ىلگەرىلەۋدىڭ بارلىق العىشارتى بار ەل
قازاقستان رەسپۋبليكاسى – الەمدىك قوعامداستىقتىڭ سەنىمدى جانە تولىققاندى مۇشەسى. بۇگىنگى قازاقستاننىڭ كەلبەتىنەن ساياسات, ەكونوميكا, مادەنيەت جانە عىلىمنىڭ ىرگەلى باعىتتارىندا ءپوزيتيۆتى وزگەرىستەر مەن جاڭعىرۋعا دەگەن بەلسەندى ۇمتىلىستى كورۋگە بولادى.
قازاقستان پرەزيدەنتى بارلىق قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ جانە تۇرمىسىن كوتەرۋ ماقساتتارىنا قاتاڭ جانە جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىنىن جانە ەڭ باستىسى – العا قويعان مىندەتتەردى دايەكتى تۇردە جۇزەگە اسىراتىندىعىن كورسەتىپ كەلەدى. قازاقستان حالىقارالىق ەكونوميكالىق قاتىناستاردىڭ بەلسەندى ورتالىعى, باتىس پەن شىعىس ەلدەرىنىڭ اراسىنداعى ءداستۇرلى كوپىر بولىپ تابىلادى جانە الەمدەگى ەڭ دامىعان وتىز ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ ماقساتىن ۇستانىپ وتىر.
دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ بيزنەس جۇرگىزۋ جەڭىلدىگى رەيتينگىندە قازاقستان 190 ەلدىڭ ىشىندە 36-ورىنعا كوتەرىلدى. مەنىڭ ويىمشا, قازاقستان الەمنىڭ ەڭ دامىعان ەلدەرىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى العىشارتتارعا يە.
بۇل جولداۋدا مەكتەپكە دەيىنگى بىلىمنەن باستاپ, جوعارى وقۋ ورىندارىنا دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ دامۋ پەرسپەكتيۆالارىنا جانە ونىڭ بارلىق دەڭگەيلەرىنە ەرەكشە كوڭىل بولىنگەن. وندا ماڭىزدى ورىن مىنا اسپەكتىلەرگە جاتادى: «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭدى قابىلداۋ, نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىنىڭ تاجىريبەسىن بۇكىل رەسپۋبليكا بويىنشا تاراتۋ, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ۇلگىسىمەن وڭىرلىك جاڭا جوعارى وقۋ ورنىن قۇرۋ, ءبىلىم بەرۋ ىسىندە 4ك مودەلىنە: كرەاتيۆتىلىكتى, سىني ويلاۋدى, كوممۋنيكاتيۆتىلىكتى دامىتۋعا جəنە كوماندادا جۇمىس ىستەي بىلۋگە باستى نازار اۋدارۋ.
كاسىبي دايارلىعى جوعارى كادرلار مەن قازىرگى زامانعى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم العان ماماندار عانا ەلباسى جولداۋىنان تۋىندايتىن مىندەتتەردى تولىق ورىنداي الادى.
جۇزدەگەن مىڭ ەتنوستىق وزبەكتەر تۇراتىن قازاقستانمەن قاتىناستى دامىتا ءتۇسۋ وزبەكستان ءۇشىن اسا ماڭىزدى. ەكى ەل اراسىندا تىعىز تاريحي, مادەني, لينگۆيستيكالىق, كونفەسسيالىق بايلانىستار قالىپتاسقان. جالپى, وزبەكستان تاراپى قازاقستانمەن ءداستۇرلى دوستىققا, تۇراقتى بايلانىستارعا نەگىزدەلگەن ىنتىماقتاستىقتىڭ نىعايۋىن قالايدى.
سونىمەن قاتار قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ كوپتەگەن جوسپارلارى, ستراتەگياسى مەن يدەيالارى قازىرگى ۋاقىتتا وزبەكستاندا بەلسەندى ىسكە اسىرىلىپ جاتقان رەفورمالارمەن ۇيلەسەدى. سوندىقتان ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ دوستىق قاتىناستاردى دامىتا وتىرىپ, كوپتەگەن سالالاردا ءوزارا تاجىريبە الماسۋلارىنا ابدەن بولادى.
شىنايى دوس رەتىندە, مەن قازاقستاننىڭ بولاشاققا ارنالعان جوسپارلارىنىڭ ءساتتى جۇزەگە اسۋىن تىلەيمىن.
راۆشان نازاروۆ,
وزبەكستان عىلىم اكادەمياسى تاريح ينستيتۋتى ءبولىمى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى, «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا – 20 جىل» مەدالىنىڭ يەگەرى
ەل دامۋىنىڭ جۇيەلى جوسپارى
قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بيىلعى 5 قازاندا جاريالاعان جولداۋىمەن ۇلكەن قىزىعۋشىلىقپەن تانىسىپ شىقتىم. وندا كوتەرىلگەن ماسەلەلەردىڭ بارلىعى وزەكتى.
جالپى, قازاقستان پرەزيدەنتى ءوز حالقىنىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ماقساتىندا كوپتەگەن جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. بۇل جەتىستىكتەرگە ءتيىمدى قۇرىلىمدىق, كونستيتۋتسيالىق جانە ساياسي رەفورمالاردىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزىلۋدە.
بۇگىندە قازاقستان ديپلوماتيالىق جانە گەوساياسي ءرولى جوعارى, جاۋاپكەرشىلىگى مول, سەنىمدى ارىپتەس, الەمدىك جانە ايماقتىق سىن-قاتەرلەرگە قارسى لايىقتى ءىس-قيمىلى بار ەل رەتىندە تانىلىپ وتىر. حالقىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىنىڭ ۇلعايۋى, ەكونوميكالىق دامۋى, سوڭعى 20 جىلدا 300 ميلليارد اقش دوللارى كولەمىندەگى تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردى تارتۋى, سونداي-اق ەلدى جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان ءتۇرلى ەكونوميكالىق جانە ساياسي باستامالار قازاقستاننىڭ قازىرگى جارقىن كەلبەتىن ايعاقتايدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ مەملەكەتتىڭ باسىم باعىتى بولىپ قالا بەرەتىنىن اتاپ كورسەتتى. وسى ورايدا تۇرعىنداردىڭ تابىسىن مولايتۋ ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. سوندىقتان ەڭ تومەنگى جالاقىنى كوتەرۋ, جاڭا, جاقسى تولەنەتىن جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ سياقتى بىرقاتار ءىس-شارالار قولعا الىنباق. بۇل جۇمىستار «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىن 2025 جىلعا دەيىن ۇزارتۋ ارقىلى ىلگەرىلەيتىن بولادى. بۇعان قوسا, تاريفتەردى تومەندەتۋ ءۇشىن كوممۋنالدىق قىزمەتتەر اراسىنداعى باسەكەلەستىكتى ىنتالاندىرۋ, حالىقتى زاڭسىز اكىمشىلىك قىسىم مەن قىلمىستىق قۋدالاۋدىڭ قاۋىپ-قاتەرلەرىنەن قورعاۋ, تسيفرلى داۋىرگە بەيىمدەلگەن يننوۆاتسيالاردى قولداۋ جانە جاڭا تەحنولوگيالىق ترانسفورماتسيا, ۇزاق مەرزىمدى ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ سىندى شارالار جۇزەگە اسىرىلادى.
سونداي-اق جولداۋدا الداعى 5 جىل ىشىندە ءبىلىم, عىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنا بارلىق كوزدەردەن جۇمسالاتىن قاراجاتتى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 10 پايىزىنا دەيىن جەتكىزۋ كوزدەلگەن. بۇدان بولەك, مەديتسينالىق جۇيەنى ترانسفورماتسيالاۋ, سپورت جانە دەنە شىنىقتىرۋ قىزمەتىن دامىتۋ, حالىقتى جوعارى ساپالى ونىمدەرمەن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىنداعى جۇمىستار قولعا الىنادى.
جولداۋدا حالىقتىڭ جايلى ءومىر ءسۇرۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جوعارى ساپالى جانە قولجەتىمدى باسپانا ماسەلەسىن شەشۋ, ەلدىڭ اۋماقتىق دامۋىنا جاڭا كوزقاراستاردى قالىپتاستىرۋ, قاۋىپسىزدىك قۇرىلىمدارىن جاڭعىرتۋ جانە بەيىمدەۋ, سوت تورەلىگى جۇيەسىن جاڭعىرتۋ شارالارىن جۇزەگە اسىرۋ ءىسى قامتىلعان.
وسى ارادا مەملەكەتتىك مەكەمەلەردى ازاماتتارعا باعدارلانعان قۇرىلىمدارعا اينالدىرۋ جونىندەگى باستامانى ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس پەن رەفورمالاردى باقىلاۋ مەحانيزمىن كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ جولداۋىندا ايتىلعانداي, قازاقستان ءوزىنىڭ سىرتقى ساياساتتاعى ءىس-قيمىلىن بەلسەندى تۇردە جالعاستىرا بەرەدى. قازاقستاننىڭ رەسەي فەدەراتسياسىمەن قارىم-قاتىناسى مەملەكەتارالىق بايلانىستاردىڭ ەتالونى بولىپ سانالادى. ەو-مەن قازاقستان ءىرى ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق ارىپتەستەر رەتىندە ءوزارا قارقىندى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتا بەرەدى. سونداي-اق قازاقستان ءۇشىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق, تمد, ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن, قىتايمەن, اقش-پەن, تۇركيا, يران, اراب جانە ازيا مەملەكەتتەرىمەن ءوزارا ءتيىمدى ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردى ورىستەتۋ, بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە تابىستى مۇشە بولۋ جانە استانانىڭ سيرياداعى ۇدەرىسىن جۇزەگە اسىرۋ باسىم باعىتتار بولىپ قالا بەرەدى.
جولداۋ سوڭىندا پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ ءاربىر قازاقستاندىق جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالاردىڭ ءمəنىن جەتە ءتۇسىنۋى ءتيىس ەكەنىن ايتا كەلىپ, «بۇگىنگى كەزەڭنىڭ دە تالابى وڭاي ەمەس. بىرلىگىمىز مىزعىماسا, ىنتىماعىمىز ىدىراماسا, ءبىز ءۇشىن الىنبايتىن اسۋ, باعىنبايتىن بەلەس بولمايدى», دەدى. ءبىزدىڭ دە بۇل سوزگە الىپ قوسارىمىز جوق.
قورىتا ايتقاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى ءوز جولداۋى ارقىلى ەل دامۋىنىڭ جوسپارىن جۇيەلەپ, ناقتى ماقسات-مىندەتتەردى ايقىنداپ, وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارىن كورسەتىپ بەرگەن.
فلورين لۋكا,
نيكولاە تيتۋلەسكۋ اتىنداعى قۇقىق نەگىزدەرى جانە حالىقارالىق قاتىناستار قورىنىڭ باس حاتشىسى (رۋمىنيا)
ۇستازداردىڭ مەرەيىن وسىرگەن جولداۋ
مەن ۇزاق جىل بويى قازاقستاننىڭ ءبىلىم-عىلىم سالاسىندا قىزمەت ەتتىم. ۇستازدىق ەتكەن ادام تۇرعىسىنان العاندا, ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇستازداردىڭ كاسىبي مەرەكەسى قارساڭىندا جاريالاعان بيىلعى جولداۋىن وتە ىستىق, جانىما جاقىن, ەرەكشە قابىلداعانىمدى جاسىرا المايمىن. سەبەبى كەزەكتى جولداۋدا قازاقستاننىڭ بولاشاعى بولىپ تابىلاتىن جاستارىمىزدىڭ بالاباقشادان جوعارى وقۋ وردالارىندا ءبىلىم العانعا دەيىنگى ارالىقتا ولارعا بارىنشا جاعداي جاساپ, مەملەكەت قورعاۋىنا, قولداۋىنا الۋى مەنى قاتتى قۋانتتى. ۇستاز ءۇشىن ەلىنىڭ ساپالى ءارى سانالى ازاماتىن وقىتىپ, قاتارعا قوسۋدان اسقان باقىت جوق. ول ءۇشىن الدىمەن جاعداي جاسالۋى كەرەك.
اسىرەسە بۇل سالاعا بولىنەتىن قارجىنىڭ ەسەلەنۋى بۇرىن-سوڭدى بولماعان جاعداي. بۇل – سالانىڭ كەدەرگىسىز دامۋىنا جاسالىپ وتىرعان كەرەمەت مۇمكىندىك. جالپى, مەنىڭ ويىمشا ءبىلىم سالاسىنا ماڭىز بەرگەن ەل – بولاشاعىن ويلايتىن مەملەكەت. تاعى ءبىر ايتا كەتەر نارسە, ۇستازداردىڭ بۇرىننان كۇتىپ جۇرگەن ۇلكەن جاڭالىعى – ۇستاز مارتەبەسى تۋرالى ارنايى زاڭ قابىلدانۋى. قازاقستاندىق قوعام ءۇشىن جالاقىنىڭ ارتۋى, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ قوردالانباي, رەتىمەن شەشىلۋگە ەرەكشە ءمان بەرىلۋى ەلباسىمىزدىڭ كورەگەندىلىگى دەر ەدىم. بۇل جولداۋمەن بىرگە بارلىق قازاقستاندىقتىڭ جارقىن كەلەشەككە دەگەن ءۇمىتى ەسەلەنىپ, كوڭىلدەرىنە قۋانىش ۇيالاعانىنا سەنىمدىمىن.
ءاسيما بيمەندينا,
«كاسىپقور» حولدينگى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى
بولاشاعىن ويلاعان ەل بىلىمگە ءمان بەرەدى
بيىلعى جولداۋ دا كوڭىلىمىزدەگى كوپ ويلارعا جاۋاپ تاۋىپ بەردى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى «قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتى, ەڭ الدىمەن, تابىستارىنىڭ تۇراقتى ءوسىمى مەن تۇرمىس ساپاسىنا بايلانىستى», دەي وتىرىپ, وسى باعىتتا جاسالاتىن جۇمىستارمەن تانىستىردى. سوعىس ارداگەرى, قاراپايىم اۋىل تۇرعىنى رەتىندە ەلباسىنىڭ ءار ءسوزىن قۋانا قۇپتاپ وتىردىم. اسىرەسە ادام كاپيتالىن دامىتۋعا قاتىستى ايتىلعان جايتتار, بەرىلگەن تاپسىرمالار بولاشاققا دەگەن سەنىمىمىزدى نىعايتا ءتۇستى. ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ ارقىلى ادام كاپيتالىن جوعارىلاتۋدىڭ العىشارتتارىن بەلگىلەۋ – ۇتىمدى شەشىم. قانشاما الەۋمەتتىك باعدارلاما جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى, ەل سولاردىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىر. اۋىلداردا كاسىپكەرلىك دامىپ, بيزنەسكە بەت بۇرعان ازاماتتار سانى كوبەيىپ كەلەدى.
بولاشاعىن ويلاعان ەل بىلىمگە ءمان بەرەدى. جولداۋدا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا قاتىستى جاقسى ويلار ايتىلدى. ەلباسى «مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن تۇبەگەيلى جاقسارتۋ كەرەك», دەپ اتاپ ءوتتى. ءۇش اۋىسىمدا وقىتاتىن, اپاتتى جاعدايداعى مەكتەپتەرى بار وڭىرلەرگە قوسىمشا قاراجات قارالاتىن بولدى. تاعى ءبىر جاقسى جاڭالىق – «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ قابىلداناتىندىعى ەدى. جوعارى وقۋ ورىندارىنا مامان دايىنداۋ ساپاسىنا قاتىستى تالاپتار دا كۇشەيتىلەدى ەكەن. مۇنىڭ ءبارى جاقسىلىق, تۇپتەپ كەلگەندە, كەلەشەگىمىزدىڭ كەمەل بولاشاعى جولىندا جاسالىپ جاتقان ىزگىلىك دەپ تۇسىنەمىز.
ءار ادامنىڭ ءوسىپ-ونەتىن, ونەگە الاتىن شاڭىراعى زور ماڭىزعا يە. «ۇيادا نە كورسەڭ, ۇشقاندا سونى ىلەرسىڭ» دەيتىن حالىقپىز. وسى ورايدا ەلباسى تاپسىرماسىمەن قولعا الىنعان «مەرەيلى وتباسى» ۇلتتىق بايقاۋىنىڭ رەسپۋبليكالىق كەزەڭىنە قاتىسقانىمىزدى ماقتانىشپەن ايتامىن. باقىت ۇيالاعان, بەرەكە قوناقتاعان ەلىمىزدىڭ الار اسۋلارى بيىك بولعاي. ەلباسى جولداۋى ەلدىڭ مارتەبەسىن بيىكتەتىپ, ەڭسەسىن كوتەرە بەرسىن.
سۇندەت تاسقارين,
سوعىس ارداگەرى, يندەر اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى
تىڭ باستامالاردىڭ قاينار كوزى
مىنە, ەلباسى تاعى دا ءوزىنىڭ كەزەكتى جولداۋىن جاريالاپ, مەملەكەتىمىزدىڭ الەۋمەتتىك سالاعا قاتىستى باسىم مىندەتتەرىن ناقتىلادى. بۇل ستراتەگيالىق قۇجاتتا حالىقتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن كوپتەگەن ساۋالعا ناقتى جاۋاپ بەرىلدى. ناقتىلاي ايتقاندا, جولداۋدا تۇرعىنداردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىن جاقسارتۋ, جۇمىس ىستەۋگە قابىلەتتى بارلىق ازاماتتاردى وزدەرىنىڭ كاسىبىنە, ماماندىعىنا, بىلىمىنە ساي لايىقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىگى باسا ايتىلدى. ەلباسىنىڭ, اسىرەسە ەڭ تومەنگى جالاقىنى 1,5 ەسەگە كوبەيتىپ, 28 مىڭنان 42 مىڭ تەڭگەگە دەيىن كوتەرۋ تۋرالى تاپسىرماسى حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى دەپ ويلايمىن. بۇل باستاما جالاقىسى تومەن ازاماتتارعا جاقسى قولداۋ بولارى انىق.
تاعى ءبىر ايتا كەتەر جايت, مەملەكەتتىڭ الداعى بەس جىل كولەمىندە ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 10 پايىزىن ءبىلىم, عىلىم جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا باعىتتايتىنى بەلگىلى بولدى. بۇل – تۇسىنە بىلسەك, ۇلكەن قولداۋ. ءوز كەزەگىندە ميلليونداعان ادامنىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا, حالىققا اسا قاجەتتى سالالارداعى كوپتەگەن ماسەلەلەردى ۋاقىت تالابىنا ساي وڭتايلى شەشۋگە مۇمكىندىك بەرمەك.
مەن ءوزىم ۋنيۆەرسيتەتتە وقىتۋشى بولىپ جۇمىس ىستەيتىندىكتەن, ەلباسىنىڭ قوعامىمىزداعى مۇعالىمدەردىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ ءىسىن كۇن تارتىبىنە شىعارعانىن زور ىقىلاسپەن قابىلدادىم. پرەزيدەنت ۇستازداردىڭ قوعامداعى قادىرى مەن باعاسىن جوعارىلاتۋ ءۇشىن بىرقاتار اۋقىمدى مىندەتتەر جۇكتەدى. وسى ورايدا بىرىنشىدەن, «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ قابىلداناتىن بولدى. بۇل زاڭ ارقىلى مۇعالىمدەردىڭ قۇقىعى جوعارى دەڭگەيدە قورعالاتىنىنا, ولاردىڭ ماقسات-مىندەتتەرى ۋاقىت تالابىنا ساي بەلگىلەنەتىنىنە سەنەمىز.
جالپى, ەلباسى مۇعالىمنىڭ تىكەلەي ءوزىنىڭ كاسىبي ىسىمەن اينالىسۋىنا, ياعني بالاعا ءبىلىم بەرۋ جانە تاربيەلەۋ ىسىمەن عانا شۇعىلدانۋىنا جاعداي جاساۋدى باسا ايتتى. بۇل جەردە قوعامداعى اششى شىندىق قوزعالدى. ەلباسىنىڭ وسى تۇرعىدا قاداپ ايتقان سوزدەرىن حالىق جىلى قابىلدادى. بۇل ەلباسىنىڭ حالىقتىڭ ارمان-تىلەگىن, نەنى قالايتىنىن جۇرەگىمەن سەزىنە بىلەتىنىن ۇقتىرسا كەرەك.
قورىتا ايتقاندا, مەملەكەت باسشىسى جۇرتشىلىقتى تولعاندىرىپ جۇرگەن ماسەلەلەر مەن شەشىمىن كۇتكەن جاعدايلاردى ناقتىلاي وتىرىپ, ەل يگىلىگى ءۇشىن اتقارىلۋى ءتيىس جۇمىستاردىڭ جوسپارىن ءتۇزىپ بەردى. ەندى بارشا قازاقستاندىق اۋىزبىرشىلىك تانىتا وتىرىپ, كورسەتىلگەن ماقسات-مىندەتتەردى ەڭسەرۋى كەرەك.
جانار بايدالىقىزى,
ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتى دايىندىق فاكۋلتەتىنىڭ وقىتۋشىسى
تۇركىستان وبلىسى
