ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, 2018 جىلى «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بارلىق قارجى كوزدەرىنەن 792 ملرد تەڭگەنى قاراستىرىلعان.
ۇلتتىق ەكونوميكا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ر. دالەنوۆ بيىلعى جىلدىڭ 1 قاراشاسىنداعى جاعداي بويىنشا 411 ملرد تەڭگە نەمەسە قارجىنىڭ 52%-نىڭ يگەرىلگەنىن ايتتى. بۇل — بارلىق قارجى كوزدەرىنەن قاراستىرىلعان قاراجات. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ يگەرىلۋ كورسەتكىشى جوعارى — 76%. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 439 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان, ونىڭ 335 ملرد تەڭگەسى نەمەسە 76% يگەرىلگەن. يگەرۋ قارجىلىق جوسپارعا سايكەس جۇرگىزىلىپ جاتىر.
«كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ بويىنشا قازىر 25 اۆتوجول جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. جالپى 4,6 مىڭ كم جول سالىنىپ جانە قايتا جوندەۋدەن وتكىزۋ جوسپاردا, جىل سوڭىندا 528 كم جول پايدالانۋعا بەرىلەدى. بۇگىنگى تاڭدا 805 كم تەمىرجول كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى», — دەيدى ۇلتتىق ەكونوميكا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ر. دالەنوۆ.
ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىم بويىنشا «KEGOC» اق ءوز قاراجاتى مەن قارىز ەسەبىنەن «500 كۆ ءشۇلبى سەس (سەمەي) – اقتوعاي – تالدىقورعان – الما» جوباسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىن ىسكە اسىرىپ جاتىر. جىل سوڭىنا دەيىن جوبا تولىق اياقتالادى.
سونىمەن قاتار, وسى جىلدىڭ 1 قاراشاسىنداعى جاعداي بويىنشا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قارجىلاندىرۋ جوسپارىنا سايكەس, تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرىنە 35,2 ملرد تەڭگە مولشەرىندە بيۋدجەتتىك نەسيە بەردى. 2018–2019 جىلدارعا جوسپارلانعان 290,6 كم جەلىنىڭ 118,4 كم سالىندى. حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىمەن جوبالاردى بىرلەسىپ قارجىلاندىرۋ بويىنشا 12,1 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان بولاتىن, ونىڭ ىشىندە بۇگىندە 3 ملرد تەڭگەسى نەمەسە 25%-ى يگەرىلدى.
ر. دالەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىمەن بىرلەسىپ قارجىلاندىرۋ ەسەبىنەن ءتورت جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر: يرريگاتسيالىق جانە درەناجدىق جۇيەلەردى جەتىلدىرۋ, تۇراقتى دامۋ مەن ءوسۋدى ىنتالاندىرۋ اياسىندا باعدارلامالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ, ءونىمدى يننوۆاتسيالاردى ىنتالاندىرۋ, قازاقستاننىڭ ورنىقتى دامۋى مەن وسۋىنە جاردەمدەسۋگە باعىتتالعان جوبالاردى ىسكە اسىرۋ.
792 ملرد تەڭگەنىڭ 60% رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن قاراستىرىلعان. قاراجات جىل سوڭىنا دەيىن 100% يگەرىلەتىن بولادى. 45 ملرد تەڭگە جەرگىلىكتى بيۋدجەت, مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك, جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن بولسا, 206 ملرد تەڭگە قتج-نىڭ كولىك-لوگيستيكا ورتالىقتارىنىڭ قۇرىلىسىنا كەلەدى. قاراجات 2019 جىلى تولىق يگەرىلمەك.
ءوز كەزەگىندە قارجى ءمينيسترى ءاليحان سمايىلوۆ 2018 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە قاراستىرىلعان 439 ملرد تەڭگەدەن 330 ملرد تەڭگەسى ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندارعا, 109 ملرد تەڭگەسى وڭىرلەرگە بەرىلگەنىن, ونىڭ ىشىندە ماقساتتى ترانسفەرتتەر 73 ملرد تەڭگە جانە بيۋدجەتتىك نەسيلەر 36 ملرد تەڭگە.
«10 ايدىڭ قورتىندىسى بويىنشا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە 335 ملرد.تەڭگە يگەرىلدى. بيۋدجەتتى ناقتىلاۋدى ەسكەرە وتىرىپ, جىل سوڭىنا دەيىن ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندارمەن 89 ملرد تەڭگە يگەرۋى قاجەت», — دەدى قارجى ءمينيسترى.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ زاماناۋي كولىكتىك ينفراقۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋ, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ينفراقۇرىلىمىن جانە جىلۋمەن, سۋمەن جابدىقتاۋ, سۋ بۇرۋ جۇيەلەرىن جاڭعىرتۋ باعىتتارى بويىنشا مەملەكەتتىك باعدارلاماعا بولىنگەن قارجىلار ەسەپتى كەزەڭدە تولىق يگەرىلدى.
قارجى مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, 1 قاراشاداعى جاعداي بويىنشا وڭىرلەرگە 93 ملرد تەڭگە ماقساتتى ترانسفەرتەر مەن نەسيەلەر بولىندى. وسى سومانىڭ 91 ملرد تەڭگەسى, ياعني بولىنگەن قاراجاتتىڭ 98%-ءى يگەرىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن وڭىرلەر 18 ملرد تەڭگە قاراجاتتى يگەرۋى قاجەت.
«جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار 98 ملرد.تەڭگەگە مىندەتتەمەلەر قابىلدادى. بۇل جىلدىق جوسپاردىڭ 90%-ءىن قۇرايدى. 1,8 ملرد تەڭگە اتقارىلمادى, ونىڭ ىشىندە: 0,2 ملرد تەڭگە – بيۋدجەت قاراجاتىن ۇنەمدەۋ. يگەرىلمەگەن 1,6 ملرد تەڭگە كولiك ينفراقۇرىلىمىنىڭ باسىم جوبالارىن قارجىلاندىرۋعا بەرiلەتiن اعىمداعى ماقساتتى ترانسفەرتتەر جانە كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ شىعىستارى بويىنشا قالىپتاستى», — دەدى ءا. سمايىلوۆ.
قارجى ءمينيسترىنىڭ ايتۋىنشا, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ بارىسىندا جالپى مەملەكەتتىك باعدارلاما بويىنشا 37,5 ملرد تەڭگەگە تاۋەكەلدەر انىقتالىپ, ولار قىسقارتىلدى.
«جىل سوڭىنا دەيىن ورتالىق جانە جەرگىلىكتى ورگانداردىڭ مالىمەتتەرىنە سايكەس, مەملەكەتتىك باعدارلاما بويىنشا قاراجاتتى تولىق يگەرىلۋ كۇتىلۋدە. ەسەپتى كەزەڭدە 18 اۋديتورلىق ءىس-شارا ىسكە اسىرىلدى, 37,4 ملرد تەڭگە بيۋدجەت قاراجاتى قامتىلدى», — دەپ حابارلادى ءا. سمايىلوۆ.
اۆتوجولداردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىس تۋرالى «قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانياسى» اق باسقارما توراعاسى ە. قيزاتوۆ مالىمدەدى. «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلا باستاعان ۋاقىتتان بەرى 807 ملرد تەڭگە بولىنگەن.
«بولىنگەن قاراجاتتتار ەسەبىنەن 1004 كم پايدالانۋعا بەرىلدى. بيىل 19 جوبانىڭ (3471 كم) جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە, ونىڭ 13 جوباسى – رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن, 6 جوباسى – قارىز قاراجاتى ەسەبىنەن. وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 426 كم پايدالانۋعا بەرىپ, تاعى 453 كم قوزعالىستى اشۋ كوزدەلگەن», — دەدى ە. قيزاتوۆ.
قازىرگى جاعداي مەن قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ا. كولگىنوۆ, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى د. احمەتوۆ, ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ە. توعجانوۆ, اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى م. مىرزالين, تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى ج. تۇيمەباەۆ باياندادى.
ماسەلەنى قاراۋ قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-ءمينيسترى كولىك-لوگيستيكالىق جانە ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. بۇگىنگى تاڭدا جول سالۋ باعىتى بويىنشا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قاراجات بولىنگەن, ونىڭ يگەرىلۋى قارجىلاندىرۋ جوسپارىنا سايكەس جۇرگىزىلىپ جاتىر. قوسىمشا وبلىسارالىق جولدار قۇرىلىسى باستالدى. مەملەكەتتىك باعدارلامادا قاراستىرىلعان بارلىق شارالار ۋاقىتىلى ىسكە اسىرىلاتىن بولادى.
باقىتجان ساعىنتاەۆ مينيسترلەر مەن وڭىرلەردىڭ اكىمدەرىنىڭ نازارىن تۇرعىن ءۇي كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ ماسەلەسىنە اۋداردى. بۇعان قاتىستى تاپسىرمانى مەملەكەت باسشىسى بيىل 7 قاراشادا قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا بەرگەن بولاتىن. قازىرگى كەزدە جەلىلەردىڭ توزۋى 60%-دان 57%-عا دەيىن تومەندەتىلدى. دەگەنمەن, تكش نىساندارىن جاڭعىرتۋعا بولىنگەن قاراجات ماقساتتى پايدالانۋى ءتيىس. ۇكىمەت تاراپىنان قوسىمشا شارالار قابىلدانىپ جاتىر. بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار اتالعان ماسەلەنى قاتاڭ باقىلاۋعا الۋى كەرەك.
