ۇستاز مەرەيىن وسىرگەن
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاڭا جولداۋىندا قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتى, ەڭ الدىمەن, تابىستارىنىڭ تۇراقتى ءوسىمى مەن تۇرمىس ساپاسىنا بايلانىستى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. جولداۋ جولدارىندا كورسەتىلگەن وزەكتى ماسەلە بارلىعى جاڭا زامانعا لايىقتى دامۋ باعىتىندا وڭ وزگەرىستەر مەن ورلەۋگە باستايتىن ماڭىزدى باعىتتار.
بۇدان بولەك حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ماقساتىنداعى باستامالار دا ۇجىم مۇشەلەرىن بەيجاي قالدىرعان جوق. مينيمالدى جالاقىنىڭ 1,5 ەسەگە ءوسۋى, وزگە دە بيۋدجەتتىك مەكەمە قىزمەتكەرلەرى جالاقىسىن 35%-عا ءوسىرۋ جونىندەگى جاڭالىقتار كوپشىلىككە ۇناعانى ءسوزسىز.
ەلباسىنىڭ جولداۋداعى بۇل باستاماسى ەڭبەكتەگى كاسىپتىك پەن بىلىكتىلىك دەڭگەيىنىڭ قالىپتاسۋىنا اسەرىن تيگىزە وتىرىپ, ناتيجەلى جۇمىسقا تارتادى دەگەن ويدامىن. سەبەبى ەڭبەك نارىعىنىڭ تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتىپ, ءاربىر ادامنىڭ ءوز الەۋەتىن ىسكە اسىرا الۋى ءۇشىن جاعداي جاساۋدىڭ ماڭىزى زور. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2019 جىلدى «جاستار جىلى» دەپ جاريالاۋى اسا قۋانتارلىق جاعداي ەكەنى انىق. وسى ارقىلى ول ءوزىنىڭ جاستارعا ۇلكەن سەنىم ارتاتىنىن كورسەتىپ وتىر. ەلباسى ۇسىنعان ءتۇرلى سالاداعى ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارىن جاستار قولدايدى.
ەل بولاشاعى ءۇشىن ەڭبەك ەتۋ – اركىمنىڭ مىندەتى. ءبىز ەلباسىمىزدىڭ جاستارعا ارتقان ءۇمىتىن اقتاۋعا دايىنبىز. كەيبىر ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرگە كوڭىلى تولمايتىنىن اشىق ايتقان مەملەكەت باسشىسى ولاردى شەشۋ جولدارىن ناقتى ايقىنداپ بەرىپ وتىردى. ەلباسى سىنعا الىپ, وزەكتىلىگىن اشىق ايتقان ماسەلەنىڭ بارلىعى – قاراپايىم قازاقستاندىقتاردىڭ كوكەيىندە جۇرگەن تۇيتكىلدەر.
ماسەلەن, مۇعالىم مارتەبەسى تۋرالى زاڭ قابىلداۋ, مەديتسينا سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن كوتەرۋ, مەملەكەتتىك قىزمەت پەن قۇقىق قورعاۋ سالاسىنىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋ سەكىلدى تولعاقتى ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنىن ەلباسى ءوزى تارقاتتى. قالاي بولعاندا دا, قوعامدىق جۇيە دە قاراپايىم حالىق تا ءبىر سەرپىلىپ قالدى.
ەرەكشە قۋانتاتىنى, حالىقارالىق ۇستازدار كۇنىنە ارنالعان ەلباسىنىڭ ەكى جاقسى باستاماسى, ول – بىرىنشىدەن, جالاقى كوتەرۋ, بۇل ەندى ەكونوميكالىق جاعىنان وتە ماڭىزدى. ال ەكىنشىسى, مەنىڭشە, اسا ەرەكشە ءمان بەرەتىن تۇس – ول 2019 جىلدان باستاپ «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» ارنايى زاڭنىڭ قابىلداناتىندىعى. شىنىمەن دە قوعامدى العا باعىتتاپ تاربيەلەيتىن – ۇستازدار. ءبىلىم جۇيەسى دەگەنىمىز, تەك قانا ءبىلىم بەرىپ قوماي, بەلگىلى ءبىر مولشەردە بالاعا تەك اقپارات بەرۋ جۇيەسى ەمەس – شىنداپ كەلسەك, الەۋمەتتەندىرۋ ينستيتۋتى. ءبىلىم جۇيەسى دەگەنىمىز – وتكەن ۇرپاقتىڭ كەلەر ۇرپاققا دەگەن مۇراسى. سول مۇرانى جەتكىزەتىن ەرەكشە الەۋمەتتىك بايلانىستار. سوندىقتان ءبىز ۇستازدىڭ مارتەبەسىن قوعامدا ناقتىلاماي, ءبىلىم جۇيەسىندە ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتۋ قيىن بولادى.
سونداي-اق وسى جولداۋدا اتالعان ماڭىزدى باعىتتاردىڭ بارلىعى جاڭا زامان تالابىنا ساي, ەلدى دامىتۋعا باعىتتالعان قادامدار ەكەنىن اڭعاراسىز. ماسەلەن, ەلىمىزدەگى يندۋستريا, تەحنولوگيا, ونەركاسىپ كەشەنى, كولىك-لوگيستيكا, ينفراقۇرىلىم, كوممۋنالدىق قۇرىلىس, زاماناۋي تەحنولوگيا, ءبىلىم, ءتيىمدى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە «اۋىل – ەل بەسىگى», ء«وز جەرىڭدى تانىپ ءبىل» دەگەن جوبالار, ماسەلەلەر كوتەرىلگەن. ەندى, پرەزيدەنت جولداۋىندا اتالعان تاپسىرمالاردى ەلىمىزدە ءاربىر سالانىڭ ماماندارى جۇزەگە اسىرۋى قاجەت. وعان قوسا مەملەكەت بارلىق سالانى قاداعالاپ, وعان بولىنگەن قاراجاتتىڭ ناتيجەسىن سۇراپ, ەسەبىن الىپ وتىرۋى ءتيىس. تەك, سوندا عانا وركەنيەتتى ەلدەر سياقتى مەملەكەتتىڭ ىلگەرىلەپ دامۋىنا جول اشىلادى.
رۋسلان ماحانوۆ,
ارشالى اۋدانىنىڭ تىلدەردى وقىتۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى
اقمولا وبلىسى
زور ءۇمىت سىيلادى
ەلباسى ۇسىنعان «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اسا وزەكتى. اتا-بابامىز دا: ء«ۇي بولماي – كۇي بولمايدى» دەپ, ەجەلدەن باسا ايتىپ كەتكەن. ءوسىپ-ءونۋىمىز ءۇشىن دە باسپانا ماسەلەسىن ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە شەشىپ العانىمىز ءجون. ءاربىر جاستى تولعاندىرىپ جۇرگەن ەڭ كوكەيكەستى ماسەلەنى ەلباسىنىڭ ءوزى كوتەرگەنى كوڭىلىمىزدەن شىقتى.
تۇرعىن ءۇي يپوتەكاسىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىراتىن جاڭا اۋقىمداعى «7-20-25» باعدارلاماسى كوپتەگەن جاستاردىڭ ۇمىتتەرىن وياتتى. بىراق العاشقى جارنانى تولەۋ ەڭبەك جولدارىن ەندى باستاپ وتىرعان جاس ماماندار ءۇشىن قيىن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ نازارىنان وسى ماسەلەنىڭ دە تىس قالماعانى ونىڭ كورەگەندىگىن, ناعىز ەل قامقورشىسى ەكەندىگىن اڭعارتادى.
وسى ماسەلە جەرگىلىكتى اكىمدەر تاراپىنان ويداعىداي شەشىلەتىن بولسا, تۇرعىن ءۇي ازابىن تارتىپ جۇرگەن جاستار شەكسىز باقىتقا بولەنەر ەدى.
نۇرمان ماقسات,
باقاناس ارگارلىق-يندۋستريالىق كوللەدجىنىڭ مۇعالىمى
الماتى وبلىسى,
بالقاش اۋدانى
مارتەبەلى ماماندىق وز مىنبەرىنە كوتەرىلەتىن بولادى
قازاقستاندا ەل پرەزيدەنتىنىڭ جىل سايىنعى جولداۋىن ەرەكشە ىجداعاتپەن, ءۇمىت پەن قۋانىشقا تولى سەزىممەن كۇتۋ داستۇرگە اينالعانى راس. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ بيىلعى جولداۋى دا وسى ءۇمىت پەن سەنىمدى اقتاپ وتىر.
ءوز باسىم ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋى «قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ءوسۋى: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» تاقىرىبىنا ارنالۋىن زاڭدى, وسىلاي بولۋعا ءتيىس شارا دەپ قابىلدادىم. ارينە, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ارتۋى قاي قوعامدا دا ماڭىزدى. اعا ۇرپاقتىڭ ەسىندە شىعار, كەڭەس وكىمەتى كەزىندە «بارلىعى ادام ءۇشىن, ادامنىڭ يگىلىگى ءۇشىن» دەگەن ۇران بولاتىن. بىراق بۇگىنگى جولداۋدىڭ ءمانى دە, ماعىناسى دا بۇرىنعى ۇرانداردان وزگەشە.
ەلباسىنىڭ ءدال وسى ماسەلەگە توقتالۋى, اكتسەنت بەرۋى – اياق استىنان تۋعان وي ەمەس. قازاقستان بۇگىنگى جەتىستىگىنە, ەرتەڭگى جوسپارىنا ۇلكەن دايىندىقپەن, ناقتى ىسپەن كەلىپ وتىر. ەستەرىڭىزدە بولسا, ءبىزدىڭ 1995 جىلى قابىلداعان كونستيتۋتسيامىزدىڭ 1-بابىندا: «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءوزىن دەموكراتيالىق, زايىرلى, قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت رەتىندە ورنىقتىرادى, ونىڭ ەڭ قىمبات قازىناسى – ادام جانە ادامنىڭ ءومىرى, قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى» دەپ جازىلعان بولاتىن. وسى جەردەگى «الەۋمەتتىك مەملەكەت» دەگەنىمىزدىڭ ماعىناسى – قازاقستان ازاماتتارىنىڭ الەۋمەتتىك تۇرمىسىن كوتەرۋ, ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ – مەملەكەتتىك ماڭىزى بار ماسەلە دەگەندىك ەدى. مىنە, سوندىقتان دا ەل تۇرعىندارىنىڭ الەۋمەتتىك تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ ماسەلەسىندە مەملەكەت ءوز موينىنا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك الىپ وتىر.
ارينە, بۇل جولداۋدا قاداۋ-قاداۋ ماسەلەلەر كوتەرىلدى. سونىڭ ىشىندە ءوزىمنىڭ جانىما جاقىن, جۇرەگىمە جىلى تيگەن ءبىلىم سالاسىندا بولاتىن وزگەرىستەرگە توقتالا كەتەيىن. بارىمىزگە بەلگىلى, توقسانىنشى جىلدارى قازاقستاندا ساپاسى كۇماندى «جوعارى وقۋ ورىندارى» قاپتاپ كەتتى. وسى جوو-لاردى لەك-لەگىمەن بىتىرگەن «زاڭگەرلەر» مەن «ەكونوميستەر» قوعامدا ورنىن تاپپاي, قىزمەتسىز سەندەلىپ ءجۇردى. شىنىن ايتۋ كەرەك, بۇل مامانداردى دايارلاۋعا مەملەكەت تاراپىنان قىرۋار شىعىن مەن ۋاقىت تا كەتتى. بۇگىندە مۇنىڭ زاردابىن تۇسىندىك. مەملەكەت ءبىلىم سالاسىنا شىنايى بەت بۇردى. «بىزگە ناقتى قانداي ماماندىقتار كەرەك؟», «قوعامدا, نارىقتا قانداي مامانعا سۇرانىس بار؟» دەگەن ساۋالدار كوتەرىلىپ, تىكەلەي سوعان بەيىمدەلە باستادىق. مىسالى, الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك 100 وقۋلىعىن مەملەكەتتىك تىلگە اۋدارۋ – «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ شىنايى ماقساتىن كورسەتەتىن ناقتى ءىستىڭ ءبىرى.
پرەزيدەنت وسى جولداۋىندا «مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن تۇبەگەيلى جاقسارتۋ كەرەك» دەگەن ناقتى تاپسىرما بەرىپ وتىر. ويلاپ قاراڭىزشى: پاتريوتتىق – بالاباقشادان باستالاتىنى راس قوي. بۇل ەڭ الدىمەن مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا جۇرگەن پەداگوگ كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگىن كوتەرۋ ماسەلەسىن دە قوزعايدى.
كەلەسى جىلى ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ ازىرلەنەتىن بولدى. ءبىز وسى كەزگە دەيىن «مۇعالىم مارتەبەسى تومەندەپ كەتتى» دەگەندى ءارتۇرلى ەموتسيامەن ايتا بەرەتىنبىز. ال ەگەر مۇنداي زاڭ قابىلدانسا, ەموتسياعا ورىن قالمايدى! مۇنداي زاڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى پەداگوگ كادرلاردىڭ مارتەبەسىن, قۇقىعى مەن مىندەتتەرىن ناقتى بەلگىلەپ, قوعامدا ۇلكەن وزگەرىس بولادى دەپ ويلايمىن. وسى زاڭدا «پەداگوگ» دەگەن قۇرمەتتى اتاققا كىمدەر لايىق بولاتىنى دا ناقتى كورسەتىلۋى ءتيىس. وسىلايشا «مۇعالىم» دەگەن مارتەبەلى ماماندىققا قوعامنىڭ كوزقاراسى وزگەرىپ, وسى ماماندىقتى الىپ جۇرگەن ارىپتەستەرىمنىڭ دە جاۋاپكەرشىلىگى ارتا تۇسەرى ءسوزسىز.
شىنىمدى ايتايىن, ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋى مەنى ەرەكشە تولقىتتى. ءومىر جولىمىزدا تالاي سىننان وتتىك, قانشاما جاۋاپتى قىزمەت اتقاردىق. ءبىراز اتاق-ابىرويعا دا جەتتىك. بىراق سونىڭ ىشىندە مەنى «مۇعاليما مۇحليسوۆا» دەپ اتاسا, سول مەنىڭ جانىما ەرەكشە جىلى تيەدى. ويتكەنى مۇعالىم – ەڭ مارتەبەلى ماماندىق قوي.
زاحوت مۇحليسوۆا,
«باتىس قازاقستان وبلىستىق ۇكىمەتتىك ەمەس عىلىمي قوعامدىق ۇيىمدارى» بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى
ورال
مۇعالىم بەدەلى – قوعام بەدەلى
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان كەزەكتى جولداۋىن مۇقيات وقىپ شىعىپ, وندا كوتەرىلگەن بارلىق ماسەلەلەردىڭ ماڭىزدىلىعىن تەرەڭ ءتۇسىندىم. ەلباسى ءوز جولداۋىندا قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا قاتىستى ماقسات-مىندەتتەردى ناقتى كورسەتكەن. سوندىقتان بۇل جولداۋدى ەلىمىزدى دامىتۋدىڭ جۇيەلى جوسپارى رەتىندە قابىلدادىق.
قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتى, ەڭ الدىمەن, تابىستىڭ تۇراقتى ءوسىمى مەن تۇرمىس ساپاسىنا بايلانىستى ەكەنى اتاپ كورسەتىلگەن جولداۋداعى باستى ماسەلەلەردىڭ اراسىندا ماعان, اسىرەسە ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكەمەلەر مەن مۇعالىمدەردىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋگە قاتىستى جاعداياتتار قاتتى اسەر ەتتى.
راسىندا, قازىرگى تاڭدا قوعامىمىزدا ۇستازداردىڭ بەدەلى ءوز دەڭگەيىندە ەمەس. ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى مەكەمەلەردى ۇزدىكسىز تەكسەرۋ, قاعازباستىلىق, مۇعالىمدەرگە ءوز قىزمەتتەرىنە قاتىسى جوق مىندەتتەردى جۇكتەۋ ءتارىزدى ماسەلەلەر ۇستازدار قاۋىمىنىڭ قالىپتى جۇمىس ىستەۋىنە كەدەرگى كەلتىرەتىنى انىق. بۇل ءوز كەزەگىندە مۇعالىم بەدەلىنە كەرى اسەرىن تيگىزبەي قويمايدى. وسى ورايدا ەلباسىنىڭ: «مۇعالىمدەر مەن مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەر قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن بارلىق يگىلىكتى قاراستىرىپ, جۇكتەمەنى ازايتۋعا, ءجونسىز تەكسەرىستەر مەن مىندەتتەن تىس فۋنكتسيالاردان اراشالاۋعا ءتيىس», دەگەن ءسوزى مۇعالىمدەرگە سەرپىن بەرىپ, ولاردى جىگەرلەندىرە ءتۇستى. سونىمەن قاتار پرەزيدەنتىمىز «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭدى ازىرلەۋ قاجەتتىگىن ايتقانى مۇعالىمدەر قاۋىمىن عانا ەمەس, بارشا قازاقستاندىقتاردى قۋانتتى.
تاعى ءبىر ايتا كەتەر جايت, ەلباسىمىز ءبىلىم ساپاسى تۋرالى ايتا كەلىپ, ورتا ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە بالالاردى مەيلىنشە سۇرانىسقا يە ماماندىقتارعا بەيىمدەپ, كاسىبي دياگنوستيكا جۇرگىزۋ ماڭىزدى ەكەنىن جەتكىزدى. مۇنى وقىتۋدىڭ جەكە باعدارىن جاساۋعا, وقۋشى مەن مۇعالىمنىڭ وقۋ جۇكتەمەسىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن باستاما دەپ قابىلدادىق.
سونداي-اق ەلباسى بالالار قاۋىپسىزدىگىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرىپ, بۇكىل مەكتەپتەر مەن بالاباقشالاردى بەينەباقىلاۋ جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتۋدى, مەكتەپ پسيحولوگتارىنىڭ جۇمىسىن كۇشەيتۋدى جانە باسقا دا دايەكتى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدى تاپسىردى. پەداگوگتاردى وقىتۋ جانە ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جايىنا دا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. بۇل ۇستازداردىڭ ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا ساپاسىنا كوشۋ ارقىلى كاسىبي دامۋ تۇرعىسىنان بيىك بەلەسكە كوتەرىلەتىنىن اڭعارتادى.
ءسوز سوڭىندا ايتارىم, ەلباسى العا قويعان مىندەتتەر لايىقتى دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرىلىپ, وڭ ناتيجە كورسەتەتىنىنە سەنىمىمىز مول.
سالتانات قوشتاەۆا,
كەنەسارى قاسىم ۇلى اتىنداعى №82 جالپى ورتا مەكتەبىنىڭ باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى
شىمكەنت
