حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى (TWESCO) مەن تۇركىستان وبلىسى اكىمدىگى تىزە قوسىپ, تۇركىستان قالاسىندا ۇيىمداستىرعان «كيەلى تۇركىستان جانە تۇركى دۇنيەسىنىڭ جاڭعىرۋى» دەپ اتالاتىن حالىقارالىق عىلىمي-تەوريالىق كونفەرەنتسيا تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋعا, باۋىرلاس حالىقتاردى بىرىكتىرە تۇسەتىن ورتاق قۇندىلىقتار مەن ۇلت تانىمىندا ايرىقشا ورنى بار ورىنداردى بىرلەسە ناسيحاتتاۋعا بەيىل ەكەندىگىن بايقاتتى.
قىركۇيەك ايىندا قىرعىزستاننىڭ شولپان اتا قالاسىندا وتكەن تۇركى كەڭەسىنىڭ VI سامميتىندە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇسىنعان «تۇركى دۇنيەسىنىڭ كيەلى جەرلەرى» جانە «تۇركى الەمىنىڭ تۇعىرلى تۇلعالارى» اتتى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ تۇركىتىلدەس ەلدەر ءۇشىن ءىس جۇزىندە رۋحاني سەرپىلىسكە اينالۋى بەك مۇمكىن. سودان دا بولسا كەرەك, جيىندا تۋرا وسىنداي اتاۋمەن ارنايى سەكتسيالار ۇيىمداستىرىلدى. سونىمەن قاتار «تۇركى تىلدەرى مەن جازۋى» اتالاتىن سەكتسيا دا جۇمىس ىستەدى.
كونفەرەنتسياعا جينالعان عالىمدار تۇركى الەمى ءۇشىن كيەلى سانالعان ورىندار مەن تۇركى جۇرتىنىڭ تۇعىرلى تۇلعالارىن تانىتۋ وزەكتى ەكەندىگىنە ايرىقشا نازار اۋداردى. ءارى مۇنداي اۋقىمى كەڭ, رۋحاني سيپاتى ەرەكشە باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ تۇركى ۇرپاعىنىڭ كيەلى مەكەنى سانالاتىن تۇركىستاندا باستالۋى تىپتەن بولەك كوڭىل كۇي سىيلاعان ءتارىزدى. جيىنعا كەلگەن زەرتتەۋشىلەر قازاقستاندا باستالعان رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ تۇركى دۇنيەسىنە قاناتىن جايعانىنا رازى. دەمەك, ەرتەدە كۇلتوبەنىڭ باسىندا قازاق قانا كۇندە جيىن قىلسا, ءححى عاسىردا كۇللى تۇركى جينالماققا بەكىندى.
تۇركىستانداعى كونفەرەنتسيادا بىردەن كونە شاھاردىڭ تۇركى الەمىندەگى تۇعىرىن ودان ارمەن بيىكتەتە تۇسەتىن بىرنەشە جاڭالىققا كۋا بولدىق. ارينە, ءبىرىنشى كەزەكتە «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن تۇركى دۇنيەسى دە جىلى قابىلداعانى بايقالدى. حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى جيىننىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا: «ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى قازاق ەلىندە عانا ەمەس, تۇركى دۇنيەسىندە دە زور سەرپىن تۋدىرعانى انىق. سوندىقتان بيىلعى سامميتتە ەلباسى تاريحي ماڭىزى زور باعدارلامانى تۇركى الەمىندە ناسيحاتتاۋدى تۇركى اكادەمياسىنا تاپسىرعان بولاتىن.
سونىمەن بىرگە بيىل جاۋھار جىرلارىنا تۇركىستاندى ارقاۋ ەتكەن اقىن ماعجان جۇماباەۆتىڭ تۋعانىنا – 125 جىل, تۇركى الەمىنە ورتاق زاڭعار جازۋشىمىز شىڭعىس ايتماتوۆقا – 90 جىل, تۇركى جازۋىنىڭ العاش رەت تابىلىپ, وقىلعانىنا 125 جىل تولىپ وتىر. وسى ايتۋلى شارانىڭ بارلىعىن جىل باسىندا يۋنەسكو-دا جانە پاريج قالاسىندا اتاپ وتكەن بولاتىنبىز. مىنە, جىلدىڭ جابىلۋىن تۇركىستاندا اتاپ ءوتۋىمىزدىڭ سيمۆوليكالىق ءمانى زور. سەبەبى تۇركىستان – تۇركى الەمىنىڭ تەمىرقازىعى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي نازارىنداعى شاھار», دەدى. دەمەك, تۇركىستان مەن رۋحاني جاڭعىرۋ ءبىر-بىرىمەن ۇيلەسىپ, تۇركى جۇرتىنىڭ اقىرىپ تەڭدىك سۇرايتىن ءداۋىرىنىڭ ەسىگىن اشپاق. ەكىنشى جاڭالىق, تۇركىستان وبلىسىنىڭ باسشىلىعى ايماقتىڭ دامۋىندا تۇركى الەمىنە ايرىقشا نازار اۋدارۋعا بەكىنگەنى بايقالادى. وبلىس اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ تۇركىستان قالاسىنا قاتىستى جوسپارلارىن ايتا كەلە: «تاياۋ ۋاقىتتا تۇركىستاندا تۇركى الەمىنىڭ ورتالىعى بوي كوتەرەدى. مۇندا بۇكىل تۇركى دۇنيەسىنىڭ ويشىلدارى مەن اعارتۋشىلارىنىڭ, عالىمدارىنىڭ ەڭبەكتەرى قويىلىپ, عىلىمي جەتىستىكتەرى كورسەتىلەدى.
ەلباسى ۇسىنعان «تۇركى الەمىنىڭ 100 ەسىمى» جوباسىن تۇركىستاندا جۇزەگە اسىرۋعا تولىق مۇمكىندىك بار. وبلىسىمىزدىڭ تاريحي ورىندارىن «تۇركى الەمىنىڭ كيەلى جەرلەرى» تىزىمىنە ەنگىزۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. سونىمەن بىرگە تۇركىستاندا تۇركى كەڭەسى جاستارىنىڭ قۇرىلتايىن وتكىزۋگە دە دايىنبىز!», دەدى. سونىمەن قاتار ادام سانى 200 ميلليوننان استام تۇركى حالىقتارىنىڭ قازاقستانداعى وزگەرىستەردەن ءۇمىت ەتەتىن, بىرلىك پەن بەرەكە بولسا, سىيلاستىق بولسا, باۋىرلاس حالىقتاردىڭ المايتىن اسۋلارى جوق ەكەندىگىن ايتتى.
تۇركىستان تۇركى ينتەگراتسياسىن تەرەڭدەتۋگە دە ۇلەس قوسۋدا. كونە شاھاردا وتكەن كونفەرەنتسيادا TWESCO مەن تۇركىستان وبلىسى ءوزارا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم جاساستى. وسىلايشا اكادەميا العاش بەلگىلى ءبىر ايماقپەن ىنتىماقتاسۋعا بەكىنگەن جايى بار. بۇل كەلىسىمنىڭ ناتيجەسىندە وڭىردە اكادەميانىڭ بولىمشەسى اشىلاتىن بولدى. سونىمەن قاتار TWESCO مەن وزبەكستان عىلىمي اكادەمياسىنىڭ اراسىندا دا ءوزارا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. وسىلايشا, تۇركى الەمىندەگى عىلىمي-ينتەللەكتۋالدىق ينتەگراتسيا قاناتىن تاعى دا كەڭگە جايا ءتۇستى. ادەتتە تۇركى جۇرتىنىڭ بىرلىگى جەدەل جۇزەگە اسىپ, «جۇمىلعان جۇدىرىقتاي بولساق قوي» دەپ ارماندايتىن كەزدەرىمىز بولادى. بۇقارانىڭ دا كوكەيىندە وسى ساۋال جۇرەتىنى بار.
بىراق ينتەگراتسيا دەگەنىڭىز ءبىر-ەكى ايدا, ءتىپتى بىرنەشە جىلدا جۇزەگە اسا قوياتىن دۇنيە ەمەس. حح عاسىردىڭ ەلۋىنشى جىلدارىنان بەرى ءبىر وداققا بىرىكپەك بولعان ەۋروپا جۇرتى جاڭا عاسىردىڭ باسىندا عانا ارماندارىنا جەتكەندەي بولعان. بىراق سونىڭ وزىندە سول وداقتان ءبولىنىپ كەتكەندەر بار. دەمەك, تۇركى بىرلىگى, تۇركى ينتەگراتسياسى ماسەلەسى ەڭ الدىمەن رۋحاني-گۋمانيتارلىق باعىتتا وربىگەنى ءجون. «كيەلى تۇركىستان جانە تۇركى دۇنيەسىنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋى» دەپ اتالاتىن كونفەرەنتسيا دا – وسى ساناداعى سىلكىنىستى جەدەلدەتىپ, رۋحاني بىرلىكتىڭ قالىپتاسۋىنا قىزمەت ەتەتىن شارالاردىڭ ءبىرى. ال جيىندا ايتىلعان پىكىرلەر, تىڭ ۇسىنىستار ءسوز جوق تۇركى كەڭەسىنىڭ VI سامميتىندە كوتەرىلگەن باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالارى ءسوزسىز.
تۇركى تۇلعالارى-بارشاعا ورتاق
تۇركى جۇرتىنىڭ ارعى-بەرگى تاريحىندا ەل ءۇشىن ەڭىرەگەن ەرلەر, ۇرپاق ءۇشىن كوز مايىن تاۋىسقان وقىمىستىلار مەن قايراتكەرلەر, باتىرلار مەن باعلاندار, ساياساتكەرلەر, قولباسشىلار, قىسقاسى «تۇركى دەگەنىڭ كىم؟» دەسە, «مەن!» دەي الاتىن تۇلعالار كوپ وتكەن. «تۇركى الەمىنىڭ تۇعىرلى تۇلعالارى» دەپ اتالاتىن جوبا سونداي ايماڭداي ارىستاردى تۇگەندەپ, كۇللى تۇركىگە تانىستىرۋ ماقساتىن كوزدەيدى. البەتتە, كوپشىلىككە تانىس قايراتكەرلەر مەن ەسىمدەرى اڭىزعا اينالعان باھادۇرلەر, شايىرلار, عالىمدار از ەمەس بىزدە. بىراق تۋعان حالقىنىڭ يگىلىگىنە قىزمەت قىلعان, سويتە تۇرا تۋىسقان جۇرتقا ەسىم-سويى بەلگىسىز تۇلعالار دا بار. سوندىقتان, تۇركى دۇنيەسىنىڭ تۇعىرلى تۇلعالارىن انىقتايتىن كريتەريلەر ازىرلەۋ, جاسالعان ءتىزىمدى كوپشىلىككە تانىستىرۋدىڭ مەحانيزمدەرىن ويلاستىرۋ وزەكتى ماسەلە بولىپ تۇر. ءتىپتى, قادىمنان باستايمىز با, بۇگىنگىنىڭ قايراتكەرلەرىنە نازار اۋدارامىز با دەگەن ساۋال دا كولدەنەڭ تۇرادى. دەمەك, مۇنداي ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن الدىمەن كەڭەسىپ, كەلىسىپ الماق كەرەك. تۇركىستانداعى جيىننىڭ كوزدەگەنى دە وسى.
قازىر قازاقستاندا جۇرگىزىلىپ جاتقان «قازاقستاننىڭ 100 جاڭا ەسىمى» جوباسى مەن «تۇركى الەمىنىڭ تۇعىرلى تۇلعالارى» جوباسىنىڭ مازمۇنى دا, فورماسى دا ءبىر-بىرىنە ۇقساماۋى مۇمكىن. ارينە, وتاندىق جاڭا ەسىمدەر ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ەڭبەك ءسىڭىرىپ جۇرگەن ازاماتتاردان قۇرالسا, تۇركى الەمىنىڭ تۇلعالارىن انىقتاۋ كەزىندە مۇلدە باسقا تالاپ قويىلادى. ايتالىق, ءال-ءفارابيدى, ماحمۇد قاشقاريدى نەمەسە ۇلىقبەكتى تۇركى الەمىنىڭ تۇلعاسى قاتارىنا قوسۋعا بولادى. سونىمەن قاتار حح عاسىردىڭ دا قايراتكەرى مۇنداي قۇرمەتكە لايىق بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان «تۇركى الەمىنىڭ تۇعىرلى تۇلعالارى» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ وڭاي شارۋا بولمايدى. سەكتسيادا بايانداما جاساعان فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ءابساتتار دەربىسالى تۇعىرلى تۇلعالار قاتارىنا تەك تۇركىستان قالاسىنىڭ وزىنەن شىققان ونداعان تۇلعالاردى قوسۋعا بولاتىنىن اتاپ وتسە, ۇندىستاندىق عالىم مانسۋرا حايدار ورتالىق ازيادا ومىرگە كەلگەن كوپتەگەن اۋليە مەن عۇلامانىڭ وڭىردەگى ساياسي-مادەني پروتسەستەرگە ەرەكشە ىقپال ەتكەنىن ايتتى. ال رەسەيلىك عالىم انتون پورسين جوشى ۇلىسىنا يسلام ءدىنىنىڭ تارالۋىندا وزىندىك ءرول ويناعان بەركە حاننىڭ عۇمىرى تۋرالى باياندادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, «تۇركى الەمىنىڭ تۇعىرلى تۇلعالارى» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن كەزەڭدەر مەن سالالىق باعىتتار ماڭىزدى ءرول وينايتىنى بەلگىلى بولىپ وتىر. سوندىقتان سەكتسياعا قاتىسۋشىلار جوبانى جۇزەگە اسىرۋ كريتەريلەرىن ازىرلەۋدىڭ وتە ماڭىزدى ەكەندىگىنە توقتالدى.
حالىقارالىق كەڭەس قۇرۋ ۇسىنىلدى
«كيەلى» جانە «كيەلى جەرلەر» ءسوزى ارنايى زەرتتەۋدى جانە ناقتىلاۋدى قاجەت ەتەدى. ويتكەنى تۇركى الەمىنىڭ تىلدەرىندە ايتىلۋى مەن ءتۇسىندىرىلۋى ءارتۇرلى. بۇل ورايدا كەڭ اۋقىمدا ماماندار مەن ساراپشىلاردى قاتىستىرا وتىرىپ, «كيەلى» جانە «كيەلى جەرلەر» ساناتىن انىقتاۋ مەن ءمانىن ءتۇسىندىرۋ بويىنشا ارنايى زەرتتەۋ جۇرگىزۋ قاجەت.
حالىقارالىق عىلىمي-تەوريالىق كونفەرەنتسيا شەڭبەرىندە وتكەن «تۇركى الەمىنىڭ كيەلى جەرلەرى» تاقىرىبىنداعى سەكتسيادا وسىنداي ۇسىنىس جاسالدى. قازاقستان پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ قىرعىزستاندا وتكەن تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنىڭ VI سامميتىندە تۇركى حالىقتارى ءۇشىن قاسيەتتى ۇعىمداردى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ, كەيىنگى ۇرپاققا لايىقتى قالدىرۋ ءۇشىن «تۇركى الەمىنىڭ كيەلى جەرلەرى» جوباسىن قولعا الۋدى ۇسىنعان بولاتىن. ەلباسى سول سامميتتە التايدان انادولىعا, بايكالدان بالقانعا دەيىنگى اتىراپتا, ساحارادا بايىرعى ءباھادۇر بابالارىمىزدىڭ ىزدەرى سايراپ جاتقانىن ايتا كەلە, جوبا تۇركى الەمىنىڭ مادەنيەتى مەن تاريحىن ناسيحاتتاۋعا زور ۇلەس قوساتىنىنا سەنىم بىلدىرگەن-ءدى. تۇركى دۇنيەسىنىڭ كيەلى جەرلەرىن انىقتاۋ جوباسىن ازىرلەۋ مەن ونىڭ كريتەريلەرىن بەلگىلەۋ جايى, ىسكە اسىرۋ مەرزىمى مەن كەزەڭدەرى, ءتارتىبى جانە وزگە دە ماسەلەلەر تالقىلانعان سەكتسيا جۇمىسىندا عالىمدار جاساعان باياندامالاردىڭ نەگىزىندە دە ەلباسى باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتى جاتقانى اڭعارىلدى.
سونداي-اق عالىمدار ءوز ەلدەرىندەگى كيەلى جەرلەر مەن جۇرت تابىناتىن اۋليەلەر جونىندە كەڭىنەن اڭگىمەلەدى. مىسالى, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ حاكاسيا رەسپۋبليكاسىنان كەلگەن پروفەسسور ۆيكتور بۋتاناەۆ حانگورايدىڭ اۋماعىنداعى كيەلى جەرلەرگە, اڭىزدارعا توقتالدى. حاكاس حالقىنان شىققان تانىمال شىعىستانۋشى, ەتنوگراف عالىم, تاريحشى, فولكلورتانۋشى بايانداماسىندا ەنيسەيدىڭ وڭ جاعالاۋىندا, سايان قىراتتارىنداعى «وماي تاس» تۋرالى ايتىپ ءوتتى. جالپى, ەجەلگى تۇركى حالىقتارىندا پاتريارحالدى باسقارۋ جۇيەسى بولعانىمەن, ءتۇرلى دەرەكتەر, عىلىمي زەرتتەۋلەردە كوشپەلىلەر مادەنيەتىندە ايەل زاتىنا دەگەن قۇرمەت, ىزەت ەرەكشە بولعاندىعى ايتىلادى. ۇماي ايەل رۋحى (ديالەكتىلەردە: ۇماي, وماي جانە ىماي), حاكاستار سەنىمى بويىنشا, ادامدارعا كورىنبەي ءاردايىم كوك اسپانداعى بۇلتتار اراسىنان نارەستەلەردىڭ دۇنيەگە كەلۋىن قاداعالاپ, ولاردى پالە-جالادان ساقتايتىن كورىنەدى.
تاريحشىلار دەرەگىنە جۇگىنسەك, ۇماي – كوك تۇركىلەر داۋىرىندە (VI-VIII عع.) التايدىڭ شىعىسىنا قاراي, قازىرگى موڭعول جانە قىتاي دالالارىن مەكەندەگەن تۇرىكتەر دۇنيەتانىمىنداعى ميفتىك وبرازدىڭ ءبىرى. حاكاس حالقىنىڭ سەنىمى بويىنشا ۇماي ايەل قۇداي بالالاردىڭ جاندارىن ءوزىنىڭ «شىركەۋىندە» اماي تاۋىندا ساقتايدى ەكەن. ۆ.بۋتاناەۆتىڭ ايتۋىنشا, اباكان وزەنىنىڭ ساعاسىنداعى يرتتاگ تاۋىندا حاكاستاردىڭ باتىرى ير-توحچىن «ۇيىقتاپ» جاتىر. «كەزەكتى ەرلىگىنەن سوڭ ير-توحچىن يرتتاگ تاۋىنا كوتەرىلىپ, باسىن ەرگە قويا ماڭگىلىك ۇيقىعا كەتكەن. ءالى كۇنگە دەيىن بۇل تاۋدىڭ توبەسىندە قىستا ۇلى باتىردىڭ دەمىنەن پايدا بولعان اق بۋ بۋداقتايدى. اڭىزداردا ايتىلعانداي, ۇيقىداعى ير-توحچىن بەيبىت ءومىردىڭ سوڭعى جىلى ءوز حالقىن قۇتقارۋ ءۇشىن ويانادى», دەيدى ەتنوگراف عالىم ۆ.بۋتاناەۆ. ال ءا.ناۋاي اتىنداعى تاشكەنت مەملەكەتتىك وزبەك ءتىلى جانە ادەبيەتى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ع.باباەروۆ تۇركى قاعاناتى بويىنشا جاساعان زەرتتەۋلەرىنە جانە تۇركىستاندا شىعارىلعان مونەتالارداعى جازۋلاردىڭ ءمان-ماعىناسىنا توقتالدى.
قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرى 5 توپقا بىرىكتىرىلگەنىن ايتىپ وتكەن پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ۇلجالعاس ەسنازاروۆا تۇركىستاننىڭ گەوگرافياسىن فاكۋلتاتيۆتىك ءپان رەتىندە مەكتەپ باعدارلاماسىنا ەنگىزۋدى ۇسىندى. ەلىمىزدە الەمدە كەزدەسپەيتىن وسىمدىكتەر دە, جانۋارلار دا بارشىلىق. الايدا, ولار ءبىرىنشى اشقان نەمەسە تاپقان ادامنىڭ ەسىمىمەن اتالىپ كەتكەن. «مىسالى, گرەيگ قىزعالداعى, تاۋدا وسەتىن شىرشالارىمىز زەرتتەلگەنگە دەيىن دە قازاق جەرىندە وسكەن عوي. پرجەۆالسكي جىلقىسى دەيدى, وعان دەيىن ءبىزدىڭ سارىارقادا توبىمەن جۇرگەن قۇلانىمىز بولعان. باسقا جەردە جوق قاراتورعايىمىز بار», دەي كەلە عالىم بارىمىزدى باعالاۋعا شاقىردى. سونداي-اق بايانداماشىلار تۇركى الەمىندەگى جەر-سۋ اتاۋلارى جونىندە دە كەڭىنەن اڭگىمەلەپ, وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
«تۇركى الەمىنىڭ كيەلى جەرلەرى» تاقىرىبىندا وتكەن سەكتسياعا قاتىسۋشىلار جاسالعان باياندامالار مەن پىكىرلەردى ساراپتاي كەلە, عىلىمي-تەوريالىق كونفەرەنتسياعا بىرقاتار ۇسىنىس دايىندادى. مىسالى, «تۇركى ەلدەرىنىڭ داستاندارىندا, ءاپسانالار مەن اڭىزدارىندا ايتىلعان كيەلىلىك پەن كيەلى جەرلەر», تۇركىستاننىڭ جانە تۇركىستان ءوڭىرىنىڭ كيەلى جەرلەرىنە زەرتتەۋ جۇرگىزۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ قاجەت. سونداي-اق قاتىسۋشىلار تۇركىستاندى جانە تۇركىستان وبلىسىن قايتا تۇلەتۋ ماقساتىنداعى ناقتى كومەك رەتىندە «ورتالىق ازيا كوشپەندىلەرىنىڭ ويۋ-ورنەك مادەنيەتى» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدى ۇسىنۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدى. كيەلى جەرلەر ماسەلەسى بويىنشا تۇركى الەمى ەلدەرىنىڭ ساراپشىلارى مەن ماماندارىنىڭ دەرەكقورىن جاساۋ دا ماڭىزدى. تۇركى الەمىنىڭ كيەلى جەرلەرى بويىنشا حالىقارالىق كەڭەس, تۋريستىك جانە مادەني باعىتتار دايىنداۋ ماقساتىندا «جىبەك جولى قورعاندارى» ارنايى باعىتىن قۇرۋ دا ۇسىنىلدى.
عالىمجان ەلشىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
