وعان الەمنىڭ 15 مەملەكەتىنەن, سونىڭ ىشىندە رەسەي, قىتاي, تۇركيا, وڭتۇستىك كورەيا, ءۇندىستان ەلدەرىنەن جانە رەسپۋبليكامىزدىڭ ىرگەلى 20 جوعارى وقۋ ورنىنان ارنايى كەلگەن عالىمدار مەن ساراپشىلار قاتىستى.
حالىقارالىق دەڭگەيدەگى باسقوسۋدىڭ باستى ماقساتى – مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەل اۋماقتارىن دامىتۋداعى تاكتيكالىق جانە ستراتەگيالىق شەشىمدەرىنىڭ ماڭىزى جونىندە جان-جاقتى عىلىمي تۇجىرىمدار مەن وي-پىكىرلەر ءوربىتۋ ەدى. ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىز ەل رەتىندە ورنىعۋ جولى وڭاي بولا قويماعانى بارشاعا ايان. بۇل جونىندە پرەزيدەنتتىڭ «قازاقستان جولى» اتتى كىتابىندا ءبىراز ماسەلەلەر قوزعالعان. سونىڭ ءبىرى – ەل اۋماقتارىن دامىتۋعا قاتىستى ەلباسى تاراپىنان بەلگىلەنگەن باستامالار. بۇل رەتتە ايماقتىق دامۋ ماسەلەسى وسى زامانعى ينفراقۇرىلىمدار قالىپتاستىرۋ قاجەتتىلىگىمەن بايلانىستىرىلعانى كەڭ تىنىستى, كەمەل ويلى ستراتەگيالىق ماقساتتان تۋىنداعانى ايقىن, – دەدى ەلباسى كىتاپحاناسى ديرەكتورىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, ساياسي عىلىمدار دوكتورى ءامىرحان راحىمجانوۆ. – ايماقتاردا قالىپتى ءومىر سۇرۋگە قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەننەن كەيىن كوپ كەشىكپەي 1992 جىلى قابىلدانعان جاس مەملەكەتتىڭ تۇڭعىش ستراتەگياسىندا, ياعني قازاقستاننىڭ مەملەكەت رەتىندە قالىپتاسۋى مەن دامۋىنىڭ ستراتەگياسىندا دا پرەزيدەنت تاراپىنان كوزدەلگەن بولاتىن. كونفەرەنتسيادا ءسوز العان عالىمدار بۇل ماسەلەنى دە نازاردان تىس قالدىرعان جوق.
مىنە, وسىلايشا تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭ شاعىنان بەرى ايماقتاردى دامىتۋ ءىسى ەلباسىنىڭ ۇدايى نازارىندا بولىپ كەلەدى. اسىرەسە ءبىرىنشى كەزەكتە كولىكتىك-كوممۋنيكاتسيالىق قۇرىلىمداردى قالىپتاستىرۋدا مەملەكەت باسشىسى تاراپىنان سول تۇستا ەلدىڭ باتىس وڭىرىندەگى جاعدايعا كوڭىل بولىنگەنىن دە كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار ۇمىت قالدىرعان جوق. فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى التاي تايجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي قولداۋىنىڭ ارقاسىندا اقتوبە ەلىمىزدىڭ باتىسىنداعى ءىرى اگلومەراتسيالىق ايماققا اينالىپ كەلەدى. مۇنداي مىسالدار از ەمەس. ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ تيگىزىپ جۇرگەن شاپاعاتى مول دەدى ول ودان ءارى.
مەملەكەت باسشىسى سوڭعى كەزدە ەل اۋماقتارىنىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك تۇرعىدان دامۋىنا تىكەلەي قاتىسى بار قوس باعدارلامانىڭ جۇزەگە اسۋىنا باستاماشى بولعانى بەلگىلى. ونىڭ العاشقىسى «نۇرلى جول» باعدارلاماسى بولسا, كەيىنگىسى «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» جوباسى. حالىقارالىق كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار اتالعان قوس ماڭىزدى قۇجات ەل اۋماقتارىنىڭ ودان ءارى دامۋىنا جاڭا سەرپىن بەرگەنىن ايتىپ بەردى. سونىڭ ىشىندە قىتايدىڭ سينتسزيان قارجى ەكونوميكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى لي تسزيانحۋن قىتايداعى ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» جوباسىمەن قازاقستانداعى «نۇرلى جول» باعدارلامالارى اراسىندا ءوزارا تىعىز ۇندەستىك پەن ورتاق ماقساتتار بار ەكەنىن جەتكىزدى.
شەتەلدىك عالىمنىڭ ايتۋىنشا, كەيىنگى كەزدە اتالعان جوبالاردىڭ ارقاسىندا ەكى ەل اراسىنداعى كاسىپكەرلىك باعىتتاعى بايلانىستار وسە ءتۇسىپتى. مۇنىڭ باستى مىسالدارىنىڭ ءبىرى – قورعاس, اقتاۋ پورتتارى جانە «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» اۆتوموبيل ءدالىزى. قازاقستان ەكى ەلگە ورتاق جوبانى ۇنەمى قولداپ, وعان قاتىسىپ كەلەدى. سوڭعى بەس جىل ىشىندە ءوزارا بىرلەسكەن جاڭا جوبالار مەن قىزمەتتەردىڭ ناتيجەسىندە ەكى مەملەكەت 51 جاڭا جوبانى ىسكە قوستى. ونىڭ ىشىندە جالپى سوماسى 28 ميلليارد دوللاردى قۇرايتىن ينۆەستيتسيالىق جوبالار بار, دەيدى شەتەلدىك پروفەسسور.
كونفەرەنتسياعا قاتىسقان وتاندىق جانە شەتەلدىك عالىمدار قازاقستان پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ايماقتىق دامۋدىڭ درايۆەرى رەتىندەگى ورنى مەن قىزمەتى تەرەڭ, جان-جاقتى ءارى كەشەندى سيپات الاتىنى جونىندە ورتاق توقتامعا كەلدى. اتالعان ستراتەگيا اياسى رۋحاني جاڭعىرۋ مەن قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ جونىندەگى ەلباسىنىڭ سان قىرلى باستامالارى ارقىلى ودان ءارى تەرەڭدەي تۇسەرى انىق.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە
