ەكسپو-2017 • 10 جەلتوقسان، 2018

استانا: EXPO ەۆوليۋتسياسى

337 رەتكورسەتىلدى

EXPO كورمەسىنەن قالعان جەتىستىكتەر ەل ەكونوميكاسىنىڭ قاجەتتىلىگىنە وراي تاماشا بەيىمدەلگەنىن كورسەتىپ وتىر. «استانا ەكسپو-2017» كومپانياسىنىڭ مەنەدجمەنتى كورمەدەن كەيىن جاڭارتىلعان كەشەندى تاعى ءبىر رەت ارالاتتى، ال جاڭا جوبالاردىڭ اۋقىمى تاڭداي قاقتىرادى! 

ىشكى مازمۇنى قالاي وز­گەر­­­سە دە، كورمەنىڭ اۋما­عى­ جا­ڭا جەتىستىكتەردىڭ ور­نى ­بول­عان جانە سولاي بولىپ قا­لا بە­رەدى دە. ودەرىڭىز بىلە­تىن­دەي، اس­­تاناداعى EXPO-2017 نى­ساندارىنىڭ قۇرىلىسى حالىق­ارا­لىق مامانداندىرىلعان كورمەنى وتكىزۋ ءۇشىن سالىنعان ەدى. بىراق، نىساندار تەك ەكسپو­ناتتاردى كورسەتۋگە عانا ارنالىپ جوبالانعان جوق. ۇيىم­داستىرۋشىلار اۋەل باستان-اق كورمە كەشەنى كەيىن دە ەلور­دانىڭ تۋريستىك جانە قارجىلىق ورتالىعىنا اينالادى دەپ جوس­پارلاعان بولاتىن. «استانا ەكسپو» سياقتى ينۆەستيتسيالىق جوبالار قالانىڭ جان-جاقتى دامۋىنا ىقپال ەتىپ، كوپتەگەن جۇمىس ورىندارىن اشادى، مول ينۆەستيتسيا تارتىپ، كورمەگە جاپسارلى اۋماقتىڭ كولىك ين­فراقۇرىلىمىن دامىتۋعا سەرپىن بەرىپ، «تارتىلىس» ورتالىعى بولۋدىڭ نەگىزىن قالايدى.

بولاشاقتىڭ اۋماعى

بۇگىندە ەكسپو كەشەنى – مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىرىلعان 4 ءىرى جاھاندىق جوبانىڭ دامۋى­نا ارنالعان الاڭ ىسپەتتى. ول جو­با­لاردىڭ بارلىعىن ءوزارا ين­نوۆاتسيالىق كۇش بىرىكتىرىپ وتىر.

ماسەلەن، «استانا» حالىق­ارالىق قارجى ورتالىعى ەۋرا­زيالىق كەڭىستىك بويىنشا قار­جىلىق قىزمەت كورسەتەتىن ءىرى ورتالىققا، شەتەلدىك كاپيتال تارتۋدىڭ كاتاليزاتورىنا، سون­داي-اق قازاقستان، ەۋروپا مەن ازيا نارىقتارىن بىرىكتىرەتىن قارجى حابىنا اينالۋعا باعىت­تالعان جوبا. جۋىق ارادا احقو عيماراتىندا الەمدەگى ەڭ تانىمال وزىق كومپانيالاردىڭ اتاۋلارى جازىلادى. ال ول شەتەلدىك كومپانيالار ءۇشىن بۇل جەردە جاسالاتىن جاعداي وتە تارتىمدى: قارجى ورتالىعىنىڭ قاتىسۋشىسى بولىپ، رەزيدەنتى اتانعان جانە قازاقستان ەكونومي­كاسىنىڭ باسىم سالالارىنا ين­ۆەستيتسيا قۇيعان شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قۇقىعى احقو حالىقارالىق تورەلىك سوتىنىڭ اياسىنداعى حالىقارالىق جوعارعى ستاندارتتارعا ساي قورعالادى. تاعى ءبىر امبيتسيالىق، بىراق ورىن­­دالۋى ابدەن مۇمكىن ماق­ساتتىڭ ءبىرى – الداعى ءۇش جىل ىشىندە الەمدەگى ەڭ اتاق­تى 50 حا­لىقارالىق قارجى ورتالى­عىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋ مىندەتى.

احقو استاناعا «قارجى اس­تاناسى» دەگەن جاڭا مارتەبە الىپ بەردى. ەستەرىڭىزگە سالا كە­­­تەيىك، 14 قاراشادا «نۇر الەم» سفەراسىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ قار­­­­جى ورتالىعىنىڭ Astana International Exchange (AIX) بير­جاسىندا العاشقى ساۋدا-ساتتىقتى باس­تاپ بەرگەن بولاتىن. بيرجا قا­زاق­ستاندىق جانە شەتەلدىك ءىرى كوم­پانيالاردىڭ ميلليونداعان قارجىعا ساۋ­دا جاساۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. بيرجاداعى IPO-عا شىققان ال­­­عاش­قى ۇلتتىق كومپانيا – الەم­­دىك ۋران يندۋسترياسىنىڭ كوش­باسشىسى «قازاتومونەركاسىپ» كومپانياسى بولدى. مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي، بۇرىن قازاقستاندىقتار اتاقتى Wall Street-تەگى باعا كەلىسىمدەرىن تەك تەلەارنالاردان كورسە، قازىر ەكسپو اۋماعىندا تولىق بيزنەس-تسيكلى بار جوعارى تەحنولوگيالى بيرجا ينفراقۇرىلىمى پايدا بولىپ كەلەدى.

سونىمەن قاتار كورمەدەن كەيىن جۇزەگە اسىرىلىپ جات­قان جوعارى تەحنولوگيالىق جو­با­لاردىڭ ءبى­رى «Astana Hub» حا­لىقارالىق ءىت-ستارتاپتار تەح­نوپاركى بولماق. جوبانى امە­ري­كانىڭ اتاقتى كرەمني القا­بىنىڭ وتاندىق بالاماسى دەۋگە بولا­دى. بۇل جەردە «made in Kazakhstan» برەندىمەن شىعاتىن ين­نوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار مەن ستارتاپتاردىڭ دامۋى ءۇشىن تاماشا جاعدايلار جاسالعان. تەحنوپارك قازاقستاننىڭ يننو­ۆاتسيالىق ەكوجۇيەسىن دامىتاتىن لوكوموتيۆ پەن ورتالىق كۇشكە، سونداي-اق ءىت-بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن حالىقارالىق قاۋىمداستىق مويىنداعان حابقا اينالۋى كەرەك.

IT-ۋنيۆەرسيتەت – ەلىمىزدى تسيفرلان­دىرۋ الەمىنە كىرىك­تىرە­­تىن تاعى ءبىر قۋاتتى كۇش. ۋني­­­­­ۆەر­سيتەت «Carnegie-Mellon» جانە «Singularity University» سياق­­تى وزىق تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن اراداعى ىن­تىماقتاستىقتىڭ ناتيجەسىندە قۇرىلىپ جاتىر. قازاقستاننىڭ تسيفرلى سالالارىنا قاجەتتى جوعارى بىلىكتى ماماندار ين­نو­­ۆاتسيالىق قارقىندى باعدار­لامالار بويىنشا وقىتى­لادى.

ال «حالىقارالىق جاسىل تەح­نولوگيا جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالار ورتالىعى» «استانا ەكسپو-2017» كورمەسىنەن قالعان مۇ­رالاردىڭ يدەولوگيالىق جال­­عاسىنا اينالادى. بۇل ور­تا­لىق بالامالى ەنەرگيا كوز­دەرى سالاسىنداعى عىلىمي زەرت­تەۋ­لەردىڭ ناتيجەلەرى مەن وزىق تەح­نولوگيالاردى ەنگىزۋ ارقىلى قازاقستاننىڭ جانە بارا-بارا ورتا ازيا وڭىرىندەگى ەلدەردىڭ قارقىندى تۇردە «جاسىل» ەكو­نوميكاعا اۋىسۋىنا جاعداي جاسايدى.

جەتىستىكتەر ورتالىعى

قازاقستاندىقتار تاڭدانار، بىراق مۇنىمەن استانا ەكسپو كورمەسىنىڭ ينفراقۇرىلىمدىق رەسۋرسى تاۋسىلعان جوق! ەڭ باس­تى جوبالاردى دامىتۋمەن قا­تار، ەكسپو كەشەنى ەلىمىزدىڭ ىس­كەر­لىك نارىعىن بەلسەندى تۇردە جانە جەمىستى دامىتىپ وتىرعان الاڭعا اينالىپ كەلەدى. ۇلتتىق كوم­پانيادان حابارلاعانداي، جۋىق ارادا كورمە اۋماعىندا جالپى اۋماعى 35 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن، «ا» كلاس­تى­ كەڭسەلەرى بار حالىقارالىق سا­پا ستاندارتىمەن سالىنعان EXPO Business Centre بيزنەس ور­تالىعى اشىلادى. جاڭا بيزنەس ورتالىق بيزنەستى دامىتۋعا قاجەتتى جاڭالىقتار مەن تاماشا جاعدايدىڭ بىرەگەي ۇيلەسىمىن ۇسىنادى.

كومپانيالاردىڭ كوبى­ نىسان­نىڭ ەڭ نەگىزگى ارتىقشىلىقتارىنا لايىقتى باعاسىن بەرەدى: بۇل جايلى جابدىقتالعان جوعارى دەڭگەيلى كەڭسەلەر، ىڭعايلى ين­فراقۇرىلىم – بيزنەس ورتالىق «استانا» حالىق­ارالىق قارجى ورتالىعىنا، «نۇر الەم» سفە­راسىنا، ەكسپو-داعى كونگرەسس-ورتالىققا بارىنشا جاقىن ورنالاسقان.

ورتالىقتىڭ باسقا دا وڭتايلى جەتىستىكتەرىنىڭ ءتىزىمىن ىڭعايلى لوگيستيكاسى تولىقتىرىپ وتىر – ول ەلوردانىڭ اكىمشىلىك ورتا­لىعىنا، ن.نازارباەۆ اتىنداعى حا­لىقارالىق اۋەجايعا جانە «نۇر­لى جول» تەمىر جول ۆوكزالىنا جاقىن ورنالاسقان. ونىڭ ۇستىنە، قازاقستانداعى ەڭ ءىرى «Mega Silk Way» ساۋدا ورتالىعى مەن وتە زاماناۋي «Hilton Astana» قو­ناق ءۇي كەشەنى دە ءبىر اتتام جەر­دە تۇر.

2019 جىلى قازاقستانداعى ەڭ ءىرى كورمە ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى اشىلادى، بۇل ورتالىق اۋقىمدى حالىقارالىق جانە ۇلت­تىق كورمەلەردى، كونگرەستىك شارالار مەن وزگە دە ماڭىزدى وقيعالاردى وتكىزۋگە ارنالعان كوپ فۋنكتسيونالدى بيزنەس-ارەنا بولادى. ورتالىقتىڭ جالپى اۋماعى – 20 مىڭ شارشى مەتر، ىشىندە مۋلتيفۋنكتسيونالدى پاۆيلوندار مەن زالدارى بار.

ورتالىق اۋماعىنا ەكسپوزي­تسيا­لارىن قويا الاتىن كومپانيا­لار ءۇشىن بۇل شەتەلدىك ارىپ­تەس­تەرگە وزدەرىنىڭ سوڭعى جەتىس­تىكتەرى مەن جوبالارىن تانىس­تىرىپ، ولار­­مەن ىسكەرلىك كەلى­سىمشارت جا­ساسىپ، ادال كليەنت جيناپ، كاسىپورىننىڭ جاعىمدى ءيميدجىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن تاپتىرماس مۇمكىندىك بولماق. كورمە ورتالىعىنىڭ زاماناۋي ساۋلەتى مەن ەڭ سوڭعى مۋلتيمەديالىق قۇرىلعىلارىمەن قامتىلۋى دا كەز كەلگەن اۋقىمدى شارالاردى وتكىزۋگە جاعداي جاسايدى.

ەڭ ءىرى ىسكەرلىك جانە مادەني كەزدەسۋلەردى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن سالىنعان ەكسپو-نىڭ كونگرەسس ورتالىعى دا ءتيىمدى جۇمىس ىستەپ تۇر. ايتا كەتەيىك، EXPO-2017 كور­مەسىنىڭ اشىلۋ جانە جابىلۋ سالتاناتتارى ءدال وسىندا وت­­­­كەن بولاتىن. كونگرەسس-ورتا­لىق­تىڭ جىلجىمالى زالدارىنا 4500 ادام سىيادى، ءارى شارا­نى بەزەندىرۋ ءۇشىن كەز كەلگەن دي­زاينەرلىك يدەيالاردى جۇزەگە اسى­رۋ ءۇشىن ىڭعايلى جانە وتەتىن شارانىڭ جەكە ستيلىنە بايلانىس­تى ىڭعايلاندىرۋعا بولادى.

«نۇر الەم» سفەراسى – كورمە كەشەنىنىڭ ورتالىق نىسانى، ەكسپو-نىڭ ماقتانىشى. بۇل – الەم­دە بالاماسى جوق، ديامەترى 80 مەترلىك شار فورماسىنداعى عيمارات. زاماناۋي ينستاللياتسيا­لار مەن سان ءتۇرلى تاقىرىپتاعى زەرت­حانالار ورنالاسقان وسى سەگىز قاباتتى عيمارات قازاقستان مەن الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلەتىن تۋريستەردى قىزىقتىرىپ كەلەدى.

سفەرا ۇدايى تۇردە بالامالى ەنەرگيا كوزى سالاسىنداعى قىزىقتى ەكسپوناتتارمەن تولىق­تىرىلىپ وتىرادى: عيماراتتا سۋ جاڭا ينتەراكتيۆتى ويىن الاڭ­­دارى، «اقىلدى قالا» پرو­توتيپتەرى، ەكولوگيالىق ماشينا قۇراستىرۋ سالاسىنداعى سوڭعى ۇلگىدەگى قۇرىلعىلار بار.

سفەرا كونتەنتىنىڭ باي سپەكترى وعان تۋريستىك ورىن رەتىندە عانا ەمەس، رەسپۋبليكامىزدىڭ ءبىلىمى مەن عىلىمىن دامىتۋعا ارنالعان بازا رەتىندە دە سيپات بەرەدى. ون­مىڭداعان وقۋشىلار وسى ۋاقىتقا دەيىن «Kids & Student Future Energy» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا سفەرادا وتكەن 100-دەن استام اشىق ساباققا قاتىسىپ ۇلگەردى.

«نۇر الەم» سفەراسىندا ءار­تۇرلى كۋرستار، شەبەرلىك ساعات­تار، ترەنينگتەر، لەكتسيالار، سەمينار­لار مەن وزگە دە شارالاردى وت­كىزۋ ءۇشىن ۇلكەن ىڭعايلى ءدارىس زالى اشىلعان. نىساننىڭ دىبىس جانە جوبالىق قۇرىلعىلارمەن جاب­دىقتالۋى جەمىستى ەڭبەك ءۇشىن، شىعارماشىلىق پەن پىكىر الماسۋ ءۇشىن قاجەتتى جاعداي جا­ساعان.

ءبىر جىلعا ەسەيگەن كەشەن

ەكسپو كەشەنى بۇرىنعىداي ەلوردا تۇرعىندارى مەن قوناق­تارى ءۇشىن سۇيىكتى ورىن بولىپ قالا بەرەدى. كورمە كەشەنىندە اۆتوتۇراق، مەيرامحانالار مەن ءدامحانالار ءالى جۇمىس ىستەپ تۇر، بالالارعا ارنالعان تاماشا ويىن الاڭى بار، ال قىستا قا­­لىپتاسقان ءداستۇر بويىنشا ەكسپو اۋماعىندا تاعى دا مۇز قالاشىق، سىرعاناق پەن جاڭا جىلدىق شىرشا اشىلادى.

بىراق، قازىر كورمە اياقتال­عاننان كەيىنگى ءبىر جىلدان سوڭ، سەرپىندى جوبالار مەن جاڭا نىساندار اشىلعان سوڭ، ەكسپو اۋماعى ىسكەرلىك ورتانىڭ جاھان­دىق كەشەنى رەتىندە ەۆوليۋتسيا جا­سادى، سول ارقىلى ەل ەكو­نو­ميكاسىنداعى، مادەنيەتى مەن عى­لىمي-تەحنيكالىق پروگرە­سىندەگى جاڭا جەتىستىكتەردىڭ ورتا­لىعىنا اينالدى.

بۇگىندە ەكسپو – بىرىڭعاي ساۋلەتى بار ءبىر كەشەنگە ىسكەرلىك، ويىن-ساۋىقتىق جانە كورمەلىك جوبالاردى بىرىكتىرىپ وتىرعان ءبىز­­دىڭ زامانداعى ەڭ اۋقىمدى جانە يننوۆاتسيالىق كلاستەردىڭ ءبىرى. ەكسپو كەشەنىن ارالاۋ ءبىر شا­عىن قالاعا ساياحات جاساۋمەن تەڭ، ال ونداعى «نۇر الەم» سفەراسى ىسكەرلىك، تۋريستىك جانە دەمالاتىن ورىننىڭ ءبىر بولىگى عانا.
كورمە كەشەنىنىڭ قايتا جاڭ­عىرۋى، ەكسپو-نىڭ مويىندالىپ، جاڭا كەلبەتىنىڭ ەرەن جەتىس­تىك­كە جەتۋى – «EXPO-2017 نىساندارىن كورمەدەن كەيىن دە پايدالانۋ كەرەك» دەگەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ كورەگەندىگىن ۋاقى­تىنان بۇرىن دالەلدەپ وتىر.

اجار يسمايلوۆا

استانا

سوڭعى جاڭالىقتار

تارالىم ءھام قارالىم

100 • بۇگىن، 06:55

تارحان تەكتى رەداكتور

100 • بۇگىن، 06:40

ءجۇز جىل

100 • بۇگىن، 06:27

ۇشقىر ويلار ۇشقىندارى

100 • بۇگىن، 06:11

ۇلكەن جولدىڭ ۇزىكتەرى

100 • بۇگىن، 05:58

ينۆەستيتسيا – دامۋ داڭعىلى

ايماقتار • بۇگىن، 05:49

ۇقساس جاڭالىقتار