مىسالعا, الماتى وبلىسىندا 2016-2019 جىلدار ارالىعىندا جالپى سوماسى 220,5 ملرد تەڭگە بولاتىن 41 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان بولسا, بۇگىندە 8,7 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 12 جوبا ءساتتى جۇزەگە اسىرىلعان. ياعني, بۇل جوبالاردىڭ بارلىعى ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ يگىلىگىنە قىزمەت ەتۋدى باستادى دەگەن ءسوز. زەردەلەپ قاراساق, وبلىستاعى مەملەكەت پەن جەكە سەكتور اراسىندا جۇزەگە اسا باستاعان جوبالاردىڭ باسىم بولىگىن اۋىل شارۋاشىلىعى مەن ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا بايلانىستى قول قويىلعان كەلىسىمشارتتار قۇرايدى ەكەن. بۇل – قوس تاراپتىڭ قول جەتكىزگەن ۋاعدالاستىعىنىڭ ناتيجەسىندە جاڭادان سالىناتىن قۇرىلىس نىساندارى مەن باعدارلامالىق باستامالاردىڭ ناعىز سۇرانىسقا يە ءارى دەمەۋدى قاجەت ەتەتىن سالالارعا باعىتتالعانىن بىلدىرەدى.
– مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بيىلعى جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ كاسىپكەرلەرىن ءوڭىردى دامىتۋعا اتسالىسۋعا شاقىردى. بۇل – وتانشىل ازاماتتاردىڭ پارىزى. ال مەملەكەت پەن بيزنەس اراسىنداعى بايلانىس ۇلكەن جوبالاردى بىرىگىپ جۇزەگە اسىرۋعا كەڭ جول اشىپ وتىر. قازىر قارجىسى بار كاسىپكەر ەكىجاقتى ارىپتەستىك اياسىندا ايماقتان كاسىپورىن, مەكتەپ, بالاباقشا, باسقا دا الەۋمەتتىك نىسانداردى سالۋعا, قۇرىلىسىن قارجىلاندىرۋعا قاتىسۋعا ىنتالى. بۇل جەردە ەلىمىزدىڭ «مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك تۋرالى» زاڭىنا ەنگىزىلگەن وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلاردىڭ ناتيجەسىن اتاپ ايتۋىمىز كەرەك. زاڭدا جوبالاردى جوسپارلاۋدىڭ بىرقاتار ۇردىستەرى وڭتايلانعان. مىسالى, بۇرىن جوسپارلاۋ ءۇردىسى 5 كەزەڭنەن تۇرسا, قازىر ول جەڭىلدەتىلىپ, 3 كەزەڭگە دەيىن قىسقاردى. ونىڭ ىشىندە ينۆەستيتسيالىق ۇسىنىسقا ساراپتاما جۇرگىزۋ, كونكۋرستى وتكىزۋ مەن كەلىسىمشارتتى ازىرلەۋ كەزەڭدەرى جەدەلدەتىلىپ, بيۋروكراتيا جويىلدى. ناتيجەسىندە مەملەكەت پەن جەكە كاسىپكەر اراسىنداعى بايلانىستى زاڭداستىرۋعا كەتەتىن جارتى جىل مەرزىمى 3 ايعا دەيىن قىسقاردى. وسى جەڭىلدىكتەر جەكە كاسىپكەردىڭ وڭىرگە ينۆەستيتسيا سالۋعا دەگەن ىنتاسى مەن سەنىمىن ارتتىردى, دەيدى «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ جوبالاردى سۇيەمەلدەۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى دانا جامبولاتوۆا.
وتكەن جىلى وسى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ تىكەلەي ارالاسۋىمەن قۇنى 6,6 ملرد تەڭگە بولاتىن 4 جوبا ىسكە اسىرىلعان ەكەن. ارىپتەستىك اياسىندا قاراساي اۋدانىندا بىرەشە نىسان اشىلدى. ونىڭ العاشقىسى 150 ورىنعا لايىقتالعان بالالار باقشاسى بولسا, ەكىنشىسى كوپسالالى «وليمپ» زەرتحاناسى. بۇل كەشەندە مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيە قۇراستىرىلىپ, مەديتسينا ماماندارى مەن جەدەل جاردەم جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جانە جۇمىس پروتسەستەرىن اۆتوماتتاندىرۋ ءبىر ورتالىقتان باسقارىلادى. ناتيجەسىندە اۋدان تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا قاتىستى جۇمىستا ىلگەرىلەۋشىلىك بولدى. ال مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەمەن قامتۋ ءىسى بارلىق ءوڭىر ءۇشىن وزەكتى بولعاندىقتان, جەكەمەنشىك بالاباقشالاردىڭ اشىلۋى ەشقاشان كوپتىك ەتپەيدى.
جالپى الماتى وبلىسىنداعى مەملەكەت پەن جەكەمەنشىك اراسىنداعى ارىپتەستىكتى دامىتۋدىڭ ناتيجەسىندە جەكەمەنشىك بالاباقشالار ۇلەسى 70 پايىزعا جەتكەن ەكەن. ال وتكەن ءبىر جىل ىشىندە جەكە ينۆەستورلاردىڭ مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ باعىتىنا سالعان قارجىسى 1,7 ملرد تەڭگەنى قۇراپ وتىر. وسىلايشا جەتىسۋدا مەملەكەت پەن جەكەمەنشىك اراسىنداعى ارىپتەستىكتى جۇزەگە اسىرۋ بەلسەندى جالعاسۋدا. بۇل ماقساتقا 2018-2019 جىل ىشىندە عانا 50,5 ملرد تەڭگە ءبولۋ جوسپارلانىپ, ول قارجىعا 31 جوبا جۇزەگە اسۋى ءتيىس.
ەكىجاقتى كەلىسىمنىڭ نەگىزىندە اشىلىپ جاتقان نىسانداردىڭ ءبىر قاتارىن بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋعا ارنالعان دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ ورىندارى قۇرايدى. ماسەلەن, قازىر وڭىردە 3 مىڭنان استام سپورتپەن شۇعىلدانۋشىعا ارنالعان زال جانە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ 37 سپورت مەكتەبى قىزمەت كورسەتۋدە. بۇلاردىڭ دەنى جەكەمەنشىك سەكتوردىڭ قاتىسۋىمەن جۇزەگە اسقان جوبالار. ەل يگىلىگىن كورىپ وتىرعان سپورت ينفراقۇرىلىمىنىڭ قاتارى ءالى دە تولىعۋدا. بۇعان دەيىن جامبىل, ەڭبەكشىقازاق, كەربۇلاق جانە الاكول اۋداندارىندا جالپى سانى 4 دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى تولىقتاي اياقتالسا, قاراساي اۋدانىنداعى قاسكەلەڭ قالاسى مەن شامالعان اۋىلىندا, تالعار قالاسىندا, كەگەن اۋدانىنىڭ كەگەن اۋىلىندا, اقسۋ اۋدانىنىڭ جانسۇگىروۆ كەنتىندە سپورتتىق كەشەندەر قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر.
سونداي-اق جوسپار بويىنشا 2019-2021 جىل ارالىعىندا الاكول اۋدانى دوستىق اۋىلىندا, ەسكەلدى اۋدانىنىڭ قارابۇلاق كەنتىندە, رايىمبەك اۋدانىنىڭ نارىنقول اۋىلىندا, بالقاش اۋدانىنىڭ باقاناس اۋىلىندا, ىلە اۋدانىنىڭ بايسەركە اۋىلىندا, كوكسۋ اۋدانىنىڭ بالپىق بي كەنتىندە دە دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەندەرى مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك اياسىندا سالىناتىن بولادى.
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى وبلىسى
