ىشكى مازمۇنى قالاي وزگەرسە دە, كورمەنىڭ اۋماعى جاڭا جەتىستىكتەردىڭ ورنى بولعان جانە سولاي بولىپ قالا بەرەدى دە. ودەرىڭىز بىلەتىندەي, استاناداعى EXPO-2017 نىساندارىنىڭ قۇرىلىسى حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەنى وتكىزۋ ءۇشىن سالىنعان ەدى. بىراق, نىساندار تەك ەكسپوناتتاردى كورسەتۋگە عانا ارنالىپ جوبالانعان جوق. ۇيىمداستىرۋشىلار اۋەل باستان-اق كورمە كەشەنى كەيىن دە ەلوردانىڭ تۋريستىك جانە قارجىلىق ورتالىعىنا اينالادى دەپ جوسپارلاعان بولاتىن. «استانا ەكسپو» سياقتى ينۆەستيتسيالىق جوبالار قالانىڭ جان-جاقتى دامۋىنا ىقپال ەتىپ, كوپتەگەن جۇمىس ورىندارىن اشادى, مول ينۆەستيتسيا تارتىپ, كورمەگە جاپسارلى اۋماقتىڭ كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا سەرپىن بەرىپ, «تارتىلىس» ورتالىعى بولۋدىڭ نەگىزىن قالايدى.
بولاشاقتىڭ اۋماعى
بۇگىندە ەكسپو كەشەنى – مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىرىلعان 4 ءىرى جاھاندىق جوبانىڭ دامۋىنا ارنالعان الاڭ ىسپەتتى. ول جوبالاردىڭ بارلىعىن ءوزارا يننوۆاتسيالىق كۇش بىرىكتىرىپ وتىر.
ماسەلەن, «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى ەۋرازيالىق كەڭىستىك بويىنشا قارجىلىق قىزمەت كورسەتەتىن ءىرى ورتالىققا, شەتەلدىك كاپيتال تارتۋدىڭ كاتاليزاتورىنا, سونداي-اق قازاقستان, ەۋروپا مەن ازيا نارىقتارىن بىرىكتىرەتىن قارجى حابىنا اينالۋعا باعىتتالعان جوبا. جۋىق ارادا احقو عيماراتىندا الەمدەگى ەڭ تانىمال وزىق كومپانيالاردىڭ اتاۋلارى جازىلادى. ال ول شەتەلدىك كومپانيالار ءۇشىن بۇل جەردە جاسالاتىن جاعداي وتە تارتىمدى: قارجى ورتالىعىنىڭ قاتىسۋشىسى بولىپ, رەزيدەنتى اتانعان جانە قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ باسىم سالالارىنا ينۆەستيتسيا قۇيعان شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قۇقىعى احقو حالىقارالىق تورەلىك سوتىنىڭ اياسىنداعى حالىقارالىق جوعارعى ستاندارتتارعا ساي قورعالادى. تاعى ءبىر امبيتسيالىق, بىراق ورىندالۋى ابدەن مۇمكىن ماقساتتىڭ ءبىرى – الداعى ءۇش جىل ىشىندە الەمدەگى ەڭ اتاقتى 50 حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋ مىندەتى.
احقو استاناعا «قارجى استاناسى» دەگەن جاڭا مارتەبە الىپ بەردى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, 14 قاراشادا «نۇر الەم» سفەراسىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ قارجى ورتالىعىنىڭ Astana International Exchange (AIX) بيرجاسىندا العاشقى ساۋدا-ساتتىقتى باستاپ بەرگەن بولاتىن. بيرجا قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك ءىرى كومپانيالاردىڭ ميلليونداعان قارجىعا ساۋدا جاساۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. بيرجاداعى IPO-عا شىققان العاشقى ۇلتتىق كومپانيا – الەمدىك ۋران يندۋسترياسىنىڭ كوشباسشىسى «قازاتومونەركاسىپ» كومپانياسى بولدى. مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, بۇرىن قازاقستاندىقتار اتاقتى Wall Street-تەگى باعا كەلىسىمدەرىن تەك تەلەارنالاردان كورسە, قازىر ەكسپو اۋماعىندا تولىق بيزنەس-تسيكلى بار جوعارى تەحنولوگيالى بيرجا ينفراقۇرىلىمى پايدا بولىپ كەلەدى.
سونىمەن قاتار كورمەدەن كەيىن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوعارى تەحنولوگيالىق جوبالاردىڭ ءبىرى «Astana Hub» حالىقارالىق ءىت-ستارتاپتار تەحنوپاركى بولماق. جوبانى امەريكانىڭ اتاقتى كرەمني القابىنىڭ وتاندىق بالاماسى دەۋگە بولادى. بۇل جەردە «made in Kazakhstan» برەندىمەن شىعاتىن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار مەن ستارتاپتاردىڭ دامۋى ءۇشىن تاماشا جاعدايلار جاسالعان. تەحنوپارك قازاقستاننىڭ يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەسىن دامىتاتىن لوكوموتيۆ پەن ورتالىق كۇشكە, سونداي-اق ءىت-بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن حالىقارالىق قاۋىمداستىق مويىنداعان حابقا اينالۋى كەرەك.
IT-ۋنيۆەرسيتەت – ەلىمىزدى تسيفرلاندىرۋ الەمىنە كىرىكتىرەتىن تاعى ءبىر قۋاتتى كۇش. ۋنيۆەرسيتەت «Carnegie-Mellon» جانە «Singularity University» سياقتى وزىق تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن اراداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ناتيجەسىندە قۇرىلىپ جاتىر. قازاقستاننىڭ تسيفرلى سالالارىنا قاجەتتى جوعارى بىلىكتى ماماندار يننوۆاتسيالىق قارقىندى باعدارلامالار بويىنشا وقىتىلادى.
ال «حالىقارالىق جاسىل تەحنولوگيا جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالار ورتالىعى» «استانا ەكسپو-2017» كورمەسىنەن قالعان مۇرالاردىڭ يدەولوگيالىق جالعاسىنا اينالادى. بۇل ورتالىق بالامالى ەنەرگيا كوزدەرى سالاسىنداعى عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرى مەن وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ارقىلى قازاقستاننىڭ جانە بارا-بارا ورتا ازيا وڭىرىندەگى ەلدەردىڭ قارقىندى تۇردە «جاسىل» ەكونوميكاعا اۋىسۋىنا جاعداي جاسايدى.
جەتىستىكتەر ورتالىعى
قازاقستاندىقتار تاڭدانار, بىراق مۇنىمەن استانا ەكسپو كورمەسىنىڭ ينفراقۇرىلىمدىق رەسۋرسى تاۋسىلعان جوق! ەڭ باستى جوبالاردى دامىتۋمەن قاتار, ەكسپو كەشەنى ەلىمىزدىڭ ىسكەرلىك نارىعىن بەلسەندى تۇردە جانە جەمىستى دامىتىپ وتىرعان الاڭعا اينالىپ كەلەدى. ۇلتتىق كومپانيادان حابارلاعانداي, جۋىق ارادا كورمە اۋماعىندا جالپى اۋماعى 35 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن, «ا» كلاستى كەڭسەلەرى بار حالىقارالىق ساپا ستاندارتىمەن سالىنعان EXPO Business Centre بيزنەس ورتالىعى اشىلادى. جاڭا بيزنەس ورتالىق بيزنەستى دامىتۋعا قاجەتتى جاڭالىقتار مەن تاماشا جاعدايدىڭ بىرەگەي ۇيلەسىمىن ۇسىنادى.
كومپانيالاردىڭ كوبى نىساننىڭ ەڭ نەگىزگى ارتىقشىلىقتارىنا لايىقتى باعاسىن بەرەدى: بۇل جايلى جابدىقتالعان جوعارى دەڭگەيلى كەڭسەلەر, ىڭعايلى ينفراقۇرىلىم – بيزنەس ورتالىق «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنا, «نۇر الەم» سفەراسىنا, ەكسپو-داعى كونگرەسس-ورتالىققا بارىنشا جاقىن ورنالاسقان.
ورتالىقتىڭ باسقا دا وڭتايلى جەتىستىكتەرىنىڭ ءتىزىمىن ىڭعايلى لوگيستيكاسى تولىقتىرىپ وتىر – ول ەلوردانىڭ اكىمشىلىك ورتالىعىنا, ن.نازارباەۆ اتىنداعى حالىقارالىق اۋەجايعا جانە «نۇرلى جول» تەمىر جول ۆوكزالىنا جاقىن ورنالاسقان. ونىڭ ۇستىنە, قازاقستانداعى ەڭ ءىرى «Mega Silk Way» ساۋدا ورتالىعى مەن وتە زاماناۋي «Hilton Astana» قوناق ءۇي كەشەنى دە ءبىر اتتام جەردە تۇر.
2019 جىلى قازاقستانداعى ەڭ ءىرى كورمە ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى اشىلادى, بۇل ورتالىق اۋقىمدى حالىقارالىق جانە ۇلتتىق كورمەلەردى, كونگرەستىك شارالار مەن وزگە دە ماڭىزدى وقيعالاردى وتكىزۋگە ارنالعان كوپ فۋنكتسيونالدى بيزنەس-ارەنا بولادى. ورتالىقتىڭ جالپى اۋماعى – 20 مىڭ شارشى مەتر, ىشىندە مۋلتيفۋنكتسيونالدى پاۆيلوندار مەن زالدارى بار.
ورتالىق اۋماعىنا ەكسپوزيتسيالارىن قويا الاتىن كومپانيالار ءۇشىن بۇل شەتەلدىك ارىپتەستەرگە وزدەرىنىڭ سوڭعى جەتىستىكتەرى مەن جوبالارىن تانىستىرىپ, ولارمەن ىسكەرلىك كەلىسىمشارت جاساسىپ, ادال كليەنت جيناپ, كاسىپورىننىڭ جاعىمدى ءيميدجىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن تاپتىرماس مۇمكىندىك بولماق. كورمە ورتالىعىنىڭ زاماناۋي ساۋلەتى مەن ەڭ سوڭعى مۋلتيمەديالىق قۇرىلعىلارىمەن قامتىلۋى دا كەز كەلگەن اۋقىمدى شارالاردى وتكىزۋگە جاعداي جاسايدى.
ەڭ ءىرى ىسكەرلىك جانە مادەني كەزدەسۋلەردى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن سالىنعان ەكسپو-نىڭ كونگرەسس ورتالىعى دا ءتيىمدى جۇمىس ىستەپ تۇر. ايتا كەتەيىك, EXPO-2017 كورمەسىنىڭ اشىلۋ جانە جابىلۋ سالتاناتتارى ءدال وسىندا وتكەن بولاتىن. كونگرەسس-ورتالىقتىڭ جىلجىمالى زالدارىنا 4500 ادام سىيادى, ءارى شارانى بەزەندىرۋ ءۇشىن كەز كەلگەن ديزاينەرلىك يدەيالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ىڭعايلى جانە وتەتىن شارانىڭ جەكە ستيلىنە بايلانىستى ىڭعايلاندىرۋعا بولادى.
«نۇر الەم» سفەراسى – كورمە كەشەنىنىڭ ورتالىق نىسانى, ەكسپو-نىڭ ماقتانىشى. بۇل – الەمدە بالاماسى جوق, ديامەترى 80 مەترلىك شار فورماسىنداعى عيمارات. زاماناۋي ينستاللياتسيالار مەن سان ءتۇرلى تاقىرىپتاعى زەرتحانالار ورنالاسقان وسى سەگىز قاباتتى عيمارات قازاقستان مەن الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلەتىن تۋريستەردى قىزىقتىرىپ كەلەدى.
سفەرا ۇدايى تۇردە بالامالى ەنەرگيا كوزى سالاسىنداعى قىزىقتى ەكسپوناتتارمەن تولىقتىرىلىپ وتىرادى: عيماراتتا سۋ جاڭا ينتەراكتيۆتى ويىن الاڭدارى, «اقىلدى قالا» پروتوتيپتەرى, ەكولوگيالىق ماشينا قۇراستىرۋ سالاسىنداعى سوڭعى ۇلگىدەگى قۇرىلعىلار بار.
سفەرا كونتەنتىنىڭ باي سپەكترى وعان تۋريستىك ورىن رەتىندە عانا ەمەس, رەسپۋبليكامىزدىڭ ءبىلىمى مەن عىلىمىن دامىتۋعا ارنالعان بازا رەتىندە دە سيپات بەرەدى. ونمىڭداعان وقۋشىلار وسى ۋاقىتقا دەيىن «Kids & Student Future Energy» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا سفەرادا وتكەن 100-دەن استام اشىق ساباققا قاتىسىپ ۇلگەردى.
«نۇر الەم» سفەراسىندا ءارتۇرلى كۋرستار, شەبەرلىك ساعاتتار, ترەنينگتەر, لەكتسيالار, سەمينارلار مەن وزگە دە شارالاردى وتكىزۋ ءۇشىن ۇلكەن ىڭعايلى ءدارىس زالى اشىلعان. نىساننىڭ دىبىس جانە جوبالىق قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالۋى جەمىستى ەڭبەك ءۇشىن, شىعارماشىلىق پەن پىكىر الماسۋ ءۇشىن قاجەتتى جاعداي جاساعان.
ءبىر جىلعا ەسەيگەن كەشەن
ەكسپو كەشەنى بۇرىنعىداي ەلوردا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى ءۇشىن سۇيىكتى ورىن بولىپ قالا بەرەدى. كورمە كەشەنىندە اۆتوتۇراق, مەيرامحانالار مەن ءدامحانالار ءالى جۇمىس ىستەپ تۇر, بالالارعا ارنالعان تاماشا ويىن الاڭى بار, ال قىستا قالىپتاسقان ءداستۇر بويىنشا ەكسپو اۋماعىندا تاعى دا مۇز قالاشىق, سىرعاناق پەن جاڭا جىلدىق شىرشا اشىلادى.
بىراق, قازىر كورمە اياقتالعاننان كەيىنگى ءبىر جىلدان سوڭ, سەرپىندى جوبالار مەن جاڭا نىساندار اشىلعان سوڭ, ەكسپو اۋماعى ىسكەرلىك ورتانىڭ جاھاندىق كەشەنى رەتىندە ەۆوليۋتسيا جاسادى, سول ارقىلى ەل ەكونوميكاسىنداعى, مادەنيەتى مەن عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەسىندەگى جاڭا جەتىستىكتەردىڭ ورتالىعىنا اينالدى.
بۇگىندە ەكسپو – بىرىڭعاي ساۋلەتى بار ءبىر كەشەنگە ىسكەرلىك, ويىن-ساۋىقتىق جانە كورمەلىك جوبالاردى بىرىكتىرىپ وتىرعان ءبىزدىڭ زامانداعى ەڭ اۋقىمدى جانە يننوۆاتسيالىق كلاستەردىڭ ءبىرى. ەكسپو كەشەنىن ارالاۋ ءبىر شاعىن قالاعا ساياحات جاساۋمەن تەڭ, ال ونداعى «نۇر الەم» سفەراسى ىسكەرلىك, تۋريستىك جانە دەمالاتىن ورىننىڭ ءبىر بولىگى عانا.
كورمە كەشەنىنىڭ قايتا جاڭعىرۋى, ەكسپو-نىڭ مويىندالىپ, جاڭا كەلبەتىنىڭ ەرەن جەتىستىككە جەتۋى – «EXPO-2017 نىساندارىن كورمەدەن كەيىن دە پايدالانۋ كەرەك» دەگەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ كورەگەندىگىن ۋاقىتىنان بۇرىن دالەلدەپ وتىر.
اجار يسمايلوۆا
استانا
