...ماسەلە كوتەرەدى
شەشىمىن تابۋعا بولماس پا؟
ەلدىڭ وسى ءبىر وقىلىمدى گازەتى ارقىلى كوپتەن شەشىمىن تاپپاي كەلە جاتقان مىنا ءبىر ماسەلەنى ءتيىستى ورىنداردىڭ نازارىنا ۇسىنسام دەيمىن. ول, بىزدەگى قازاقستاننىڭ ازاماتتىعى جوق, ىقتيارحاتىمەن ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ازاماتتارعا قاتىستى ماسەلە. اۋىلداردا جۇمىس ورىندارى وتە تاپشى. سوندىقتان كۇنەلتۋدىڭ بىردەن-ءبىر ءتاسىلى – شاعىن بولسا دا جەكە كاسىبىن اشۋ. وسى ماقساتتا سالىق ورگاندارىنا ءوتىنىش بىلدىرگەنىمىزدە – ونداعىلار بىزدەگى زاڭ بويىنشا وزبەكستان ازاماتتارىنا كاسىپكەرلىكپەن شۇعىلدانۋعا تىيىم سالىنعاندىعىن مالىمدەدى. ال رەسەيلىكتەر مەن قىرعىزستاندىقتارعا مۇمكىن ەكەن. سوندا قالاي؟ مەنىڭ ويىمشا, بۇل ماسەلە وزبەكستاندى باسقارعان الدىڭعى بۋىن باسشىلىقتىڭ كەزىندە ۇكىمەتارالىق كەيبىر كەلىسىمدەرگە قول جەتكىزە الماعاندىقتان تۋىنداعان بولۋى مۇمكىن. قازىر جاعداي مۇلدەم باسقاشا ەمەس پە؟ ونىڭ ۇستىنە بيىل ەلباسى تاراپىنان وزبەكستاننىڭ قازاقستانداعى جىلى بولىپ جاريالاندى. وسى مۇمكىندىكتەردى پايدالانىپ جۇمىسسىزدارعا ماسەلە تۋىنداتىپ جاتقان وسى ءبىر تۇيتكىلدىڭ شەشىمىن تابۋعا بولماس پا ەكەن؟ ونىڭ ۇستىنە, جۇمىس ىستەمەگەن سوڭ زەينەتكەرلىك قورعا اقشا قۇيۋ جانە مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ سياقتى قوسىمشا ماسەلەلەر دە وسىعان تاۋەلدى بولىپ تۇر. ءبىر مەنى ەمەس, كوپشىلىكتى تولعاندىرىپ جۇرگەن وسى ماسەلە شەشىمىن تاپسا دەيمىز.
كاميلجان رىسمەتوۆ
تۇركىستان وبلىسى, سوزاق اۋدانى
...ۇلگى تۇتادى
بىلىكتى كاسىپكەر, قامقور اجە
ايەلدەر – وتباسىنىڭ ىرىس-بەرەكەسىن ساقتاپ, وسكەلەڭ ۇرپاققا تəربيە بەرۋمەن قاتار, قوعامنىڭ سان الۋان سالاسىندا دا بەلسەندىلىك تانىتا بىلەدى. قولعا العان كəسىبىن كەڭەيتىپ, əر ءىسىن تىڭعىلىقتى جۇرگىزەتىن كəسىپكەر əيەلدەر ءبىزدىڭ اۋداندا دا جەتەرلىك. سونداي جانداردىڭ ءبىرى – جىبەك ءƏمىلجانوۆا. جىبەك اپاي ەڭ العاش 1987 جىلى ساۋدا ورتالىعىن اشىپ, ادامداردى كيىممەن قامتاماسىز ەتە باستادى. بىرتىندەپ كəسىبىن ۇلكەيتىپ, بارا-بارا بۇدان دا ۇلكەن بىرنەشە ازىق-ت ۇلىك دۇكەنىن اشىپ, اۋداننىڭ əلەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا ءوزىنىڭ ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. ساۋدا-ساتتىقتىڭ ىستىعى مەن سۋىعىن باستان وتكەرگەنىنە 30 جىلدىڭ ءجۇزى بولعان كəسىپكەر جىبەك ءوز ىسىنە مىعىم.
ال قولى قالت ەتە قالسا نەمەرەلەرىنە توقىما مەن قۇراق كورپە تىگۋ əدىستەرىن ۇيرەتەدى. «Əر ماماندىقتىڭ وزىندىك قيىندىعى مەن قىزىعى بولادى. الداعى جىلدارعا جوسپار قۇرىپ, قاي دەڭگەيدەن كورىنە الاتىنىمدى, قانشا اداممەن قالاي جۇمىس ىستەي الاتىنىمدى, ءبəرىن-ءبəرىن باعامداۋعا تىرىسامىن. شىرايلى الاكولدىڭ جانىندا 2016 جىلى كىشىگىرىم دەمالىس ورنىن سالعان ەدىك, ال قازىرگى تاڭدا وسى دەمالىس ءۇيىن ۇلكەيتسەم بە دەگەن ويدامىن» دەگەن جىبەك əجە كəسىبىن نəسىبىنە اينالدىرىپ كەلەدى. قولىندا بارىن وزگەمەن دە ءبولىسىپ, əل-اۋقاتى تومەن كىسىلەرگە قارايلاسىپ تۇرادى.
جانەركە ساعىمجان
شىعىس قازاقستان وبلىسى,ء ۇرجار اۋدانى
...اسەرىمەن بولىسەدى
ونەگەلى وتباسى – قوعام بايلىعى
وتباسى – ادام عۇمىرىنىڭ تىرەگى عانا ەمەس, قوعامنىڭ دا باستى نەگىزى. وتباسىنىڭ باستى قازىعى, التىن تىرەۋ دىڭگەگى – بالا. بالانىڭ تاربيەلى بولىپ وسۋىنە بەرەكەلى وتباسىنىڭ اسەرى مول. وتباسى قۇندىلىقتارىن ناسيحاتتاپ, اتا-انا مەن بالا اراسىندا ىزگى قارىم-قاتىناستىڭ ورناۋىنا ىقپال ەتۋ ماقساتىندا س.جيەنباەۆ اتىنداعى وبلىستىق جاسوسپىرىمدەر كىتاپحاناسىندا «ونەگەلى وتباسى – قوعام بايلىعى» اتتى كەزدەسۋ كەشى وتكىزىلدى.
«وتان وتباسىنان باستالادى» دەگەن دانا ءسوز بار. اتا-انانىڭ ءبىر- بىرىنە قارىم-قاتىناسى, ءجۇرىس-تۇرىسى, سويلەۋ مادەنيەتى, بارلىق ءىس-قيمىلدارى بالانىڭ بويىنا تاربيە بولىپ قالىپتاسادى. «ۇيادا نە كورسەڭ, ۇشقاندا سونى ىلەرسىڭ» دەگەن اتا-بابامىزدان قالعان اسىل ءسوز تەككە ايتىلماعان.
بالا تاربيەسى – ورتاق ءىس. سوندىقتان كىتاپحانادا وتكەن شارا بارىسىندا قوناقتار جاستارمەن وي ءبولىسىپ, ونەگەلى اڭگىمەلەر ايتتى. كىتاپحاناشىلار تاراپىنان قيسىندى سۇراقتار قويىلىپ, ويىندار وينالدى. سونداي-اق «بەرىك وتباسى – قوعامنىڭ تىرەگى» اتتى كىتاپ كورمەسى ۇيىمداستىرىلىپ, «ۇلت بىرلىگىنىڭ ۇياسى – ونەگەلى وتباسى» اتتى بەينەروليك, سلايد كورسەتىلىپ, كەزدەسۋ كەشى كوڭىلگە كەرەمەت اسەر قالدىردى.
التىنگۇل ەرمەكباەۆا,
س.جيەنباەۆ اتىنداعى وبلىستىق جاسوسپىرىمدەر كىتاپحاناسىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى
اقتوبە
...سەنىم ارتادى
ەكى نارسەنى تاڭداعاندا قاتەلەسپەۋ قاجەت
شەتپەدەگى م.اتىموۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتە ماماندىق تاڭداۋ جيىنى ءوتىپ, وعان اۋداندىق جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ باسشىسى ا.قونارباەۆ جانە ەلىمىزدەگى جوو-دا وقىپ جۇرگەن ستۋدەنتتەر, بولاشاق ماماندار جانە مەكتەپتىڭ وقۋشىلارى قاتىناستى.
جيىندى مەكتەپ پسيحولوگى داناگۇل تاشەكەنوۆا اشىپ: «ادام بالاسى ومىردە ەكى نارسەنى تاڭداعاندا قاتەلەسپەۋ قاجەت. ونىڭ ءبىرىنشىسى – ومىرلىك جار تاڭداعاندا, ەكىنشىسى – ماماندىق تاڭداعاندا. بۇگىنگى شارانىڭ ماقساتى – ماماندىق تاڭداۋدا قاتەلەسپەۋ ءۇشىن كاسىپتىك باعدار بەرۋدى ۇيىمداستىرۋ, جاستارعا ءجون سىلتەپ, باعىت بەرۋ, ءوز سالاسىنىڭ ماماندارىمەن سويلەسىپ, اقىل-كەڭەستەرىن تىڭداۋ», دەدى.
ا.قونارباەۆ: «مەنىڭ ەكى ماماندىعىم بار, ءبىرىنشىسى – كولىك ينجەنەرى. ول ماماندىقتى ۇزدىك ءبىتىردىم, بىراق ول سالادا ەڭبەك ەتپەدىم. ەكىنشى ماماندىعىم – قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى مۇعالىمى. وسى سالادا تاباندى ەڭبەك ەتىپ كەلەمىن. وسى كۇنگە دەيىن ءتورت كىتابىم جارىق كوردى. ادام بالاسىندا جان-جاقتى ءبىلىم بولسا, قابىلەتى جوعارى بولسا – ول ادام كەز كەلگەن جۇمىستى جاساي الادى», دەپ كەڭەسىن بەردى.
جيىندا جاستار دا وزدەرىنىڭ ستۋدەنتتىك كەزدەگى قىزىقتارى مەن ماماندىقتارىنا قاراي ءبىلىم تاجىريبەسى جايىندا ويلارىن ورتاعا سالدى.
قالامپىر قۇلمىراتوۆا
ماڭعىستاۋ وبلىسى, ماڭعىستاۋ اۋدانى
