مىندەتتەرىن ناقتىلاۋ سىندى ماڭىزدى تاقىرىپتار تالقىلاندى.
ارمان وكتيابر,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
