استانا الەمدىك ديالوگ الاڭىن ۇسىنۋعا دايىن

جيىن بارىسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاپونيا پرەمەر-ءمينيسترى سيندزو ابەمەن جانە كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى مۋن چجە ينمەن كەزدەستى.

ەلباسى جاپونيالىق جانە وڭتۇستىك­كورەيالىق ارىپتەستەرىمەن حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى مەيلىنشە وزەكتى پروب­لەمالاردى, سونىڭ ىشىندە كورەي تۇبەگىندەگى جاعدايدى رەتتەۋ ماسەلە­لەرىن تالقىلادى.

الەم ءوزارا تۇسىنىستىككە ءزارۋ

مەملەكەت باسشىسى ءسامميتتىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە قاقتىعىستاردىڭ كوبەيۋى, سانكتسيا جانە ساۋدا سوعىستارىنىڭ ءورشۋى جاعدايىندا حالىقارالىق ساياسات شيەلەنىستىڭ شەگىنە جەتىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.

ء«بىز بۇگىنگى «ازيا-ەۋروپا» فو­رۋمىنىڭ ءسامميتىن وسى پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن پايدالانۋىمىز قاجەت. وكىنىشكە قاراي قازىرگى كەزدە الەم تابىستى ديالوگ پەن ءوزارا تۇسىنىستىك­كە قول جەتكىزە الماي كەلەدى. ءبارىمىز وتكەن عاسىردىڭ 60-جىلدارىن­داعى كاريب داعدارىسىن ەسكە سالاتىن بۇگىنگى ەكونوميكالىق جانە ساياسي تەكەتىرەستەرگە كۋا بولىپ وتىرمىز», دەدى پرەزيدەنت.

سونداي-اق سامميت جۇمىسى اقش, رەسەي, قىتاي سياقتى الەمنىڭ ءىرى ەلدەرىن, ەۋروپا وداعىن حالىقارالىق شيەلەنىستەردى شەشۋدىڭ جولىن ىزدەۋگە شاقىرۋعا باعىتتالۋى قاجەت ەكەنىن جەتكىزدى. 

«ەگەر سيرياداعى, ۋكرايناداعى جانە وزگە دە ەلدەردەگى پروبلەمالاردى رەتتەمەسەك, احۋال ودان دا كۇردەلەنە تۇسەدى. بالليستيكالىق راكەتالاردىڭ تارالۋ قاۋپى سەيىلمەيىنشە, حالىقارا­لىق تەرروريزم باستى ماسەلە بولىپ قالا بەرمەك», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

بۇدان كەيىن الەمدىك ەكونو­مي­كا­داعى جاعدايدىڭ كۇردەلەنە تۇسۋىنە بايلانىستى كەيبىر كەدەي مەم­لە­كەتتەر­دىڭ احۋالى ودان ءارى قيىن­دايتى­نىن ايتىپ, ادامزات ءۇشىن ونىڭ ەلەۋلى قاۋىپ-قاتەر سانالاتىنىن اتاپ ءوتتى.

«مەملەكەتتەر كوشباسشىلارى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىن دە, تەرروريزمگە قارسى كۇرەستە دە ءوزارا ءتىل تابىسا ءبىلدى. سوندىقتان مەن اقش, رەسەي, قىتاي ەلدەرىنىڭ, سونداي-اق ەۋروپا وداعىنىڭ باسشىلارىن ديالوگكە شاقىرىپ, وزەكتى پروبلەمالاردى تالقىلاۋ ءۇشىن استانا الاڭىن پايدالانۋدى ۇسىنامىن. بۇل ماسەلە بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ ارنايى سەسسياسىندا دا قاراستىرىلۋى مۇمكىن», دەدى ن.نازارباەۆ. 

سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ ازيا مەن ەۋروپاداعى جاھاندىق سىن-تەگەۋرىندەرگە قارسى تۇرۋعا باعىتتالعان سەرىكتەستىككە بەلسەندى اتسالىسۋعا دايىن ەكەنىن تاعى دا اتاپ ءوتتى. 

جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەس وتىرىسىنا شاقىردى

جيىننان كەيىن ن.نازارباەۆ ەۋروپالىق كوميسسيا توراعاسى جان-كلود يۋنكەرمەن كەزدەستى. ەلباسى كەزدەسۋ بارىسىندا ءسامميتتىڭ داس­تۇرگە ساي جوعارى دەڭگەيدە وتكەنىن اتاپ ءوتىپ, ەۋروپالىق كوميسسيا توراعا­سىن بيىلعى جەلتوقساندا سانكت-پەتەربۋرگتە وتەتىن جوعارى ەۋرازيا­لىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ كەزەكتى وتىرىسىنا قاتىسۋعا شاقىردى.

جان-كلود يۋنكەر «ازيا-ەۋروپا» فورۋمىنىڭ XII سامميتىنە قازاقستان دەلەگاتسياسىنىڭ جانە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جەكە ءوزىنىڭ قاتىسۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.

«سىزبەن كەزدەسكەنىمە وتە قۋانىشتىمىن. 2008 جىلعى قازاقستانعا جاساعان ساپارىم جانە الەمدەگى تۇراقتىلىق تۋرالى اڭگىمەمىز مەنىڭ ەسىمدە. ءبىزدىڭ ءجيى كەزدەسىپ تۇرعانىمىز ءجون», دەدى ەۋروپالىق كوميسسيا توراعاسى.

تاراپتار حالىقارالىق ساياساتتىڭ كۇن ءتارتىبىن, سونىڭ ىشىندە جاھاندىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارىن قاراستىرىپ, ەۋرازيا ەكونوميكالىق وداعىنىڭ ەۋروپا كەڭەسىمەن ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن تالقىلادى.

سونىمەن قاتار ەلباسى «ازيا-ەۋروپا» فورۋ­مى­­نىڭ ءحىى سامميتىندە بىرقاتار كەزدەسۋلەر وتكىزدى. 

قازاقستان پرەزيدەنتى سامميت بارىسىندا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك كەڭەسى­نىڭ توراعاسى لي كەتسيانمەن, رەسەي فەدەرا­تسيا­سىنىڭ جانە يتاليا رەسپۋبليك­اسىنىڭ پرەمەر-مينيسترلەرى دميتري مەدۆەدەۆ­پەن جانە دجۋزەپپە كونتەمەن كەزدەسىپ, بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلەلەردى تالقىلادى.

فورۋم جۇمىسى بارىسىندا ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى ساۋدا جəنە ينۆەستيتسيانى ارتتىرۋ, ءوزارا بايلانىستى كەڭەيتۋ, تۇراقتى دامۋ جəنە كليماتتىڭ وزگەرۋى ماسەلەلەرى تالقىلاندى. بۇدان بولەك, جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋلارىن تاراتپاۋ, قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلدى. 

«ازيا-ەۋروپا» فورۋمىنىڭ ءحىى ءسامميتىنىڭ جابىلۋ راسىمىندە ەۋروپالىق كەڭەستىڭ توراعاسى دونالد تۋسك ءسوز سويلەپ, ەكى كۇنگە سوزىلعان جيىندى قورىتىندىلادى. 

«وسى ۋاقىت ارالىعىندا ەۋروپا مەن ازيا اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ تۋرالى كەلىستىك. سونىمەن قاتار حالىقارالىق تۇراقتىلىققا نەگىزدەلگەن ەرەجەنى جاڭارتۋ تۋرالى مامىلەگە قول جەتكىزدىك. مەنىڭشە, سامميتتە تالقىلانعان وسى ماسەلەلەر قازىرگى گەوساياسي جاعداي كۇردەلەنگەن تۇستا وتە قاجەت», دەدى د.تۋسك. 

ەۋروپالىق وداقتىڭ توراعاسى ەكى تاراپتىڭ دا ايىرماشىلىعىنان ورتاق تۇسى كوپ ەكەنىنە توق­تالدى. ونىڭ پايىمداۋىنشا, ەۋروپا مەن ازيانىڭ اراسىنداعى بايلانىستىڭ تامىرى تەرەڭ­دەۋى حالىق ءۇشىن دە, الەم ءۇشىن دە ءتيىمدى بولماق. 

ءىس-شارا اياقتالعاننان كەيىن مەملەكەتتەر باسشىلارى فورۋم توراعاسىنىڭ مالىمدەمەسىن قابىلداپ, ەستەلىك سۋرەتكە ءتۇستى. 

اباي اسانكەلدى ۇلى,

«ەگەمەن قازاقستان» 

بريۋسسەل (بەلگيا)