تانىم • 25 جەلتوقسان, 2018

تۇركولوگياداعى وزەكتى ماسەلەلەر ايتىلدى

794 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

سوڭعى جىلدارى الەمدە تۇركولوگيا عىلىمىنا قىزىعۋشىلىق ارتا ءتۇسىپ, عىلىم تاريحىن جۇيەلەپ, جيناقتاۋ باعىتىندا ايرىقشا مىندەتتەر قويىلىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىندا كوتەرىلگەن «تۇركى وركەنيەتى: ءتۇپ-تامىرىنان قازىرگى زامانعا دەيىن» اتتى جوباسى تۇركولوگيانىڭ زاماناۋي سيپاتىن تانىپ-بىلۋگە جول اشىپ وتىر. وسى ماقساتتا استاناداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا تۇركولوگيا وقۋ زالىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋى ءوتتى.

تۇركولوگياداعى وزەكتى ماسەلەلەر ايتىلدى

جيىنعا مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ا.مۇحامەدي ۇلى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, پروفەسسور م.جولداسبەك, ۇعا اكادەميگى س.قاسقاباسوۆ, فيلو­لوگيا عى­لىم­دارىنىڭ دوكتورى ش.ىبىراي جانە ن.راحمانوۆ (تاشكەنت), ت.سادىكوۆ (بىشكەك), ر.اسكەر (باكۋ) سىندى شەتەلدىك عالىمدار قاتىستى.

وقۋ زالى قازاقستانداعى ادە­بي­ەت­تانۋ عىلىمىنىڭ تۇركو­لو­گيا­لىق باعىتتا دامۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوسقان ادەبيەتتانۋشى, عالىم بەي­­سەنباي كەنجەباەۆ پەن نەمات كە­لىم­بە­توۆتىڭ قۇرمەتىنە اشىلىپ وتىر. تۇر­كولوگيانىڭ قازىرگى زاما­نا­ۋي دامۋ تەندەنتسياسى تۋرالى ءسوز قوزعاعان پروفەسسور مىرزاتاي جولداسبەك عىلىمنىڭ قالىپتاسۋ جولىن­داعى ىزدەنىستەردى تىلگە تيەك ەتتى. 

«تۇركى حالىقتارىنىڭ ەجەلگى داۋىردە جاساعان ادەبي مۇراسىنا قاز­اق حالقىنىڭ دا مۇراگەر بولۋىنا قۇقى­لى دەپ تانىعان بەيسەنباي كەنجە­باەۆ ماقساتتى جوسپارلار قۇر­ىپ, ورنىقتىردى. بەيسەكەڭ بو­يىن جاسىرعان تۇلپار سياقتى سىرتتاي قاراساڭ مومىن, ىشكى دۇنيەسى استاڭ-كەستەڭ بولىپ تۇراتىن كىسى ەدى. وتە عۇلاما عالىم ەدى, بەيسەكەڭ. سول بيا­زى­­لىعىنا قاراماي سۇمدىق باتىل بولاتىن», دەپ اتاپ ءوتتى م.جولداسبەكوۆ. 

ءىس-شارا كورنەكتى تۇركىتانۋشى عالىم نەمات كەلىمبەتوۆتىڭ عىلىمي-شىعارماشىلىق مۇراسىنا ارنال­عان «قازاقستاننىڭ قازىرگى دامۋ ۇدە­رىسىندەگى تۇركىتانۋ عىلىمى» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسياسى­مەن جالعاستى. كونفەرەنتسيا قا­تى­سۋ­شىلارى تۇركولوگيانى بۇگىنگى قو­عامدىق-گۋمانيتارلىق عىلىم سالا­لا­رىنىڭ جەتىستىكتەرى تۇرعىسىنان ساراپ­قا سالىپ, تەوريالىق جانە پراك­تيكالىق اسپەكتىلەرى تۋرالى بايان­دامالار جاسادى. سونداي-اق, جيىن اياسىندا قازاق, ورىس, اعىلشىن تىلدەرىندە باسىلىپ شىققان دۇنيە ءجۇزى تۇركولوگياسىنىڭ تاريحىنا ارنالعان «تۇركولوگيا. دۇنيەجۇزى تۇركولوگياسىنىڭ تاريحى» اتتى كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. الەمدىك تۇركولوگيانىڭ ءجۇرىپ وتكەن تاريحي جولىن, دامۋ تاجىريبەسىن, جەتىستىكتەرىن جيناقتاۋ ماقساتىندا جازىلعان قۇندى ەڭبەك وسى باعىتتاعى العاشقى ءىس-تاجىريبە دەۋگە بولادى. وسىناۋ يگىلىكتى ىسكە مۇرىندىق بولعان «استانا» قارجى ورتالىعىنىڭ باسقا­رۋ­شىسى ق.كەلىمبەتوۆتىڭ «تۇركو­لو­گيا عىلىمىنىڭ جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلۋى, تەوريالىق-ادىستەمەلىك ىزدەنىستەرىنىڭ قايتا زەردەلەنۋى جا­قىن بولاشاقتىڭ مىندەتى. بۇل ەڭبەك وسى ءبىر ماڭىزدى ىسكە جول سىل­تەۋ بولادى دەگەن ۇمىتتەمىز», دەگەن پىكىرى عىلىمنىڭ زەرتتەۋ ورىس­تە­رىن جاڭاشا كۇن تارتىبىنە قويۋ كەرەك ەكەندىگىن ايقىنداي تۇسەدى. باسى­لىم­نىڭ تۇركولوگيانىڭ ءتۇرلى زەرتتەۋ باعىتتارىنا قىزىعۋشىلىق تانى­تاتىن عالىمدار ءۇشىن جانە عى­لىم تاريحناماسىمەن اينالىسا­تىن زەرتتەۋشىلەر ءۇشىن پايدالى بولا­تى­نىنا سەنىمدىمىز. اتالعان ەڭبەككە اتسالىس­قان رەسەي, ازەربايجان, قىر­عىز­­ستان, تۇركيا, وزبەكستان, قىتاي, جا­پونيا, موڭعوليا عالىمدارى ۇسىن­عان زەرتتەۋ ماتەريالدارى XVIII عاسىردان باستاپ تۇركولوگيا عىلىمىنىڭ دامۋ ەرەكشەلىكتەرى مەن كوپپاراديگمالىق قاسيەتىن جان-جاقتى قامتيدى.

ايا ءومىرتاي,

«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار