ىسكەرلىك الەمى وكىلدەرىنىڭ الدىندا ءسوز سويلەگەن قالا اكىمى باۋىرجان بايبەك وڭتۇستىك استانانىڭ بۇگىنگى دامۋى مەن ينۆەستيتسيالىق احۋالى جايىنداعى دەرەكتەردى ورتاعا سالدى. اكىمنىڭ ايتۋىنشا, وسىعان دەيىنگى فورۋمدار بارىسىندا 1 ملرد اقش دوللارى شاماسىندا 40-تان اسا مەموراندۋمعا قول قويىلىپ, قازىرگە دەيىن جالپى قۇنى 400 ملن دوللاردى قۇرايتىن 12 جوبا ىسكە اسقان. الماتىنىڭ شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورداعى ەكونوميكالىق ۇلەسى 35 ملرد دوللاردى قۇرايدى ءارى ەلدىڭ ءجىو 5 بولىگى مەن سالىق ءتۇسىمىنىڭ 4,1-ءىن بەرەدى. سوڭعى ون جىل ىشىندەگى ينۆەستيتسيا كولەمى 22,2 ملرد دوللاردى قۇراسا, بيىلعى جىلدىڭ وزىندە ينۆەستيتسيالىق ءوسىم 25, ونىڭ ىشىندە شەتەل ينۆەستيتسياسىنىڭ كولەمى 24 پايىزعا ارتقان.
«تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساليقالى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا مەگاپوليس ەكونوميكاسى 100 ەسەگە, حالىقتىڭ تابىسى 20 ەسەگە دەيىن ۇلعايعان. بۇگىندە قالا ەكونوميكاسىنىڭ 86 پايىزى ساۋدا جانە قىزمەت كورسەتۋ تۇرلەرىمەن بايلانىستى. شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسى 40 پايىزدى قۇرايدى. بۇگىندە الماتىدا مۇنايعا تاۋەلسىز تۇراقتى ەكونوميكا قالىپتاسقان» دەپ اتاپ ءوتتى باۋىرجان بايبەك.
الماتى ءومىر ءسۇرۋ مەن بيزنەس جاساۋعا قولايلى قالا. مۇندا ەلىمىزدەگى ءىرى سالىق تولەۋشى كومپانيالاردىڭ ۇشتەن ءبىرى, وتىزدان اسا ترانسۇلتتىق كومپانيالار, بانكتەردىڭ توقسان پايىزى, بىرلەسكەن كاسىپورىنداردىڭ 43 پايىزى جانە ءىرى حالىقارالىق كاسىپورىندار ورنالاسقان بولسا, جاقىندا بۇۇ-نىڭ 14 ارنايى اگەنتتىكتەرى ءۇشىن جاڭا عيمارات اشىلعان.
الماتى بۇۇ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا, ەىدۇ ستاندارتتارىنا, الەمدىك ۇزدىك تاجىريبەلەرگە سۇيەنەدى. وسى ورايدا «Systra» كەشەندى كولىك جوباسى, امەريكالىق IDC كومپانياسىمەن «Smart Almaty» تۇجىرىمداماسى جاسالدى. قالانىڭ شەبەرلىك جوسپارى HATCH كومپانياسىنىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسۋدا.
مەگاپوليس باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قالا دامۋىنىڭ قاينار كوزى – بيزنەس. وسى رەتتە قولايلى بيزنەس ورتا قالىپتاستىرۋدا كەشەندى جۇمىستار جولعا قويىلعان. قازاقستان بيزنەس جاساۋداعى جەڭىلدىكتەر بويىنشا الەم بويىنشا 28 ورىنعا شىعىپ وتىر. بۇل رەيتينگ الماتى بويىنشا ەسەپتەلەدى. ۇكىمەت بيزنەستى جاقسارتۋ رەفورمالاردى كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇزەگە اسىرۋدا. كەشەندى شارالاردىڭ بارلىعى دا وڭتۇستىك استانادا بەلسەندى جۇزەگە اسۋدا. وسىنىڭ ەسەبىنەن الماتى ەلىمىزدە عانا ەمەس, ەەو ەلدەرى اراسىندا كوش باستاپ تۇر. سمارت تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدە دە الماتىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى بار. سونىڭ ناتيجەسىندە قاعازسىز قۇجات اينالىمى جولعا قويىلدى. ينتەرنەت ارقىلى كاسىپورىن تىركەۋ, ەسەپ-قيساپ جۇرگىزۋ, ءتۇرلى مازمۇندى وتىنىشتەر بەرۋ, ت.ب. بار. «قازپوشتا» مالىمەتتەرى بويىنشا ەلەكتروندى ساۋدانىڭ 55 پايىزى قالاعا تيەسىلى. بۇۇ رەيتينگىندە ەلەكتروندى ۇكىمەتتى ەنگىزۋ بويىنشا الماتى 25 ورىندى يەلەنىپ وتىر.
قالا اكىمى جۇرگىزىلەتىن قۇرىلىستار, تۇرعىن ءۇي, كولىك دالىزدەرى, ءبىلىم, دەنساۋلىق سالاسىنا قاتىستى جەتىستىكتەردى بايانداي كەلە, الداعى ۋاقىتتا الماتىنىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعى جانە دامۋ ستراتەگياسى بويىنشا ناقتى قادامداردىڭ ەكپىندى جۇزەگە اساتىندىعىن جەتكىزدى.
فورۋم جۇمىسىنا قاتىسقان «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسى ابىلاي مىرزاحمەتوۆ بۇگىندە الماتىنىڭ جاڭا كەيىپتە, جاڭاشا باعىتتا دامىپ كەلە جاتقاندىعىن اتاپ ءوتتى. ينتەراكتيۆتى كارتا ارقىلى قالانىڭ زاماناۋي سيپاتىنا قىسقاشا شولۋ جاساپ وتكەن ابىلاي مىرزاحمەتوۆ ساندىق تەحنولوگيالاردىڭ الەۋەتىنە دە توقتالدى. باس جوسپار قالانىڭ دامۋىنىڭ جارقىن كورىنىسى دەيتىن بولساق, بۇگىندە گەوپورتال ارقىلى وڭتۇستىك شاھاردىڭ الداعى جوپارلارىن ءجىتى باقىلاۋعا مۇمكىندىكتەر جاسالعان. ەگەر دە جاڭا بيزنەس باستاۋعا نەمەسە بيزنەستى كەڭەيتۋ ماقساتى قويىلسا, وندا وسى پورتالدان قالا تۋرالى بارلىق اقپاراتتى الۋعا بولادى. «Almaty-open» قىزمەت ورتالىعىنىڭ ءوزى بيزنەس ورتانىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتۋگە مول مۇمكىندىكتەر بەرەدى. وسى تۇرعىدان العاندا «اتامەكەن» ۇكپ بيزنەس ورتانىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتۋگە بايلانىستى قالا باسشىلىعىمەن بىرلەسىپ بيزنەس الاڭداردى, قىزمەت تۇرلەرىن زاماناۋي سيپاتقا تولىقتاي كوشىرۋ باعىتىندا جۇمىستار جاسايتىن بولادى.
فورۋم اياسىندا ءسوز العان تۇرىك جانە قازاقستاندىق بيزنەسمەندەر قاۋىمداستىعى باسقارما كەڭەسىنىڭ توراعاسى فىرات دەۆەليوگلۋ, «China National Oil and Gas Exploration and Development Corporation» جوعارى ۆيتسە-پرەزيدەنتى بيان دىجى, «Universal tea» جشس باس ديرەكتورى تيبب پارمەندەر سينح, ورتالىق ازيا بويىنشا IFS الەمدىك بانكتىڭ ايماقتىق جەتەكشىسى كاسساندرا كولبەرت, «Astana Group» پەرزيدەنتى نۇرلان سماعۇلوۆ, ت.ب. قازاقستان, سونداي-اق الماتىنىڭ ينۆەستيتسيالىق جاعدايى, الۋەمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعى مەن كەلەشەگى بارىسىنا توقتالدى.
فورۋم اياسىندا ينۆەستورلار ىزدەستىرۋدەگى جوبالار, حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارى جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قولداۋ بارىسىنا قاتىستى سەمينارلار ءوتىپ, يننوۆاتسيالىق ستارتاپتار كورمەسى ءوتتى.
ەلۆيرا سەرىكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
