ساكەننىڭ ناعاشى جۇرتى

اڭگىمەلەگەلى وتىرعان كىسى­مەن ءبىرازدان بەرى تانىس ەدىك. وسى جاقىنداعى كەزدەسۋدە ءسوز­دەن-ءسوز تۋىنداۋ ۇستىندە اۋلە­تىنە بايلانىستى ءبىر سىر ايتىپ قالدى. سويتسەك كەيىپ­كەرىمىزدىڭ اتاسى حالقىمىزدىڭ اياۋلى تۇلعاسى ساكەن سەيفۋل­ليننىڭ تۋعان ناعاشىسى بولىپ كەلەدى ەكەن. ۇلى ادامدار ءومىربايانىنا بايلانىستى قان­داي دەرەك تە قۇندى عوي. ءارى قازاق ءۇشىن قاستەرى بولەك تۋىس­تىقتىڭ تۇياعىنان جاي-جاپ­ساردى ءبىلۋ قىزىقتى ەمەس پە. سىر قوزعالدى, قۇلاق قويىلدى.

اڭگىمەلەگەلى وتىرعان كىسى­مەن ءبىرازدان بەرى تانىس ەدىك. وسى جاقىنداعى كەزدەسۋدە ءسوز­دەن-ءسوز تۋىنداۋ ۇستىندە اۋلە­تىنە بايلانىستى ءبىر سىر ايتىپ قالدى. سويتسەك كەيىپ­كەرىمىزدىڭ اتاسى حالقىمىزدىڭ اياۋلى تۇلعاسى ساكەن سەيفۋل­ليننىڭ تۋعان ناعاشىسى بولىپ كەلەدى ەكەن. ۇلى ادامدار ءومىربايانىنا بايلانىستى قان­داي دەرەك تە قۇندى عوي. ءارى قازاق ءۇشىن قاستەرى بولەك تۋىس­تىقتىڭ تۇياعىنان جاي-جاپ­ساردى ءبىلۋ قىزىقتى ەمەس پە. سىر قوزعالدى, قۇلاق قويىلدى.
الدىمەن اڭگىمەلەسىمىزبەن تانىستىرىپ وتەلىك. ول وبلىس­قا تانىمال جان. اسىرەسە, ۇس­تازدار قاۋىمى, ءار سالادا قىز­مەت ەتەتىن ۇلكەن شوعىرلى شاكىرتتەرى جاقسى بىلەدى. قى­رىق جىلدان استامعى ەڭبەك جولىن جاس بۋىنعا ءبىلىم, ءتالىم-تاربيە بەرۋگە سارپ ەتكەن كارل جانساعىم ۇلى كسرو, قازاقستان رەسپۋبليكاسى وقۋ-اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى, قاراجال قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى. نەگە قاراجال دەسەك, سوناۋ 1965 جىلى بيولوگيا, حيميا پاندەرىنىڭ مۇعالىمى رەتىندە باستالعان ۇستازدىق قىزمەتى وسى شاعىن كەنتتە تەرەڭ تامىر تاپقان. كۇندەلىكتى ساباعىن بەرىپ قانا قويماي, عىلىمي ورتادان جىراقتا جۇرسە دە وزدىگىنەن ىزدەنىپ «كوكونىس­تەردىڭ دامۋىنا بور ميكروەلە­مەنتتەرىنىڭ تيگىزەتىن ىقپالى» اتتى زەرتتەۋ ەڭبەك جازدى. ول باسقارعان 11 ورتا مەكتەپ ءوڭىر­دەگى ىرگەلى وقۋ ورنىنا اينالدى. ءسابيت جامبەكوۆ, باقىت جۇماقاەۆا سىندى عىلىم دوكتورلارى قولىنان ۇشتى.
اڭگىمەمىز ارقاۋىنا اينالىپ كەلگەندە ساكەن اقىنعا ناعاشىلىق جولى بىلاي تارقا­تىلادى ەكەن.
– ۇلكەن اتام, ياعني اكەم جانساعىمنىڭ اكەسى اسقار ساكەننىڭ اناسى جامالدىڭ اعا­سى. اكەم جەزدەسى سەيفوللانى, اپاسى جامالدى, جيەنى ساكەندى 1914 جىلى بالا كەزىندە كورىپتى. سونىڭ الدىندا قايتىس بولعان اتام اسقارعا باتا جاساي كەلگەن كورىنەدى. ءبىر جاعىنان اتاسۋ اتىرابىنا اتاقتى جايما بولىستىڭ اسىنا قاتىسىپتى, – دەپ ءبىر ۋاق ويعا شومعان كاكەڭ ءسوزدى ءارى جالعاستىردى. – اكەي وڭاشا­لانعان شاقتا قىزىلورداعا وقۋعا تارتىپ, ودان سوڭ ال­ماتىداعى سوۆپارت مەكتەبىنە تۇسۋگە ساكەننىڭ كومەك ەتكەنىن, 1937 جىلعى جازدىڭ اياعىندا شاقىرىپ الىپ, ەلگە قايتۋىنا اقىل قوسقانىن, گۇلباھرام شەشەمىزدىڭ ءوزى شىعارىپ سال­عانىن ايتىپ وتىرۋشى ەدى,– دەدى.
– ءسىز ءوزىڭىز ساكەننىڭ تۋعان-تۋىسقاندارىمەن ارالاستىڭىز با؟ – دەپ سۇرادىق ءبىز اڭگىمە ىڭعايىندا.
– 1964 جىلى يماناق تاۋى باۋرايىندا وتكەن ساكەن سەي­فۋلليننىڭ 70 جىلدىق تويىنا باردىم. ەشكىم تانىمايدى, بىلمەيدى. گۇلباھرام اپامىزعا جايىمدى جازعان قاعاز ءجى­بەردىم. الدەن ۋاقىتتا بىرەۋ ىزدەپ كەلدى. ەڭ توردەگى كيىز ۇيگە قاراي باستاي جونەلدى. كىرگەن بەتتە ءتۇر-سيپاتىمنان انىق شىرامىتتى ما, گۇلباھ­رام اپاي ورنىنان تۇرەگەلىپ كەلىپ, ەسكىشە كورىسىپ , باۋىرىنا باستى. ودان كەيىن ارالاسا قويماعانىما وسى كۇنگە دەيىن وكىنەمىن.
كارل جانساعىم ۇلى اعامەن اڭگىمەدەن سوڭ ءبىر ويعا قالدىق. الەمدە ۇلى اقىن-جازۋشى­لاردىڭ, ونەر قايراتكەرلەرىنىڭ شىعارماشىلىق ەرەك­شەلىگى­مەن قاتار تەگىن, ءۇرىم-بۇتاعىن تۇپتەپ زەرتتەيتىن ءۇردىس بار. سولاي بولسا, بىزدە دە تۇسەرلىك ءىز جەتەرلىك-اۋ.
ايقىن نەسىپباي.
قاراعاندى وبلىسى, جاڭاارقا اۋدانى.