كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ەو اراسىنداعى كەڭەيتىلگەن ارىپتەستىك جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى (كەلىسىم) راتيفيكاتسيالاۋ جانە جۇزەگە اسىرۋ بارىسى, 12-ءشى ASEM ءسامميتى وتىرىسىنىڭ قورىتىندىلارى جانە حالىقارالىق جانە ايماقتىق ىنتىماقتاستىقتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
ق. ءابدىراحمانوۆ ءوز سوزىندە ەۋرووداق قازاقستاننىڭ ەڭ ءىرى ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق سەرىكتەسى بولىپ قالا بەرەتىنىن جانە باسىم سىرتقى ساياسي باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساۋدا جانە شەتەلدىك ينۆەستيتسيالارىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى ەو ەلدەرىنىڭ ۇلەسىندە. ءوز كەزەگىندە قازاقستان ەو ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ اراسىندا 32-ءشى ورىنعا يە, ەۋروپالىق وداقتىڭ ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىمەن تاۋار اينالىمىنىڭ 80 پايىزى قازاقستانعا تيەسىلى. سوڭعى ەكى جىلدا قازاقستان مەن ەو اراسىنداعى تاۋار اينالىمىنىڭ تۇراقتى ءوسىمى ورتا ەسەپپەن 20 پايىز كورسەتۋدە, بۇل رەتتە الداعى جىلدارعا قويىلعان باستى مىندەت – وسى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ءارتاراپتاندىرۋ بولىپ تابىلادى.
وسى تۇرعىدا تاراپتار كەلىسىمگە ۇلكەن ءۇمىت ارتىپ, جاڭا قۇجاتتىڭ تولىق الەۋەتىن پايدالانۋعا نيەتتى.
الداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىن ايقىندايتىن ستراتەگيالىق قۇجاتتى راتيفيكاتسيالاۋ 2019 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا اياقتالادى دەپ كۇتىلۋدە. قازىرگى تاڭدا كەلىسىم ەو-نىڭ 24 ەلىندە راتيفيكاتسيالانعان, قالعان تورتەۋىندە قۇجات قارالۋدا.
كەلىسىم اياسىندا استانا قازاقستان مەن ەۋرووداق اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى ودان ءارى جاقىنداستىرۋدى كوزدەيدى. بۇل ماسەلەدە ەۋرووداققا باراتىن قازاقستان ازاماتتارىنا ۆيزالىق ءتارتىپتى جەڭىلدەتۋ نەگىزگى باسىمدىق بولىپ تابىلادى, - دەدى ق. ءابدىراحمانوۆ. ءتيىستى كەلىسسوزدەردى وداق ەو-نىڭ جاڭا ۆيزالىق كودەكسىن (Union Code on Visas) قابىلداعاننان كەيىن باستاۋ جوسپارلانۋدا.
ف. موگەرينيدىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياسي جانە اكىمشىلىك رەفورمالار قازاقستان - ەۋرووداق فورماتىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى ودان ءارى تەرەڭدەتۋ ءۇشىن بەرىك نەگىز قالايدى. سونىمەن قاتار, ول ايماقتىق پروتسەستەردەگى قازاقستاننىڭ ماڭىزدى ءرولىن جانە وڭىرلىك ديالوگتى تەرەڭدەتۋگە ىقپال ەتەتىن باستامالارىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
كەزدەسۋدە وسى جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا وتكەن 12-ءشى ەۋروپا - ازيا (ASEM) فورۋمىنىڭ قورىتىندىلارى تالقىلاندى. اتالعان فورۋمدا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەمدەگى اسا وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن بىرقاتار باستامالار جاريالاپ, استانادا بۇۇ-نىڭ ارنايى سەسسياسىن نەمەسە حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ ءۇشىن اقش, رەسەي, قىتاي جانە ەۋروپالىق وداق باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن كەزدەسۋ وتكىزۋدى ۇسىندى.
ەۋروپالىق ديپلومات ن. نازارباەۆتىڭ ۇسىنىستارى حالىقارالىق قاۋىمداستىق ءۇشىن اسا وزەكتى ەكەنىن جانە ولاردى ۋاقىتىلى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋدارۋ قاجەتتىگىن اتاپ, كەزدەسۋ تۇجىرىمداماسىمەن ءبولىسۋدى cۇرادى.
سونداي-اق, تاراپتار ەۋروپالىق وداقتىڭ ASEM سامميتىندە ۇسىنعان ازيا ەلدەرىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى ستراتەگياسىنا توقتالدى. قازاقستان بۇل قۇجاتتىڭ ەرەجەلەرىن اسا وزەكتى دەپ پايىمدايتىنى جانە ونىڭ ناقتى ىسكە اسىرىلۋىنا اتسالىسۋعا دايىن ەكەندىگى اتاپ ءوتىلدى.
ديپلوماتتار قازاقستان مەن ەو اراسىندا قالىپتاسقان ءوزارا سەنىمنىڭ جوعارى دەڭگەيىن اتاپ ءوتتى جانە ەۋرووداقتىڭ ورتالىق ازياعا ارنالعان ستراتەگياسىن قايتا قاراۋ بويىنشا, اۋعانستاننىڭ دامۋىنا جاردەمدەسۋ باستامالارى جانە بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى رەتىندە قازاقستاننىڭ وسى ۇيىمداعى ورتالىق ازيانىڭ مۇددەلەرىن العا جىلجىتۋ باستامالارى شەڭبەرىندەگى ارىپتەستىكتى جالعاستىرۋعا كەلىستى.
